Vragen en antwoorden Lokaal Belang (vragen gesteld bij gespreksavond)

Datum Raad Nr. raadsvoorstel

Raadsvergadering 23 november 2023 Huisvesting SALHA, toename huisvestingslasten en overige kosten Lokaal Belang / M. Verhagen

Fractie Datum binnenkomst 9 november 2023 vraag Datum 17 november 2023 beantwoording Naam TIBF Portefeuillehouder F. Spierings team/steller Vragen Vraag: Waalwijkers betalen de hoogste bijdrage aan een streekarchief van heel NoordBrabant. Volgens de jaarrekening van Salha 7,14 euro per inwoner. Klopt dit? Antwoord: In Noord-Brabant zijn er de volgende archiefdiensten: • Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) • Regionaal Archief Tilburg • West Brabants Archief • Gemeentearchief Gemert-Bakel • Regionaal Historisch Centrum Eindhoven • Stadsarchief Breda • Stadsarchief ’s-Hertogenbosch • Streekarchief Langstraat Heusden Altena

Wij hebben geen gegevens paraat over de bijdragen van gemeenten die bij de andere archieven zijn aangesloten. Het vergt te veel tijd om daar binnen deze korte periode volledig antwoord op te geven. Belangrijk is te beseffen, dat de instellingen qua omvang, dienstverlening en organisatie veel van elkaar kunnen verschillen, waardoor een vergelijking enkel op kosten per inwoner geen goed beeld geeft (appels met peren vergelijken). We hebben wel een paar gegevens voor u die wellicht meer duiding geven (oa doordat in de gemeente Heusden een soortgelijke vraag is gesteld): Bijvoorbeeld: gemeenten die aangesloten zijn bij het BHIC betaalden in 2022 een bedrag van € 3,89. Dit grote verschil wordt verklaard door de grote bijdrage die het BHIC ontvangt van het Rijk (3 miljoen in 2022). Deze bijdrage is bedoeld voor het beheer van de papieren archieven van het Rijk door BHIC. De verhoudingsgewijs zeer grote bijdrage van het Rijk (de helft van de totale begroting van BHIC) maakt dat de bijdrage per inwoner voor de gemeenten die zijn aangesloten bij de gemeenschappelijke regeling relatief laag uitvalt. Per 2025 moet BHIC een eigen e-depotvoorziening realiseren voor de digitale archieven van de aangesloten gemeenten (dit is nu ondergebracht bij het Nationaal Archief), wat een verhoging van de bijdrage per inwoner naar 4,65 tot gevolg heeft.

Een taak die het BHIC overigens niet uitvoert is educatie, alhoewel de kosten die hiermee gemoeid gaan niet in verhouding staan tot het verschil in inwonersbijdrage. Voordelen die SALHA biedt zijn de korte lijnen door het werken met een kleine organisatie, bekendheid van SALHA met de regio en de gemeentelijke organisaties en de samenwerking van SALHA met regionale erfgoed- en culturele partners. Dat is ook wat waard. Wanneer een vergelijking wordt gemaakt met Gemeenschappelijke Regelingen zonder Rijkssteun, geeft dat een eerlijker beeld als benchmark. Vergelijk Regionaal Archief Rivierenland 2024: 12,16 per inwoner of Streekarchief Voorne-Putten 2024: 7,76 per inwoner. In 2013 is de gemeente Waalwijk deel gaan uitmaken van de gemeenschappelijke regeling SALHA. Tot die tijd had de gemeente Waalwijk zelf de archiefmedewerkers in

dienst. Door het aansluiten bij het streekarchief zijn ook die medewerkers uit onze organisatie gegaan en overgegaan naar de GR. Vraag: Wat zijn de MEER kosten van het totale project zoals het nu wordt voorgelegd t.o.v. nieuwbouw in Heesbeen welke groot genoeg zou zijn om het gehele archief te herbergen. Antwoord: Samen met HEVO (advies en bouwmanagementbureau) is een quick scan uitgevoerd naar de totale kosten van gehele bouw in Heesbeen (paragraaf 6.2 eindrapportage) maar alleen ten aanzien van het door het bestuur bepaalde voorkeursscenario (Heesbeen en Heusden) is een meer accurate berekening gemaakt van kosten en huurprijs. Voor het streekarchief is wel duidelijk gemaakt dat de Pelsestraat een duurder object is. In de huurprijs is daarvoor een opwaardering van de huur per m2 gedaan van 15% tov van nieuwbouw. Dit omdat verbouwing en onderhoud van de locatie in Heusden duurder is dan voor nieuwbouw. Zie ook hevo rapport 6.3.3.1 op pagina 19. Dit betekent qua meerkosten op dit moment dat er alleen echt duidelijkheid is over het bedrag dat is gemoeid met het verschil in huurprijs x de meters die in Heusden gehuurd gaan worden. Dat betreft een bedrag van € 25,93 (198,60 – 172,67) x 880 (aantal beoogde te huren meters in Heusden) = € 22.818,40.

Bouwen van meer meters in Heesbeen kan, gezien het huidige bestemmingsplan, betekenen dat een tweede bouwkavel erbij getrokken moet worden, wat weerslag zal hebben op de hoogte van de toekomstige huurprijs. Bij het bepalen van het voorkeursscenario door het algemeen bestuur heeft de representativiteit van de locatie in de vesting de doorslag gegeven. Deze centraal in de gemeenschap gelegen locatie biedt in de ogen van het bestuur de beste gelegenheid om alle facetten van de collectie en diensten van het Streekarchief aan het publiek te presenteren en ter beschikking te stellen. Nog ter aanvulling: Het krediet voor de gemeente Heusden is een stuk hoger dan in de huursom voor het streekarchief is meegenomen omdat de Pelsestraat maar voor 61 % door het streekarchief wordt gehuurd. De overige 39% draagt de gemeente Heusden zelf.