Verslag Kaderstellend debat 150721

Over eigengereidheid van het college: wij betichten het college daar zeker niet van. We zouden er zeker kritisch op zijn, maar we weten ook dat die processen nu eenmaal niet snel verlopen. Hoe snel we het ook willen, sneller dan snel gaat het niet. U kunt ook in de kadernota lezen dat Waalwijk wat voorloopt op de prognoses, al zouden we dat misschien niet zeggen. Het is wel zo. We blijven er wel aandacht voor vragen. De heer Ottens: Uit het betoog van de heer Spohr kreeg ik wel de indruk dat het meer een vraagstellend debat is dan een kaderstellend debat. Hij stelde wel heel veel vragen aan het college. Dat terzijde. Het betoog over woningbouw is mij uit het hart gegrepen. Mag ik daaruit concluderen dat u de motie van Lijst De Jongste/PvdA gaat steunen? Daar staat namelijk heel veel in wat u vraagt. Bij het eeuwigdurend grafrecht vind ik het goed dat u refereert aan de motie over de Molukse inwoners die is ingediend en door de raad is aangenomen. Er zijn natuurlijk ook Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

32

andere geloofsgemeenschappen die dezelfde vraagstelling hebben en in deze coronaperiode met een fors probleem kwamen te zeggen, omdat ze niet in het land van herkomst begraven konden worden. Hoe wilt u daarmee omgaan? Welk prijskaartje wilt u daaraan hangen, ook in relatie tot de grafrechten die voor iedere Nederlander gelden? U hield een pleidooi om in Waalwijk weer een Veteranendag te organiseren. Dat is een aantal jaren geprobeerd, maar vanwege de belangstelling en de kleinschaligheid is dat kennelijk nooit goed van de grond gekomen. Om de kosten hoeven we het niet te laten, zegt u, want het gaat om het idee. Iets organiseren kost natuurlijk wel wat. Wat voor beeld heeft u daarbij? Dat vond ik namelijk iets te gemakkelijk. De laatste vraag, in aansluiting op de vraag van de heer Van Groos. Ik geef u geen twee opties waaruit u een derde kunt kiezen. Bent u, gelet op uw betoog, overall tevreden wat het CDA heeft bereikt in de huidige coalitie? De heer Spohr: Dat is een intrigerende vraag: wat heeft het CDA bereikt in deze coalitie? We gaan er zeker eens goed over nadenken en dan geef ik u een lijst met resultaten. We zijn in ieder geval niet ontevreden, maar het kan altijd beter. Daar zult u weinig aan hebben, maar dat is voorlopig mijn antwoord. Over de Veteranendag heb ik gezegd dat we aandacht moeten geven aan veteranen.

Dat zou kunnen door een Veteranendag te organiseren, maar het kan ook op een heel andere manier. Veel gemeenten doen dat door veteranen te benaderen met een gebaar, zoals een geschenk of een kaart. Het kan op allerlei manieren. Ik blijf erbij dat dit niet veel hoeft te kosten, zeker niet in verhouding tot wat wij in de begroting allemaal besteden. Het gaat vaak om het gevoel. Voor dat gevoel mogen we best wel wat geld over hebben. Nogmaals, u zult het bedrag waarschijnlijk niet terugvinden op de begroting. Dan kom ik bij uw vraag over het eeuwigdurend grafrecht voor de Molukse gemeenschap. U heeft gelijk. Natuurlijk zijn er meerdere bevolkingsgroepen. Als ik het goed heb, refereert u aan islamitische bevolkingsgroepen, die natuurlijk ook allerlei problemen hebben ondervonden in coronatijd. Ons gaat het met name om de discussie over de Molukkers en het feit dat zij ongewild in Nederland terechtgekomen zijn, het feit dat de Rijksoverheid daar nooit iets aan heeft gedaan, het feit dat er een burgemeestersbrief was die de Rijksoverheid opriep om er wel iets mee te doen en het feit dat wij in dat kader ook in Waalwijk hebben afgesproken om extra inspanningen te doen voor de Molukse gemeenschap. Een van de wensen van de Molukse gemeenschap is het eeuwigdurende grafrecht, met name voor de mensen die zich hebben ingespannen voor Nederland.

Dat is de reden dat wij hiervoor aandacht vragen. U vraagt naar het prijskaartje. In dit geval zouden wij een voorstel van het college willen vragen. Ik denk niet dat we er heel moeilijk over willen doen, gelet op de inspanningen omgekeerd. Ten slotte stelde u een vraag over de woningbouw. Dat ging over uw eigen motie. Wij willen het daar nog even over hebben. We hebben nog geen definitief standpunt. Wat wel opviel, is dat de motie wel een heel algemene doelstelling dient. Wij willen graag met allerlei aanvalsplannen meedoen, maar heel concreet was de motie niet. Dat misten wij wel. Als u wat concreter kunt worden, dan willen wij daar best over nadenken. Op dit moment zijn we nog neutraal. De heer Ottens: In de motie worden vooral de doelgroepen genoemd, maar ook aanvullend het zoeken naar innovatieve oplossingen, zoals circulaire bouw. Mijn vraag over het eeuwigdurend grafrecht ging niet alleen om het kostenplaatje, maar ook de principiële vraag vanuit de belastingwetgeving. Er zijn meerdere doelgroepen en ik denk dat we moeten uitkijken dat we categoriaal beleid voeren, want dan sla je niet alleen de plank mis, maar ga je ook principieel in tegen belastingwetgeving. Waarom zou ik wel iedere Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

33

tien jaar mijn grafrechten moeten betalen als ik een eeuwigdurend graf wil hebben, maar een ander niet, vanwege zijn geloof? Ik denk dat we daar heel voorzichtig mee moeten zijn. Tegelijkertijd erken ik wel die wens. De heer Spohr: Het gaat in Waalwijk om 49 mensen. Het gaat dus niet over grote groepen. Het gaat ook niet over geloof. Bovendien zijn er al een aantal gemeenten in Nederland die dit toepassen, dus kennelijk accepteert de Belastingdienst deze regeling. De heer Tiemstra: De heer Spohr had het over zorgcomplexen, seniorenwoningen en voorzieningen voor ouderen. Dat is ons uit het hart gegrepen. Ik ben blij dat u deze bladzijde uit uw verkiezingsprogramma hebt willen delen met ons. In uw motie over de herijking van het subsidiebeleid verzoekt u de Rekenkamercommissie om hiermee aan de gang te gaan. De Rekenkamercommissie heeft een eigenstandige verantwoordelijkheid. Ik adviseer u om van het verzoek een vraag te maken en het tweede onderdeel te vergeten. Het derde wat ik zou willen meegeven, is dat u ongetwijfeld bekend bent met de inhoud van de subsidieverordening. U hebt deze misschien erop nageslagen. Zijn er op dit moment onderdelen uit de subsidieverordening die volgens u bijgesteld moeten worden? Dat is namelijk bij uitstek het stuk waarbij de raad zijn kaders stelt. De heer Spohr: Ik begrijp niet zo goed wat de heer Tiemstra van mij wil.

De heer Tiemstra: Het is een vraag en geen verzoek. Een verzoek vind ik heel dwingend. De Rekenkamercommissie heeft een eigenstandige verantwoordelijkheid. Op het moment dat de raad bij meerderheid een vraag aan de Rekenkamercommissie formuleert, denk ik dat de Rekenkamercommissie daar best wel oren naar heeft. Op het moment dat wij het verzoeken, weet ik niet of wij recht doen aan de zelfstandige verantwoordelijkheid van de Rekenkamercommissie. Zo bedoelde ik het. Ten tweede: als de motie wordt aangenomen, zou ik adviseren om punt 2 te laten vervallen. Dat zou ons weleens kunnen doen besluiten om de motie te steunen. Zoals ze er nu ligt, steunen wij de motie niet. De heer Spohr: Het gaat ons helemaal niet om die externe partij. De reden waarom we de tekst zo stellen, is dat de Rekenkamercommissie een eigenstandige bevoegdheid heeft om er wel of niet iets over te beslissen. Op het moment dat de Rekenkamercommissie zegt dat ze het niet kan of wil om haar moverende redenen, dan hebben wij toch de behoefte om onderzoek te laten plaatsvinden. Daarom zeggen we: als het niet door de Rekenkamercommissie kan worden gedaan, dan maar door een externe partij. De heer Tiemstra: Als die externe partij het zou doen, wat zou dat dan gaan kosten? Gaat dat dan ten koste van de subsidies aan de verenigingen? Hoe ziet u dat? De heer Spohr: De vraag is meteen wat de dekking is.

