Verslag raadsvergadering 29 september 2022

De vraag is of alle communicatiekanalen van eigen organisatie, zorg- en welzijnsinstellingen en van werkgevers gebruikt gaan worden om mensen te bereiken. Zo niet, hoe denkt de wethouder dan inwoners die hier aanspraak op kunnen maken, te bereiken? Ten tweede. Welke periode zit er tussen de aanvraag en de uitbetaling? We horen vaak dat Team WijZ overbelast is. Is een korte termijn haalbaar? Ten derde hebben we zorgen over of het maatwerkpakket ongelijkheid in de hand kan werken. We moeten onze inwoners wel kunnen uitleggen waarom de een wel financieel wordt geholpen en de ander niet, of minder. Hoe denkt de wethouder hierover? LokaalBelang zou het fijn vinden om op termijn, bijvoorbeeld over een half jaar, een evaluatie te krijgen waarin ook de resultaten van dit actieplan zijn vermeld. LokaalBelang maakt zich, onder andere door de diverse brandbrieven die we hebben ontvangen, grote zorgen over het mkb, sportclubs en culturele instellingen die in Waalwijk gevestigd zijn en zichzelf voor dezelfde torenhoge energierekening zien staan. Kan het college voor deze ondernemers, clubs en instellingen ook iets betekenen, en zo niet, waarom niet? LokaalBelang is blij met het actieplan aanpak energiearmoede en hoopt echt dat we alle inwoners van Waalwijk kunnen bereiken om ze te helpen in deze moeilijke tijd.

De voorzitter: We gaan verder met de heer Tom Klerks, met de vijfde maidenspeech van vanavond. Veel succes. De heer Tom Klerks: Geachte voorzitter, collega-raadsleden en iedereen op de tribune. Winter is coming. Niemand is het ontgaan dat de energiekosten voor huishoudens, ondernemers en maatschappelijke organisaties nu al problematisch zijn geworden. Het is goed dat het college een eerste stap heeft gezet. De eerste drie actielijnen zijn wat ons betreft akkoord. We hebben wel geworsteld met de vierde, gezien de introductie van het landelijk prijsplafond voor huishoudens op Prinsjesdag. Vanwege de huidige onzekerheid is actiepunt vier ook gewoon akkoord bij ons. Laten we hopen dat het voor huishoudens snel goed geregeld gaat worden. Energie-intensieve mkb’ers en maatschappelijke organisaties staan de komende tijd voor een dilemma. Hoge kosten direct doorbelasten of tijdelijk of zelfs definitief sluiten? Het landelijke steunpakket komt waarschijnlijk veel te laat voor sommige ondernemers. En de Notulen raadsvergadering 29 september 2022

19

bestaanszekerheid van de achterliggende huishoudens kan acuut in hun bestaanszekerheid worden bedreigd. Als we dit kunnen volkomen, laten we dat dan proactief proberen. De VVD heeft overwogen een amendement in te dienen om het tijdelijke en regelarme maatwerkfonds voor onder andere energie-intensieve mkb’ers mogelijk te maken. Een laatste vangnet voor de meest urgente gevallen, op dezelfde leest geschoeid als het fonds voor huishoudens. Het was een leerzame verkenning maar de realiteit dat de capaciteiten en middelen lokaal te beperkt zijn en dat dit soort tijdelijke maatregelen belastingtechnisch voor ondernemers zelfs nadelig kunnen uitpakken. Het eerlijke verhaal is dat we lokaal niet alles en iedereen kunnen compenseren. Nogmaals, we steunen het voorstel en roepen het college met klem op in actie te komen en de komende maanden extra aandacht te besteden aan energie-intensieve mkb’ers en onze maatschappelijke organisaties. Is het mogelijk om proactief met hen in gesprek te gaan en te bekijken wat er wel mogelijk is om de komende maanden te overbruggen? Is het college desnoods bereid in uitzonderlijke situaties een gecalculeerd risico te nemen? Beantwoording college Wethouder Odabasi: Voorzitter. Allereerst wil ik de raad bedanken voor de complimenten en voor het begrip dat getoond wordt voor het feit dat we buiten de kaders om toch met dit voorstel bij u komen.

Er zijn een aantal vragen gesteld. Ik wil beginnen met de motie, zodat die niet tot het einde blijft liggen en ik hem moet afraffelen. We vinden de motie erg interessant. Wat hieraan ten grondslag hoort te liggen, is beleid. U vraagt die groep van 120% tot 150% van het minimuminkomen op korte termijn te compenseren. Zoals de heer Lodenstijn zei, vallen die binnen de categorie die voor het maatwerkfonds in aanmerking komt. Het lastige is echter, naast de termijn die u eraan stelt, dat het heel moeilijk is voor ons om die groep vooraf te onderzoeken. Want waar gaan we die informatie halen? Het is niet een groep die geregistreerd staat binnen onze bestanden en ook niet bij Baanbrekers. We krijgen geen informatie van de Belastingdienst over inkomens van inwoners, dus het is heel moeilijk. Dan moet je met enquêtes gaan werken en oproepen gaan doen. Het is dus heel erg lastig om die groep in beeld te krijgen en daar actief op te handelen. Daarom is de motie onuitvoerbaar. Wat wel kan, is het volgende. We hebben op 3 november de koers sociaal domein op de agenda en daarna komen een aantal beleidsdocumenten zoals ze voorgelegd zijn. We zouden met het armoedebeleid, de koers of het Wmo-beleid straks kunnen bekijken hoe we op langere termijn op een duurzame manier deze groepen op een andere manier in beeld kunnen brengen en dan bekijken wat we voor ze kunnen betekenen.

Maar in combinatie met energiearmoede, dus met dit maatwerkfonds, wordt het een hele lastige opdracht. Een vraag die door meerdere partijen is gesteld, gaat over maatschappelijke organisaties en ondernemers. Het actieplan energiearmoede is echt gericht op inwoners en niet op maatschappelijke organisaties. We hebben een brandbrief van de voetbalverenigingen. In de Tweede Kamer is recent een motie aangenomen, waarin de minister-president heeft toegezegd dat hij uiterlijk 1 december met een reactie zou komen over het al dan niet tegemoetkomen van sportverenigingen. Eventueel komt hij met een maatregel om die te compenseren. Dat willen we dus sowieso afwachten. Natuurlijk zijn wij ook met onze clubs in gesprek. We hebben gezegd dat we willen dat er geen enkele vereniging omvalt door deze stijgende prijzen, maar we willen ook niet onder dit actieplan met ze in gesprek. Als er problemen zijn, willen we zelf het gesprek met ze aangaan om te bekijken hoe we ze kunnen ondersteunen, wellicht tijdelijk. Maar proactief gaat heel erg lastig worden, ook gezien de capaciteit die het vraagt. Als er verenigingen zijn die in de problemen komen door de energieprijzen, roepen wij ze op met ons in contact te treden en dan zullen we bekijken of we hen kunnen helpen, wellicht vanuit de subsidie. Notulen raadsvergadering 29 september 2022

20

In antwoord op de technische vragen heb ik gezegd waar de ondernemers terecht kunnen met financiële problemen. Het is lastig om ze in dit plan mee te nemen, ook vanwege de uitvoerbaarheid. De heer Klerks heeft zelf het antwoord ook al gegeven. Voor nu zal het dus niet meegenomen worden, maar ook daar blijven we natuurlijk de komende tijd alert op. De evaluatie is door meerdere partijen gevraagd. Ik heb aangegeven dat we dit traject heel goed gaan volgen en die evaluatie gaat er dus ook zeker komen. We gaan heel goed bekijken waar het budget aan wordt besteed en onder welke voorwaarden dit gebeurt. Dit kan een leerpunt zijn voor vervolgacties in de toekomst, bijvoorbeeld als het gaat om het stellen van criteria voor het maatwerkfonds. Die kunnen we dan later aan u voorleggen, bijvoorbeeld in beleid met andere maatwerkvoorzieningen die we ook vanuit de nieuwe koers zouden kunnen uitvoeren. Dan kom ik bij de vraag van de heer Van Groos over de woningen met F- en G-labels naar aanleiding van het betoog van mevrouw Van Laar. Casade heeft zelf de verantwoordelijkheid om woningen te verduurzamen, dus die vallen sowieso niet onder onze verantwoordelijkheid. Voor dat ene voorbeeld is Casade dus aan zet om heel snel actie te ondernemen voor die inwoners. We zijn ook met Casade in gesprek om te bekijken welke woningen ze gaan isoleren.

