Verslag raadsvergadering 17-09-24 (vervolg van 12-09-24)

NOTULEN van de openbare vergadering van de raad der gemeente Waalwijk, gehouden op 17 september 2024 Aanwezigen Raadsvergadering van 12 september en vervolg op 17 september 2024 Voorzitter:

mevrouw S. Ausems, burgemeester

Griffier: Plv. griffier:

de heer J. Deneer mevrouw F. Opperman

Aanwezig de leden:

de heer A. van Belkom de heer M. Bokšan (M. Bokšan afwezig bij agendapunt 20 op 17 september)

de heer F. den Braven

(F. den Braven afwezig op 17 september)

de heer G. den Braven mevrouw C. de Bruijn de heer B. Bruurmijn de heer J. van Dijk de heer D. Dubbeldam de heer R. Frodyma (R. Frodyma afwezig op 12 september vanaf agendapunt 16, afwezig op 17 september)

de heer J. van Groos de heer J. van Hest

(J. van Hest afwezig op 12 september)

mevrouw Y. IJpelaar-Alias de heer N. Kieboom de heer T. Klerks de heer E. Knops mevrouw B. Koptagel-Demirbas mevrouw Y. van Laar de heer W. Lodenstijn de heer H. Metzke

(H. Metzke afwezig op 12 en op 17 september)

de heer L. Ottens (L. Ottens afwezig bij agendapunt 20 op 17 september)

de heer N. van der Pluijm de heer J. Pulles de heer R. Spohr de heer R. Tiemstra mevrouw M. Veraa

(M. Veraa aanwezig op 17 september vanaf agendapunt 19)

mevrouw M. Verhagen-van Lier de heer H. van Zelst (H. Van Zelst afwezig bij agendapunt 20 op 17 september)

Tevens aanwezig:

de heer T. Klerx, wethouder de heer A. de Jong, wethouder mevrouw S. Schuijffel, wethouder de heer S. Slaats, wethouder de heer F. Spierings, wethouder

Aanvang: Geschorst:

19:30 uur op 12 september 2024 23:15 uur op 12 september 2024

Heropening: Einde:

19:30 uur op 17 september 2024 21:55 uur op 17 september 2024

Notulen:

mevrouw E. van Asten (Notuleerservice Nederland)

1. Heropening en mededelingen De vergadering wordt geopend om 19.30 uur. De voorzitter: Beste mensen, we gaan starten. Goedenavond. We heropenen de vergadering die wij donderdag hebben geschorst. 16. Grondstoffenbeleidsplan stap 2, 2024 De voorzitter: Een van de onderwerpen die we hadden doorgeschoven naar vandaag, was het Grondstoffenbeleidsplan stap 2, punt 16 op de agenda. Daar was ietwat verwarring en dat is hopelijk nu opgelost. We waren bij het amendement en de reactie van wethouder daarop. Ik wilde eerst even meneer Van Belkom het woord geven over het amendement. De heer Van Belkom: Dank u wel, voorzitter. We hebben de memo die wij hebben ontvangen van portefeuillehouder doorgenomen. We hebben daar gisteren over vergaderd en besloten om het amendement niet in stemming te brengen. Echter, Lokaal Belang en de VVD blijven dit dossier wel kritisch volgen. De voorzitter: Dank u wel. De wethouder had verder alle vragen beantwoord en alle reacties op de moties en amendementen gegeven. Wethouder, heeft u nog behoefte aan een reactie of kunnen we door naar de tweede termijn? Tweede termijn De voorzitter: Dan stel ik voor dat we doorgaan naar de tweede termijn op dit onderwerp. Heeft iemand behoefte aan een tweede termijn? Ik zie de SGP, ik zie de ChristenUnie. SGP, mag ik u het woord geven? Meneer Tiemstra. De heer Tiemstra: Voorzitter, dank u wel.

Ik heb geen tweede termijn meer voorbereid, in die zin, ik moet wel kwijt dat de gang van zaken rond dit agendapunt best een bijzondere is. We hebben een gespreksavond gehad, Lokaal Belang vol vuur, 22 procent behoefte aan een grotere container, kleinere container al wat erbij hoort. Naderhand even overleg gehad. Ja, hoor, 240 liter-container die moest er komen. Dat zou een goed idee zijn. Wij overleg. Prima, ik sluit me aan. Als je tenslotte iets voor elkaar wilt krijgen, dan kun je niet om de grootste fractie heen. Samenwerking was raadzaam, samenwerking was geboden. Ook heb ik er op vertrouwd dat een fractie als Lokaal Belang zijn huiswerk maakt. Als we zien op de memo die vanavond, of tenminste, die ik vanmiddag onder ogen heb gekregen, dan denk ik van, dan schort daar toch best wel iets aan. Tweede wat ik kwijt wil, waarbij overigens van iedereens goede trouw en oprechtheid overtuigd ben, maar maak je op een gegeven moment een afspraak met een fractie, dan denk je ook dat die afspraak staat, en niet dat op een gegeven moment tijdens de schorsing daar een ander licht op geworpen wordt. Dat strijkt een klein beetje tegen de haren. In die zin is dat voor mij nog wel een les, denk ik, misschien de belangrijkste les, op tijd zelf je huiswerk maken, je er goed in verdiepen, weten wat er speelt, dan komen we ook als raad samen verder. Notulen raadsvergadering 17 september 2024

2

Het was sowieso een bijzondere vergadering vorige week. Als wij er als raad in slagen, daar dient de behandeling van dit onderwerp denk ik best wel als voorbeeld voor wijden, als wij er als raad van Waalwijk in slagen om 's avonds om 23.00 uur tot de behandeling van drie onderwerpen gekomen te zijn, dan moeten we onszelf best wel achter de oren krabben van, wat doen wij hier, hoe bereiden we ons voor, weten we elkaar te vinden, ja of nee. Voorzitter, het is aan de rand van de orde, in de agendacommissie kom ik hier nog wel op terug. Ik kan mij voorstellen dat het amendement tegen deze omstandigheden wordt ingetrokken. Het Grondstoffenbeleidsplan, daar zullen wij tegenstemmen. Ben ik binnen de tijd, voorzitter? Ik hoop het. De voorzitter: Volgens mij is de tijd niet opgenomen. Dat is uw voordeel, denk ik. De heer Tiemstra: Ik hoop dat de rest dat ook zo ziet. Dank u wel. De voorzitter: Wil iemand reageren? Ik zie meneer Van Belkom. De heer Van Belkom: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor net de heer Tiemstra zeggen, dat op tijd delen. Het amendement, de laatste versie ervan is afgelopen dinsdag gedeeld, ook met de heer Tiemstra en met de griffie. Daar zat het probleem niet, denk ik. De voorzitter: Meneer Tiemstra. De heer Tiemstra: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Meneer Van Belkom, ik heb met uw fractiegenoot contact gehad. We hebben de inhoud van amendement doorgesproken.

Ik was vorige week om persoonlijke redenen niet in de omstandigheden om elke tien minuten op het RIS te kijken. Ik ging ervan uit dat wat we besproken hadden ook in het amendement terug te vinden zou zijn. Ik heb dit niet gecheckt. Die les had ik misschien ook nog moeten noemen. Maken we een afspraak samen, check die dan ook. Als je met mij een afspraak maakt, hoeft u die niet te checken. Mijn collega Van Zelst is wat scherper op het RIS geweest. Het stond niet op het RIS, maar dat wil niet zeggen dat ik hem niet gezien hoef te hebben, kan hebben, wat dan ook. U begrijpt vast, meneer Van Belkom, wat ik bedoel. De voorzitter: Meneer Van Belkom. De heer Van Belkom: Dank u wel, voorzitter. Ik begrijp wat u bedoelt. Ik begrijp ook dat er persoonlijke omstandigheden zijn geweest. Hetgeen wat er gebeurd is, heeft natuurlijk impact op ons allemaal gehad. Laten we zeggen dat het een communicatiefout is waardoor dingen langs u heen zijn gegaan. Ik denk dat de conclusie mag zijn. De voorzitter: De heer Tiemstra. De heer Tiemstra: Laten we er die positieve draai aan geven, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan wil ik meneer Van Groos het woord geven voor de tweede termijn. De heer Van Groos: Voorzitter, met het voorgestelde systeem gaan de variabele kosten voor inwoners omlaag, maar het vastrecht zal flink gaan stijgen.

