Vragen en antwoorden GroenLinksaf

Datum Raad Nr. raadsvoorstel

Raadsvergadering 26 oktober 2023 Zienswijze ontwikkelstrategie SRBT en Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 GroenLinksaf/G. den Braven

Fractie Datum binnenkomst 10 oktober 2023 vraag Datum 23 oktober 2023 beantwoording Naam CSTR Portefeuillehouder A. de Jong team/steller Vragen Vraag:Tijdens de gespreksavond van donderdag 5 oktober jl. stelde ik namens de fractie van GroenLinksaf de volgende vraag aan wethouder Ad de Jong.

“Kan de wethouder ons meenemen in de rol die het college weggelegd ziet voor de gemeente Waalwijk in de Stedelijke Regio Breda-Tilburg? Wij zijn namelijk een relatief kleine gemeente ten opzichte van Breda en Tilburg, die erg naar elkaar toe lijken te trekken. Hoe zorgen we in de toekomst ervoor dat wij niet het derde, vierde of vijfde wiel worden, waarbij we eigenlijk alleen nog maar kunnen volgen en afhankelijk zijn, in plaats van een mogelijke gelijkwaardige partner?” Deze vraag stelden wij, omdat wij als fractie benieuwd zijn hoe wij ons in de toekomst menen te gaan manifesteren ten opzichte van Breda en Tilburg als relatieve zwaargewichten. Zeker als deze steden de handen ineen slaan. Gaan wij meer kijken naar ’s-Hertogenbosch? Gaan wij zoeken naar andere gemeenten die binnen de SRBT een vergelijkbaar belang hebben, zoals Oosterhout, de Langstraat of Heusden? Wij zijn erg benieuwd naar jullie ideeën hierover en over hoe de Gemeenteraad hierin mee kan worden genomen. Antwoord: Het college constateert dat er sprake is van zogenaamde “schuivende bestuurlijke panelen” in de provincie Noord-Brabant. Sinds enkele jaren trekken de gemeenten Breda en Tilburg steeds sterker naar elkaar toe. Het is algemeen bekend dat de twee centrumgemeenten een gemeenschappelijke opdracht hebben uitgezet om de samenwerking te versterken. De basis hiervoor is o.a.

gelegd tijdens de Regionale Investeringsagenda (RIA). Vooropgesteld is het van belang te melden dat het college nog geen definitieve positie heeft bepaald. Dit is een iteratief proces, dat wij zowel met de gemeenteraad als bestuurlijke partners willen doorlopen. Dit antwoord is daarom vooral een eerste reflectie op het positioneringsvraagstuk van Waalwijk. Een meer definitieve positiebepaling is onderdeel van de op te stellen strategische visie. Deze ontwikkeling noopt tot (heroriëntatie van) strategische positiebepaling. Dit antwoord valt in twee vragen uiteen: 1. Hoe bepalen wij positie? 2. Wat betekent dit voor de positie van Waalwijk? 1. Uitgangspunten en criteria bij positiebepaling Bij het bepalen van een strategische positie, zijn een aantal uitgangspunten voor het college van belang: • We willen zelf kiezen en sturen; een eigen positie vergroot de kans dat we niet onderdeel van het plan van een ander. • De opgaven van Waalwijk staan centraal; een eigen positie kiezen is van belang om de goede dingen te kunnen doen voor onze gemeenschap.

•

De positie die we binnen een samenwerkingsverband innemen; de inhoud staat centraal, maar we moeten als Waalwijk wel in positie zijn om die inhoud te agenderen en zo de belangen van inwoners het beste te dienen.

Daarbij is het volgens het college van belang om te constateren dat er geen ideale schaal is voor alle vraagstukken. Er is altijd sprake van meerdere samenwerkingsniveaus. Het is dus altijd een kwestie van ‘dansen op schalen’ en werken in netwerken. Bij nieuwe taken of vragen zal altijd de vraag gesteld worden op welk niveau deze het beste kan worden opgepakt. Het is daarbij van belang om te realiseren dat je als Waalwijk alleen onvoldoende massa hebt om alle grote opgaven te realiseren. Daarvoor moet je (strategische) samenwerkingen aan gaan. Bij het zoeken naar de juiste samenwerkingsschaal en partners, spelen wat het college betreft onder meer volgende criteria een rol: • Inwoneraantal / massa. Leg je voldoende (strategisch) gewicht in de schaal? • Gedeeld (stedelijk) profiel. Een gedeelde identiteit en gemeenschappelijke opgave ‘in de breedte’. • Gemeenschappelijke opgave. Specifieke kenmerken; gemeenschappelijke opgave ‘in de diepte’. • Gedeelde visie op samenwerking. Partij met wie jij wil samenwerken, moet daar ook voor openstaan. Bij het aangaan van samenwerking kijken we breder dan alleen (inwoners)aantallen. Voorbeeld: Een kleine(re), maar stedelijke woongemeente met een grote economie kan meer strategische waarde hebben voor regio, provincie en Rijk dan een grote woongemeente met lage stedelijkheid en beperkte economische invloed.