Laat ik het flauwe antwoord geven: dan zullen wij onderweg naar de begroting dekking ervoor willen vinden. Daar lopen we zeker niet voor weg. Ik kan er allerlei dingen over roepen, maar natuurlijk moet er een dekking voor zijn. Dat ben ik helemaal met u eens. Er mag ook een dekking voor komen, omdat we het zeer de moeite waard vinden. U vraagt naar de redenen om de subsidieverordening te herijken. Wij vonden dat met name de discussie over Den Bolder absoluut vragen opriep of de subsidieverordening op dit moment wel op een goede wijze wordt uitgevoerd en of de uitgangspunten van de verordening nog steeds juist zijn. Bij Den Bolder wordt uiteindelijk een subsidie verstrekt met de gedachte dat men zelf ook kan zorgen voor eigen inkomsten, maar vervolgens wordt de eigen verdiencapaciteit beperkt door vergunningen. Dan zie je dat er allerlei dingen door elkaar lopen. Een ander voorbeeld is dat subsidieverstrekking te maken heeft met historische groei van subsidies, maar soms ook van vergunningen. Je ziet dat het subsidielandschap langzamerhand heel Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

34

divers is geworden. Je mag je afvragen of elke subsidieverstrekking nog objectief te verdedigen is. Daar zouden wij graag onderzoek naar laten doen. De heer Klerx: Ik heb een vraag over de motie. We vroegen ons af of de griffier daar een rol in kan spelen, of dat we het aan het college moeten vragen. Volgens mij hebben we die weg vaker bewandeld, bijvoorbeeld bij het onderzoek naar Parkmanagement. Dat is uiteindelijk ook gewoon door de Rekenkamercommissie gedaan naar aanleiding van ons verzoek of onze vraag. Daar komt u vast uit, want volgens mij bedoelen wij hetzelfde. Ons gaat het nog wel even over het doel. We snappen het doel van een herijking en het actualiseren van ons subsidiebeleid helemaal, maar het mag wat ons betreft niet leiden tot een bezuiniging op maatschappelijke subsidies in algemene zin. Die aanleiding zien wij namelijk niet. Daar hebben wij absoluut geen behoefte aan. Als het gaat om een eerlijke en verantwoorde verdeling van de subsidiemiddelen, dan snappen wij het volledig. De heer Spohr: Dat laatste kan ik absoluut bevestigen. Het gaat ons om een eerlijke toewijzing van de subsidies. Over de griffier: die is toch het standaard tussenloket tussen de raad en de Rekenkamercommissie, dus hebben we in dit geval de griffier daarvoor gebruikt. We hebben geen principiële bezwaren om er het college van te maken.

We hebben de weg bewandeld die veelal wordt gebruikt door de raad richting de Rekenkamercommissie. De heer Klerx: Als het niet naar de Rekenkamercommissie gaat, dan willen we een alternatief, denk ik. Dan is het lastig voor de Griffie om vanuit eigen budget iets te laten onderzoeken. Als het uit de begroting moet komen, zal het college er toch een rol in moeten spelen, bijvoorbeeld via de post onvoorzien. Dan komt er vast een oplossing uit. De heer Spohr: Daar ben ik het helemaal mee eens. Daar gaat het college over. De voorzitter: Even een punt van orde. We zitten nu op de tijd dat eigenlijk de dinerpauze zou aanvangen. We hebben nog drie bijdragen te gaan. Als we in hetzelfde tempo doorgaan, zijn we over ongeveer vijf kwartier klaar. Ik stel voor om door te gaan tot circa 19.45 en dan te schorsen. Akkoord? We gaan nu verder met de bijdrage van LokaalBelang. De heer Klerx: Voorzitter. Bijzonder om vandaag met u als kersverse voorzitter in ons midden het kaderstellend debat te houden in onze raad. Wij zien uit naar een prettige samenwerking en wensen u veel wijsheid en succes toe. Alleen om dan maar met de deur in huis te vallen voorzitter, LokaalBelang maakt zich best wel zorgen. Simpel gezegd: ons ambitieniveau is hoog en we twijfelen of we wel voldoende financiële middelen en ambtelijke capaciteit hebben in Waalwijk, zowel kwalitatief als kwantitatief.

In onze ogen komt dit in verschillende thema’s uit het Voorjaarsbericht en de kadernota naar voren. Daarom willen wij vandaag de volgende punten bespreken: 1. Een inclusieve samenleving 2. Een doe-democratie 3. Een ondernemende pioniersstad 4. Stedelijk wonen & leven En overigens, ik kan meteen duidelijk zijn: dit wordt namens de fractie van LokaalBelang geen pleidooi om ons ambitieniveau naar beneden bij te stellen, integendeel.

Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

35

Een inclusieve samenleving. Iedereen in de gemeente Waalwijk moet eerlijke kansen krijgen om te kunnen wonen, werken, leren, sporten en te genieten van onze mooie gemeente. Het gaat erom dat je jezelf kunt zijn en je geaccepteerd voelt in de samenleving, met of zonder beperking. Daar wordt volop aan gewerkt. Een openbaar invalidetoilet in het Waalwijkse centrum is al regelmatig de revue gepasseerd. Wij hopen dat het college snel met een voorstel komt om dit ergens aan het Raadhuisplein of in de stadstuin te realiseren. Daarnaast zien we dat Waalwijk in de race is voor meest toegankelijke gemeente van Nederland. Daar zijn we trots op. Al is er nog zat werk aan de winkel. Ook de mantelzorgers en de vrijwilligers zorgen dat iedereen mee kan doen. En wanneer je graag mee wilt doen en daar is dan een zorgvraag aangekoppeld. Verwachten we een gemeentelijke organisatie die snel en adequaat helpt? Wat gaan we doen aan de soms wel 10 weken wachttijd? Overigens is het dan weer goed dat er ondersteuning komt met betrekking tot sporten voor mensen met een beperking en de begeleiding daarvan. En dat we een projectleider hebben aangesteld die aan de slag gaat met ons inclusiebeleid. Acht uurtjes per week lijkt ons wat weinig, maar wij zijn benieuwd of het college daarmee alle ambities weet waar te maken.

Misschien kan het college ons daar nog van overtuigen? Wij willen als gemeente namelijk een zichtbare bijdrage leveren aan een inclusieve samenleving, want wij geloven dat diversiteit van inwoners onze maatschappij verrijkt en dat iedereen gelijke kansen verdient. Laten we dus als gemeente het goede voorbeeld geven. Daarom dienen we samen met de SGP een motie in om een oplossing te zoeken voor passende verharding op onze openbare begraafplaatsen. De hoofdstructuren zijn in Waalwijk al verhard, maar in Sprang-Capelle en Waspik nog niet. Wij streven naar toegankelijke begraafplaatsen in onze hele gemeente. Een doe-democratie. Participatie is het toverwoord de laatste tijd en het lijkt wel de oplossing voor alle problemen en bezwaren. Maar zo simpel is het helaas niet in onze ogen. Op dit moment worden inwoners actief betrokken om mee te praten over uitvoeringsvraagstukken die dicht bij hen staan om het draagvlak te vergroten. Dat juichen we toe, maar we willen meer. Veel inwoners voelen zich betrokken bij hun wijk of omgeving en zetten zich daar vrijwillig voor in. Of organiseren schoonmaakacties in de straat om de leefbaarheid te verbeteren. Ze kopen collectief zonnepanelen in. Of ze praten mee over ons gemeentelijk beleid. Actieve burgers willen niet dat de overheid alles voor hen oplost met een standaardoplossing. Ze willen maatwerk en een overheid die met hen meedenkt.