Daarmee worden de huishoudens die zo min mogelijk aanbieden op dit moment en zoveel mogelijk scheiden gestraft. Dat kan nooit de bedoeling zijn. Dat is niet uit te leggen. Voorzitter, de fractie van de ChristenUnie is dus tegen dit voorstel, omdat het niet uitvoerbaar is, het leidt tot meer grijze containers aan de straat, het leidt tot nog meer groene containers aan de straat. Notulen raadsvergadering 17 september 2024

3

De rondes worden langer, de medewerkers komen later thuis. Misschien moeten de rondes worden aangepast, moet er nog iets extra's worden geregeld. Het is niet uitvoerbaar. De milieudoelstellingen worden niet gehaald en, zoals gezegd, het is niet de vervuiler die betaalt, maar degene die nu al afval goed scheidt. Dat kan nooit de bedoeling zijn. Wij zullen tegen het voorstel stemmen. De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Groos. Is er nog een laatste behoefte om met elkaar iets te delen of is nu alles over dit onderwerp gezegd. Dat hoor ik. Dan gaan wij over tot stemming, maar niet voordat ik met u gedeeld heb wat ik net had moeten delen, dat ik blij ben dat u er allemaal bent, maar dat we een aantal mensen niet aanwezig hebben vanavond. Dat is meneer Frodyma, de heer Metzke en de heer Frank den Braven. Mevrouw Veraa komt iets later. Meneer Van Hammond is niet meer bij ons. Dat weten we in deze raad gelukkig wel nog, maar niet meer in deze raad. Mevrouw Schilders die ontbreekt is. Met de raadsleden die er allemaal wel zijn, gaan wij over tot stemming. In het niet geamendeerde oorspronkelijke raadsvoorstel. Wenst iemand daar nog een stemverklaring op af te leggen? Meneer Spohr van het CDA, zie ik. Iemand anders? Meneer Spohr, gaat uw gang. De heer Spohr: Voorzitter, de CDA-fractie zal verschillend stemmen in dezen. De voorzitter: Dank u wel.

De raad stemt digitaal over het raadsvoorstel. Met 17 stemmen voor en 6 stemmen tegen wordt het raadsvoorstel aangenomen. De voorzitter: Dan wil ik de VVD vragen of zij de motie Nascheiding heeft de toekomst in stemming willen brengen. De heer …: Die willen wij inderdaad instemming brengen. De raad stemt digitaal over de motie. Met 19 stemmen voor en 4 stemmen tegen wordt de motie aangenomen. De voorzitter: Dan sluit ik de bespreking van dit onderwerp af. 18. Kaders Burgerbegroting Waalwijk De voorzitter: Dan gaan we naar het volgende onderwerp. Dat is punt 18 op de agenda, de kaders burgerbegroting Waalwijk. De gemeente Waalwijk start met een pilot Burgerbegroting als onderdeel van de burgerparticipatie en van democratische vernieuwing. De raad krijgt de vraag om de kaders en financiering van dit traject vast te stellen. Het is een bespreekpunt voor de VVD, Samen Waalwijk, CDA, D66 en de ChristenUnie. Ik wil de heer ton Klerks van de VVD als eerste het woord geven. De heer Klerks: Voorzitter, ik had een heel betoog voor deze avond, maar ik wil het even kort houden, omdat het een extra avond voor ons allemaal is. In mijn vorige baan heb ik een vergelijkbaar project als de burgerbegroting gedraaid bij een andere gemeente. Flyeren, gesprekken in de wijken, stemrondes, de uitvoering ervan, de hele mikmak.

Het proces kostte maar gaf mij ook veel energie, maar ook mijn collega's en de inwoners. Er zijn echt waardevolle lessen uitgetrokken, ook waardevolle inzichten. Daarom ben ik wel enthousiast over dit gedeelte. Notulen raadsvergadering 17 september 2024

4

Dat leek niet aan het begin van de zomer. Toen kwam de energie naar boven, toen ben ik misschien iets te nieuwsgierig en enthousiast in de pen gekropen. Een beetje een understatement, denk ik, met 45 vragen, maar vooruit. De beantwoording daarvan en een goed gesprek hebben geleid tot een vijftal verzoeken die we ook in deze motie hebben verwerkt. Verzoeken die onzes inziens, a, het proces met inwoners niet vertraagt, b, het proces niet duurder maakt en, c, ons als raad grip en inzicht kan geven. U heeft een extra weekend gehad om de motie tot u toe te nemen. Ik ga niet de hele motie opnoemen. Daar zat ik vanmiddag naar te kijken, ik denk, dat ga ik niet doen. Wat ons betreft, is er één vraag richting de portefeuillehouder. Wat ons betreft, gaat de pragmatische jaarlijkse evaluatie over ronde 1 tot met 4 en de ervaringen die we hebben opgedaan met de initiatiefnemers over het eerste deel van ronde 5. Met andere woorden, hoe gaan we met de afspraken om? Het is echt voor de uitvoering. Hoe denkt de wethouder daarover? Tot slot, voorzitter, een oproep aan deze gemeenteraad. Wij als VVD zien de burgerbegroting als een proces van, voor en door onze inwoners. Laten we hier nu in deze zaal afspreken met elkaar dat het een proces van hen blijft en dat we het niet gaan beïnvloeden met onze politieke wensen en ambities. Wij als politiek moeten leren loslaten.

Dat gaat eerlijk gezegd tegen onze aard in als politiek, maar al met al, vertrouwen geef je door ook vertrouwen te geven. Tot zover, voorzitter. Motie Burgerbegroting De raad, in vergadering bijeen op 12-9-2024, gehoord de beraadslaging, Constaterende dat: - De burgerbegroting sinds 2017 op de politieke agenda staat en er nu een concreet raadsvoorstel voorligt. - In het coalitieakkoord is opgenomen dat een burgerbegroting in 2025 en 2026 wordt uitgevoerd. - Er in de raad draagvlak is om op een wijze manier invulling te geven aan burgeren overheidsparticipatie. - De kloof tussen overheid-inwoners ook in onze gemeenschap aanwezig is én polarisatie een risico vormt. - Een burgerbegroting gebaat is bij zo min mogelijk (in)directe politieke bemoeienis in het proces. - Een burgerbegroting zich vooral leent voor onderwerpen die in geld zijn uit te drukken, en minder voor zaken zoals ambities of waarden. - De wet versterking participatie per 2025 ingaat en gemeenten verplicht om per 2027 een nieuwe participatieverordening in te voeren waarin ook het uitdaagrecht is opgenomen. Overwegende dat: - Ervaringen uit het verleden geen obstakel mogen vormen voor nieuwe participatie vormen. - De raad geen zienswijze kan geven ten aanzien van een cruciaal element, namelijk het reglement. - Het raadsvoorstel niet voorziet in een onderzoek zoals gedaan is in Maastricht en Amsterdam Oud-oost.

- Het raadsvoorstel niet voorziet in het bij elkaar brengen van inwoners en de lokale politiek. Notulen raadsvergadering 17 september 2024

5

-

De inspraak- en participatieverordening 12 jaar oud is en dringend aan bijstelling/vervanging toe is.

Verzoekt het college om: - Voor de start van de eerste editie het reglement informeel aan de raad voor te leggen, zodat zienswijzen kunnen worden aangeleverd en besproken in de werkgroep democratische vernieuwing. - Pragmatische evaluatie(criteria) voor te leggen aan de werkgroep democratische vernieuwing. - Na de jaarlijkse evaluatie van de eerste editie te starten met de tweede editie van 2026. - De geselecteerde initiatieven uit de eerste editie in het najaar van 2025 een podium te bieden om hun projecten aan de raad en samenleving te presenteren. - In 2026 kaders te ontwikkelen voor een nieuwe inspraak- en participatieverordening, inclusief een voorstel voor het uitdaagrecht en een verkenning van andere breed gedragen participatievormen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter: Dank u wel, meneer Klerks. tot ze verse voorzitter. Ik zie dat de motie wordt ingediend samen met Lokaal Belang. Zijn er andere fracties die deze motie ondersteunen op voorhand? De SGP, D66 en GroenLinksaf. Dat was hem. Dank u wel. Dan wil ik nu het woord geven aan de ChristenUnie, meneer Van Groos. De heer Van Groos: Dank u wel. Voorzitter, de fractie van de ChristenUnie is nooit enthousiast geweest over de burgerbegroting en is dat met dit voorstel ook niet geworden. We kunnen om de volgende redenen niet instemmen met dit voorstel. Eén, de werkdruk van ambtenaren. Twee, het ravijnjaar.