In deze stedelijke regio zijn er verschillende gemeenten die vergelijkbare specifieke opgave(n) hebben, zoals op het gebied van mobiliteit, economische ontwikkeling en achterblijvende woningbouw(aantallen). 2. Eerste positiebepaling De opgave van Waalwijk staat centraal; hoe kunnen wij het meeste bereiken voor onze Inwoners. Daarvoor is het van belang om te kijken naar de dagelijkse belevingswereld van onze inwoners, hun Daily Urban System (DUS). Het DUS van de inwoners van het gebied is de basis voor deze indeling van de stedelijke regio’s. Waalwijk ligt als gemeente op de grens tussen twee stedelijke regio’s en zien op basis van ons Daily Urban System dat onze inwoners in beide regio’s wonen, werken en recreëren. Dit zijn de ‘Stedelijke regio Breda – Tilburg’ (SRBT) en de ‘Stedelijke regio ’s-Hertogenbosch’ (SRsH). Als we dagelijkse bewegingen van inwoners op het allerkleinste niveau analyseren, zien we dat veel inwoners zich voor hun dagelijkse verplaatsingen bewegen binnen de Langstraat; dit is een kleine DUS op zichzelf. Dit is daarom een logische samenwerkingsschaal om te kijken om opgaven (gemeenschappelijk) op te pakken. Alleen is de massa van dit samenwerkingsverband niet altijd groot genoeg om een antwoord te kunnen geven op de opgave.

Daarom is binnen de Langstraat afgesproken gezamenlijk na denken over de positionering van de Langstraat binnen Hart van Brabant en de stedelijke regio Breda – Tilburg. De Stedelijke Regio Breda-Tilburg De SRBT is namelijk een nieuwe schaal, die een aanvulling is op de bestaande samenwerkingsverbanden de Langstraat en Hart van Brabant waar Waalwijk een langdurige en duurzame samenwerking mee heeft opgebouwd. • Ca. 1 miljoen inwoners in een gebied van 40 km2 • 6e economie van Nederland met veel MKB (in maakindustrie en logistiek) • 2 universiteiten, 3 hogescholen en diverse ROC’s • 2 topziekenhuizen • Internationaal verbonden via zeehaven Moerdijk, (HSL)-spoor en weg

• • •

Human Centered Innovation; uniek profiel van kennis en toepassing op raakvlak technologie en maatschappij Aantrekkelijk en gevarieerd landschap, met een rijkdom aan nationale parken Recreatie, leisure en erfgoed van wereldklasse

Regio, rijk en provincie constateren dat de SRBT daarnaast vanwege de schaal een goede gesprekspartner is voor de Provincie Noord-Brabant en het Rijk. Dit is in het kader van verkrijgen van financiering c.q. investeringen van hogere overheden van groot belang. Als we kijken naar de Stedelijke Regio Breda-Tilburg concludeert het college dat SRBT een logische en sterke schaal is om de strategische opgave(n) op het fysieke domein in te vullen. Het is een logische samenwerkingsverband, omdat het aansluit bij hoe Waalwijkse inwoners verplaatsen zich dagelijkse verplaatsen, onder meer op het gebied van werk en hoger onderwijs. Het is een sterke samenwerking, die in relatief korte tijd heeft geleid tot een ontwikkelstrategie die ook draagvlak heeft bij Provincie en Rijk. In dit samenwerkingsverband heeft Waalwijk op dit moment een stevige bestuurlijke en ambtelijke positie. We zijn ons bewust dat Waalwijk in de SRBT – puur gekeken naar inwonersaantallen – een andere positie heeft dan nu binnen Hart van Brabant. Maar door samen te werken met gemeenten met en gemeenschappelijk profiel en/of vergelijkbare opgaven, kunnen we de belangen van Waalwijkse inwoners dienen. Dit blijkt in de ogen van het college ook uit de verwerking van de Waalwijkse belangen in de ontwikkelstrategie.

Dit komt ook doordat Waalwijk – als middelgrote stad – de regio iets kunnen bieden en een bijdrage kunnen leveren aan het oplossen van de regionale opgave(n). De governance SRBT en de verhouding tot o.a. Hart van Brabant wordt de komende periode nader uitgewerkt. Dit raakt ook aan het vraagstuk over regionale bestuurlijke afstemming. Uitgangspunt voor het college voor verdere ontwikkeling is dat we duidelijk maken op welk niveau welke opgave wordt opgepakt, waarbij de inhoudelijke opgave centraal staat en we bestuurlijke drukte door dubbele besluitvorming zoveel mogelijk voorkomen. Stedelijke Regio ’s Hertogenbosch Waalwijk bevindt zich – net als bijvoorbeeld Heusden - op een grens van twee stedelijke (en bestuurlijke) regio’s. Naast de SRBT zijn we ook verbonden met de stedelijke regio ’s-Hertogenbosch (SRsH). Uit een eerdere analyse van het DUS (perspectief Waalwijk) blijkt dat voor bepaalde voorzieningen (o.a. scholen) er een nadrukkelijke relatie is met Den Bosch. Hierdoor is het van belang om de relatie met de SRsH te versterken en op het gebied van bijv. mobiliteit samen op te trekken voor een versterking van het busvervoer tussen Waalwijk en Den Bosch. Tegelijkertijd kunnen we geen onderdeel uitmaken van álle (bestuurlijke) afspraken die gemaakt worden in een andere bestuurlijke regio.

Het is bijvoorbeeld niet mogelijk om deel te nemen aan twee woonregio’s / woondeals, daar neemt Waalwijk deel aan de SRBT. De toekomstige positionering is ook onderdeel van de positiebepaling in Langstraatverband.

Vraag: Antwoord:

Vraag: Antwoord:

Vraag: Antwoord: