Verslag informatieavond 8 september 2022

Verslag Informatieavond - donderdag 8 september 2022 Verslag van de Informatiebijeenkomst Koersbepaling sociaal domein gehouden op donderdag 8 september 2022 Voorzitter: Griffier:

de heer F. den Braven mevrouw J. Louer

Aanwezig:

mevrouw M. Veraa de heer W. Lodenstijn mevrouw M. Verhagen mevrouw I. Klerks de heer T. Klerks de heer D. Dubbeldam mevrouw Y. van Laar de heer N. Kieboom mevrouw C. de Bruijn de heer H. van Zelst de heer M. van der Schans de heer W. van Veelen mevrouw B. de Jongste mevrouw Y. IJpelaar mevrouw M. Schilders

Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang VVD VVD

VVD GroenLinksaf D66 CDA SGP SGP ChristenUnie Samen Waalwijk Lijst IJpelaar Sociaal Lokaal

Ambtelijk:

de heer G. van Westing, senior beleidsmedewerker Maatschappelijke Ontwikkeling

Portefeuillehouder:

mevrouw D. Odabasi

Notulen: 1.

notulistenbureau Leeuwenburgh Vendrig Opening en mededelingen

De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen hartelijk welkom. Er zal een toelichting gegeven worden met betrekking tot de koersbepaling sociaal domein. De aanleiding voor de koersbepaling is een motie van de raad over de keuzemogelijkheden op ambities en doelen om de toegang tot zorg te verbeteren. Het vaststellen van deze nieuwe koers is gepland voor de raadsvergadering op 3 november. De koers bevat vier scenario’s zodat de raad invulling kan geven aan zijn kaderstellende rol. De toelichting van de koers vanavond gaat in op de volgende elementen: o Wat zien we in Nederland? o Wat zien we in de gemeente Waalwijk? o Uitgangspunten o Keuzes 2.

Informatie over koersbepaling sociaal domein

De heer Van Westing verzorgt een presentatie. Deze is als bijlage 1 toegevoegd aan de notulen. Ook is de presentatie op het raadsinformatiesysteem toegevoegd aan de vergaderstukken bij de vergadering van 8 september 2022. Vanwege een technische storing zijn de gestelde vragen niet opgenomen en daardoor ook niet genotuleerd. 3.

Sluiting

Verslag van de Informatiebijeenkomst 8 september 2022

1

De voorzitter bedankt voor de presentatie, de uitleg en het beantwoorden van de vragen. Hij bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Verslag van de Informatiebijeenkomst Verstedelijkingsstrategie Brabant gehouden op donderdag 8 september 2022 Voorzitter: Plv. griffier:

de heer R. Tiemstra mevrouw F. Opperman

Aanwezig:

de heer J. van Baardwijk de heer A. van Belkom de heer J. van Dijk de heer A. van Hamond de heer H. Metzke de heer N. van der Pluijm de heer M. Bokšan de heer F. Spierings mevrouw A. Wens de heer J. van Elderen de heer W. Paulissen de heer R. Spohr de heer T. Vink de heer J. van Groos de heer G. Kocken

Ambtelijk:

de heer R. Clemminck, concernadviseur strategie

Portefeuillehouders:

de heer R. Bakker mevrouw S. Schuijffel

Notulen: 1.

Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang Lokaal Belang VVD VVD GroenLinksaf CDA CDA CDA SGP ChristenUnie Samen Waalwijk

notulistenbureau Leeuwenburgh Vendrig Opening en mededelingen

De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen hartelijk welkom. Hij meldt dat wethouder De Jong verhinderd is en wordt vervangen door wethouder Bakker. Er zal een toelichting gegeven worden met betrekking tot de verstedelijkingsstrategie van Brabant en de twee stedelijke regio’s waar Waalwijk actief is: Breda-Tilburg en Den Bosch. Op 21 september organiseert de Stedelijke Regio Breda-Tilburg een webinar voor raadsleden in de regio Hart van Brabant over de ontwikkelingen van deze Stedelijke Regio. Voorafgaand aan die bijeenkomst wil het college met de raad in gesprek gaan over de positie en inzet van de gemeente Waalwijk. De presentatie gaat in op de inhoud en het proces van de verstedelijkingsstrategie en zoomt nader in op het Waalwijks belang, de inzet van het college en de positie van de raad. 2.

Informatie over verstedelijkingsstrategie Brabant

De heer Clemminck verzorgt een presentatie. Deze is als bijlage 2 toegevoegd aan de notulen. Ook is de presentatie op het raadsinformatiesysteem toegevoegd aan de vergaderstukken bij de vergadering van 8 september 2022.Naar aanleiding van deze presentatie worden de volgende vragen gesteld:

Verslag van de Informatiebijeenkomst 8 september 2022

2

Blok 1 De heer Van Baardwijk informeert of het een voordeel of een nadeel is dat Waalwijk onder twee regio’s valt. Wethouder Bakker vermoedt dat dit als een voordeel gezien wordt aangezien Waalwijk zich anders bij één regio zou hebben aangesloten. De heer Clemminck bevestigt dat dit zeker een voordeel is, het geeft toegang tot twee bestuurlijke tafels, maar één en ander moet wel op elkaar afgestemd worden. De heer Kocken vraagt zich af hoe Tilburg en Den Bosch dit beoordelen. De heer Spierings refereert aan het debat over het asielbeleid in de Tweede Kamer en vraagt zich af in hoever deze visie stand houdt gezien de beslissingen die vandaag zijn genomen op het gebied van flexwoningen. De heer Clemminck antwoordt dat flexwoningen geen rol spelen in de opbouw van de stadsvisie, dat is een onderwerp op een andere tafel. Desgevraagd geeft hij aan dat dit er nog bij komt. De heer Kocken wijst op de grote ruimtelijke opgave (kwaliteit en kwantiteitsreducering) en daarnaast komt vanuit wetgeving een surplus om flexwoningen te realiseren voor arbeidsmigranten. Hij vraagt waar de ruimte zit en hoe hiermee omgegaan wordt om een goede mix te kunnen maken. De heer Clemminck antwoordt dat de woningprognose van de Provincie leidend is. Dit gaat buiten de discussie over statushouders en asielzoekers om. Voor Waalwijk wordt binnenstedelijk en binnendorps georiënteerd.

Het Rijk is aan de ene kant op zoek naar een lange termijn strategie, maar kan tegelijkertijd niet wachten dat er wordt gebouwd. Dit is conflicterend met elkaar. Wethouder Bakker vult aan dat flexwoningen vooruitlopen op de toekomstige woningbehoefte is. Uiteindelijk zullen flexwoningen worden vervangen door definitieve woningen. Er is een spoedeisend belang, maar daarnaast wordt nagedacht hoe dit er op de lange termijn qua ruimtelijk ordening moet uitzien. Het creëren van een woonwijk is iets anders dan een stuk grond tijdelijk bestemmen voor een aantal woningen. Waalwijk doet iets dergelijks met de campussen voor de arbeidsmigranten in de nabijheid van de bedrijven op Haven 7 en 8. De heer Spierings merkt op dat er een strategie voorligt waarover nagedacht is. Als er tijdelijk flexwoningen worden gerealiseerd blokkeert dit wel de wensen in de strategie. Wethouder Bakker beaamt dat deze twee zaken met elkaar in verbinding moeten worden gebracht. Haast overspoelt soms de strategie. Er moet niet adhoc gehandeld worden, maar ook nagedacht worden in het geval r geen wooncrisis zou zijn hoe de stad dan in een ideale setting opgebouwd zou moeten worden. De heer Vink is verheugd dat hij iets over de dorpen en de vitaliteit van de kernen hoort. Hij vraagt in hoeverre er voor Sprang-Capelle en Waspik een noodzaak is voor een vitaliteitsvraagstuk.

Wethouder Bakker antwoordt dat er dorpskernen zijn waar weinig voorzieningen zijn en daarom moet worden nagedacht waar de binnendorpse uitbreidingen plaatsvinden, waar wordt verdicht. De houdbaarheid van voorzieningen op peil brengen.

Verslag van de Informatiebijeenkomst 8 september 2022

3

De heer Clemminck vult aan dat boven deze strategie de wens van het Rijk en de Provincie hangt om meer stedelijkheid in Brabant te creëren. Dat betekent dat een deel van de woningbouw in eerste instantie naar Tilburg gaat. Voor een middelgrote stad als Waalwijk wil men een sprong maken naar stedelijkheid. De heer Vink vervolgt dat destijds specifiek aan de gedeputeerde werd gevraagd wat verstedelijking voor de kernen en dorpen betekent. Aangegeven werd dat de Provincie specifiek gaat inzetten op de vitaliteit van de dorpen. De strategie en de uitspraak van de gedeputeerde stroken niet helemaal met elkaar. De heer Bokšan informeert met betrekking tot de verstedelijkingsstrategie in hoeverre Waalwijk terugkomt in het eerste akkoord en of het belangrijk is dat Waalwijk hierin terugkomt. Hij begrijpt uit de verdeling van de bevolking dat het aantal eenpersoonshuishoudens groeit en vraagt welke woonvorm het meest geschikt is voor deze doelgroep (tiny houses, appartementen, studio’s). De heer Clemminck antwoordt dat kleine appartementen de voorkeur hebben. Het aantal vierkante meters aan woonoppervlakte in Brabant ligt ongeveer 30% hoger dan in de Randstad. De heer Van Groos merkt op dat voor een probleem een bepaalde oplossing gekozen wordt (een miljoen woningen erbij) in een aantal jaren.

Er zou ook gestopt kunnen worden met het vestigen van nieuwe bedrijven waardoor er geen mensen vanuit het buitenland aangetrokken hoeven worden. Als vervolgens voor de bestaande woningen kamergewijze verhuur wordt toegestaan worden de wijken verdicht en kunnen de voorzieningen overeind gehouden worden. Hij denkt dat dit een makkelijk oplossing is, mede gezien de stikstofproblematiek en de problemen op de arbeidsmarkt waar hij niets over hoort. Wethouder Bakker antwoordt dat er inderdaad een aantal problemen bij elkaar komt. Niet alleen door immigratie, maar ook door de veranderende samenstelling van huishoudens is er zonder bevolkingsgroei een enorme behoefte aan woningen. De heer Van Groos verduidelijkt dat wanneer er vijf mensen in één woning wonen het gemiddelde omhoog gaat. Wethouder Bakker vervolgt dat er naast eenpersoonshuishoudens ook gescheiden huishoudingen worden gevoerd zonder dat er een behoefte is om kleiner te wonen. De krimp in de beroepsbevolking is merkbaar. Arbeidsmigratie is hierin een beproefde oplossing. De heer Van Groos zegt dat het hem opvalt dat hij niets hoort over wat er nodig is voor de arbeidsmarktontwikkeling. Hij hoort enkel meer woningen en bepaalde voorzieningen. De arbeidsmarktontwikkeling moet ook meegenomen worden in het strategisch denken.

Wethouder Bakker geeft aan dat bedrijven proberen om werknemers vanuit het buitenland naar Nederland te krijgen om bedrijfssluiting te voorkomen. De heer Van Hamond vraagt zich af wie de gewenste 200.000 woningen gaat betalen. Voorts wijst hij op de vele beperkingen ten aanzien van bouwen (stikstof, vergunningaanvragen). Hij vermoedt er vanuit Den Haag geen geld naar Waalwijk zal komen om te kunnen bouwen. Het probleem lijkt alleen maar groter te worden. De strategie lijkt op een sprookje, hij denkt niet dat dit alles gerealiseerd zal worden. Wethouder Bakker beaamt dat de crisissen zich opstapelen. De woningbouw wordt belemmerd door stikstof, maar dit betekent niet dat de problemen niet opgelost moeten worden.