Drie, het vergroten van de kloof. Ik loop ze alle drie even langs. Werkdruk van ambtenaren. Uit de tijd van de wijk- en dorpsontwikkelingsplannen weten we dat alle goede ideeën van inwoners veel vragen van de ambtelijke organisatie, omdat van alles moet worden uitgezocht en getoetst. Die werkzaamheden doorkruisen het reguliere werk, waar al veel druk op staat, ook omdat de personele bezetting te wensen overlaat. Het tweede, het ravijn jaar. Een van de jaren waarin het college dit experiment wil laten plaatsvinden, is 2026. Dat is het zogeheten ravijnjaar, waarin de gemeente met een miljoenentekort te maken krijgt. Het is moeilijk uit te leggen dat waar de gemeente inwoners confronteert met bezuinigingen en lastenverzwaringen, ook 500.000 beschikbaar blijkt te hebben. Derde punt, het vergroten van de kloof. Een van de doelstellingen die voorstanders met dit instrument denken te bereiken, is het verkleinen van de kloof tussen de inwoners en de raad, de politiek. Toch is het verre van ondenkbaar dat de kloof juist wordt vergroot, bijvoorbeeld omdat de inwoners zich te veel beperkt voelen door de kaders, door de regels waaraan hun voorstellen moeten voldoen, het niet eens zijn met bezwaren die vanuit de organisatie worden aangegeven of dat het te lang duurt voordat gekozen plannen zijn gerealiseerd.

Kortom, onze fractie kiest ervoor om niet te experimenteren met gevoelens en de goodwill van inwoners. Dit is het verkeerde cadeau op het verkeerde moment. Notulen raadsvergadering 17 september 2024

6

De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Groos. Wil ik nu graag het woord geven aan Samen Waalwijk, meneer Ottens. De heer Ottens: Dank u wel, voorzitter. Ook Samen Waalwijk was tegen de burgerbegroting. Dit voorstel heeft ons niet op andere gedachten gebracht. Wij zijn niet tevreden over de manier waarop dit college omgaat met inwonersbetrokkenheid. Als je dan denkt dat met een burgerbegroting het vertrouwen van inwoners te kunnen herstellen, denken wij dat je de plank misslaat. Dit college is vooral gericht op procedures, niet op processen. Als je dan denkt met vijf ton aan gratis geld het vertrouwen van inwoners te herwinnen, slaat u inderdaad de plank mis. De deskundigen op het gebied van vernieuwende inwonersparticipatie zeggen ook dat het slechtste moment om met een initiatief te komen het laatste jaar van de regeerperiode is. Het wordt gezien alsnog even goede sier maken en het vergroot het wantrouwen eerder dan dat het afneemt, juist bij die groepen waarbij het vertrouwen wilt herstellen. Bovendien op een manier waarmee, en dat staat in het voorstel zelf, verwacht wordt dat vooral de usual suspects worden bereikt, terwijl je juist de mensen wil bereiken die niet de weg kennen. Ook wordt er zonder inhoudelijke onderbouwing in het voorstel beweerd dat de belangstelling voor een burgerberaad, een andere vorm van inwonersbetrokkenheid, veel minder zou zijn.

Kent u het voorbeeld uit Den Bosch, waar inwoners het voortouw mochten nemen om invulling te geven aan een woonvisie? Voorzitter, tot slot nog het argument wat ChristenUnie al uitgebreid heeft toegelicht tijdens de gespreksavond. Hoe wil je straks verantwoorden dat je op een aantal voorzieningen moet bezuinigen en tegelijkertijd eenmalig geld beschikbaar stelt voor leuke dingen? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, meneer Ottens. Dan wil ik graag het woord geven aan D66, meneer Kieboom. De heer Kieboom: Voorzitter, wij zien af van de bijdrage. De voorzitter: Dank u wel. Dan wil ik als laatste het CDA het woord geven, meneer Spohr. De heer Spohr: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, het voorstel omtrent de burgerbegroting doet ons sterk denken aan de wijktafels van jaren geleden waarin inwoners ook konden meebeslissen over hun wijk. Ze zijn in stille dood gestorven. In dit voorstel wordt een budget meegegeven dat uiteraard boven de wijk gaat en waarbij dan de burger mag verzinnen wat daarmee moet gebeuren. Voorzitter, in ons democratisch proces is het normaal gesproken zo dat burgers met eigen voorstellen komen, zonder dat we ze een lekkere taart voorhouden waaruit ze dan vervolgens wat mogen kiezen. Zo komt het voorstel op ons over. Om de Sinterklaas-trend toch nog maar even vast te houden, het is wat ons betreft geen 5 december.

Het CDA heeft bovendien haar twijfels of dit in een tijd van krapte van ambtelijke ondersteuning, het is al eerder gememoreerd, wel de juiste keuze is. Van welke dossiers worden de ambtenaren straks afgehaald en wat merkt de burger daar vervolgens van? Het meest storend vinden wij nog wel dat het reglement, zo ongeveer het belangrijkste onderdeel van dit voorstel, ontbreekt.

Notulen raadsvergadering 17 september 2024

7

Als een ware Sinterklaas geven we nu toestemming voor een burgerbegroting zonder regels en horen we straks wel wat die regels uiteindelijk zijn geworden. Het CDA vraagt zich sterk af wat de opbrengsten van deze burgerbegroting straks dan wel zijn en tegen welke kosten straks ambitieuze besluiten gaan worden genomen. Gaat de raad straks vanwege noodzakelijke en waarschijnlijk substantiële bezuinigingen in verband met het de befaamde ravijnjaar tegen de inwoners zeggen dat de voorgelegde voorstellen van burgers toch niet door de raad worden aangenomen? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, meneer Spohr. Tijd voor een debat, als u daar behoefte aan heeft. Ik zie vrij weinig activiteit. Dan gaan we naar de wethouder. Dan sluiten we deze eerste termijn en gaan we naar de reactie van de wethouder op de motie en eventuele overgebleven vragen. Wethouder Schuijffel. Beantwoording college Wethouder Schuijffel: Dank u wel, voorzitter. De afgelopen weken ben ik veelvuldig in gesprek geweest met diverse raadsleden over burgerbegroting, onder anderen de heer Klerks ook. Ik moet in ieder geval even teruggeven dat ik het fijn vind om te zien dat iedereen zich er zo in verdiept heeft en actief meedenkt om het proces van die burgerbegroting nog beter te maken. Eerst even de vraag. De vraag is inderdaad van, hoe zien wij die pragmatische evaluatie, die genoemd staat in de motie.

Hoe zien wij het als college voor ons? De motie die wat mij betreft en wat het college betreft weerspiegelt dat wat het college voorstaat, namelijk een pilot Burgerbegroting, waarin we samen optrekken en leren. Een proces dat we monitoren en waar nodig bijsturen en steeds tussendoor de vinger aan de pols houden. Goed dat we dit nogmaals in die motie bevestigen. Persoonlijk vind ik het fijn dat de werkgroep Democratische vernieuwing als sparring partner aanhaakt op dat proces. Als ik kijk naar die evaluatie, naar de eerste editie van de burgerbegroting binnen de pilot die we gaan uitvoeren, dat zie ik ook echt in het laatste kwartaal van het jaar, daarin kunnen we ook, omdat we op dat moment al weten welke projecten er gekozen zijn door onze inwoners, een soort voorschotje nemen op ronde 5 hoe dat loopt. Ik vind het belangrijk om de raad daar gedurende het proces voortdurend in mee te nemen, zodat jullie daadwerkelijk zien wat er gebeurt, maar ook om jullie input en ideeën daarop te kunnen ophalen en weer mee te kunnen nemen. Dan hebben we inderdaad de werkgroep Democratische vernieuwing. Ook de raad in zijn geheel wil ik wel echt in dit proces betrekken en steeds op terugkomen. Ik kijk even nog naar de rest van de vragen. De heer Ottens vroeg aan mij of ik het voorbeeld ken uit Den Bosch van het burgerberaad.

Nou ken ik niet specifiek dat voorbeeld, dus ik praat daar graag nog een keer met u over na. Het fenomeen burgerberaad ken ik uiteraard wel. Daar zijn de meningen wat over verdeeld. Het wil niet zeggen dat het burgerberaad geen goed instrument is, maar wij hebben hier gekozen voor een burgerbegroting. Dat is een iets andere insteek. Dat wil niet zeggen, daarom wil ik graag nog een keer met u over doorpraten, dat we de goede ervaringen met bijvoorbeeld een ander instrument waardevol zijn om tot ons te nemen en te kijken of dat iets is waar we in een vervolg weer mee verder kunnen. Dan de heer Spohr. Ik denk dat dat het laatste stuk is, de laatste vraag die ik in ieder geval heb opgehaald. De laatste was van, wat gaan we doen?

