Vragen en antwoorden Lokaal Belang

Datum binnenkomst vraag Datum raadsvergadering Portefeuillehouder Behandelend team Uiterste afdoeningsdatum

Technische vragen

Datum beantwoording vraag

maandag 20 oktober 2025 donderdag 13 november 2025 Dhr. T. Klerx RBL 27 oktober 2025 3 november 2025

Beleidsplan Openbare verlichting 2025-2029 Inleiding/toelichting Vraag Waarom ontbreekt een integrale financiële vergelijking van de scenario’s over de gehele levensduur (bijv. 20 jaar)? Zonder die analyse blijft onduidelijk of scenario 2 werkelijk kostenefficiënter is dan scenario 3 op de lange termijn. Antwoord Retrofit oplossingen hebben een levensduur (in branduren) van ongeveer 7 jaar. Ook zijn deze storingsgevoeliger. Deze lampen zijn niet dimbaar, waardoor de extra voordelen van een dimregime (28 tot 34%) vervallen. In principe gebruik je retrofit om een snelle besparing te behalen, te kunnen zeggen dat de verlichting verled is en dat hiermee een armatuur toch zijn “einde levensduur” kan behalen. Deze technische verschillen zijn niet met een concreet financieel bedrag te onderbouwen. In onderstaande tabel een opsomming van de voor- en nadelen tussen LED en retrofit. Hoewel in onderstaand overzicht geen bedragen worden genoemd, zijn de (financiële) voordelen hier uit wel op te maken.

1

• • • • •

2

LED Besparing gemiddeld >50% Dimregime mogelijk, al dan niet via smart lighting opties. Levensduur: ruim 20 jaar. Door goede opties in optieken is voor elke situatie een passend lichtbeeld te krijgen. Armatuur wordt bekabeld geleverd en blijft in principe de gehele levensduur gesloten. Storingen zijn nihil.

• • • • •

•

Armatuur is ontwikkeld voor LED, waardoor bijvoorbeeld de warmtehuishouding optimaal is..

•

•

Alles nieuw, niet verweerd of aangetast door invloeden van buitenaf.

•

Retrofit Besparing ≤50% Niet dimbaar. Niet te combineren met smart lighting. Levensduur: ongeveer 7 jaar. Geen optieken mogelijk; (nog steeds) veel strooilicht. Storingsgevoelig en beperkte levensduur, waardoor het armatuur nog regelmatig open moet. Kans op vervuiling aan binnenzijde door slechtere dichting/afsluiting. LED geeft warmte op andere plaatsen dan conventionele lampen. Armatuur en lamphouder zijn hier niet voor gemaakt. Bestaand armatuur wordt voorzien van ledlamp. Lichtkappen zijn door de leeftijd verweerd en aangetast.

Vraag Hoe kunnen we als raad een besluit nemen over een investering als we geen zicht hebben op de onderhoudskosten die horen bij een investering en ook de diverse scenario’s die voorliggen? (Pagina 4 van het Raadsvoorstel: Exploitatiekosten worden later aangeboden aan het college). Antwoord

Onderhoudskosten hebben betrekking op de uitvoering en dat is belegd bij het college. In de tabellen in 6.4 op de pagina’s 17 en 18 zijn de exploitatiekosten opgenomen.

3

Vraag Op pagina 6 van het Beleidsplan worden de onderdelen van een lichtobject uitgewerkt. Waarom wordt er verder in het Beleidsplan enkel gesproken over een ‘LED-armatuur’ en niet meer over een armatuur en een separate LED-lamp? Antwoord Dit wordt wel benoemd. In het beleidsplan wordt dit beschreven als de “Retrofit lamp”.

4

Vraag De levensduur van een Armatuur wordt benoemd maar niet van een LED-lamp. Wat is de levensduur (jaren) van een LED-lamp? Kan deze vervangen worden zonder het armatuur te vervangen? Wat voor invloed heeft deze scheiding op de scenario’s? Antwoord Bij een Led armatuur zijn de branduren van de LED-lamp in de meeste gevallen 100.000 uur. Dit komt neer op ongeveer 25 jaar. Het meeste kwetsbare onderdeel is de driver (regelaar voor de LED-lamp). Deze is in de meeste gevallen gereedschap loos te vervangen.