Waarom wij in onze keuze voor de warmte transitievisie voor F- en G-labels hebben gekozen, hebben we vorig jaar uitgebreid besproken. Vanuit het Rijk zijn er extra middelen toegezegd. Volgens mij komen die in 2023, dus dat willen we afwachten. Het is niet meer mijn portefeuille, dus wellicht is het handig om op een ander moment te bespreken hoe we daarmee omgaan. Wij vinden wel dat de oplossing voor energiearmoede op de lange termijn met name zit in het verduurzamen van woningen, dus daarin moeten wel wat stappen gezet worden. Ik denk dat we allemaal aan zet zijn om te bekijken hoe we dat in de komende jaren gaan organiseren. Het is namelijk nogal een kostbare klus dus we moeten er wel aandacht voor hebben. LokaalBelang had vragen over de communicatiekanalen. We gaan de communicatiemiddelen gebruiken die we normaliter ook gebruiken om nieuw beleid kenbaar te maken, dat zijn dus Weekblad Waalwijk en de ketenpartners waarmee we samenwerken. Er werd nog gezegd dat de informatie via Baanbrekers niet vindbaar is. Er zit echt een hele grote button op de startpagina van Baanbrekers, waar mensen de aanvraag voor de energietoeslag kunnen vinden. Alle onafhankelijke cliëntadviseurs en allerlei organisaties waar we mee samenwerken, zijn ervan op de hoogte en werken eraan.

De heer Ottens: Ik begrijp het punt dat de wethouder aanhaalt, namelijk dat die doelgroep heel lastig in beeld te brengen is. Maar misschien kan ik de wethouder daarbij helpen. We verwachten geen heel uitgebreid onderzoek, alswel dezelfde voortvarendheid die u ook met dit actieplan heeft gehad. Wellicht kan een telefoontje naar de gemeente Utrecht helpen om te bekijken op basis van welke data zij een inschatting hebben gemaakt van die doelgroep. Dan kunt u dat zelf vertalen naar de Waalwijkse situatie. Veel moeilijker en ingewikkelder zouden we het ook niet willen maken. Wethouder Odabasi: De toezegging dat we de gemeente Utrecht bellen en vragen hoe ze dat gedaan hebben, kan ik u natuurlijk doen. Daar kunnen we u een terugkoppeling op geven. Dat is geen enkel probleem. De heer Spohr: Allereerst even over Baanbrekers. Het is opvallend dat mensen aangeven dat ze heel moeilijk vinden waar ze hun energietoeslag via Baanbrekers moeten aangeven. Toch hebben we dat al van verschillende kanten gehoord. Wellicht zou het verstandig zijn als de gemeente ook op haar eigen website vermeldt dat men via Baanbrekers bepaalde Notulen raadsvergadering 29 september 2022

21

zaken kan aanvragen. Misschien kunnen inwoners het dan beter vinden. Door tijdsgebrek heeft u waarschijnlijk niet kunnen ingaan op onze tweede vraag over het oormerken van gelden die resteren uit de overgebleven energietoeslag, als daar dan sprake van is. Wethouder Odabasi: Uw suggestie om dat op onze eigen website nog kenbaarder te maken, neem ik mee. Volgens mij zijn die gelden sowieso geoormerkt. Wanneer ze vrijvallen, zit er een bepaalde termijn aan en komt het in de begrotingswijziging terug. Misschien praat ik nu voor mijn beurt maar wat mij betreft gaat er geen enkele euro die binnenkomt voor armoede vanuit het Rijk besteed worden aan iets anders. Op die manier zou ik het dus ook graag willen besteden. Mevrouw IJpelaar: Ik heb met belangstelling zitten luisteren naar de pitches van de nieuwe raadsleden en ook naar de vragen die ze hebben gesteld. We hebben echter de afspraak dat aan mensen die hun maidenspeech doen geen vragen worden gesteld. Daarom ga ik de vraag aan u stellen. Mevrouw Van Laar noemde in haar betoog een casus. Ik heb niet gehoord dat men iets heeft gevraagd over chronisch zieken. Van de week ben ik benaderd door iemand die slaapapneu heeft en apparatuur moet gebruiken. Die mijnheer heeft een torenhoge energierekening gekregen en maakt zich zorgen over hoe dit dadelijk moet. Mijn vraag is of we hiervoor ook maatwerk gaan leveren.

Ik kan de zorgen van die mijnheer namelijk wel begrijpen. Wethouder Odabasi: Dit is juist het maatwerkfonds, waarin we die situaties in beeld willen brengen. Eigenlijk is het een vorm van budgetcoaching. We gaan bekijken wat er bij inwoners binnenkomt en uitgaat. Die verhoogde energierekening kan net de laatste druppel zijn, waardoor ze in de financiële problemen komen. Voor al die mensen, afhankelijk van in welke situatie ze zitten, zal het maatwerk geleverd worden. De ene keer kan dat misschien een bedrag zijn van € 100 en dan zijn ze geholpen en een andere keer kan het misschien een lening zijn van € 1.000 die ze later weer terugbetalen. Of misschien iets anders, dus het is echt maatwerk. Daarom hebben we er ook geen regels aan verbonden. Die energierekening moet de druppel zijn, waardoor inwoners hun lasten niet meer kunnen betalen en in de problemen komen. Daarvoor is het bedoeld. Naar aanleiding daarvan ook meteen de vraag die gesteld werd over maatwerk, door mevrouw Verhagen volgens mij. Over het voorkomen van precedentwerking en het verantwoorden van het feit dat de een meer krijgt en de ander minder. Dat is eigenlijk ook precies het antwoord daarop. Bij maatwerk kun je niet generiek een maatregel treffen, dat is echt per situatie anders. Bij de evaluatie die we gaan voeren, gaan we bekijken of we het juist hebben gedaan.

Het is dus ook een kwestie van vertrouwen hebben in de uitvoering. Mevrouw Verhagen: Ik wil graag nog een antwoord op mijn tweede vraag betreffende de termijn tussen aanvraag en uitbetaling. Wethouder Odabasi: We hebben een schuldhulpverleningsloket dat buiten Team WijZ staat. Het is er wel onderdeel van maar het is niet zo dat mensen die hiervoor in aanmerking willen komen een keukentafelgesprek gaan hebben en op een wachtlijst komen. Dat gaat in ieder geval niet gebeuren. Daarnaast zijn we nu aan het bekijken of we een task force kunnen inregelen om ervoor te zorgen dat we voor het einde van het jaar de wachtlijst hebben opgelost. Dat is dus een ander traject dat loopt, maar voor dit traject hoeven ze niet in de rij aan te sluiten. Dat is een apart team dat met schuldhulpverlening bezig is. Het is maatwerk en daarbij is direct actie nodig, dus wanneer een aanvraag is getoetst, moet er ook meteen een oplossing worden geboden. Hier gaat dus niet heel veel tijd tussen zitten. Notulen raadsvergadering 29 september 2022

22

Mevrouw Schilders: Nog even terugkomend op een antwoord dat wethouder Odabasi gaf. Ze zei dat het aan Casade is om woningen met een F- of G-label te verduurzamen. Het is een keuze geweest van Casade om de huurverhoging algemeen te doen. De huurdersbelangenvereniging heeft haar zorgen daarover geuit. Deze speciale groep is dus wel bekend bij Casade maar niet tegemoet gekomen. Nu zie je de verstrengeling. Het is dus toch wel belangrijk dat de gemeente Casade erop wijst dat die mensen door de gemeente gecompenseerd moeten worden. Wethouder Odabasi: Dit is niet een onderdeel van mijn portefeuille en eigenlijk ook niet van dit voorstel. Wij hebben afspraken met Casade. We gaan Casade niet compenseren. Het is een zelfstandige organisatie die keuzes maakt dus wellicht kunt u die vraag aan Casade stellen. Mevrouw Schilders: Dat hebben we gedaan. Het was ook niet mijn bedoeling dat te doen, maar het laat zien dat er bepaalde verstrengelingen zijn, waarbij de problemen via bij de gemeente terecht komen. We kunnen het ook als kracht zien dat die mensen met F- of Glabels wel bekend zijn bij hen, waardoor de vraag of er problemen zijn sneller gesteld kan worden bij die groep. Men kan dan zeggen: als er problemen zijn, klopt dan aan, want er is een fonds voor. De heer Lodenstijn: Veel partijen hebben het over mkb’ers, verenigingen of instellingen.

De wethouder gaf als antwoord dat ze in principe geen een sportvereniging of -instelling wil laten vallen. Nu hebben we een aantal brandbrieven binnengekregen, die mensen roepen dus nu al hoge nood uit. Wat moeten zij nog meer doen voordat u in actie komt, en wat gaat u dan precies doen? Wethouder Odabasi: Het lijkt ons verstandig nu even de beraadslaging vanuit Den Haag af te wachten. Er is immers een motie in de Tweede Kamer aangenomen, waarop voor 1 november een reactie moet komen. Minister Rutte heeft aangegeven zijn best te doen dit voor 1 december te doen. We gaan er vanuit dat er in die periode geen verenigingen omvallen, maar mocht dat wel zo zijn, gaan we graag met ze in gesprek of we wellicht met voorschotten of op andere manieren kunnen helpen. We willen echter eerst die landelijke regeling afwachten, want wij kunnen als gemeente geen generieke maatregelen treffen voor allerlei organisaties. Als we in oplossingen denken, zal dat dus altijd maatwerk zijn. De heer Lodenstijn: Die brandbrieven worden dus als zodanig ook beantwoord? Wethouder Odabasi: Ja. De voorzitter: Ik begrijp dat er niemand behoefte aan een tweede termijn. Dan gaan we naar het volgende agendapunt. 12.

Eerste Berap 2022 en indienen zienswijze derde begrotingswijziging 2022 Baanbrekers

De heer Van Groos: Voorzitter. Op 21 april 2022 lag de dertiende wijziging van de gemeenschappelijke regeling Baanbrekers voor. Namens de ChristenUnie heb ik toen een amendement ingediend om de financieringssystematiek aan te passen. Bij die gelegenheid zei de portefeuillehouder het volgende. “Ik acht de raad prima in staat de uitleg over de BUIG-middelen, dat die kunnen variëren en dat dat voortkomt uit het zogenaamde objectief verdeelmodel, te begrijpen”. Maar welke uitleg over de lagere BUIG-uitkering staat er nu in het raadsvoorstel? In het voorstel staat hierover het volgende. “Voor een uitgebreide toelichting op de verschillen tussen de geactualiseerde begroting en de derde Notulen raadsvergadering 29 september 2022

23

begrotingswijziging wordt verwezen naar de bestuursrapportage, hoofdstuk 3”. U begrijpt dat de belangrijkste afwijking zit op het nadeel van de BUIG-inkomsten van bijna 2 miljoen. In de Berap staat in hoofdstuk 3, pagina 16, slechts het volgende over de afwijking op het BUIG-budget. “In de prognose 2022 is de WSW-Rijksvergoeding conform de meicirculaire verwerkt. De verdeling van de totale WSW-Rijksvergoeding over de deelprogramma’s is gemaakt op basis van de afdelingen waarvoor de medewerkers momenteel werkzaam zijn. Deze post wordt in paragraaf 3.2 niet meer nader toegelicht”. Zowel in het raadsvoorstel als in de Berap ontbreekt dus de noodzakelijke informatie. Waarom zijn de BUIG-inkomsten bijna twee miljoen euro lager? Een andere financieringssystematiek levert de gemeenteraad van Waalwijk de volgende voordelen op. We hoeven niet meerdere keren per jaar een raadsvoorstel te behandelen om een lagere BUIG te compenseren. Dat maakt onze agenda’s korter. Daarnaast moet Baanbrekers scherper en daarmee betrouwbaarder begroten, want nu krijgen we een begroting die voor een deel op drijfzand is gebaseerd, omdat Baanbrekers weet dat deze organisatie waarschijnlijk toch nog wel een paar keer bij de raad moet aankloppen. Ook draagt een reële begroting van Baanbrekers bij aan een beter beeld en het biedt de raad meer mogelijkheden om te sturen.

Tot slot betekent het ook nog dat een positieve BUIG niet ineens vertaald wordt in een meerjarenbegroting en wordt uitgegeven. Nu kunnen incidentele meevallers structureel worden ingezet, omdat de begroting van Baanbrekers voor een bepaald jaar ook voor de jaren erna wordt ingezet. Kortom, bij een andere financieringssystematiek komt Baanbrekers niets tekort, zijn de betrokken eerder minder dan meer geld kwijt en is er in ieder geval minder gedoe. Daarmee wordt ook de eigen begroting beter. Daarom bied ik u dit amendement aan. Amendement A: Financiering Ondergetekende(n) stelt/stellen het volgende amendement voor: constaterende dat: • dit al de 3e keer is sinds de gemeenteraadsverkiezingen van dit jaar dat op de agenda van de gemeenteraad een voorstel staat met het verzoek om als gemeente meer bij te dragen, omdat de BUIG vergoeding van het Rijk tegenvalt; • de begrotingen van Baanbrekers al jaren instabiliteit laten zien, welke te maken hebben met wisselende berichten van de zijde van het Rijk, die met name de BUIG betreffen, welke afhankelijk is van de economische omstandigheden en daarmee het aantal uitkeringsgerechtigden; • al op 5 juli 2018 de gemeenteraad van Waalwijk ter verbetering van de begrotingen hiertoe unaniem een zienswijze heeft ingediend; overwegende dat: • het exact genoeg voorspellen van de hoogte van de BUIG en de ontwikkelingen ten aanzien van het aantal

uitkeringsgerechtigden onmogelijk is; • het voorleggen van een concept begroting aan de gemeenteraden van de betrokken gemeenten niet slechts een formaliteit is om te kunnen voldoen aan de Wet Gemeenschappelijke Regelingen, aangezien de bedragen in de begroting van de deelnemende gemeenten gebaseerd zijn op deze begrotingen; • tussen de drie gemeenten overeenstemming bestaat over de verdeelsleutel; • een andere wijze van financiering de instabiliteit kan oplossen; besluit: het punt 2 van dictum van het besluit als volgt te wijzigen: Met betrekking tot de derde begrotingswijziging 2022 wel een zienswijze in te dienen, inhoudende dat aan het bestuur van Baanbrekers wordt gevraagd om in overleg met de Notulen raadsvergadering 29 september 2022

24

deelnemende gemeenten op basis van de verdeelsleutel per inwoneraantal te komen tot een andere financieringswijze van Baanbrekers die niet afhankelijk is van de BUIG maar van de feitelijke cijfers van Baanbrekers zoals het aantal uitkeringsgerechtigden. De voorzitter: Het amendement wordt ingediend door de ChristenUnie en gesteund door Lijst IJpelaar, Sociaal Lokaal en SGP. De heer Frank den Braven: Dank u wel voor uw bijdrage, mijnheer Van Groos. We hebben er over de mail ook al over gecorrespondeerd. Ik vind uw uitleg heel mooi maar om eerlijk te zijn gaat hij mij een beetje voorbij. Dat ligt aan mij, niet aan u. Ik vind het heel moeilijk hier een inschatting over te maken, vandaar dat wij het amendement niet steunen. Wat ik u wel wil vragen, is of u ermee akkoord kunt gaan dat ik hetgeen u nu zegt, meeneem naar het AB van Baanbrekers. Dan breng ik het daar in en kijk ik wat men ervan vindt. Wat u zegt klinkt heel logisch en doet me afvragen waarom het dan nog niet gebeurt. Als ik mezelf zo’n vraag stel, mis ik waarschijnlijk ergens iets. Als u daarmee akkoord gaat, wil ik dat op die manier doen. De heer Van Groos: Dank voor uw idee. Ik vind het prima als u dat wilt voorleggen aan het algemeen bestuur van Baanbrekers. Ik ben benieuwd wat er dan wordt gezegd. De voorzitter daar is dezelfde als de portefeuillehouder hier.

De heer Frank den Braven: Het gremium is anders, dus wellicht kunnen we er daar wat meer uithalen. Beantwoording college Wethouder Bakker: Voorzitter. Ik wil even ingaan op het amendement dat eigenlijk voor de tweede keer wordt ingediend. Want inderdaad, op 21 april 2022 is het exact hetzelfde amendement ingediend, of in ieder geval een amendement met dezelfde overwegingen. Toen heb ik een heel uitgebreid betoog gehouden waarvan een deel werd geciteerd door de heer Van Groos. Ik ga nu niet datzelfde betoog houden. Ik meen me te herinneren dat de heer Van Groos heeft aangegeven telkens bij de behandeling ditzelfde punt in te brengen, dus ik denk dat het volstaat als ik de mededeling doe dat ik er nu nog even inhoudelijk op reageer, maar dat ik dat hierna niet meer kan doen. Ik merk aan de opmerking van de heer Den Braven dat het een wat ingewikkelde weergave was van hoe het dan werkt, maar ik zou u toch willen aanraden te bekijken wat het effect van dalende BUIG-gelden is op de gemeente Waalwijk in financiële zin, en naar het verschil tussen als je dat rechtstreeks laat landen in de begroting of dat het via de route van Baanbrekers gaat. Ik denk dat we dan iets minder enthousiast zouden worden over een aanpassing van die financieringssystematiek. Misschien een beetje geheimtaal voor de overige gemeenteraadsleden, maar dan toch maar even via deze weg.

De heer Van Groos: Dank voor de reactie, ofschoon er weinig inhoud in zat. Het was alleen een vraag aan mij. Dit is nu de derde keer dit jaar, want in juni hebben we het er ook al over gehad. Toen moesten we ook al bijspekken voor de BUIG. Ik blijf er aandacht voor vragen, maar als het voor sommigen niet begrijpelijk is en dat sommigen daarom denken dat deze weg van het college de beste is, is het wellicht handig om bijvoorbeeld bij het audit-comité over deze financiële aspecten met elkaar in gesprek te gaan en daar de desbetreffende ambtenaren uit te nodigen om die twee dingen eens naast elkaar te zetten. Misschien helpen we elkaar daarmee. Zolang we daar niet uit zijn, blijf ik volhouden om iedere keer dat Baanbrekers op de agenda komt dit aan de orde te stellen. Dat is een toezegging, die mag u noteren. Wethouder Bakker: Dat lijkt me prima. Ik heb de vorige keer ook aangegeven daar elke keer weer uitleg over te geven en de voor- en nadelen te benoemen. Dat mag wat mij Notulen raadsvergadering 29 september 2022

25

betreft ook in het audit-comité om dat raadsel dat ik aan het eind meegaf in beperktere kring toe te lichten. Ik denk dat het wel belangrijk is, want ik heb eerlijk gezegd niet zo veel zin om dit spel elke keer te spelen in de komende vier jaar. De voorzitter: In het audit-comité dus, dat is de afspraak. Dank. Tweede termijn De heer Van Groos: Nog wat opmerkingen die ik ook achter het andere spreekgestoelte had kunnen maken. Gezien de reacties, of beter gezegd; het gebrek eraan, lijkt het me niet zinvol het amendement vanavond in stemming te brengen. Dank aan de partijen die het wilden steunen, maar daarmee halen we het niet. Dus ik trek hem terug. 13.

Regionale Nota bodembeheer

De heer Van Groos: Voorzitter. De fractie van de ChristenUnie is nogal teleurgesteld over de inhoud van deze nota. Daaruit spreekt namelijk geen enkele ambitie. Het gaat niet om bodembeheer maar over rondverzet conform het stand still-principe. Eerder is gezegd dat de bodem letterlijk het fundament is van ons bestaan. We slaan er water in op, het heeft een zelfreinigend vermogen en we bouwen er onze huizen op. Een gezonde bodem is de basis waarop we onze gewassen kunnen verbouwen en de natuur kan floreren. Er ligt een grote uitdaging om het bodembeheer ecologisch weer gezond te maken. Daar draagt deze nota helaas niets aan bij. Wij delen dus de kritiek die een betrokken inwoner gisteravond met de raadsleden heeft gedeeld. Ik moet echter toegeven dat deze nota niet slechter is dan wat we nu hebben. Daarom kan de fractie van de ChristenUnie er wel mee instemmen, maar wilde ze deze uitgebreide stemverklaring afleggen en de hoop uitspreken dat snel na het ingaan van de omgevingswet een echte nota bodembeheer wordt voorgelegd aan de raad. Motie vreemd aan de orde ChristenUnie en LokaalBelang over verkeersveiligheid De heer Van Groos: Voorzitter. Tijdens het kaderstellend debat tekende zich al een meerderheid voor deze motie af. Ik heb deze toen aangehouden om het college, met name de portefeuillehouder, in de gelegenheid te stellen met een procedurevoorstel naar de raad te komen.

Dat is helaas niet gebeurd, terwijl de uitwerking van de Tweede Kamermotie om met het oog op de vele ongelukken binnen de bebouwde kom als standaard maximaal 30 kilometer per uur vast te stellen al een eind is gevorderd. Uitzonderingen voor 50 kilometer per uur zijn wel mogelijk, mits voldoende onderbouwd. In het verleden heeft de gemeenteraad een categorisering van de wegen mogen vaststellen. Wat zijn gebiedsontsluitingswegen, wat zijn de erftoegangswegen? Dat plaatje verandert nu, en dat doet niets af aan het feit dat de gemeenteraad nog steeds over de categorisering gaat. Op dit moment wordt gewerkt aan de verdere concretisering van het IUP 2023-2026. Daarin wordt al gesproken over maximaal 30 kilometer per uur, dus wat dat betreft is haast geboden. De gemeenteraad gaat hierover. De raad kennende wil het gelegenheid geven voor participatie aan inwoners, ondernemers en andere betrokkenen zoals het openbaar vervoer. Het is prima als u wilt wachten op de kaders vanuit Den Haag, maar wij vragen u om niet voorafgaand aan deze besluitvorming te gaan praten over een herinrichting van bijvoorbeeld de Ambrosiusweg en het lint als 30 kilometer per uur-wegen. Dat is de achtergrond, waartegen wij vanavond samen met LokaalBelang deze motie vreemd aanbieden. Motie 4: Verkeersveiligheid De raad, Notulen raadsvergadering 29 september 2022

26

gehoord de beraadslaging, constaterende dat: • de Tweede Kamer in oktober 2020 met grote meerderheid een motie heeft aangenomen dat niet meer 50 km/uur maar 30 km/uur als standaard in de bebouwde kom moet gelden; • het voorstel wel ruimte laat voor een hogere maximumsnelheid "als het veilig kan", bijvoorbeeld op gebiedsontsluitingswegen; • gemeenten dan wel moeten motiveren waarom op die plek sneller kan worden gereden; • in het IUP 2023-2026 voor de Ambrosiusweg en het Lint een maximum snelheid van 30 km/uur al het vertrekpunt is; • OV-bedrijven eerder deze maand hun zorgen hebben kenbaar gemaakt, omdat dit meer kosten betekent, meer chauffeurs nodig zijn, de 30 km/uur-maatregelen zorgen voor minder comfort voor inzittenden en het OV een minder aantrekkelijk alternatief wordt; • over de nieuwe standaard met de inwoners, ondernemers noch de gemeenteraad is gesproken; overwegende dat: • te hard rijden tot de grootste ergernissen van inwoners behoort; • geregeld groepen bewoners komen klagen bij de gemeenteraad over verkeersonveilige situaties; • de nieuwe standaard alle inwoners en ondernemers raakt; • de gemeenteraad het kader stellende gremium is; • de coalitie de verkeersveiligheid wil verbeteren door snelheidscontroles, maar geen rekening lijkt te hebben gehouden met de nieuwe standaard; draagt het college op: 1.

het gesprek met de samenleving te gaan voeren over de nieuwe standaard van maximaal 30 km/uur, 2. vervolgens ter besluitvorming aan de raad een voorstel aan te bieden over hoe we hiermee in Waalwijk willen omgaan, 3. met het oog op het IUP 2025-2028 op zoek te gaan naar mogelijkheden en middelen om de verkeersveiligheid te vergroten en zo nodig bij een volgende kadernota hierop te anticiperen, en gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter: Deze motie wordt ingediend door de ChristenUnie en LokaalBelang en gesteund door Samen Waalwijk, GroenLinksaf, D66, CDA, Lijst IJpelaar en SGP. Mevrouw Klerks: Ik had al per mail aan de heer Van Groos laten weten dat we het een sympathieke motie vinden, maar dat wij graag zouden wachten op de landelijke kaders. Maar u legt het net ook uit in uw betoog. Hierna hebben we de motie vreemd over de omgevingsdialoog, daarvan weten we dat wij hem gaan steunen. Ik zat ook een beetje met die motie in die gedachte. Enerzijds vind ik dat we met de inwoners in gesprek moeten als we wegen gaan herinrichten. Wat u hier nu vraagt, is met de hele samenleving van onze gemeente gaan spreken over kaders die er nog niet zijn, zowel landelijk als lokaal. Terwijl het bij het herinrichten van een straat daadwerkelijk gaat over een aanpassing van die specifieke weg. Ik zit een beetje te worstelen met het volgende.

Ik zou het heel goed vinden voor specifieke straten die misschien 30 km/uur gaan worden, maar vindt u het verstandig om onze inwoners te betrekken bij iets dat nu nog niet aan de orde is en waarvan we niet weten op welke termijn dat wel zo gaat zijn? Ik zat op de website van de Tweede Kamer te kijken en ik kan niets vinden over enige voortgang rondom dit dossier. Notulen raadsvergadering 29 september 2022

27

De heer Van Groos: Bedankt voor de reactie. Ik zou graag met twee wedervragen willen antwoorden. Als het kader voortvloeiend uit het landelijk besluit, de motie van 30 km/uur, er nog niet is, vind u dan dat u al straten in Waalwijk moet inrichten conform die motie, terwijl het kader daarvoor ontbreekt? En bent u niet van mening dat de inrichting van de ene straat en de maximale snelheid die daar wordt gehanteerd invloed heeft op aanliggende straten en uiteindelijk de hele gemeente? En zou je het dan dus niet voor de hele gemeente moeten bepalen, voordat je met enkele straten aan de gang gaat? Mevrouw Klerks: Mijn antwoord op de tweede vraag is: ja, wel voor omliggende straten en nee, niet per definitie voor de hele gemeente. En de eerste vraag: ja, je mag wegen 30 kilometer per uur maken als het voor die specifieke weg veiliger is. Dat doe je op basis van verkeersveiligheid, dat hoeft niet per se op basis van een nieuwe wet die er misschien gaat komen. Er zijn ook andere gronden waarop we dat zouden kunnen besluiten. Ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag.

Vindt u het verstandig om inwoners te betrekken bij een omgevingsdialoog over een wet die er mogelijk nooit gaat komen? De heer Van Groos: Nu wordt de term omgevingsdialoog gebruikt en dat is het volgende agendapunt, maar het betrekken van inwoners bij een discussie waar het kader nog voor ontbreekt, vind ik logischer dan met inwoners gaan spreken over de herinrichting van een straat met een kader dat er ook nog niet is. Dan hebben we het bijvoorbeeld over het lint, waar nu een bus doorheen gaat. Weten we al wat de busondernemer, of de concessiehouder doet als een lijn door een 30 km-straat gaat? Tot nu toe was heel vaak de reactie dat die bus er dan niet meer komt. Is dat dan wat we willen? Zouden we niet eerst de consequenties daarvan moeten weten, alsook onze wensen en de wensen van de inwoners, voordat we dergelijke maatregelen uit handen geven en overlaten aan het college om het samen met de organisatie voor die straten te gaan doen? De Ambrosiusweg maakt deel uit van het Spoortracé en is belangrijk voor de doorstroming van Waalwijk. Gaan we daar 30 km/uur van maken? Volgens mij rijdt er ook nog een bus overheen. Waar beginnen we aan? Ik vraag er niet om maar in het IUP werd het aangegeven en ik snap dat, want die ontwikkeling komt er wel aan. De vraag is echter hoe we handelen en hoe we als raad onze rol daarin pakken.

Mevrouw Klerks: Ik snap wat de heer Van Groos bedoelt. Ik heb snel even wat stukken gelezen en daar staat in dat je een 30 km/uur-weg ook moet inrichten als een 30 km/uurweg. Dat betekent grofweg dat er geen bus meer doorheen kan. Ik denk dus dat de punten die de heer Van Groos aanhaalt zeer terecht zijn en dat het dingen zijn die we mee moeten wegen als we iets 30 km/uur zouden maken. Maar we hebben het nog steeds over een specifieke weg en u vraagt om voor de hele gemeente, vooruitlopend op beleid, nu met inwoners te gaan spreken terwijl we volgens mij niet voornemens zijn een heel beleid te maken voor de hele gemeente. Ik ben het dus met u eens op het punt van specifieke straten, maar ik zie nog steeds de noodzaak niet van het gemeentebreed doen. Het goed doen bij een specifieke straat: helemaal mee eens. De heer Van Groos: Begrijp ik mevrouw Klerks goed dat zij wilt wachten op het kader van Den Haag voor we in gesprek gaan. Betekent dat dan ook dat mevrouw Klerks vindt dat de genoemde straten in het IUP nog niet in uitvoering kunnen worden gebracht? Dus dat er geen verandering van snelheid plaatsvindt? Bent u bereid daarvoor zo ver te gaan? Ik snap dat u zegt de kaders af te wachten, prima. Dat zou ook mijn volgorde zijn. Maar het college wil iets harder dan de kaders zijn.

Het college voert graag uit zonder kaders, krijg ik vanavond de indruk en dat zou ik toch willen voorkomen als raadslid. Mevrouw Klerks: Ik realiseer me nu ineens dat de heer Van Groos eigenlijk zijn eigen motie onderuithaalt door zijn betoog over de inclusie en accommodaties. Want eerst kaders Notulen raadsvergadering 29 september 2022

28

en dan uitvoering, en hij doet het nu met deze motie andersom. Een mooie contradictie dus. Is dan mijn verzoek die IUP niet in uitvoer te brengen? Nee, maar ik verwacht wel van het college dat zij de punten die u aanhaalt, meeneemt. Ik ben benieuwd hoe dat eruit gaat zien. Een verschil is dat ik er in principe vertrouwen in heb dat het college dat goed doet en u misschien wat minder. Ik pleit er dus voor gewoon door te gaan maar wel al deze dingen mee te nemen en de inwoners van een straat erbij te betrekken. De heer Van Groos: De motie om die inclusie nog eens te laten toetsen door het platform steunen wij niet, omdat wij denken dat het college dat gewoon goed doet, dus dat is het probleem niet. Ten tweede beticht u mij van inconsequentie, maar eerder zei ik ‘eerst beleid en daarna uitvoering’, en dat verkondig ik nu nog steeds. Eerst beleid vaststellen als raad zijnde, wegcategorisering en bepalen wat 50 km/uur mag worden, en daarna pas uitvoering. Niet al gaan uitvoeren zonder dat er enig kader is. Mevrouw Klerks: Een kleine nuance dan, want het was niet zo scherp bedoeld. Het is wel zo dat de landelijke kaders er nog niet zijn, dus landelijk beleid is er niet, en u wilt gaan uitvoeren door met inwoners te gaan spreken. Ik snap dat we dat op verschillende manieren kunnen uitleggen, maar dat was de contradictie die ik bedoelde.

Ik bedoelde u niet te betichten van inconsequentie, ik denk namelijk niet dat iemand u ooit kan betichten van inconsequentie, maar wel dat er hier een kleine contradictie is waarvan ik u kan betichten. Ik vond het een leuk debat. Ik denk dat we er anders in staan. De VVD zal deze motie niet steunen, hoewel we wel erkennen dat er voor specifieke wegen iets moet en gaat gebeuren. Mevrouw Schilders: Een kleine aanvulling, misschien overbodig. Ik heb een technische vraag gesteld en die is nog niet beantwoord. Er is een strategisch verkeersveiligheidsplan 2030 dat in de maak is en waarop aangestuurd wordt. Dus wellicht zou dat dan wel een kader zijn voor hetgeen mevrouw Klerks bedoelt. De heer Timon Klerx: Voorzitter. LokaalBelang staat er iets pragmatischer in: wij kunnen ook los van de landelijke kaders nadenken over de snelheid op onze wegen. Maar toch, uit landelijk onderzoek blijkt dat het merendeel van de dodelijke verkeersongelukken plaatsvindt vanwege een te hoge snelheid in de bebouwde kom. Wij zouden daarom graag gewoon zo veel mogelijk wegen willen inrichten als 30 km/uur-zone. Daarom dienen wij deze motie van de ChristenUnie graag mee in. De nieuwe norm, waar dus ook de Tweede Kamer om heeft gevraagd, heeft namelijk ingrijpende gevolgen.

Überhaupt het inrichten van een lagere snelheid heeft ingrijpende gevolgen op ons gedrag, het weggebruik, de mobiliteitskeuze, maar ook financieel vanwege de noodzakelijke aanpassingen van de inrichting van de wegen. Het heeft impact op zowel de gebruikers, de bewoners en dus ook de gemeente. Goed om dus meteen het gesprek gezamenlijk te voeren over die nieuwe standaard van maximaal 30 km/uur. Het college heeft immers overwogen die twee straten al te verlagen van 50 km/uur naar 30 km/uur. Alleen het gesprek met de bewoners over die ene straat is wat ons betreft te smal. Laten we een breder gesprek met de samenleving voeren, niet in plaats van de participatie rondom het IUP, maar additioneel daarop. Dus gebruik wellicht het inwonerspanel, organiseer een gesprek in de wijk, of wees creatief met andere vormen van participatie. Wij hebben er het volste vertrouwen in dat het college hier creatief en goed mee omgaat, ook in relatie tot het mobiliteitsplan dat we binnenkort in de raad gaan behandelen. We zien het voortvarende gedrag van het college graag tegemoet evenals eventuele gevolgen en het gesprek in de raad. Beantwoording college Wethouder De Jong: Voorzitter. Het college wil deze motie overnemen, maar wel met een kanttekening.

Het gesprek met de samenleving gaan we pas aan wanneer de standaard 30 km/uur kracht van wet heeft gekregen, dan wel wanneer u als raad de kaders via het Notulen raadsvergadering 29 september 2022

29

mobiliteitsplan heeft aangegeven. De heer Van Groos: Dank voor de bereidheid van het college. Ik snap de opmerking die u maakt, maar wat ik niet snap, is dat u, vooruitlopend op het landelijke kader of het kader dat de raad moet vaststellen, al wel in het IUP heeft opgenomen en dat er gekeken wordt of het lint als 30 km/uur-straat in te richten, evenals de Ambrosiusweg. U preludeert nu op een kader dat er nog niet is, uitgaande van een motie die de Tweede Kamer al wel heeft aangenomen. Dan hadden we dit niet hoeven doen, en ik snap dat het lastig is en de uitvoering gaat door en kan niet altijd wachten op wet- en regelgeving, maar het college is gekomen met 30 km/uur in de straten die door de raad zijn aangewezen als gebiedsontsluitingswegen. Wethouder Bakker: Het is natuurlijk niet voor het eerst dat we besluiten om een weg in onze mooie gemeente van 50 km/uur naar 30 km/uur te brengen. Dat is in de afgelopen jaren meerdere keren gebeurd, soms ook op plekken waar we die inrichting helemaal niet hebben gedaan. Ik wijs maar even op de Nieuwevaart en het vaartje naar Waspik toe. Dat staat wat mij betreft los van het feit dat er in Den Haag gevraagd wordt om een omgekeerde beweging te maken. De standaardsnelheid in de bebouwde kom in Nederland is nu 50 km/uur, dus als je geen bord ziet staan, weet je dat je 50 km/uur mag. Zie je wel een bord staan, mag je 30.

Het idee is nu niet veel meer dan dat je dat omdraait, dus dat de standaard 30 is en je 50 mag waar een bord staat. Dat staat natuurlijk helemaal los van het feit dat we in de going concern business op zijn tijd een afweging maken of een bepaalde straat van 50 km/uur naar 30 km/uur kan worden gebracht. Dat zetten we dan in het IUP, dat is niet voor het eerst. U verbindt hem nu plotseling aan een landelijke omzetting van 50 naar 30 als standaard en vraagt u hoe wij daar als college nou op vooruit kunnen lopen. Ik kan u vertellen dat alle 30-borden die in straten staan, daar staan omdat dat door ons besloten is, zonder dat er ooit een motie is geweest in de Tweede Kamer om die 30 en 50 kilometer om te draaien. Ik zou die discussie wat dat betreft dus willen splitsen. Vanuit het college heeft u dus net gehoord dat wij voorstellen dat gesprek wel te gaan voeren, maar wel als er enigszins kaders omheen hangen. Het lijkt ons namelijk al moeilijk genoeg om een gesprek te voeren met de samenleving over iets, waarover mensen vragen wanneer het dan wel 50 km/uur kan zijn. En dan moeten wij zeggen dat we dat niet weten omdat daar nog een wet voor bedacht moet worden. Dat is een rare manier om een hele brede maatschappelijke discussie te voeren. Dus we willen het wel doen, dat is een toezegging, maar wel pas als er houvast is. Dan wordt het pas opportuun.

De heer Van Groos: Vindt de wethouder het wel een normaal gesprek met de mensen in het lint, die een aantal jaren geleden hebben geijverd om die 50 km/uur te behouden – waartoe de raad ook heeft besloten – en nu op basis van datzelfde voorstel uit Den Haag voorstelt er 30 km/uur van te maken? Vindt hij dat een normaal gesprek? Wethouder Bakker: Participatie betekent volgens mij dat wij als gemeente in gesprek gaan met de mensen die om die straat heen wonen. Als daaruit blijkt dat dat uitermate ongewenst is en dat de effecten van zo’n 30 km/uur-instelling, ook zoals u zelf in de motie voorstelt negatieve gevolgen hebben voor het openbaar vervoer, kan ik me best wel voorstellen dat er wordt teruggekomen op dat voorstel. Het staat er nu in. We hebben het net vastgesteld volgens mij, maar dat betekent natuurlijk wel dat die participatie invloed zou kunnen hebben, anders zouden we die participatie rondom dit soort maatregelen niet hoeven te doen. Als het in beton gebeiteld staat in het IUP en we gaan een heel participatietraject doen om vervolgens te zeggen dat we het al besloten hebben, zijn we verkeerd bezig. Het komt dus wel, maar ik verwacht niet in de vorm van een toekomstige wettelijke maatregel om die 50 en die 30 om te keren. Ik denk dat die connectie leggen nu heel onverstandig is.

Notulen raadsvergadering 29 september 2022

30

De heer Van Groos: Een punt dat daar wel aan raakt: uit de beantwoording van de portefeuillehouder leid ik af dat hij van mening is dat ergens een besluit kan worden genomen over of iets 30 of 50 km/uur wordt. De raad stelt echter de categorisering van de wegen vast. Op welk raadsbesluit baseert de wethouder dat het lint 30 km/uur kan worden? Wethouder Bakker: Ik heb niet het hele IUP in mijn hoofd zitten, maar als ik het goed begrijp, is het IUP waarin dat staat net vastgesteld. Dat heeft u gedaan. Dus als u mij vraagt welk besluit eraan ten grondslag heeft gelegen, antwoord ik dat dat het besluit is om het IUP vast in te stellen. Daar staat het in. Misschien was de heer Van Groos het er niet mee eens maar we hebben het wel vastgesteld. De heer Timon Klerx: Een vraag aan de vorige portefeuillehouder die de eerste toezegging doet. De tweede portefeuillehouder verbond er namelijk een nog langere termijn aan. Hij zei pas te gaan praten met inwoners als de kaders daadwerkelijk bekend zijn. Volgens mij roepen wij juist op om daarvoor, dus nu al, het gesprek te gaan voeren over van 50 naar 30 te gaan. Dat heeft niets met die kaders te maken, want dat mogen we nu ook al doen. Wethouder Bakker zei het ook al: dat kunnen we nu al gewoon doen. Dat is al vaker gedaan en als we dat willen, wat we nu uitspreken met deze motie, zouden we daarover gewoon het gesprek kunnen voeren.

Misschien zijn er namelijk al veel meer plekken in Waalwijk waar we de snelheid kunnen verlagen en daarmee ongelukken kunnen voorkomen en het verkeersveiliger maken. Wij roepen dus op niet te lang te wachten en het gesprek gewoon te starten. We hoeven het niet expliciet te hebben over die nieuwe norm van de Tweede Kamer. We willen het gewoon hebben over de verkeersveiligheid en over anders kijken of we vaker van 50 km/uur naar 30 km/uur kunnen gaan. Wethouder De Jong: Het college heeft gereageerd op de motie. Daarin wordt de standaard aangehaald die nu behandeld wordt in de Tweede en Eerste Kamer. U weet dat bij een nieuwe wet altijd bepaalde richtlijnen of uitvoeringsbepalingen horen, die sturend zijn met betrekking tot de uitvoering ervan. Dat is de reden waarom het college zich zo opstelt. De heer Timon Klerx: Ik denk dat ik even de exacte tekst van het dictum erbij moet pakken. Volgens mij roepen we gewoon op om het gesprek aan te gaan. In de motie staat inderdaad die standaard en ik heb net in onze bijdrage gezegd dat het gesprek over de snelheidsverlaging aangegaan moet worden. Daar blijf ik bij en dan kunt u heel specifiek naar de motie verwijzen, maar dit is wat wij graag zouden willen. Ga het gesprek aan, wacht daar niet op. Als u het allemaal heel ingewikkeld vindt om het specifiek over die standaard te hebben, zal ik kijken of we de tekst kunnen aanpassen.

Ik hoop echter dat de boodschap die we hebben uitgedragen helder is. Start het gesprek op om van 50 km/uur naar 30 km/uur te gaan, desnoods los van het kader. Daarmee kunt u best wel uit de voeten. Wethouder De Jong: Ik denk dat het een goede suggestie is om de tekst aan te passen. In beslispunt 1 wordt over de standaard van maximaal 30 km/uur gesproken en dat is, zoals mijn collega al heeft aangegeven, een kanteling van het hele beleid. Van 50 km/uur naar 30 km/uur wordt gekanteld. 30 km/uur wordt de basis. Dat ligt op dit moment nog in Den Haag. Zoals wij het hebben gelezen, staat dat nog ter discussie. De heer Timon Klerx: Ik stel voor even te schorsen, zodat ik even met de heer Van Groos kan overleggen. Mevrouw Klerks: In het debat van net lijkt u te zeggen dat de standaard de nieuwe standaard is. Echter, zolang er geen wetgeving is vanuit Den Haag, hebben we volgens mij geen standaard. Is het dan voor u ook een optie om te zeggen dat ze dit niet willen? Dat onze inwoners uitspreken dat zij waar het mogelijk is 50 km/uur willen behouden? Is dat Notulen raadsvergadering 29 september 2022

31

voor u een optie? De heer Timon Klerx: Wij hebben nergens gezegd dat we overal in Waalwijk voortaan 30 km/uur moeten gaan rijden. Van die standaard kun je namelijk prima afwijken. Ons belangrijkste punt, ook in ons verkiezingsprogramma was dat we juist zo veel mogelijk wegen als 30 km/uur-weg willen inrichten. Dus ja, er kunnen zeker mogelijkheden zijn om 50 km/uur te blijven rijden, op bepaalde uitgangswegen vinden we dat ook volkomen logisch. Maar ik denk dat we er een gesprek over moeten voeren, omdat we ervan overtuigd zijn dat vaker 30 km/uur rijden bijdraagt aan een veiligere samenleving. Mevrouw Klerks: Het valt me op dat de heer Klerx steeds zegt dat de standaard 30 km/uur is, met een afwijking naar 50 km/uur. Maar volgens mij zouden onze inwoners nog steeds kunnen stellen dat de standaard 50 is en we afwijken naar 30, omdat er geen wetgeving is vanuit Den Haag. Het kan dat onze inwoners dat willen. De heer Timon Klerx: Ja hoor, dat zou zeker kunnen. Dan nemen wij daar hier in de raad een besluit over. Ik heb net ons standpunt geuit. De voorzitter: Dank. Ik schors de vergadering voor vijf minuten. De vergadering wordt geschorst. De voorzitter: Ik heropen de vergadering. Het woord is aan de heer Timon Klerx. De heer Timon Klerx: We hebben na beraad dictumpunt 1 iets aangepast. Het gaat om het belang van maximaal 30 km/uur en niet specifiek over die nieuwe norm.

We hopen dan wel op de toezegging van het college om zo snel mogelijk hiermee aan de slag te gaan. Want daar gaat het ons dan wel specifiek om; dat we niet wachten op die nieuwe norm, maar we liever gisteren dan vandaag het gesprek met de samenleving aangaan. Aangepaste motie 4a: Verkeersveiligheid De raad, gehoord de beraadslaging, constaterende dat: • de Tweede Kamer in oktober 2020 met grote meerderheid een motie heeft aangenomen dat niet meer 50 km/uur maar 30 km/uur als standaard in de bebouwde kom moet gelden; • het voorstel wel ruimte laat voor een hogere maximumsnelheid "als het veilig kan", bijvoorbeeld op gebiedsontsluitingswegen; • gemeenten dan wel moeten motiveren waarom op die plek sneller kan worden gereden; • in het IUP 2023-2026 voor de Ambrosiusweg en het Lint een maximum snelheid van 30 km/uur al het vertrekpunt is; • OV-bedrijven eerder deze maand hun zorgen hebben kenbaar gemaakt, omdat dit meer kosten betekent, meer chauffeurs nodig zijn, de 30 km/uur-maatregelen zorgen voor minder comfort voor inzittenden en het OV een minder aantrekkelijk alternatief wordt; • over de nieuwe standaard met de inwoners, ondernemers noch de gemeenteraad is gesproken; overwegende dat: • te hard rijden tot de grootste ergernissen van inwoners behoort; • geregeld groepen bewoners komen klagen bij de gemeenteraad over verkeersonveilige Notulen raadsvergadering 29 september 2022

32

situaties; • de nieuwe standaard alle inwoners en ondernemers raakt; • de gemeenteraad het kader stellende gremium is; • de coalitie de verkeersveiligheid wil verbeteren door snelheidscontroles, maar geen rekening lijkt te hebben gehouden met de nieuwe standaard; draagt het college op: 1. het gesprek met de samenleving te gaan voeren over het belang van maximaal 30 km/uur; 2. vervolgens ter besluitvorming aan de raad een voorstel aan te bieden over hoe we hiermee in Waalwijk willen omgaan; 3. met het oog op het IUP 2025-2028 op zoek te gaan naar mogelijkheden en middelen om de verkeersveiligheid te vergroten en zo nodig bij een volgende kadernota hierop te anticiperen, en gaat over tot de orde van de dag. Wethouder De Jong: Dat is voor het college aanvaardbaar. We zullen het gesprek aangaan. Ik wil nog wel met u na deze vergadering van gedachten wisselen over hoe dat gesprek met de samenleving aangevlogen zou moeten worden. De heer Timon Klerx: Ik heb in mijn bijdrage al twee suggesties gedaan en ik denk graag creatief mee. Tweede termijn De heer Van Groos: U heeft wellicht gemerkt dat ik verre van gelukkig ben met de reacties van het college. Dat gold vanavond al voor het eerste en het tweede onderwerp, en nu ook weer voor dit. Om dan te komen met “U hebt het IUP toch vastgesteld, dus u hebt ingestemd met 30 km/uur”, vind ik echt te grof voor woorden.

Het staat namelijk in de bijlage, er wordt niet expliciet om een besluit gevraagd. Het is toeval dat ik het heb gezien, verder heeft niemand er een vraag over gesteld. Het was ook een punt geweest als het college eerst naar de raad was gekomen met uitgangspunten voor een nieuw mobiliteitsplan, maar het college besluit om met een nieuw mobiliteitsplan te gaan werken zonder input vanuit de raad. Ik heb heel veel moeite met hoe de raad wordt behandeld door het college. Dat wil ik hier gezegd hebben. Misschien kunnen we daar dan ook aan werken. Tegen mevrouw Klerks zou ik ook nog iets willen zeggen. Zoals de inspraak normaal gaat bij herinrichting, worden alleen de bewoners van die straat betrokken. Als het gaat om de lint gaat het dus alleen om de mensen in de Van der Duinstraat en de Kerkstraat. Echter waren bij de discussie die we hebben gehad over het lint ook bewoners van de wijken Sprang en Vrijhoeve. Die hebben niets te zeggen, maar ze maken wel gebruik van die straten. Participatie over de herinrichting van straten vindt dus alleen plaats met bewoners van de straat in kwestie. Niet met gebruikers of ondernemers in die straat, dat zijn de belanghebbenden. Naar ons idee mogen ook anderen daar ook iets over zeggen. Daarom pleiten wij voor een breder gesprek.

Mevrouw Klerks: Ik geef de heer Van Groos gelijk wanneer hij zegt dat ook gebruikers van een straat enige vorm van inspraak zouden moeten hebben, misschien niet over welke struiken er dan komen langs de weg, want ik kan me voorstellen dat we dat echt aan de inwoners van zo’n straat overlaten. Maar heel Sprang-Capelle gaat door de Van der Duinstraat, dus daarin heeft u gelijk. Ik maak gelijk even gebruik van de gelegenheid om namens de VVD te reageren op de aangepaste motie. Er staat nog steeds in dat wordt uitgegaan van het belang van 30 Notulen raadsvergadering 29 september 2022

33

km/uur, dus er wordt een richting gegeven. Nog steeds is er het standpunt dat 30 km/uur de norm zou moeten zijn. Daar zijn we het gewoon niet mee eens. Als je het inwoners vraagt, vinden we niet dat het zonder kaders moet en dat je het echt vrij moet laten. Ik geef u dus wel grotendeels gelijk. De voorzitter: Mijnheer Van Groos. In de tweede termijn kan het college niet meer reageren op u. Als u vindt dat het college niet goed reageert op u, wil ik u adviseren dat voortaan in de eerste termijn tegen het college te zeggen, zodat het college er nog op kan reageren. De heer Van Groos: Het leek me niet verstandig in het gesprek met de wethouder op dat moment mijn gevoelens kenbaar te maken. Daar had ik even tijd voor nodig en daarom heb ik voor dit moment gekozen. Als u vindt dat dat de volgende keer beter kan, doe ik dat, maar dan sta ik niet in voor de gevolgen. De voorzitter: Ik vind het mooi als dit in een gesprek kan, dus vandaar. Motie vreemd aan de orde ChristenUnie en LokaalBelang over omgevingsdialoog De heer Van Groos: Voorzitter. De gang van zaken rondom Nieuwevaart 89-93 is het zoveelste voorbeeld van het ontbreken van goede en tijdige participatie door omwonenden en de gemeenteraad. Omwonenden worden door de particuliere initiatiefnemers vaak pas geïnformeerd als ze er met de gemeente uit zijn en het voorstel tot bestemmingswijziging naar de gemeenteraad gaat.

Daardoor krijgen ze het gevoel dat alles al geregeld is, dat ze niets meer hebben in te brengen, dat met hun belangen geen rekening is gehouden en dat ze met 3-0 achter staan. Ook de raad krijgt vaak het gevoel voor het blok te worden gezet. Dat het formeel nog iets te zeggen heeft, maar materieel niets meer in de melk heeft te brokkelen. Het college lijkt dit een prima gang van zaken te vinden, want in antwoord op een van onze vragen zegt het het volgende. “Van initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkeling wordt verwacht dat zij voor hun directe omgeving participatie bevorderen. Wij adviseren dit in een zo vroeg mogelijk stadium te doen, zo ook in dit geval. Hoe initiatiefnemers dit exact vormgeven, is in beginsel aan hen”. Zo gaat het al jarenlang keer op keer mis. Daarom heeft de werkgroep communicatie zich aan het eind van de vorige bestuursperiode beziggehouden met het onderwerp participatie, met name als het gaat om ruimtelijke ordening. Wat is met die uitkomst gedaan? De portefeuillehouder mag deze vraag beantwoorden, maar het hoeft niet. Ik denk dat het beter is als de gemeenteraad nu een statement afgeeft en daartoe dien ik, mede namens de fracties van LokaalBelang en VVD, de motie in. Motie 5: Omgevingsdialoog De Raad, gehoord de beraadslaging, constaterende dat: • ook bij het van de agenda gehaalde raadsvoorstel Vaststelling bestemmingsplan Nieuwevaart 89-93 e.o.

Sprang-Capelle de omgeving klaagt dat het niet eerder is meegenomen bij dit bouwinitiatief; • fracties daarover net zo vaak klagen plus over het feit dat ze pas een raadsvoorstel krijgen als het plan helemaal is uitgewerkt en besluitrijp is; • een omgevingsdialoog niet een extra inspraakmogelijkheid is maar de start van een proces om tot een beter en meer gedragen plan te komen; • de raadswerkgroep Communicatie/Participatie op 23 november 2021 zijn Notulen raadsvergadering 29 september 2022

34

werkzaamheden inzake een nieuw inspraak- en participatie traject heeft afgerond; • het college talmt de resultaten van deze werkgroep om te zetten in een Handreiking Participatie die tegemoet komt aan de vaak uitgesproken klachten door inwoners en gemeenteraadsleden; overwegende dat: • participatie inhoudt het in een vroegtijdig stadium betrekken van belanghebbenden (inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden) bij het proces van de besluitvorming over een project of activiteit; • participatie (informeren + raadplegen1) anders is dan inspraak, omdat inspraak onderdeel is van de juridisch vastgelegde procedure rondom omgevingsbesluitvorming; • bij inspraak een (bouw)plan, beleidsdocument of (stedenbouwkundige) visie vaak al is uitgewerkt en er niet veel ruimte meer is om rekening te houden met de reacties uit de omgeving of gemeenteraad; • een goede dialoog het draagvlak vergroot en de kans op zienswijzen en bezwaarprocedures verkleint; • de Omgevingswet meer verantwoordelijkheid bij de initiatiefnemer legt; • vergelijkbare gemeenten als Oosterhout, Uden en Venray en grotere steden als Tilburg en ’s-Hertogenbosch al werken met een (verplichte) handleiding Omgevingsdialoog; • de gemeente Oosterhout na een evaluatie door een extern bureau de handleiding heeft verbeterd; • het college heeft gezegd open te staan voor suggesties ter verbetering van het

participatieproces; draagt het college op: uiterlijk 1 januari 2023 op een vergelijkbare wijze als de gemeente Oosterhout te gaan werken met een Handreiking Omgevingsdialoog2 of een Handreiking Participatie conform de aanwijzingen van de hierboven genoemde werkgroep, en gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter: De motie wordt ingediend door ChristenUnie, LokaalBelang en VVD en wordt gesteund door GroenLinksaf, D66, Sociaal Lokaal, Lijst IJpelaar, SGP en Samen Waalwijk. De heer Ottens: Ik ben het volledig eens met het betoog van de heer Van Groos, maar wellicht biedt het onderzoek van de Rekenkamercommissie naar participatie ons nog meer instrumenten. Ik had hem al gevraagd of het niet verstandig is dat even af te wachten. Ik doe ook de suggestie om de hele procesgang rondom dit soort bestemmingsplanwijzigingen te bekijken in een wat breder perspectief. We hoeven het college geen handreiking mee te geven, maar moeten zelf ook meer in het proces aan de voorkant aan het roer staan en kunnen zelf ook aanwijzingen meegeven over hoe wij het participatieproces ten aanzien van bepaalde projecten willen vormgeven. De heer Van Groos: Ik snap de reactie van de heer Ottens om dan alles mee te kunnen nemen, maar goed, de werkgroep heeft vorig jaar november al de resultaten neergelegd. Dat zou in februari aan de raad worden voorgelegd.

Volgens mij was de Rekenkamercommissie nog niet eens bezig met een onderzoek. We kunnen altijd op basis van het onderzoek van de Rekenkamercommissie nog het een en ander bijstellen, daar zijn we zelf bij, maar ik zou echt willen voorkomen dat we inwoners of ondernemers van Waalwijk die ellende aandoen die een aantal mensen tot nu toe al is overkomen. Dus liever gisteren dan vandaag. De heer Ottens: Daar kan ik het van harte mee eens zijn en om die reden steunen wij de Notulen raadsvergadering 29 september 2022

35

motie ook. Mevrouw Klerks: We ondersteunen de motie van harte, want we zijn het er helemaal mee eens dat de dialoog beter moet. Ik wil wel een kleine kanttekening plaatsen bij het effect hiervan. Er is natuurlijk geen juridische basis, waarop we op dit moment kunnen eisen dat een omgevingsdialoog plaatsvindt. Ook met deze motie is die juridische basis er niet. We geven initiatiefnemers een betere handreiking. Die handreiking van Oosterhout geeft heel duidelijk aan hoe het moet, dus ik ben blij dat we dat in ieder geval gaan doen, maar ik denk dat we ons er ook terdege bewust van moeten zijn dat het in de volgende bestemmingsplannen nog niet beter is. Zeker met degenen die in december op de plank liggen, zullen we dit onderwerp vast nog eens bespreken. Ik wil ook nog een kleine lans breken. U zei ook iets over de participatie bij het bestemmingsplan van de Nieuwe vaart. Ik ben het met u eens dat het niet goed is gegaan, maar weet ook van een van de omwonenden dat de ambtenaren van de gemeente daadwerkelijk wel hebben aangestuurd op een tijdige participatie op een goede manier en ook niet tevreden waren met de wijze waarop de initiatiefnemer dit heeft gedaan. Ik zou het zonde vinden als we de ambtenaren het gevoel geven dat ze niet genoeg doen. Ik denk dat ze, binnen de beperkingen die ze hebben in deze situatie, echt wel goed hebben aangestuurd op een goede participatie.