Notulen raadsvergadering 17 september 2024

8

Gaan we het mensen niet teleurstellen op het moment dat de voorstellen, de ideeën die uiteindelijk gekozen zijn door onze inwoners, dat de raad zegt van, maar dat gaan we niet doen? Dat is denk ik een beetje de baas van de burgerbegroting, dat dat dus niet aan de orde is. Uiteindelijk besluiten onze inwoners welke thema's zij belangrijk vinden, hoeveel geld ze van het budget besteden aan bepaalde thema's. Daar komen ik hoop veel en ik hoop veel enthousiaste mensen met prachtige ideeën en prachtige projecten die ze graag zelf zouden willen oppakken. Als daar dan de handen voor op elkaar komen van onze inwoners, dan zijn dat daadwerkelijk de plannen die doorgaan. Dat is denk ik wat ik toch nog even wilde benadrukken. Ik heb nog één dingetje over de motie. Wat ik al zei, wat mij betreft, weerspiegelt de motie echt wat wij als college graag willen, dus ik neem dit graag op. Even nog een opmerking over het laatste punt. Dat gaat over Inspraak- en Participatieverordening. Dat is feitelijk een apart onderwerp, maar ik begrijp in dit geval de koppeling aan de pilot Burgerbegroting. We pakken dit uiteraard graag op. We moeten wel even kijken wat dit betekent en/of hoe we dat kunnen inpassen. We komen er eventueel, ik zeg nog niet dat het zo is, maar eventueel bij de eerstvolgende P&C-moment bij u op terug. Voor zover ik nu kan zien, zit het nog niet in de begroting.

De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Ik zie meneer Spohr die nog een vraag heeft. Anderen? Meneer Spohr, gaat uw gang. De heer Spohr: Voorzitter, ter verduidelijking. Op het moment dat het college met bezuinigingsvoorstellen komt vanwege het ravijnjaar, daar wordt op dit moment druk over nagedacht, dan zou het zo kunnen zijn dat de bezuinigingsvoorstellen ook vallen op terreinen die aanpalend of misschien wel gelijk zijn aan de voorstellen die via de burgerbegroting gaan komen. Wat ik nu begreep heb van de wethouder, mag ik eruit afleiden dat dat een toezegging is dat in ieder geval elk voorstel, ook al is dat aanpalend of gelijk aan de bezuinigingsvoorstellen, dat elk voorstel vanuit de burgerbegroting altijd doorgaat? De voorzitter: Wethouder. Wethouder Schuijffel: Dat is wat kort door de bocht, in die zin dat er niet op alle thema's, dat heeft u ook kunnen lezen in het voorstel, niet op alle onderwerpen kunnen inwoners ideeën inbrengen voor de burgerbegroting. Ten tweede bepalen zij uiteindelijk zelf nog de prioriteit van die thema's of welke selecties ze daarin maken. Dat kan een beperkt aandeel zijn.

De bedoeling van de burgerbegroting is om mensen die, want het moeten ook nog nieuwe ideeën zijn, dus niet dingen die al bestaand zijn, en alles wat ze inbrengen, als zij daar de handen voor op elkaar krijgen van andere inwoners, dan is dat het idee of het plan dat verder bekostigd wordt en dat uitgevoerd kan gaan worden. De voorzitter: Dit heeft u net ook uitgelegd. Ik wil even niet in herhaling vallen. Is dat voor u nog onduidelijk, heeft u daar toch nog een vraag bij? De heer Spohr: Ja, voorzitter. Ik vraag bewust, zegt u toe of garandeert u dat in ieder geval die voorstellen altijd zullen worden uitgevoerd? Er zijn inderdaad in het voorstel een aantal onderwerpen genoemd waarover geen voorstellen zullen kunnen plaatsvinden. Dat kan toch betekenen dat er uiteindelijk een voorstel uitkomt dat op een later moment onder de bezuinigingen komt te vallen. Ik bedoel, als we een ruim onderwerp nemen in de wijk, theoretisch wat mensen in de wijk zouden willen hebben, zouden mogelijk onder de bezuiniging kunnen vallen van de raad. Dan wil ik graag weten wat vervolgens het college gaat doen met die voorstellen. U geeft aan, burgers zijn vrij. Dan wil ik ook wel graag van u weten of dat in alle gevallen is, ja of nee. Notulen raadsvergadering 17 september 2024

9

De voorzitter: De wethouder heeft aangeven in welke gevallen volgens mij. Ik geef haar nog even de kans om toch nog te kijken of jullie elkaar weten te vinden. Wethouder Schuijffel: Volgens mij heb ik een antwoord gegeven. Ik heb het gevoel dat we langs elkaar heen praten. Wat ik juist zeg, is dat op het moment dat er ideeën in stemronde 4 zitten, waarbij er gestemd kan worden over de plannen die onze inwoners hebben ingebracht en die worden gekozen, dan zijn dat de dingen die doorgaan. Zijn dat per definitie geen dingen die niet onder de bezuiniging vallen? In principe gaat het om nieuwe dingen. We zijn nu aan het kijken naar bestaande dingen, maar het kan best zijn dat het in een range zit. Als het gaat om de burgerbegroting, als het ideeën en projecten zijn die zijn ingebracht en die voldoen aan de kaders die we hebben gesteld en zij worden gekozen door onze inwoners, dan zijn dat in principe de projecten die echt doorgaan. Dat is de afspraak die we met dit voorstel maken. De voorzitter: Voldoende. Ik hoor dat er niet wordt bezuinigd op de voorstellen die worden ingediend. Voldoende? Dan sluiten we deze bespreking met de wethouder af. Dan kijk ik of er behoefte is aan de tweede termijn. Meneer Ottens, mevrouw Koptagel. Meneer Ottens, u mag ook blijven zitten voor een tweede termijn. De heer Ottens: Dank u wel, voorzitter.

Kort een reactie op de motie van de VVD en Lokaal Belang, en misschien ook even een vraag, want in het eerste punt staat dat het reglement informeel aan de raad voorgelegd moet worden, zodat de zienswijze aangeleverd kan worden. Hoe stelt u zich dat voor? Vervolgens besproken in de werkgroep Democratische vernieuwing, welke opdracht zou u die werkgroep dan meenemen? Op zich is dat geen werkgroep die bevoegdheden van de raad heeft gekregen. Die twee vragen heb ik nog. De voorzitter: We doen geen debat in de tweede termijn. Het is met name afrondend. Het debat is vooral in de eerste termijn. In de tweede termijn doen we een soort slotbetoog. Ik heb net even wat meer ruimte gegeven, omdat we een beetje een bijzondere situatie hadden dat we een half onderwerp hadden gedaan. Ik geef u nu de kans om het nog even te beantwoorden, maar we gaan verder geen debat voeren, stel ik voor. Meneer Klerks. De heer Klerks: Ik heb zo’n heel mooi digitaal notebook, alleen die gaat net uit. Ik stel voor dat de organisatie dadelijk met een voorstel komt voor een reglement in dit geval en dat we als raad, als geheel, als individuele raadsleden, een soort zienswijze kunnen indienen op dat reglement, zodat die input meegenomen kan worden in de verdere verwerking, dus dat we er aan de voorkant wel wat invloed in hebben.

U heeft gelijk, werkgroep Democratische vernieuwing heeft volgens mij geen mandaat, maar we wilden hem zo laagdrempelig mogelijk insteken om die vertraging te voorkomen om in ieder geval de discussie in de werkgroep Democratische vernieuwing aan te gaan, waar ook een paar inwoners zitten. Ik roep iedereen op die, volgens mij zijn er nog een paar plekjes vrij, om daaraan deel te nemen, zodat je ook kritisch daarop kan reflecteren. De voorzitter: Voldoende, meneer Ottens? Is uw vraag beantwoord? Mevrouw Koptagel. Mevrouw Koptagel-Demirbas: Dank u wel, voorzitter. Ik wil toch even terugkomen op de uitspraak van onder andere ChristenUnie van, ik was geen voorstander van het burgerberaad en dat ben ik nog niet. Misschien heb ik het voordeel of het nadeel dat ik niet zoveel geschiedenis kennen en voorheen de ervaringen daarover. Dan denk ik van, een reclamespot van in het verleden behaalde resultaten, geven geen garantie voor de toekomst. Dan denk ik van, waarom laten we ons belemmeren door wat in het verleden is gebeurd? Waarom geven wij onze burgers niet een kans? Notulen raadsvergadering 17 september 2024

10

Vooral omdat onze ambtenaren en de wethouder enthousiast en gedreven aanpakken om dat te kunnen doen. Ook dacht ik van, belasting op de wethouders of het gemeentelijke apparaat, dan denk ik van, als raadsleden, als wij op een idee of een raad stuk bezig zijn, hebben wij ook tig vragen waar wij ze mee bezighouden. In die zin denk ik van, laten we enthousiast eens een keertje onze burgers een kans geven. Misschien zal het niet in de eerste keer slagen. De voorzitter: U bent met een betoog bezig. Dat was niet de bedoeling. Mevrouw Koptagel-Demirbas: Een slotbetoog. Omdat u zegt, slotbetoog, dacht ik van, ik neem de tijd. Dat zijn dingen die ik toch even terug wil geven aan de raadsleden en toch onderbouwen, ons enthousiasme, want wij waren wel altijd voor de burgerbegroting. De voorzitter: Ik roep nog even in gedachten waar een tweede termijn over gaat, want ik denk dat wat u inbrengt mooi zou zijn geweest in het debat. Dan had u met elkaar in gesprek gekund. Ik weet bijna zeker dat meneer Van Groos best had willen reageren hierop. Dit zou mooi zijn geweest om dat in een eerste termijn in te brengen. Voel u daartoe uitgenodigd. Na een eerste termijn komt de wethouder, die reageert op moties, amendement en eventueel politieke vragen. Daarna kunt u in de tweede termijn nog een statement meegeven. Dat zijn met name de spelregels zoals we met elkaar hebben afgesproken.

Het is jammer, want uw input was voor een debat relevant geweest. Dat gaan we dan nu niet doen. Uw laatste zin vond ik wel een tweede termijn waardig, dat u zich echt achter de burgerbegroting schaarde. Dat hoor ik. Voldoende helder voor iedereen zo? Misschien heb ik zelf wel wat onrust en onduidelijkheid geschapen met mijn eerste behandeling van het Grondstoffenbeleidsplan. Volgens mij is het nu weer helder hoe we de afspraak hebben met het reglement van orde. Kunnen we overgaan tot de stemming voor het raadsvoorstel? Dan gaan we dat doen. Iemand nog een stemverklaring voor deze? Meneer Spohr. De heer Spohr: Voorzitter, het CDA zal tegenstemmen. Niet omdat wij per se tegen een burgerbegroting zijn, maar wel omdat de burgerbegroting op dit moment niet of nauwelijks geregeld is. Dat moet allemaal nog in een reglement gebeuren en daardoor financieel onduidelijk is wat het uiteindelijk betekent. De voorzitter: Dank u wel, meneer Spohr. Geen verdere stemverklaringen? De raad stemt digitaal over het raadsvoorstel. Met 17 stemmen voor en 6 stemmen tegen wordt het raadsvoorstel aangenomen. De voorzitter: VVD, wilt u de motie over de burgerbegroting in stemming brengen? Iemand een stemverklaring voor de motie? Meneer Kieboom, meneer Tiemstra en meneer Ottens. Meneer Kieboom.

De heer Kieboom: Ondanks dat wij de motie wat overbodig vinden, omdat wij geloven dat wethouder, voorzitter, met het voorliggend raadsvoorstel genoeg heeft, maar wij ons wel kunnen vinden in punt 4 van het dictum, gaan wij wel voor de motie stemmen. De voorzitter: Dank u wel. Meneer Ottens. De heer Ottens: Dank u wel, voorzitter. Hoewel ik niet echt zie hoe het proces met een informele raad en de werkgroep Democratische vernieuwing doorgaat, zie ik wel vooral iets in het laatste punt. Om die reden zullen we toch voor de motie stemmen. Notulen raadsvergadering 17 september 2024

11

De voorzitter: Dank u wel, meneer Ottens. Meneer Tiemstra. De heer Tiemstra: Voorzitter, dank u wel. Wij zijn niet enthousiast over de burgerbegroting en het voorliggende raadsvoorstel. Dat hebben we in ons stemgedrag tot uiting laten komen. De motie bouwt een aantal momenten van reflectie, overdenking en beslissing in, waar we nog wat kanten mee op kunnen waarschijnlijk. Dat waarderen wij positief. Om die reden zullen wij voor de motie stemmen. De voorzitter: Dank u wel voor deze stemverklaringen. De raad stemt digitaal over de motie. Met 20 stemmen voor en 3 stemmen tegen wordt de motie aangenomen. De voorzitter: Dan sluit ik nu de bespreking van dit onderwerp af. Dan dank ik de ambtelijke organisatie hier aanwezig voor dit onderwerp 19. Inkoopbeleid De voorzitter: Dan gaan we over naar het inkoopbeleid, punt 19 op de agenda. De gemeente Waalwijk besteedt jaarlijks 72 miljoen aan inkoop en wil dit slim, duurzaam en eerlijk doen. Om dit te waarborgen, is het inkoopbeleid in 2024 geactualiseerd en geëvalueerd met als doel het proces transparant en inzichtelijk te maken. Het nieuwe inkoopbeleid gaat ook over kaders voor maatschappelijk verantwoord inkopen. Het is een bespreekpunt voor Lokaal Belang, de VVD en de SGP. ik wil als eerste de heer Van Zelst van de SGP het woord geven.

De heer Van Zelst: Voorzitter, geachte aanwezigen, kijkers thuis, voor ons ligt het raadsvoorstel Inkoopbeleid. Voorzitter, ik zal het kort houden. Voorzitter, het inkoopbeleid zoals het nu voorligt, is in de ogen van de fractie van de SGP een mooi voorstel waar wij graag onze steun aan verlenen. Op één punt vragen wij door het door ons opgestelde amendement nog extra aandacht. Wij zijn blij dat het amendement door velen, mogelijk allen, gesteund gaat worden. Dat blijkt wel uit het mede indienen van dit amendement door de fracties van het CDA, de VVD, Lokaal Belang en D66. Nadere toelichting op het amendement lijkt me niet nodig. Het spreekt namelijk voor zich. Iets meer aandacht en mogelijkheden tot het leveren van goederen en diensten door lokale ondernemers aan de gemeente Waalwijk. We hebben ook kennisgenomen van het amendement van Lokaal Belang over het inkoopbeleid en naar aanleiding van dat amendement met ondernemers van het bestuur en met de VOSK gesproken en dienen mede naar aanleiding van die gesprekken graag het amendement van Lokaal Belang mede in. Voorzitter, tot zover in eerste termijn.

Amendement: De toegang van nieuwe ondernemers tot gemeentelijke aanbestedingen De fractie(s)stelt/stellen het volgende amendement voor: Constaterende dat: - Bij enkelvoudige onderhandse aanbestedingen voor de inkoop van goederen, diensten en werken maar één ondernemer, vaak dezelfde, wordt uitgenodigd om een offerte in te dienen. - Er vaak meerdere ondernemers zijn die deze goederen, diensten of werken kunnen leveren.

Notulen raadsvergadering 17 september 2024

12

Overwegende dat: - Er – ondanks de flexibiliteit en snelheid van onderhands aanbesteden – er een zekere mate van gemakzucht bij de gemeente kan ontstaan met betrekking tot de vertrouwde leveranciers. Immers als er goede ervaringen zijn met bedrijven is het bijna logisch om deze opnieuw te vragen voor een bepaald werk. - Het voor innovatie en marktwerking belangrijk is dat de gemeente bij het inkopen van goederen en diensten geprikkeld wordt om verder te kijken dan de vertrouwde leveranciers. - Het belangrijk is dat meer (lokale) ondernemers de kans krijgen om werken of diensten voor de gemeente Waalwijk uit te kunnen voeren. - Een groot deel van onze economie draait op MKB-bedrijven, vaak kleinere familiebedrijven, die opdrachten tot en met € 70.000 prima aankunnen. - Met een ‘vernieuwingscriterium’ in het inkoopbeleid de gemeente ervoor kan zorgen dat er actief gezocht wordt naar ondernemers waar de gemeente voorheen nog geen zaken mee heeft gedaan. - Bekend is dat de ambtelijke organisatie met ondernemersverenigingen heeft gesproken en de wensen daarvan heeft genoteerd, die nu echter niet tot uiting komen in het raadsvoorstel. De ambtelijke organisatie een presentatie verzorgde voor ondernemers over het inkoopbeleid en daar ook informatie heeft opgehaald. Besluit: Het dictum van het besluit als volgt te wijzigen: 1.

Bij het vast te stellen Inkoopbeleid 2024 het volgende mee te nemen, met betrekking tot onderhandse aanbestedingen tot € 70.000, dat ieder jaar minimaal 25 nieuwe ondernemers, uit de gemeente Waalwijk, de kans wordt gegeven om werken dan wel diensten aan te nemen dan wel uit te voeren voor de gemeente. 2. Deze aanvulling op het inkoopbeleid 2024 mee te nemen in de vierjaarlijkse evaluatie zoals gepland voor het inkoopbeleid 2024, waarin ook gekeken wordt of het doel onder punt 1 genoemde is gehaald. 3. Dit aangepaste Inkoopbeleid 2024 vast te stellen. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie dat mede-indieners van het amendement zijn het CDA, de VVD, Lokaal Belang en D66. Zijn er andere fracties die op voorhand dit amendement mede in willen dienen of willen steunen? Lijst IJpelaar, Samen Waalwijk ook, zie ik. Samen Waalwijk en Lijst IJpelaar. Dank u wel. Was dat uw bijdrage? De heer Van Zelst: Ik ben nog even aan het schrijven. Dank u wel. De voorzitter: Ik wist niet of u nog een vervolg had. Dank u wel. Dan wil ik nu het woord geven aan de heer Van der Pluijm van Lokaal Belang. De heer Van der Pluijm: Dank u wel, voorzitter. Laat ik beginnen, zoals de heer Van Zelst al heeft beaamd, onze steun uit te spreken voor het amendement van de SGP.

Een mooie aanvulling op het raadsvoorstel Inkoopbeleid, waarbij er extra aandacht wordt gevraagd voor de enkelvoudig onderhandse inkopen van de gemeente. Van Lokaal Belang mogen de inwoners van Waalwijk verwachten dat we extra aandacht hebben voor lokale ondernemers. Voor de grotere inkopen, oftewel de meervoudige onderhandse offerteaanvragen, stelt Lokaal Belang daarom een aanvullend amendement voor. Waalwijk kent vele professionele kleine en grote ondernemers en uit de vele gesprekken die Lokaal Belang heeft gevoerd met lokale ondernemers, is gebleken dat de aansluiting tussen ondernemers en gemeenten niet altijd optimaal verloopt. Notulen raadsvergadering 17 september 2024

13

In ons amendement Lokaal inkopen stellen we daarom voor dat de gemeente haar meervoudige onderhandse offerte-uitvragen publiceert op een website waarop belangstellende ondernemers kunnen reageren. Met een doorkijk naar de komende maanden en een emailservice worden ondernemers ook de mogelijkheid geboden hier tijdig op te reageren. Met onze motie Beursplein beogen we dat de gemeente beter benaderbaar is voor lokale ondernemers. Uit onze gesprekken bleek dat lokale ondernemers graag in contact komen met de vakinhoudelijke ambtenaren die uiteindelijk besluiten over de inkopen. Daarmee beogen we dat ondernemers kennis kunnen nemen van de ontwikkelingen bij de gemeente en omgekeerd ambtenaren kennis kunnen nemen van ontwikkelingen in de markt. We willen de opzet de eerste keer beperkt houden en schatten de kosten in op 15.000 euro, welke voornamelijk opgaan aan uren. We zijn er ons ook bewust van dat het ook inzet vraagt van lokale ondernemers en ondernemersverenigingen. Zij hebben die inzet ons toegezegd. Afhankelijk van de ervaring van de eerste keer, kan de gemeente besluiten tot een vervolg. Tot slot, voorzitter, kom ik nog even terug op de motie van de VVD. Daarin staan we nog sceptisch. Lokaal Belang is van mening dat de gemeente voldoende aandacht heeft voor het duurzaam inkopen. Dank u wel.

Amendement Lokaal inkopen De fractie(s) stelt/stellen het volgende amendement voor: Constaterende dat: - Het college een nieuw inkoopbeleid wenst vast te stellen wat ingaat per 1 oktober 2024 en waarbij het voormalige inkoopbeleid uit 2016 vervalt. - De gemeente oog heeft voor de lokale economie, zonder dat dit tot discriminatie van ondernemers leidt. - In gevallen waar een enkelvoudig onderhandse offerteaanvraag en/of een meervoudig onderhandse offerteaanvraag volgens de geldende wet- en regelgeving is toegestaan, lokale ondernemers uitgenodigd worden als dat kan. - Waalwijkse ondernemers herhaaldelijk aangeven niet gezien te worden door de gemeente dan wel van mening zijn geen redelijke kans te maken om te mogen leveren aan de gemeente. - Waalwijkse ondernemers te kennen geven weldegelijk hun belangstelling kenbaar te maken (via een mailtje aan inkoop@waalwijk.nl) maar ervaren dat ze hierna nooit meer iets van de gemeente vernemen. - Waalwijkse ondernemers niet altijd vooraf geïnformeerd worden over de voorgenomen inkoopactiviteiten en aangeven vaak pas achteraf kennis te nemen van een gegunde onderhandse offerteaanvraag. - Het (zoals in 2023) voorkomt dat bij meervoudige onderhandse aanbestedingen desondanks geen lokale ondernemers zijn uitgenodigd. Overwegende dat: - De gemeente bij onderhandse offerteaanvragen meer mogelijkheden heeft lokale ondernemers uit te nodigen.

- De gemeente bij voornamelijk een meervoudige offerteaanvraag twee tot vijf ondernemers uitnodigt waaronder meerdere lokale ondernemers. - Het voor lokale ondernemers veel duidelijker zou zijn wanneer de gemeente proactief onderhandse offerteaanvragen kenbaar maakt op haar website (zie onderstaand figuur 1 ter verduidelijking). Notulen raadsvergadering 17 september 2024

14

-

-

Er tevens een inspanningsverplichting ligt bij lokale ondernemers om scherp te blijven op aankomende aanbestedingen van de gemeente Waalwijk. Een proactief aanbestedingsbeleid alleen goed functioneert wanneer de gemeente onderhandse offerteaanvragen tijdig publiceert, lokale ondernemers actief vraagt te reageren en zij tot slot de mogelijkheid hebben om zich aan te melden voor een maandelijkse update. Een soortgelijke werkwijze bijvoorbeeld in gemeente Tilburg en Utrecht wordt gehanteerd.

Besluit: Het dictum van het raadsbesluit als volgt te wijzigen: 1. Het vast te stellen Inkoopbeleid 2024 uit te breiden door aan artikel 4.1.2 de werkwijze toe te voegen waarin de gemeente tijdig via haar website en per email proactief ondernemers uit de gemeente Waalwijk informeert over aankomende meervoudige onderhandse offertaanvragen. 2. Dit aangepaste Inkoopbeleid 2024 vast te stellen. Motie: Vakambtenaren in contact brengen met lokale vakbedrijven De raad, in vergadering bijeen op 12-9-2024, gehoord de beraadslaging, Constaterende dat: - Het college een nieuw inkoopbeleid wenst vast te stellen wat ingaat per 1 oktober 2024 en waarbij het voormalige inkoopbeleid uit 2016 vervalt. - De gemeente oog heeft voor de lokale economie, zonder dat dit tot discriminatie van ondernemers leidt. - De gemeente lokale ondernemers aanmoedigt zich te melden bij de afdeling Inkoop van de gemeente maar dat lokale ondernemers daarmee het contact missen met de vakinhoudelijke ambtenaren die doorgaans het inkoopbesluit nemen. Overwegende dat: - We waarde hechten aan het in contact brengen van ondernemers uit de gemeente Waalwijk met vakinhoudelijke ambtenaren zodat zij face-to-face kennis kunnen maken en hun relevante netwerk kunnen vergroten.