Zo ontstaat een nieuwe samenwerking tussen burgers en overheid. Met nieuwe verhoudingen en werkwijzen tussen burgers en overheid. LokaalBelang wil een doe-democratie: de overheid ondersteunt inwoners die mee willen doen! In de ruimtelijke ontwikkeling vraagt dit ook iets van onze ontwikkelaars, de gemeente zal hen daarin kaders moeten meegeven. Wat verwachten wij in Waalwijk, wat vinden wij een goede omgevingsdialoog en hoe ziet inspraak en participatie er in onze gemeente uit? Dit vraagt ook een andere mindset van onze ambtenaren. Dit vraagt misschien wel een nog intensiever werkwijze, want maatwerk en begeleiding kost altijd meer moeite dan standaardisering en de geautomatiseerde processen. Maar op die manier doet iedereen echt mee en werken we samen aan een mooier Waalwijk. Dat kost tijd, energie en misschien ook wel geld. Gaat dat allemaal lukken, specifiek kijkend naar de afdeling vergunningen en ruimtelijke ontwikkeling? Als suggestie zouden we daarnaast het inwonerspanel willen benoemen. In onze ogen halen we daar nog niet uit wat erin zit. We hebben het veel over de onafhankelijkheid gehad het afgelopen jaar. Daar maken wij ons geen zorgen om. Wij hebben echter wel interessante mogelijkheden langs horen komen, denk aan het nog verder uitbreiden van het aantal inwoners en het vaker gebruikmaken van het panel.

Door onszelf gebeurt het nu slechts vier tot zes keer per jaar, maar kan het bijvoorbeeld ook worden ingezet door externe partijen of ontwikkelaars om de mening

Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

36

van onze inwoners te laten peilen. Wil het college aan de slag gaan met het intensiveren van ons inwonerspanel naar aanleiding van deze suggesties? Een ondernemende pioniersstad. Wij lezen steeds meer over de uitwerking van onze strategische visie tot de positionering en profilering van Waalwijk als ondernemende pioniersstad. Wij geloven daar wel in. We zijn een middelgrote stad, economisch sterk, dicht bij de grote steden met een goede infrastructuur. Maar de bereikbaarheid, zeker qua openbaar vervoer, staat wel onder druk. Inzetten op mobiliteit is daarom essentieel. We ondervinden helaas ook concurrentie van die grotere steden met hun hogescholen en universiteiten. Wij zouden daarom juist in willen zetten om verbindingen te leggen vanuit het persoonlijke netwerk met andere steden, het bedrijfsleven en kennisinstellingen om juist zo talent voor onze stad te behouden c.q. aan ons te binden. Waalwijk kenmerkt zich door ondernemerschap, aanpassingsvermogen, flexibiliteit, experimenteren en creativiteit. Maar ook onze geschiedenis in schoen en leer, zowel de productie, de handel en de logistiek spelen een belangrijke rol in onze economische profilering en concurrentiekracht. Wij willen kennis en talent volop kansen bieden om te ondernemen en te ontwikkelen. In Waalwijk kan het wel! We moeten echter wel vooruit blijven kijken.

Ons gemeentelijk verdienmodel van gronduitgifte is namelijk eindig. Door de inkomsten die op ons bedrijventerrein worden gegenereerd, kunnen op dit moment investeringen worden gedaan in voorzieningen die de hele Waalwijkse gemeenschap ten goede komen. Maar wat als deze inkomstenbron opdroogt? We moeten, zoals vaker gezegd, het dak repareren als de zon schijnt. We moeten vooruitdenken of liever gezegd ‘vooruit doen’. We moeten op zoek naar nieuwe economische veerkracht omdat bijvoorbeeld de wereld van logistiek niet stil staat. Sterker nog, we gaan een nieuwe fase in waarbij automatisering, duurzaamheid en decentralisatie de belangrijkste trefwoorden zijn. Dit vraagt om meer inzet op kennis en innovatie in bijvoorbeeld techniekonderwijs, het stimuleren van doorgroeiend ondernemerschap en het pakken van kansen die digitalisering en duurzaamheid bieden. Er zal daarom echt een antwoord moeten worden gegeven op de braindrain. Een aantrekkelijk blijfklimaat voor de Waalwijkse jongvolwassenen is cruciaal. We willen kennis en talent structureel aan Waalwijk verbinden. We lezen echter in het Voorjaarsbericht dat de activiteit ‘A.016 Waalwijk stad van kennis & talent/ stop braindrain’ op oranje staat. Het budget en capaciteit ontbreekt. De oplossing is het verlagen van het ambitieniveau of via de raad aanvullend budget vragen.

U kunt onze voorkeur wel raden, maar wij horen graag wat het college hier nu van plan is. In de kadernota lezen we er niks van terug, gaat dit allemaal goed komen? Stedelijk wonen & leven. Waalwijk heeft een mooie diversiteit aan leef- en woonmilieus. Van kernen en dorpsgezichten met hechte gemeenschappen tot typische jaren zeventig woonerfwijken zoals Bloemenoord. En van sub-urbane wijken zoals Landgoed Driessen tot landelijk wonen in de polder. Het ontbreekt echter aan het meer stedelijk leef- en woonmilieu. Het toevoegen daarvan zou de diversiteit van Waalwijk vergroten en de gemeente aantrekkelijk maken voor een nieuwe doelgroep, namelijk de jong professionals. Ook in het kader van het behouden van onze eigen jongeren en het tegengaan van de braindrain is dit zeer belangrijk. Stedelijk wonen en leven kenmerkt zich door dichtheid in bebouwing. Een belangrijke aanjager van welvaart van steden is de concentratie en diversiteit van mensen. Initiatieven en ideeën ontstaan en verspreiden zich makkelijker als mensen dicht bij elkaar wonen, werken en leven. Onze binnenstad leent zich hier perfect voor. We willen woningbouw echter ook in combinatie met meer groen en meer beleving. We gaan voor brede welvaart voor alle inwoners. Meer aanbod in sociale woningbouw, woningen voor starters, ouderen en mensen met een middeninkomen.

We willen de nadruk leggen om al die leef- en woonmilieus te behouden en waar mogelijk ook uit te bouwen. We hoeven niet per se een aanvalsplan hiervoor waar Lijst de Jongste en PvdA om vragen, maar het kan niet zo zijn dat er geen ruimte meer is voor kleinschalige ontwikkelingen in de kernen. Die signalen krijgen we nu echter wel. Ambtenaren richten zich Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

37

alleen op de grote trajecten en voelen zich gebonden aan de grotere ontwikkelingen. Juist nu vinden wij dat alle kleine beetjes helpen. We zijn benieuwd hoe het college hierover denkt. En voorzitter, natuurlijk willen we vol inzetten op de transformaties in de binnenstad en de ontwikkeling van de gedempte haven en het slachthuisterrein, maar ook juist meedenken met alle andere particuliere ontwikkelingen in onze gemeente. Wij zouden eigenlijk onze inwoners willen vragen om alle potentiële plaatsen waar woningbouw in hun ogen zou kunnen door te geven aan onze gemeente. Dit probleem moeten we samen aanpakken! We zijn benieuwd hoe het college daarover denkt. We gaan dus wat ons betreft fors inzetten op meer woningen, maar wel met kwaliteit die beter aansluit bij de wensen van Waalwijkers en woningzoekenden in de regio. Stap voor stap zal het inwonersaantal groeien, zodat we met elkaar voldoende draagvlak hebben om het voorzieningenniveau, de leefbaarheid, de groene ruimtes en ons ondernemerschap te behouden. Om uiteindelijk echt het verschil te maken op de woningmarkt, zullen we anders moeten gaan denken. Want doen we wat we altijd deden, krijgen we wat we altijd kregen. Wij vragen het college nieuwe plannen te ontwikkelen, out of the box te denken en vooral lef te tonen.

We hebben ontzettend veel parkeerplaatsen in onze stad, wat zou er daar allemaal mogelijk zijn? Denk bijvoorbeeld aan woningbouw op het Unnaplein: parkeren blijft op de begane grond, maar laten we daar bovenop nieuwe woningen ontwikkelen met een groene binnenplaats, openbaar vervoer op loopafstand en flink inzetten op deelmobiliteit. Woningbouw op het oude slachthuisterrein, de transformatie van de Els en het ontwikkelen van de Winterdijkzone; van de brandweerkazerne tot en met de gedempte haven. Bouwen, bouwen, bouwen, als ik een fractielid mag citeren. Ook hier vragen wij ons echter af of we dit ambitieniveau waar kunnen maken. Komt het college direct naar de raad als plannen dreigen te vertragen of mislukken vanwege het ontbreken van voldoende kwalitatieve of kwantitatieve capaciteit of voldoende middelen? Is de huidige gevraagde uitbreiding qua budget/capaciteit voldoende? Samenvattend hebben wij de volgende ambities: 1. Een inclusieve samenleving met als concrete wens: een passende verharding van de hoofdstructuren van de openbare begraafplaatsen in Sprang-Capelle en Waspik. 2. Een doe-democratie met als concrete wens: het intensiveren van ons inwonerspanel. 3. Een ondernemende pioniersstad met als concrete wens: vol inzetten op kennis & talent en zeker niet het ambitieniveau verlagen. 4.