5

Vraag Grote openbare verlichting leveranciers zoals Signify (Philips) bieden ombouwkits om een armatuur voor een conventionele lamp geschikt te maken voor LED. Waarom wordt in het voorstel hier niet ver gesproken? Antwoord Wanneer een armatuur hiervoor geschikt is zal dit uiteraard overwogen worden. Het toepassen van zo’n ombouwkit betekent vaak weer een (vernieuwde) levensduur van 25 jaar. De armatuurbehuizing moet dit 2e leven ook aankunnen. Onze ervaring leert dat niet elk armatuur geschikt is. Bij 1 armatuurtype hebben we dit in 2022 naar tevredenheid uitgevoerd (ruim 400 stuks). Op dit moment loopt er een proef voor een ander armatuurtype, wat uiteindelijk kan leiden naar een ombouw van ongeveer 200 armaturen (bouwjaar 2008-2013) Wat betekend dat deze 200 armaturen dus niet vervroegd afgeschreven worden. Bovengenoemde oplossingen zijn speciaal ontwikkeld en genieten ook de voordelen van een dimregime. Ze zijn helaas niet “smart” te maken.

6

Vraag Scenario 2 wordt als “duurzaamste keuze” gepresenteerd terwijl het in feite de duurste en minst circulaire optie is (geen retrofit). Waarom is er geen vergelijking op total cost of ownership (TCO) over 15-20 jaar gemaakt? Antwoord Zie het antwoord op vraag 1 en de daarbij behorende tabel. Vraag

7

Is het realistisch om binnen vier jaar ongeveer 2700 masten en 1000 armaturen (versneld) te vervangen gezien actuele uitdagingen in beschikbaarheid van personeel en materiaal? Antwoord Lichtmasten vanaf 6 meter worden getest middels een stabiliteitsmeting: uitvalpercentage wordt geschat op 10%. We gaan dus geen 2700 lichtmasten vervangen. Er zullen ongeveer 5000 armaturen vervangen worden. Door dit in een raamovereenkomst goed te plannen, verwachten wij dat dit geen probleem moet zijn.

8

Vraag Er wordt wel ingegaan op dimbare verlichting maar niet op smart-city gerelateerde toepassingen. Verlichting kan bijvoorbeeld sterker worden bij beweging, maar verlichting kan ook sterker worden bij lawaai (incident, gevaar), meer verkeer/ personen, weersomstandigheden of van lichttemperatuur veranderen afhankelijk van de situatie. Denk ook aan Predictief onderhoud, opnemen van sensoren, slimme masten, koppeling middels Lo-Ra. Antwoord Proeven met bewegingsdetectie lopen al op een aantal locaties binnen onze gemeente. Ook met 2 lichtkleuren (2200K en 3000K). Naar alle tevredenheid overigens. Waar mogelijk wordt dit toegepast. (fiets- en wandelpaden.) Lichtmasten vanaf 6 meter lichtpunthoogte worden voorzien van een Zhaga connector. Dit is een universele standaard aansluiting voor eventuele slimme toepassingen. Proeven met calamiteitenverlichting en dynamisch dimmen op basis van drukte (via Google Maps) en weer (via Buienradar) zijn in voorbereiding (Proeflocatie = omgeving RKC) Ook team LTH sluit hierbij aan.

9

Vraag Waarom worden toekomstige technologieën niet gefaseerd meegenomen, bijvoorbeeld via pilotprojecten of bij nieuwe wijkinrichtingen? In steden als Tilburg en Eindhoven wordt hier actiever aan gewerkt. Antwoord Pilotprojecten lopen. Door de toepassing van een Zhaga connector op lichtmasten van 6 meter en hoger, is verlichting gemakkelijk slim te maken.

10

Vraag Is dit Beleidsplan niet meer een investeringsplan of een uitvoeringsprogramma dan een plan waarin het beleid wordt uitgewerkt? We missen bijvoorbeeld een route naar smart lighting maar ook visie, doelen, kaders en keuzes. Antwoord Smart Lighting is volop in ontwikkeling. Pilot projecten zullen moeten uitwijzen wat de mogelijkheden zijn en welke keuzes we hierin gaan maken. Deze keuze zullen we in het volgende beleidsplan (vanaf 2030) moeten gaan maken en de bijbehorende kosten zullen correct in beeld gebracht moeten worden. Momenteel hebben we 275 smart-armaturen van leverancier Sustainder, met dynamisch dimmen op 2 kleuren (bewegingsdetectie) en ruim 2000 smart-armaturen op het Interact programma van Signify. De proef in de

omgeving van RKC wordt geleverd door Schréder. Visies ,doelen, kaders en keuzes staan in het plan beschreven.

11

Vraag Welke beleidskeuzes over verlichting worden gemaakt op het gebied van fietsroutes, parken, wonen, industrie of recreatiegebieden? Antwoord Zie 4.1 van het beleidsplan.

Ingediend door:

Niels van der Pluijm Lokaal Belang