- Vakinhoudelijke ambtenaren kennis kunnen nemen van marktontwikkelingen en omgekeerd lokale ondernemers kennis kunnen nemen van ontwikkelingen binnen de gemeente. Verzoekt het college: - Een beursplein in de centrale hal van het gemeentehuis te organiseren waarbij beslissingsbevoegde vakambtenaren van de 15 afdelingen in contact kunnen komen met ondernemers gevestigd in de gemeente Waalwijk. - Ondernemers uit de gemeente Waalwijk uit te nodigen om kennis te komen maken en hun producten en diensten te presenteren en omgekeerd ondernemers kennis kunnen nemen van ontwikkelingen bij de gemeente. - Lokale ondernemersverenigingen zoals Spitz, WBP en VNO-NCW Brabant uitdrukkelijk uit te nodigen om in het bij elkaar brengen van Waalwijkse ondernemers een mede organiserende rol te nemen. - De naar schatting € 15.000,- aan organisatiekosten te voldoen vanuit de bestaande middelen. - Dit beursplein binnen 12 maanden te organiseren en daarna te evalueren of dit voor herhaling vatbaar is. En gaat over tot de orde van de dag. Notulen raadsvergadering 17 september 2024

15

De voorzitter: Dank u wel. Inventariserend, het amendement Lokaal inkopen. Ik zie dat het namens Samen Waalwijk en de SGP wordt ingediend. Zijn er andere fracties die dit mede ondersteunen aan de voorkant? Nee. Dan is dat het nu tot op heden. Dan de motie Vakambtenaren in contact brengen met de lokale vakbedrijven. Zijn er fracties die dit ondersteunen? Samen Waalwijk. Dank u wel. Dan nodig ik nu de heer Bokšan uit van VVD. De heer Bokšan: Dank u wel, voorzitter. Gemeentelijk inkoopbeleid moet beleid zijn dat werkt voor onze lokale ondernemers. Zij zijn de ruggengraat van onze lokale economie, zorgen voor brood op de plank bij duizenden huishoudens en sponsoren de lokale sportclub. Dat betekent dat wat de lokale VVD betreft hen maximaal moeten koesteren en ze dus ook maximaal ruimte moeten bieden om gemeentelijke opdrachten uit te voeren. We zijn daarom blij om te lezen dat dit ook de inzet is van het college, maar dat betekent natuurlijk niet dat we niet het voorstel nog beter kunnen maken. We zijn daarom blij met de aanvullende voorstellen die collega's vanavond indienen en het voorstel van SGP om jaarlijks meer lokale ondernemers uit te nodigen, dienen we mede in. Dank daarvoor. Voorzitter, het voorliggende inkoopbeleid zet een belangrijke stap door de introductie van maatschappelijk verantwoord opdracht geven en inkopen of, in normaal Nederlands, duurzaamheidseisen.

Dit is een stap in de juiste richting om onze duurzaamheidsambities te realiseren en onze gemeente op een goede manier door te geven aan volgende generaties. Toch is er voor de VVD ruimte om het te verbeteren. Wat wij van ondernemers terug horen als we hen spreken, is dat de duurzaamheidseisen vaak als complex en onduidelijk worden ervaren. Dit kan voor onzekerheid zorgen bij lokale ondernemers en kan er zelfs toe leiden dat juist ondernemers die het dichtst bij ons staan minder goed toegang hebben tot gemeentelijke opdrachten. Daarnaast is het voor ons van groot belang dat de voorgenomen duurzaamheidseisen en -criteria niet alleen voor onze duurzaamheidsdoelen dienen, maar ook de lokale ondernemers helpt de opdracht te verkrijgen. Zij spelen namelijk een sleutelrol in het behalen van die doelen. Een kortere reisafstand naar het werk zorgt al vaak voor veel lager CO2-uitstoot dan ondernemers van buiten de regio. Dit biedt een kans. Door deze aspecten zwaarder te laten meewegen dan dat we nu al doen in de aanbestedingscriteria, kunnen we lokale ondernemers en groene ondernemers binnen de grenzen van de wet een voorsprong geven. Zo blijven we als gemeente aantrekkelijk opdracht geven voor onze lokale ondernemers. Daarom stellen wij voor om in de uitwerking van duurzaamheidseisen lokale ondernemers te betrekken.

Zij moeten vanaf het begin duidelijkheid te hebben over wat we op de lange termijn van ze verwachten, zodat zij de tijd hebben om hun bedrijfsvoering op aan te passen en de nodige investeringen te doen. Dat hoeft niet door allerlei ingewikkelde participatietrajecten op te zetten, zeg ik richting het college, maar gewoon pragmatisch gebruikmaken van de contacten die er zijn en het gesprek aangaan. Als ondernemers één ding willen van de overheid, is het wel saai en voorspelbaar beleid. Beleid dat niet continu wisselt. De duurzaamheidsambitie gaan we dan wat ons betreft ook realiseren, maar wel op een manier waarop alle bedrijven die onze gemeente draaiende houden het kunnen dragen. Met deze verbeteringen versterken we het inkoopbeleid, creeren we meer draagvlak en duidelijkheid bij lokale ondernemers en zorgen we ervoor dat zowel onze duurzaamheidsambities als de belangen van onze lokale ondernemers worden geborgd, ofwel inkoopbeleid dat werkt voor onze lokale ondernemers. Dank u wel. Motie: Duurzaamheidseisen en criteria die werken voor lokale ondernemers De raad, in vergadering bijeen op 12-9-2024, gehoord de beraadslaging, Notulen raadsvergadering 17 september 2024

16

Constaterende dat: - Het nieuwe inkoopbeleid van de gemeente Waalwijk ter besluitvorming voorligt; - In het voorliggende inkoopbeleid voor het eerst wordt voorgesteld om te werken met “Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)”. Overwegende dat: - Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) bijdraagt aan het op een duurzame manier doorgeven van onze gemeente aan volgende generaties; - Inkoopbeleid zowel invulling moet geven aan gemeentelijke duurzaamheidsambities als lokale ondernemers moet helpen om gemeentelijke opdrachten te verkrijgen; - Duurzaamheidseisen en criteria werkbaar moeten zijn voor lokale ondernemers om hen duidelijkheid te bieden voor de toekomstige richting en benodigde investeringen; - Lokale ondernemers aangeven moeite te hebben met het voldoen aan complexe duurzaamheidseisen, wat hen kan belemmeren om succesvol deel te nemen aan gemeentelijke aanbestedingen. - Lokale ondernemers (en hun medewerkers) vaak per definitie kortere reisafstanden afleggen tot het werk en daardoor veel minder CO2 uitstoten ten opzichte van niet-lokale ondernemers; - Dit (nog meer) mee te laten wegen in gemeentelijke aanbestedingen een voordeel op kan leveren voor lokale ondernemers; - De gemeente hierdoor een aantrekkelijke opdrachtgever blijft voor lokale ondernemers.

Verzoekt het college: - In de uitwerking van de voorgenomen duurzaamheidseisen en criteria lokale ondernemers te betrekken; - Bij gemeentelijke aanbestedingen (nog meer) prioriteit te geven aan het meenemen van CO2-uitstoot (bijv. Het meenemen van reisafstanden) in de duurzaamheidseisen en -criteria. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter: Dank u wel, meneer Bokšan. De motie wordt ingediend ook mede namens D66, zie ik. Zijn er andere fracties die op voorhand deze motie steunen? De SGP ook. Zag ik er niet bij staan. Anderen? Prima. Dank u wel. Beste mensen, dan is er nu tijd voor een debat in de eerste termijn. Ik zie meneer Van Zelst opstaan en meneer Ottens. Meneer Van Zelst, gaat uw gang. Wel via de voorzitter. De heer Van Zelst: Waarom zegt u dat vooraf? De voorzitter: Het was een grap. De heer Van Zelst: Geef me nou eens een keer de ruimte. De voorzitter: Het is een grapje. De heer Van Zelst: Voorzitter, het inkoopbeleid. Ik heb een vraag aan Lokaal Belang. Die heeft een motie ingediend voor een beursplein. Mijn vraag is van, met welke ondernemers heeft u gesproken, met welke ondernemersverenigingen? Notulen raadsvergadering 17 september 2024

17

Naar aanleiding van uw motie ben ik in gesprek gegaan met ondernemers in Sprang-Capelle, met het bestuur van de VOSK. Daar is helemaal geen belangstelling voor dit beurplein. Nou kan het zijn dat u daar ook contact mee heeft gehad, maar dat is voor mij niet duidelijk, want de VOSK wordt niet genoemd in uw voorstel, alleen Waalwijkse ondernemersvereniging. Misschien ligt dit hier anders. Hoe zit dat precies? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Meneer Van der Pluijm, gaat uw gang. De heer Van der Pluijm: Dank u wel, voorzitter. We hebben niet gesproken met de VOSK. Wel met andere Waalwijkse ondernemersverenigingen. Daar zouden Sprang-Capelle en Waspik ook onder vallen. We hebben gesproken met Spitz, voormalig netwerk Waalwijk, en we hebben vijf ondernemers gesproken waarvan drie in de fractievergadering en drie schriftelijk. De voorzitter: Dank u wel. Meneer Van Zelst, voldoende voor u of nog een vraag? De heer Van Zelst: Voorzitter, dank u wel voor het antwoord van meneer Van der Pluijm dat ik via u mocht ontvangen. De voorzitter: Dank voor dit bedankje. Meneer Ottens. Of wilde u hierop reageren, meneer Kieboom? De heer Kieboom: Voorzitter, ik heb een vraag aan de heer Van der Pluijm over de motie. De voorzitter: Dan doe ik eerst even meneer Ottens. Meneer Ottens, u was eerder, u mag uw gang gaan. Ik dacht dat meneer Kieboom wilde interrumperen in dit gesprek.