Stedelijk wonen en leven met als concrete wens: lef tonen, nieuwe plannen ontwikkelen en wederom direct naar de raad komen als de ambities niet overeenkomen met de capaciteit en middelen. Tot zover. Mevrouw Pouw: De heer Klerx had het in zijn betoog over de intensivering van het burgerpanel. Bedoelt hij wellicht het onafhankelijke burgerpanel? U weet wel, dat burgerpanel waarmee de gemeente op dit moment in gesprek is en dat zich heeft gepresenteerd tijdens het forum? Dat was online. Als ik het me goed herinner, was dit het forum waarbij een van de LokaalBelang-fractieleden schreef: “en door”. De heer Klerx: Nee, dat bedoelen wij niet. Dat heb ik ook gezegd in mijn bijdrage. Wij hebben geen twijfels over de onafhankelijkheid. Mevrouw Pouw: Nee, maar de gemeente is nu in gesprek om te kijken of ze het burgerpanel kan uitbreiden. Dat was dat gesprek in het forum. Ik kan me herinneren dat iemand van LokaalBelang schreef dat het gesprek wel afgerond mocht worden.

Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

38

De heer Klerx: Ik weet even niet waar u op doelt. Ik vind het fantastisch dat we het gesprek voeren met die partij en dat we kijken hoe we dat kunnen intensiveren. Daar vragen wij om. Maar als u vraagt of dat een onafhankelijk inwonerspanel moet zijn, dan is ons antwoord nee. Mevrouw Schuijffel: Eén opmerking over een onafhankelijk inwonerspanel: hebben wij dan een afhankelijk inwonerspanel? Praten de inwoners ons naar de mond? Maar dat even terzijde. Ik heb twee vragen aan de heer Klerx. De bijdrage ging over de auto en over parkeerterreinen en daarboven bouwen. Zouden we niet een heel ander beleid moeten voeren voor de auto in Waalwijk? Zou je niet anders willen omgaan met parkeernormen bijvoorbeeld? Daar ben ik even benieuwd naar. U heeft het ook over de vraag hoe we zorgen voor voldoende geld voor onze ambities. Misschien moet je de ambities dan een beetje afschalen. Het verbaast me een beetje, omdat elke keer te pas en te onpas een uit onze algemene reserve wordt geput om wederom een heel nieuw plein te betegelen. Ik was benieuwd hoe zich dat tot elkaar verhoudt. De heer Klerx: We willen geen afhankelijk inwonerspanel, als ik die indruk heb gewekt, maar wij hebben er voldoende vertrouwen in dat het nu al onafhankelijk is. Wij hoeven daar geen extra inzet op. Laat ik die nuance aanbrengen, excuses. Dan de vraag over de auto, ander beleid, parkeerterreinen en parkeernormen.

Daar zouden we heel graag over nadenken. Ik denk dat we u voor een groot deel volgen met alle suggesties die u doet. Heb ik daar een pasklaar antwoord op? Nee, we zullen met elkaar de juiste koers moeten varen, maar we zullen iets moeten veranderen, want anders gaan we er niet uitkomen, vrees ik. Ja, het zal anders moeten. Geld voor de ambities: daar maken wij ons zorgen om. Willen wij de ambities dan bijstellen? Nee. Daar begon ik ons betoog over. Zullen we creatiever moeten zijn? Ja. Zullen we moeten kijken hoe we daar ondernemend en innovatief mee om moeten gaan? Ja. Heb ik meteen een pasklaar antwoord? Nee. Vragen we nu om extra geld? Nee, we zijn blij dat we de ambities en wensen die we hebben, kunnen waarmaken. We dagen alleen het college uit om voldoende vertrouwen te hebben dat het allemaal kan en dat die wensen en ambities gehaald kunnen worden. Komt daar heel vaak nee op, dan hebben wij een uitdaging en gaan we de vraag in tweede termijn of op een later moment nog uitgebreid beantwoorden. Mevrouw Schuijffel: Ik ga in mijn eigen betoog nog reageren op de vraag over de ambities en het geld dat er tegenover staat. De heer Ottens: Dit is de vierde keer dat we een heel enthousiast betoog horen van LokaalBelang. Wat opvalt is dat wat u wilt en wat u doet, of liever gezegd wat u gedaan heeft, een wereld van verschil laat zien.

Daar waar het gaat om out of the boxdenken, verbaast het mij dat u een inclusieve samenleving wilt met heel veel daarbij, maar u niet verder komt dan het verharden van de paden op de begraafplaatsen. Qua doedemocratie komt u uiteindelijk ook niet verder dan een onafhankelijk inwonerspanel. Verder roept u iedere keer dat u heel hoge ambities hebt waar u niets aan af wilt doen, maar u hebt ze elk jaar niet bereikt. Hoe ziet u zelf hetgeen u heeft gedaan en wat u al vier jaar wilt in relatie tot uw betoog? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ottens. We zijn al wat richting verkiezingen aan het gaan, begrijp ik. De heer Klerx: Dat was precies mijn antwoord geweest. We hebben een aantal concrete ideeën willen geven. We hebben het niet zo concreet willen maken dat we ons hele verkiezingsprogramma in de kadernota opnemen. Dat vinden we een beetje regeren over Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

39

ons eigen graf. Althans, ik hoop niet dat het een graf wordt, maar dat we door mogen gaan. Dan gaan we er vol voor. U stopt volgens mij, mijnheer Ottens, maar wij willen heel graag door. U zegt dat het weer een positief verhaal is: iemand moet het doen. Wij doen het graag. We hebben een aantal positieve geluiden gehoord en een aantal minder positieve. Wij verschillen van mening. Wij vinden dat we heel veel ambities hebben bereikt die we vier jaar geleden hebben bedacht. We gaan er het komende halfjaar ook vol voor en we gaan er weer vol voor in de verkiezingen. De heer Spohr: De CDA-fractie steunt het pleidooi van LokaalBelang voor het bevorderen van inclusie in de Waalwijkse samenleving. Dat hij het verbindt aan een begraafplaats is wat ons betreft prima, maar welke conclusies verbindt hij er nog meer aan? Er zijn in Waalwijk nog veel gebouwen die niet goed toegankelijk zijn en wegen en stoepen waar nog veel aan te doen valt. Gaat u samen met de CDA-fractie werken aan de uitvoering van het VN-verdrag voor het doorvoeren van een meer inclusieve samenleving in Waalwijk? Gaan we daar ook budget voor vrijmaken op de begroting? De heer Klerx: Wat ons betreft komen die zaken zeker terug. Daar zouden we heel graag aan werken. Het korte antwoord is ja.

Zouden we nu meteen met allerlei moties en verzoeken willen komen? Dat vind ik meer iets voor de verkiezingen en voor de volgende bestuursperiode. Ik had ook opgeschreven dat we onze gebouwen nog toegankelijker moeten maken en meer diversiteit, bijvoorbeeld in rolmodellen of in speciale momenten gedenken, zoals International Women’s Day en Coming Out Day. Er kan van alles gevierd worden. We zijn blij dat hier af en toe de regenboogvlag wappert. We kunnen wel een aantal concrete dingen noemen. Die handschoen pakken we graag op. Mevrouw Klerks: Ik vond het leuk om te horen dat het adagium bouwen, bouwen, bouwen ook bij een fractielid van LokaalBelang hoog op de prioriteitenlijst staat. Het zal waarschijnlijk een liberaal zijn. Het viel mij op in het betoog dat u heel veel wensen heeft. Ik onderschrijf bijna alle wensen, maar u zegt dat het een vraagstuk is hoe we balans houden in de financiën. Als we alles zouden doen wat u wilt, heeft u dan een idee hoe we die financiën op orde houden? U wilt graag een doe-democratie. Komt de burgerbegroting straks terug in uw verkiezingsprogramma? De heer Klerx: Dat laatste is een gewetensvraag. We zullen het er in de fractie nog eens goed over hebben, maar wie weet. Over de financiën. Volgens mij zijn de financiën prima op orde. Wij vragen het college of we met de wensen en ambities die we nu hebben, aan de slag kunnen.