De heer Ottens: Dank u wel, voorzitter. Het begint bijna een dansje te worden tussen Samen Waalwijk en Lokaal Belang. Toch even een reactie en een vraag op de motie die door de VVD en D66 is ingediend. Volgens mij heeft de raad twee jaar geleden een motie aangenomen om in aanbestedingen zogenaamde MKI, milieukostenindicatie, toe te passen. Dat is uitgewerkt door het college. Ik heb daar uitgebreid een gesprek over gehad met ambtenaren. Nu gaat u in uw motie, tweede dictum, lees ik, dat u nog meer prioriteit wil geven aan lokale ondernemers, omdat dat kortere reisafstanden met zich meebrengt. Hoe ziet u dat in het licht van de milieukostenindicatie, waar dit aspect al in zit? Hoe gaat u dan om met bijvoorbeeld ondernemers die weliswaar in Waalwijk gevestigd zijn, maar hun medewerkers uit het land betrekken voor opdrachten ook in Waalwijk of hun goederen ver van elders halen? Hoe moet ik zien een Waalwijkse ondernemer die stenen uit Leeuwarden haalt en een ondernemer in Heusden die dezelfde stenen uit Kaatsheuvel haalt? De voorzitter: Meneer Ottens, volgens mij vroeg u naar de MKI en hoe dat is meegenomen. Meneer Bokšan. Overigens, de motie is ingediend door de SGP. Dus VVD, D66 en mede-ingediend door SGP. Meneer Bokšan. De heer Bokšan: Dank u wel, voorzitter. Dank aan de heer Ottens voor die vraag.

De reden waarom wij dat tweede punt hebben willen meenemen in de motie, omdat wij in de gespreksavond toen we het inkoopbeleid hebben besproken, de wethouder zelf is ingegaan op dat maatschappelijk verantwoord inkopen en die KPI’s die u net noemt. Dit is voor het eerst in dit beleid dat we deze paragraaf gaan toevoegen. Het is al wel zo dat we met duurzaamheidseisen al werken. Toen in de beantwoording van onze vraag richting de wethouder gaf die aan dat ze bijvoorbeeld al kijken inderdaad naar CO2-footprint inderdaad. Wat is de uitstoot die je hebt bijvoorbeeld met reisafstanden en dat soort dingen?

Notulen raadsvergadering 17 september 2024

18

Als wij onderzoek doen en kijken naar wat andere gemeenten doen op het gebied van inkoopbeleid en hoe zij dat inrichten en meer ruimte willen bieden voor lokale ondernemers, zien wij dat dit een punt is waarop lokale ondernemers over het algemeen beter op scoren. Dat geeft niet de garantie dat het altijd het geval is, want uw voorbeelden zijn volgens mij erg treffend. De wethouder heeft zelf aangegeven dat bijvoorbeeld die CO2footprint, of in ieder geval het punt dat in het tweede dictum staat, enigszins al wordt toegepast. Wat wij van de wethouder willen horen en wat wij willen bewerkstelligen met dat tweede punt, dat we dat nog meer gaan doen, omdat de wethouder zelf ook heeft aangegeven dat lokale ondernemers daar al baat bij hebben. Dat is de achterliggende reden van het tweede punt. De voorzitter: Dank u wel, meneer Bokšan. Voldoende, meneer Ottens? Dank u wel. Meneer Kieboom. De heer Kieboom: Voorzitter, bedankt. Meneer Van der Pluijm, mijn vraag aan u is, in de motie, het laatste dictum, heeft u het over het beursplein om het sowieso binnen twaalfmaanden te realiseren en daarna eventueel, als het mogelijk is, te hervatten. Wanneer kunnen we dat dan hervatten? Hoe ziet u dat? De voorzitter: Graag via de voorzitter? Dank u wel, meneer Kieboom. Meneer Van der Pluijm. De heer Van der Pluijm: Dank u wel, voorzitter. Dank voor de vraag om dat te kunnen verduidelijken.

Nog even als toelichting op het beursplein. We vinden het belangrijk dat enerzijds ondernemers en aan de andere kant vakambtenaren elkaar kunnen ontmoeten, omdat we denken dat face-to-face-netwerken en elkaar leren kennen en kennis uitwisselen belangrijk is. Het beursplein, die twaalf maanden is gegeven om het niet op de lange baan te kunnen schuiven. Dat hebben we dan een beetje proberen te beperken en af te kaderen. We staan voor dat dat georganiseerd wordt en dat dan de gemeente, al dan niet samen met de ondernemers, kan beoordelen van, dit was een succes of niet. Op het moment dat het geen succes is, dan snappen we allemaal, dan is het niet voor herhaling vatbaar. Als het wel een groot succes is, dan zou de gemeente, het college, kunnen zeggen van, dan gaan we het bijvoorbeeld jaarlijks doen of tweejaarlijks of vierjaarlijks. Ik laat dat bij de organisatie liggen. De voorzitter: Voldoende, meneer Kieboom, of wilt u nog reageren? De heer Kieboom: Ik wil nog graag reageren, voorzitter. Wanneer zou het dan volgens u een succes zijn? De voorzitter: Meneer Van der Pluijm. De heer Van der Pluijm: Voorzitter, want als meneer Kieboom bedoelt dat in KPI’s uit te drukken, dan is dat voor mij lastig.

Voor mij geldt vooral het gevoel dat zowel de gemeentelijke organisatie als de ondernemers ervaren hebben dat dit contact iets heeft toegevoegd aan de relatie die ze al dan niet al hebben of mogelijk gaan krijgen door het beursplein. Dit is een wat meer kwalitatieve ervaring dan kwantitatief. De voorzitter: Voldoende? Dank u wel. Meneer Ottens zie ik opstaan. Of heeft u nog vragen, meneer Bokšan? Heeft u een vraag? Gaat uw gang. De heer Bokšan: Dank u wel, voorzitter. Ik had nog wel even een vraag voor de heer Van der Pluijm van Lokaal Belang. Ik heb goed naar zijn betoog geluisterd. Notulen raadsvergadering 17 september 2024

19

Hij gaf aan dat ze nog een beetje aan het twijfelen waren over onze motie met betrekking tot de duurzaamheidseisen. Lokaal Belang gaf daarin aan en de heer Van der Pluijm ook, we vinden dat het college voldoende doet op het gebied van duurzaam inkopen. Dat denken wij ook, want wij lezen een heel ambitieus maatschappelijk verantwoord opdracht geven en inkopen, hoe je dat ook noemt, een paragraaf die nu voor het eerst wordt toegevoegd. Daar zijn we het helemaal over eens. Wat ik nog aan de heer Van der Pluijm wil vragen, is wat hij nog nodig heeft om deze motie te steunen. Misschien nog ingaand op het eerste punt van de motie, is dat in contact met de wethouder over deze motie we het gehad hebben over van, op welke manier doet het college dit ook al, ondernemers betrekken bij de duurzaamheidseisen? Zoals ik in mijn betoog al ben ingegaan op het feit dat we ondernemers mee moeten nemen in dit soort transities en dat dat belangrijk is voor draagvlak, maar voor langetermijninvesteringen voor ondernemers.

De wethouder gaf daarin aan dat ze bijvoorbeeld in het kader van die Green Deal of Waalwijk CO2-vrij, ik weet niet welke het is, maar dat ze in ieder geval op het gebied van volgens mij bouwen een aantal afspraken al aan het maken zijn met ondernemers van, hoe kunnen we ervoor zorgen dat we duurzaam gaan bouwen, klimaatbestendig en noem het maar op? Uw motie over het beursplein gaat volgens mij ook over al die afdelingen die we in ons gemeentehuis hebben, die vijftien afdelingen volgens mij, met allerlei verschillende opdrachten. Wij zouden juist graag willen zien dat dat niet alleen op het gebied van bijvoorbeeld bouwen ondernemers worden betrokken op die manier, maar juist breder. Dat als je het hebt over de wegenbouw of wat dan ook, dat je ondernemers duidelijkheid schept, dit verwachten wij op de lange termijn van jullie en kun je dat leveren en wat heb je daarvoor nodig? Dat is het eerste punt in de motie. Ik was nog benieuwd of Lokaal Belang nog iets meer nodig heeft dan dit om het te steunen. De voorzitter: Vrij lang betoog om een vraag te stellen rondom de steun voor het eerste punt in het dictum. De heer Bokšan: Ik dacht, ik maak het duidelijk. De voorzitter: Lokaal Belang, meneer Van der Pluijm. De heer Van der Pluijm: Voorzitter, dank u wel.