We hopen dat het antwoord op alle vragen ja is. Dan maken we ons voor de komende maanden geen zorgen. Als we daar bovenop nog meer wensen hebben, en die hebben wij, dan zullen we daar ook middelen voor vrij moeten maken. Dan zullen we andere keuzes moeten maken of nieuwe verdienmodellen aanboren. Dat wordt best een uitdaging, maar we hebben nog een halfjaar om met concrete plannen te komen. Dan gaan we er hopelijk weer uitkomen over een tijdje. Mevrouw Klerks: Ik kijk uit naar de plannen van LokaalBelang om onze financiën nog verder te spekken. De heer Spohr: Ik merk dat de heer Klerx zeer hoopvol en zelfs positief gestemd is over de financiën en alle ambities die LokaalBelang heeft voor de komende periode. Dat hoop ik van harte, maar hoe kijkt hij aan tegen de consequenties die het GOL-project mogelijk heeft ten aanzien van de bevriezing van grondopbrengsten en het gebrek aan inkomsten dat daar het gevolg van is? De heer Klerx: Dat betreuren wij zeer. Ik zou willen dat ik nu op een hamertje kan slaan en dat het dan klaar was. Helaas reikt onze invloed niet zo ver. Dat is wel een zorgpunt.

Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

40

Vorige keer hebben we het daar in onze fractie zeker over gehad, want het is best ingewikkeld. De voorzitter: Dank. We gaan verder met de bijdrage van de VVD. Mevrouw Klerks: Voorzitter. Time flies when you’re having fun, dat geldt ook een beetje voor deze kadernota. Want het is alweer de laatste kadernota van deze raadsperiode. Het sluitstuk van deze periode is als de laatste film van een boekenreeks. Je wilt zien hoe het afloopt, ook al weet je dat eigenlijk al wel. Alle eindjes worden in de montage netjes aan elkaar geknoopt, maar er zit weinig verrassing meer in. Er zijn nog wat opengelaten zijsporen, zodat we daar een spin-off mee kunnen beginnen. Het scenario is geschreven door de raad, de productie is gedaan door het college, bij deze de recensie. Ik wil daarom met u enkele punten doornemen uit het voorjaarsbericht, stilstaan bij de kadernota maar ook een algemene beschouwing geven op de samenwerking binnen de raad en participatie. We konden in het voorjaarsbericht lezen dat het college, net zoals in een film, ook graag eindjes aan elkaar knoopt. Sommige projecten die echt niet meer haalbaar zijn, zoals het uitvoeren van het nieuwe evenementenbeleid, staan op oranje, terwijl de seinen nu toch echt vuurrood zijn. We zien als VVD dat niet alles meer haalbaar is. Het zij zo. We zouden het in de toekomst wel fijn vinden wanneer het college dit dan ook gewoon laat zien.

In het voorjaarsbericht is ook duidelijk dat de ombuigingen voor een groot deel nog opgepakt moeten worden. Er is slechts een klein deel gerealiseerd. Wij horen graag van de portefeuillehouder hoe het hiermee staat en of alle ombuigingen in 2021 gerealiseerd gaan worden. Wat de VVD betreft hebben de extra rijksmiddelen die we hebben gehad voor jeugd, geen invloed op de geplande ombuigingen. Als het dak lekt, ga je toch ook niet stoppen met repareren als het even stopt met regenen? Een wolkbreuk kan ook in onze gemeente plaatsvinden. De kadernota vonden we een lastige dit jaar. De financiële situatie voorafgaand aan de kadernota laat nog een plus zien, maar zoals ik dat al vaker heb gezien, is het lijstje wensen en onontkoombaarheden net zo lang. Het blijft opvallend dat dit fenomeen jaarlijks terugkomt, het is net een herhaling van ‘Alles is liefde’ met Sinterklaas. Daarom duiken we even de wensen en onontkoombaarheden in. De onontkoombaarheden leveren nog niet veel bijzondere resultaten op, deze laten ook een financieel voordeel zien, hoewel we er wel onze vraagtekens bij zetten dat het aansluiten van zwembad Olympia op het warmtenet een onontkoombaarheid is. Volgens mij stort het zwembad niet in als we dat niet doen, maar dat terzijde. De lijst met wensen van het college is een stuk langer.

We hebben er 28 waarvan er 7 niet binnen het bestaande budget opgevangen worden, maar waarvoor de AR aangesproken wordt voor circa 1 miljoen in 2022. Eigenlijk omdat er dus niet genoeg geld is. Of was, want we hebben 1 miljoen aan voordelige effecten van de meicirculaire en daarnaast wordt vanuit de arbitragezaak 2,2 miljoen meer overgemaakt dan in de kadernota vermeld staat. Die wisselvalligheid in onze financiën maakt de kadernota onvoorspelbaar. Want eigenlijk zijn er te veel wensen voor het budget, maar dat kan over een week weer anders zijn. En ja, we moeten de kadernota eigenlijk beschouwen als een foto. Dat zou betekenen dat de VVD-amendementen moet voorleggen om wensen te schrappen, zodat het financiële beeld weer goed is. Dus wat moet eruit? Gaan we de 18 uur aan vormgeving niet toestaan? Gaan we de uitbreiding van juridische capaciteit schrappen? Of geen reserve opbouwen voor VVD onderhoud van gebouwen? Doen we dat dan krijgen we het verwijt dat we bezuinigen op de dienstverlening richting onze inwoners. Nee, we zien niet direct mogelijkheden in deze wensen en onontkoombaarheden.

Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

41

Naast dekken uit de algemene reserve wordt ook geld vrijgemaakt door geen prijscompensatie toe te passen. Welk effect verwacht de portefeuillehouder van het niet toepassen van prijscompensatie bij de begroting? Betekent dit dan niet dat we straks bij de jaarrekening constateren dat alles toch wat duurder was dan verwacht? Samengevat heeft de VVD de grootste vraagtekens bij het behalen van de ombuigingen, het halen van geld uit de AR en het niet toepassen van de prijscompensatie. Over de wensen hebben we niet veel te zeggen, maar ook niet te klagen. Ze passen bij het scenario, zijn in lijn met het verhaal maar hebben ook niet zoveel sprankeling. Wat we tussen de regels van zowel de jaarrekening als de kadernota lezen is dat formatie een aandachtspunt is. Dat roept de vraag op of we als werkgever nog wel goed in de markt liggen en de juiste mensen kunnen binnenhalen. Wanneer we een uitdunnende cast hebben, kunnen we de komende jaren namelijk geen goede filmvoorstellingen laten zien. Mogelijk kan de portefeuillehouder ons daarin geruststellen. Omdat deze kadernota het sluitstuk is van onze raadsperiode, hebben we ook even gekeken naar ons coalitieprogramma.

Doen we de dingen die we voor ogen hadden, zijn we nog iets vergeten? Wat zijn de opengelaten zijsporen waar onze spin-off volgende raadsperiode mee begint? Als we kijken naar het coalitieprogramma dan hebben we veel gedaan, een deel staat nog op de planning en we moeten ook constateren dat een deel niet gelukt is. We willen een vitale stad creëren. Daarvoor zijn verschillende initiatieven ontstaan, soms met meer succes en soms met minder succes zoals de BIZ. In deze kadernota staan de ontwikkelingen voor de binnenstad alsnog in te vullen opgenomen. Het is dus nog even onzeker wat we precies nog gaan bereiken in deze raadsperiode. Welke ambities hebben we daar precies in? De wethouder heeft vorige week toegezegd hier na de zomer op terug te komen maar als het aan de VVD ligt doen we precies datgene wat we nu ook kunnen uitvoeren, en gaan we niet te veel over ons graf heen regeren. Er zijn vijf majeure projecten gedefinieerd in het coalitieprogramma en daarvan zijn er twee nu zover onderweg, dat we kunnen zeggen dat dit goed gaat komen. Dat zijn Akkerlanen en het museum. De GOL en de Insteekhaven hangen op juridische zaken, PFAS en wat nog meer. En daar hangt Haven 8 weer mee samen. Ik zal hier nu niet het volledige coalitieprogramma doornemen, maar de VVD constateert dat we er voortvarend mee aan de slag zijn gegaan en dat we aan zeer veel zaken uitvoering hebben gegeven.

Daar zijn we blij mee. Een ander onderwerp wat wel in schriftelijke vragen is behandeld, maar niet in de kadernota staat: de inbedding van de Wet Open Overheid. We hopen dan ook dat het college binnenkort, naar aanleiding van onze raadsvragen van afgelopen maart, de eerste stap zet met het integraal en actief openbaar maken van collegebesluiten zoals Heusden, Tilburg en sinds kort Loon op Zand dat doen. Daarnaast zien we geen inzet in de kadernota inzake de WOO. Misschien valt het wel onder de uitbreiding van de juridische capaciteit, maar dat konden we niet opmaken uit de kadernota. Kan de portefeuillehouder dit toelichten? Nog zo’n fijn onderwerp dat niet in de kadernota staat, maar wel in het coalitieprogramma: de open bestuursstijl. En als ik dit nu ter sprake breng, dan weet ik al dat ik vanuit de SGP en de ChristenUnie dadelijk hoor dat er geen sprake is van een open bestuursstijl. Als ik kijk naar de definitie die daaraan gegeven wordt in het coalitieprogramma dan klopt het dat we dat nog niet goed doen. We schrijven daar dat we zowel met inwoners, organisaties, ondernemers, als met andere overheden proactief de samenwerking opzoeken. En ik denk dat we dat al wel voor een deel doen, maar dat we dit echt nog een stuk beter kunnen doen.

Het lastige is dat we in het verleden afspraken hebben gemaakt rondom participatie, die niet meer in lijn liggen met hoe de raad hiernaar kijkt en die daarnaast te veel ruimte bieden voor interpretatie. En we kunnen niet van onze wethouders verwachten dat zij ander beleid uitvoeren, dan datgene wat afgesproken is. Dus het is onze taak als raad om de afspraken te veranderen; duidelijk te maken hoe wij particiNotulen raadsvergadering 15 juli 2021

42

patie zien, zodat dit ook uitgevoerd gaat worden. En daar moeten wij mee aan de slag. Als raad. De huidige wisselwerking over participatie bij met name ruimtelijke ontwikkeling is voor alle partijen geen feest. Niet in de laatste plaats bedoel ik daarmee onze inwoners. Wat we ook niet hebben gedaan met betrekking tot de open bestuursstijl is dat we niet hebben uitgewerkt wat dit van ons vraagt. Op inhoud, houding en gedrag. We hebben ook niet als coalitie en oppositie de samenwerking periodiek geëvalueerd. Of u moet dat als fractievoorzitters hebben gedaan. We hebben er inmiddels genoeg om de helft van onze raad ermee te vullen, maar het lijkt me toch tijd dat we deze ouderwetse, hiërarchische insteek eens gaan veranderen. We hebben in deze raadsperiode de raad flink verjongt, maar we houden nog vast aan vaste werkwijzen, hiërarchische verhoudingen en aan stevige oppositie-coalitieverhoudingen. Ik ga niet doen alsof we dit in het najaar, een halfjaar voor de verkiezingen, nog op zullen pakken. Onze taal onderling zal waarschijnlijk wat verharden. De verschillen duidelijker maken. Het Brabants Dagblad zal de verschillen tussen de VVD en LokaalBelang nog wat verder uitvergroten. Nee, nu gaan we dat niet meer oplossen. We zullen het vast teruglezen in het volgende coalitieprogramma, in ieder geval in ons verkiezingsprogramma, maar laten we dat dan ook echt gaan doen.

De conclusie van deze recensie? We zijn erg tevreden met de basis, we vinden deel 4 welk het minst leuke deel van de reeks. Het is netjes, klopt en ach, misschien is dat ook wel passend. De film is te betalen, maar er worden wel wat trucjes uitgehaald. Daarover zien we de antwoorden graag op onze vragen tegemoet. Daarnaast zien we voldoende mogelijkheden voor een spin-off voor een nieuwe film die gemaakt wordt aan de hand van dialoog met inwoners en op een vernieuwende, verfrissende en minder ouderwetse werkwijze. We kijken ernaar uit om daarmee aan de slag te gaan. De heer Tiemstra: Dank voor het betoog en voor het aanhalen van onze fractie, hoewel ik de strekking niet helemaal kon volgen. Ik heb een korte vraag. Wij hebben het in ons betoog gehad over een raadsakkoord. Dat zouden wij graag onderzoeken als uitgangspunt voor de volgende bestuursperiode, in ieder geval als alternatief voor de wijze waarop het nu gaat. We hebben daar eerder al over van gedachten gewisseld. Ik heb in eerste termijn opgeroepen om er eens met de raad over te spreken. Dat moeten we niet zes weken voor de verkiezingen doen, maar bijvoorbeeld net na de zomer. Hoe kijkt u daar tegenaan, om die variant eens te onderzoeken? De heer Klerks: Persoonlijk kijk ik daar positief tegenaan. U heeft mij een artikel toegestuurd dat ik zeker nog ga lezen.

Ik maak me wel wat zorgen over de bestuurbaarheid op basis van een raadsakkoord, omdat ik bij andere gemeenten niet altijd een succesvolle implementatie zie. Het is zeker iets wat ik zou willen onderzoeken, omdat ik geloof in andere vormen van democratie als wij hier soms hanteren. De heer Van Groos: Dank u wel, mevrouw Klerks, voor uw bijdrage. Ik hoop dat een nieuwe manier van werken ook leidt tot andere verhoudingen en elkaar iets gunnen. Ik sta daarvoor open. Ik vind het wel grappig dat u de metafoor van een film gebruikt, waar we bij algemene beschouwingen en begrotingsbehandelingen de VVD vaker hebben horen roepen dat het om een foto gaat in plaats van om een film. Ook vind ik het bijzonder dat ik een grammofoonplaat heb gehoord, die steeds bij hetzelfde stukje blijft hangen. Het enige wat ik de VVD hoor zeggen als het gaat om jeugdzorg, is dat het te veel geld kost en dat het teruggedraaid moet worden. Waarom kiest u niet onze kant door te zeggen: we kiezen voor minder jongeren in de jeugdzorg door meer aan preventie te doen en door te kijken wat er mis is? Dan snijdt het mes aan twee kanten. Het levert een be-

Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

43

heersbare financiële situatie op en we hebben veel minder jongeren in onze gemeente die professionele hulp nodig hebben. Waarom praat u daar niet over? Mevrouw Klerks: Het klopt dat het niet in mijn bijdrage zat. Zoals u misschien is opgevallen, heb ik niets gezegd over de 5,5 ton die we gaan uitgeven bij het onderwijs. We maken 7,2 fte vrij om meer richting het onderwijs te gaan werken. Daar noemen we niets over, omdat we denken dat het preventieve wel zou kunnen werken. Ik ben het niet met u eens dat we ons niet achter u scharen. Ik denk dat we heel goed moeten kijken wat de problemen in de jeugdzorg zijn. Voor ons is het voor een deel dat er overbehandeld wordt, te veel behandeld wordt of dat kinderen naar binnen getrokken worden door zorgorganisaties. Voor een deel is het ook preventie. Wij geloven ook in de curlingouders, waar we het ooit over hebben gehad. Het mes snijdt aan twee kanten, zowel preventie als korten. De heer Ottens: Om even bij de beeldspraak van de film te blijven: we hebben nu deel 4 gehad. Dat was inderdaad niet spannend, zeker voor ons niet. Ik ben benieuwd of u al een idee heeft voor een titel van uw nieuwe film vanaf maart 2022. U hoeft er niet nu op te antwoorden, maar ik hoor er wel vandaag graag een antwoord op, want ik ben er nieuwsgierig naar.

Mevrouw Klerks: Ik zal in mijn tweede termijn iets noemen, maar dat wordt wel onrealistisch, want dan ga ik ervan uit dat we vijftien VVD-raadsleden hebben en alles kunnen bepalen. Dat is natuurlijk niet zo. Ik zal straks iets noemen. U zei dat het voor u niet zo spannend was. Dat is nu juist waar ik vanaf wil, dat wij-zij. Wat mij betreft is “ons” ons allemaal. De heer Ottens: Ik vraag niet naar de titel van een sciencefiction- of fantasyfilm, maar eentje die de lading dekt. De voorzitter: Ik geef het woord aan mevrouw Schuijffel voor de bijdrage van D66. Mevrouw Schuijffel: Voorzitter. Om te beginnen staan wij stil bij de pandemie, die ons al zestien maanden in z’n greep houdt. Ook in Waalwijk hebben we van veel mensen afscheid moeten nemen door corona. Of konden we juist niet goed afscheid nemen door corona. En dan hebben we het nog niet over het andere leed dat deze pandemie met zich brengt: traag herstel, uitgestelde zorg, eenzaamheid, verveling en uitzichtloosheid, werkloosheid, angst voor faillissement, schoolachterstanden et cetera. Hoe gelukkig waren we daarom vorige maand met de lage besmettingscijfers en de aangekondigde versoepelingen. Helaas kijken we inmiddels teleurgesteld naar het aantal oplopende besmettingen. De kans is groot dat we binnen enkele dagen roodgekleurd op de Europese kaart staan.

En waar sommigen zich afvragen wat dit betekent voor hun vakantie, vragen anderen zich vooral af wat dit voor hun gezondheid, hun baan of onderneming betekent. Kortom, het licht aan het eind van de tunnel lijkt op dit moment slechts een kwetsbaar waxinelichtje. Niemand kan met zekerheid zeggen of het lichtje weer uitgaat, of dat het uiteindelijk toch steviger gaat branden. Dat betekent dat we ook het komende jaar de gevolgen voor en de noden van mensen, ondernemers, verenigingen en stichtingen goed moeten blijven volgen en waar nodig hulp moeten bieden. Zo werd deze week bekend dat het Rijk extra geld uittrekt voor evenementen die door de nieuwe maatregelen geraakt worden. Kan de portefeuillehouder ons vertellen in hoeverre er in Waalwijk culturele evenementen voortijdig gesneuveld zijn door de nieuwe maatregelen? En wat de aanpak gaat zijn om de initiatiefnemers te helpen niet kopje onder te gaan?

Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

44

Slim investeren. Vorige week hebben wij nee gezegd tegen het voorstel om voor een kleine 2 miljoen de Markt en het Raadhuisplein geheel opnieuw te betegelen en de huidige bomen te vervangen door nieuwe bomen. Vorige week zei ik daarover: “Er wordt vooral met weinig creativiteit heel veel geld uitgegeven.” Jammer dat de portefeuillehouder het niet nodig vond daarop te reageren. Onze gemeentelijke spaarpot wordt met steeds meer moeite gevuld, maar we blijven maar als een dolle grepen doen uit die pot. Er zit een einde aan de grond die we kunnen verkopen om onze spaarpot te spekken. Wij zijn niet tegen investeren in onze binnenstad, maar stellen daarbij wel graag wat meer maatschappelijke verantwoordelijkheid en ondernemersgeest op prijs. Zou ons college zich niet gewoon veel vaker de vraag moeten stellen “kan het niet slimmer, duurzamer, goedkoper?” en bovenal “is het wel nodig?”. Gouden kranen geven immers geen lekkerder water. In de kadernota treffen wij enkele mogelijk geld slurpende risico’s aan. De ‘Nog uit te werken voorstellen Binnenstad’ en de ‘Nog uit te werken voorstellen mobiliteit’ staan als pm-post opgenomen. Zou het niet veel verstandiger zijn op voorhand een gelimiteerd budget mee te geven? Dat zou de creativiteit en het zoeken naar slimme en duurzame oplossingen stimuleren. Slim investeren dus! Graag horen wij van portefeuillehouder hierop zijn zienswijze.

Afsluitend valt het ons op dat onze algemene reserve ook volop wordt benut voor het dekken van structurele lasten. Zo wordt het juridische apparaat met 2,22 fte flink uitgebreid en ten laste gebracht van de AR. Daar zetten wij onze vraagtekens bij met betrekking tot de noodzakelijkheid van de uitbreiding, maar vooral voor wat betreft de wijze van financiering. Wat D66 betreft is het onwenselijk dat we salarissen gaan betalen uit onze reserves. Kan de portefeuillehouder ons uitleggen waarom hiervoor gekozen wordt? Kijk op jeugdwerk en jeugdzorg. Gelukkig komt er meer geld van het Rijk ter dekking van de kosten van jeugdzorg. Dat is fijn, maar niet genoeg om de problemen in de zorg voor onze jeugd te keren. Het is geen eenvoudig probleem om op te lossen. Het gaat immers om een goede balans tussen scherp inkopen en het bewaken van kwalitatieve zorg, om goede preventieve aanpakken en voorzieningen, tijdige signalering en inzetten van zorg waar noodzakelijk. Het de-medicaliseren van hulp is een uitdaging. Want zorg is business. Het zijn banen. En etiketjes zijn soms ook handig om meer aandacht en zorg te krijgen. Ook op school en ook als die niet altijd nodig is. Het systeem en het denken over het systeem of de juiste aanpak verander je niet zo snel. De beweging, die we hierin maken, ook binnen de regio, is geen 1-2-3-oplossing. Maar wel de richting die we onzes inziens op moeten.

Meer preventie, minder medicaliseren, en snel en goede hulp bieden waar dat nodig is. Onze jongeren en starters willen ook een eigen dak boven hun hoofd Goede hulp bieden gaat ook over wonen. De woningmarkt, ook in De Langstraat, lijkt op hol geslagen. Vorige week lazen we in het Brabants Dagblad dat de gemiddelde huizenprijs in onze regio op dit moment € 423.000 bedraagt. De gemiddelde huizenprijs. € 423.000! En het overbieden neemt extreme vormen aan. Een bod van € 70.000 boven de vraagprijs is geen uitzondering. Om nog maar een keer ons voorbeeld uit 2020 aan te halen: hoe komt een alleenstaande verpleegkundige aan een eigen dak boven het hoofd? En een jong stel twintigers? Onze starterslening biedt met deze prijzen en overbiedingen nauwelijks een opstap meer. Triest. En huurwoningen zijn geen alternatief. Ze zijn er nauwelijks en de huren in de particuliere sector rijzen de pan uit. Er is vandaag al een motie over dit onderwerp ingediend door de PvdA/Lijst De Jongste. Graag horen wij van de portefeuillehouder een reflectie op deze problematiek. Wat gaat hij ondernemen om ervoor te zorgen dat ook onze starters kunnen rekenen op een eigen dak boven hun hoofd? Hoe zorgen we ervoor dat er voor hen meer betaalbare huur- en koopwoningen beschikbaar komen? Wordt er - naast bouwen - ook gedacht aan andere maatregelen? Zo ja, aan welke?

Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

45

Last but not least: wat doen we om onze kinderen een schone wereld na te laten? Wij zijn blij met het aansluiten van zwembad Olympia op het warmtenet van het nog te ontwikkelen gebied Akkerlanen. Goed dat dit direct wordt meegepakt. Daarom vinden wij het nog steeds buitengewoon vreemd, dat er bij Den Bolder in Waspik niet gekozen wordt voor het direct doorvoeren van duurzaamheidsmaatregelen. We gooien Den Bolder gewoon twee keer op de schop. Vorige week stond Den Bolder hier om de voorgenomen bezuiniging ter discussie te stellen. Een van de oplossingen, die men zelf zag - en dat lijkt ons nu eens een slimme oplossing - is het naar voren halen van de duurzaamheidsmaatregelen. Dat scheelt flink in de energiekosten, die daardoor niet meer uit de subsidie betaald hoeven worden. Een echte win-win, want we laten daarmee ook direct het goede voorbeeld zien. Practice what you preach. De motie van PvdA/Lijst De Jongste gaat nog iets verder. We wachten de reactie van de portefeuillehouder hierop af. We hebben onlangs vragen gesteld over de impact van Operatie Steenbreek in Waalwijk: “Samen voor meer groen in de buurt”. Operatie Steenbreek is belangrijk in de verdere vergroening van onze gemeente, het bevorderen van biodiversiteit, het tegengaan van hittestress en het zorgen voor een gezonde waterhuishouding. Belangrijke klimaatmaatregelen.

Op dit moment wordt er - ook ingegeven door de coronaperiode - flink geklust aan huis en tuin. Helaas lijkt een onderhoudsvrije tuin op dit moment vooral synoniem te zijn voor verharde in plaats van groene tuinen. Een beweging, die dus de tegengestelde kant op gaat. Helaas zullen onze vragen pas na het zomerreces beantwoord worden. Dat betekent dat er in de tussentijd nog meer tegels gelegd zullen worden. En meer airco’s aangeschaft. Graag horen wij van de portefeuillehouder wat er de komende weken, de weken waarin mensen tijd hebben om te klussen, gedaan wordt om mensen te motiveren planten in plaats van tegels aan te schaffen? Verder wachten we de antwoorden op onze vragen af. Mogelijk komen wij dit najaar, voor de begroting met een verzoek om meer gas te zetten op Operatie Steenbreek. Om erger te voorkomen. Tot slot. Wij dienen hierbij een motie in, samen met de Christen Unie, voor het instellen van een investeringsfonds duurzaamheidsmaatregelen. Dit omdat wij het wenselijk vinden dat energie- en/of klimaatbesparende maatregelen - waar mogelijk - betaald worden uit voordelen, die behaald worden op energie-investeringen. Dat laat ook aan onze inwoners zien dat energie besparen loont en nieuwe investeringen mogelijk maakt. En mochten er in het verleden al voordelen behaald zijn, die in dit fonds gestort kunnen worden, dan maken we ook al een concreet begin.

Tot slot willen wij hier nog iets kwijt over het recente nieuws over de nieuwbouw van de Lidl. Binnenkort wordt de nieuwbouw geopend, zonder dat er andere winkels intrekken. Dit is nadrukkelijk tegen de afspraken met de gemeente en de wensen van deze raad. We konden lezen dat de vele stevige gesprekken met de Lidl niets hebben opgeleverd. De gemeente heeft bakzeil gehaald. Wat fijn dat de Lidl de ongebruikte vierkante meters zelf in gebruik kan nemen! Bij D66 blijft er een wrange nasmaak in de mond hangen. Hoe stevig waren die gesprekken eigenlijk? Of kunnen we concluderen dat ons college zich heeft laten ringeloren? Hoe kijken de ondernemers, die weggedrukt zijn, aan tegen dit debacle? Is er bij hen nog geloof in de gemeente? Welk oplossingen zijn er voor hen geboden? En hoe kijken de omwonenden er tegenaan? Geen vertrouwde bakker, geen kwalitatieve keurslager, geen gezellige cafetaria meer om de hoek. Alleen nog die nieuwe supermarkt, die nog een beetje groter wordt. Tot zover, voorzitter. De heer Slaats: Een mooi betoog met veel dingen waarin de fractie van GroenLinksaf zich herkent. Dank u wel daarvoor. Ik heb drie vragen. In het begin van het betoog gaf u aan dat D66 zich vaak afvraagt of dingen slimmer en goedkoper kunnen.

U noemde ongeveer vijf keer het woord slimmer, maar welk idee heeft u daar zelf bij? U legt het nu heel erg bij het college neer, maar u zult er zelf ook een bepaald idee bij hebben. De tweede vraag. U gaf aan dat u vragen had gesteld over Operatie Steenbreek en dat u het Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

46

jammer vindt dat de vragen pas na de zomer worden beantwoord, terwijl mensen in de tussentijd allerlei tegels en airco’s kunnen kopen. Ik vroeg me af wat het verband is tussen het beantwoorden van uw vragen en de aanschaf van tegels en airco’s. De derde vraag gaat over de motie die u samen met de ChristenUnie hebt ingediend. In de basis vind ik het een interessante motie. Vaak zijn duurzaamheidsinvesteringen niet zo erg rendabel. Hoe gaan we daarmee om? Moeten we dan putten uit het investeringsfonds om die extra investering mogelijk te maken? Heel vaak gaat het er ook om dat we maatschappelijke meerwaarde creëren met duurzaamheidsinvesteringen, zoals het terugdringen van CO2 en het verbeteren van de natuur. Bent u niet bang dat de focus te veel komt te liggen op prijzen en economische investeringen en niet op het daadwerkelijk vooruitbrengen van de verduurzaming? Mevrouw Schuijffel: Slimmer? Vorige week hebben wij daar iets over gezegd, maar daar is niet op gereageerd. Als je zegt dat je iets wilt doen aan het Marktplein en het Raadhuisplein, vraag ik me af of je met de bestaande materialen die er liggen een ander plein kunnen betegelen. Denk slimmer en innovatiever na over wat je zou kunnen doen en ga niet altijd uit van het plan om alles eruit te gooien en alles weer compleet nieuw te maken.

Het mes snijdt aan twee kanten: doordat je een wat krapper budget pakt, word je creatiever. Aan de andere kant heeft het ook een effect op de duurzaamheid. Als je werkt met het hergebruiken van materialen en goed daarover nadenkt, levert dat ook een bijdrage aan een duurzamer samenleving. Wij vinden het prima dat je een investering doet, maar denk er wel bij na. De plannen die er nu liggen, gaan vooral uit van hoe mooi het is. Het is zo gerealiseerd, want we laten een heel stel nieuwe stenen komen en die liggen er zo in. Maar dan is er niet goed nagedacht over wat je nog meer zou kunnen, hopelijk voor minder kosten en duurzamer. Is dat een antwoord op uw vraag? De heer Slaats: Een heel helder antwoord dat ook niet misstaan had in het betoog. Dan had ik de vraag niet hoeven stellen. Mevrouw Schuijffel: Dan was ik niet binnen de 10 minuten gebleven. Ik zou graag willen dat er meer gas komt op Operatie Steenbreek. Er zijn een aantal dingen gebeurd, zoals webinars en een website waar mensen allerlei informatie kunnen vinden. Dat is hartstikke goed. Maar als ik door Waalwijk wandel of fiets, zie ik dat de een na de ander zijn tuin aanpakt, zeker nu mensen niet op vakantie gaan, en dat leidt bijna altijd tot verharding. De ene grijze tuin na de andere verschijnt. Ik zou graag zien dat er meer informatie en voorlichting komt over de effecten van deze verharding van tuinen.

Nu adverteren tuinders met tegels en stenen. De mensen halen alle planten eruit. Wat mij betreft zou er meer informatie mogen zijn die mensen laat nadenken om over te gaan op andere beplanting die onderhoudsvriendelijk is. Ik wilde de vragen afwachten, vooral omdat we nog niet zo lang bezig zijn met Operatie Steenbreek. Ik wil dus ook de ruimte geven om aan te geen welke plannen er voor de komende periode zijn. Dat is de reden. De derde vraag ging over de motie. Ik kan me herinneren dat we een jaar of twee geleden, in het kader van de windmolens op Haven 8, hebben gesproken over het feit dat er bij het zelf investeren in duurzame energie opwek, ook revenuen ontstaan. Toen hebben we gezegd dat je dat geld zou moeten bestemmen om onze gemeente op het gebied van duurzaamheid en de energietransitie verder te helpen. Je zou dus die voordelen gebruiken om daar een stevige boost aan te geven. Dat is het idee achter het investeringsfonds. Ik weet dat er nu al leningen zijn. Mensen kunnen een lening afsluiten om bijvoorbeeld hun woning te verduurzamen, maar er zijn ook heel grote groepen binnen onze gemeente, die deze mogelijkheden veel minder hebben. Ik kan me goed voorstellen dat we die mensen helpen om die stap te maken. Dat zouden we uit zo’n fonds kunnen financieren.

Het gaat dus vooral om het bestemmen van de financiële voordelen die we krijgen aan de opgave die we hebben liggen op dat terrein.

Notulen raadsvergadering 15 juli 2021

47

De heer Slaats: Ik heb nog een verduidelijkende vraag. Voor mij werd het uit de motie niet duidelijk aan wat voor soort maatregelen we moeten denken. Het gaat dus om maatregelen in de samenleving en niet die van de gemeente zelf? Ik vraag me wel af of er nog sprake is van een revolverend fonds als we dat soort maatregelen ervan gaan betalen. U geeft aan dat de gemeente iets moet bijleggen als mensen die stap zelf niet kunnen zetten. Volgens mij is het dan niet meer revolverend. Mevrouw Schuijffel: Dat snap ik. Als je het geld alleen voor die groep bestemt, is revolverend misschien niet de beste aanpak. Ik kan me ook voorstellen dat je er andere dingen uit doet en dan zou het wel weer revolverend kunnen zijn. Het gaat mij erom dat we de voordelen die we uit de investeringen halen, gebruiken om onze inwoners te helpen om die slag te maken. De heer Ottens: Wij vinden de motie die u samen met de ChristenUnie indient niet alleen sympathiek, maar ook nodig. Bij de overwegingen geeft u aan dat u voor de vulling van het fonds denkt aan de verhuurgelden van de grond voor de biomassavergisting en inkomsten uit het coöperatieve zonnepanelenproject vanuit Langstraat Zon. Dat laatste is nu juist een coöperatie die de inkomsten aan duurzaamheidsmaatregelen besteedt binnen de coöperatie zelf. Volgens mij betaalt die coöperatie maar een beperkte huur aan de gemeente.