Verslag van de Informatiebijeenkomst 8 september 2022

4

De heer Van Hamond vervolgt dat het verkrijgen van materiaal en vakkundig personeel eveneens een groot probleem is. Wethouder Bakker verduidelijkt dat het een strategie is, geen uitvoeringsplan. In januari treedt de nieuwe Omgevingswet in werking waarvan hij vermoedt dat dit de processen zeker niet zal versnellen, zeker niet in de eerste jaren na de invoering, maar dit moet de gemeente er niet van weerhouden om haar strategie uit te zetten. Hij denkt dat er om één en ander uiteindelijk te kunnen uitvoeren wat noodgrepen gedaan zullen moeten worden (noodwetten of iets dergelijks). Wethouder Bakker geeft desgevraagd aan dat er een landelijke visie wordt vastgesteld die van onderuit gevoed wordt. De heer Clemminck vult aan dat dit onderwerp jaarlijks aan de orde komt in het bestuurlijk overleg MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport). De heer Van der Pluijm wijst op de thema’s van de nieuwe Omgevingswet. Wonen staat niet los van landbouw en natuur. Hij informeert in hoeverre dit met elkaar gaat conflicteren. De heer Clemminck antwoordt dat binnenstedelijk bouwen geen uitleglocaties betreft, het is door verdichting ruimte maken. Blok 2 De heer Van Groos vraagt zich af of in het geval de grote steden meer woningen mogen bouwen dan de andere steden de braindrain automatisch in stand gehouden wordt. De heer Clemminck reageert dat dit deels zo zal zijn.

Als de voorzieningen qua OV wat verbeterd worden zou Waalwijk aantrekkelijker kunnen zijn voor jongeren, maar een deel van de jongeren zal altijd de grote steden verkiezen. Wethouder Bakker vult aan dat dit zeker geldt voor de fase waarin jongeren nog niet aan gezinsvorming denken. Jongeren die gaan studeren gaan altijd Waalwijk uit omdat er in Waalwijk geen mbo-opleiding voor handen is. Het gaat om mensen met een bepaalde sociale achtergrond die zich in Waalwijk willen vestigen en werk op hun niveau proberen te krijgen. Desgevraagd geeft hij aan dat er aan gewerkt moet worden dat er werk op niveau voor handen is. De heer Vink vraagt of het gevoel dat er een noodzaak is voor de gemeente Waalwijk, bijvoorbeeld voor het OV, echt aankomt. Met cijfers kan het allemaal prachtig aangetoond worden. Wethouder Bakker antwoordt dat het openbaar vervoer een grote klap heeft gekregen in de coronaperiode. Dit kost de Provincie heel veel geld. Er is nog steeds sprake van vermindering van het aantal lijnen omdat niet alle reizigers zijn teruggekeerd naar het OV. De heer Clemminck beaamt dat er sprake is van disbalans. Het aantal hectaren bedrijventerrein in Waalwijk groter is dan dat van de stad Den Bosch. Bedrijven hebben werknemers nodig, maar die wonen niet in de gemeente.

Voor het bouwen van woningen moet niet alleen naar de grote steden gekeken worden, maar ook naar de middelgrote steden die economisch gezien succesvol zijn. Desgevraagd geeft hij aan dat de noodzaak zal blijken uit de strategie. Wethouder Bakker reageert dat de boodschap van onderaf wordt opgewerkt en uiteindelijk op de overlegtafel komt. Het is daarom van belang dat Waalwijk haar geluid in

Verslag van de Informatiebijeenkomst 8 september 2022

5

beide regio’s laat horen. Als Waalwijk in de komgroepen aan tafel zit, wordt automatisch meegegroeid in het eindbod. De heer Spierings denkt dat het toch de overweging waard is om een treinverbinding naar Den Bosch te realiseren, het tracé ligt er al. Blok 3 De heer Van Hamond begrijpt dat er mogelijkheden zijn om binnenstedelijk te bouwen. Als het karakter van het dorp behouden moet worden kan daar niet veel gebouwd worden. Sprang-Capelle en Waalwijk kennen lintbebouwing. Hij informeert hoe dit opgelost wordt. De heer Clemminck antwoordt dat stedenbouwkundigen ervan overtuigd zijn dat er binnen dorpen gebouwd kan worden zonder aantasting van het karakter van de kern. De heer Van Hamond veronderstelt dat het dan gaat om inbreidingslocaties van één of twee woningen. Wethouder Bakker merkt op dat het ook gaat om het type woning, het hoeven niet allemaal boerderijtjes te zijn. De heer Van Hamond is van mening dat er voor twee-onder-één-kapwoningen geen ruimte is binnen de dorpskern als er niet eerst gesloopt wordt. Wethouder Bakker weet dat er mogelijkheden gezien worden. Als voorbeeld noemt hij het Raadhuisplein in Sprang-Capelle waar bij een parkeerterrein winkels zijn gebouwd met appartementen daarboven. Rondom het oude gemeentehuis zijn behoorlijk wat woningen gerealiseerd.

De heer Van Elderen begrijpt dat de woningen die nu voorzien zijn er moeten komen omdat er schaarste is. Hij vraagt zich af wat daarna volgt. De heer Clemminck antwoordt dat de cijfers van een strategie altijd adaptief zijn. Er wordt nu geschat dat er in Brabant 200.000 woningen nodig zijn waarvoor bedacht wordt hoe dit gerealiseerd kan worden. Ieder jaar worden er nieuwe prognoses gemaakt. Het kan best zijn dat er dan op andere aantallen uitgekomen wordt, maar dit maakt niet uit voor de strategie. Wethouder Bakker vult aan dat het zich moeilijk laat voorspellen. Er is sprake van een maatschappelijke trend die enorme gevolgen heeft. Mevrouw Wens informeert of Helmond bij de grote of minder grote steden hoort. De heer Clemminck antwoordt dat Helmond in bestuurlijke zin deel uitmaakt van de B5, in de analyse wordt Helmond altijd meegenomen bij de M7. De heer Bokšan vraagt vanuit welke regio meer woningen worden verwacht. De heer Clemminck antwoordt dat op het niveau van Brabant afspraken worden gemaakt. Blok 4 De heer Van Groos informeert of hij het goed begrijpt dat er namens Waalwijk allerlei bouwprojecten worden ingebracht waar de raad nog niets over heeft gezegd. De heer Clemminck antwoordt dat dit niet het geval is. Alle zachte, harde en ook droomwensen zijn verteld aan de Provincie.

Verslag van de Informatiebijeenkomst 8 september 2022

6

De heer Kocken wijst op de vastgestelde visies, wat nu voorligt, gaat naar een hoger niveau. Het college kan afspraken maken op allerlei tafels, maar er moet wel rugdekking zijn vanuit de raad. Waalwijk heeft nog steeds geen Omgevingsvisie waarmee gebiedsgericht gekeken kan worden waar maatwerk mogelijk is (kleine kernen en binnenstad). Hij refereert aan de situatie in Den Bosch achter het station en hoopt niet dat dit de kwaliteit is die in Waalwijk gerealiseerd gaat worden. De woonomgeving moet aantrekkelijk zijn en daarom is het belangrijk om een goede balans te vinden. Het zou jammer zijn als er capaciteit wordt binnengehaald op de tafels die ten koste gaat van de woonkwaliteit. Hij vraagt hoe de raad op tijd betrokken wordt en of dit leidt tot aanpassing van de verschillende visies. Wethouder Bakker antwoordt dat er allerlei momenten zijn. In het coalitieakkoord zijn bijvoorbeeld zaken aangegeven over de hoogten en het gewenste aantal inwoners. Het zijn plannen die vorm geven aan waar het heen moet gaan, maar uiteindelijk gaat de gemeente zelf over waar er gebouwd gaat worden. De heer Kocken vervolgt dat er op de tafels afspraken worden gemaakt met ambities voor Waalwijk die van het contingent van 200.000 voor Brabant gerealiseerd moeten worden. De uitgangspunten die daar aan de orde komen moeten wel bekend zijn bij de raad.

Hij informeert wanneer de raad in dit traject meegenomen wordt. Wethouder Bakker reageert dat dit alles vertaald moet worden in allerlei achterliggende documenten. Als de Omgevingswet er straks is, zal de Omgevingsvisie volgen met Omgevingsplannen. De voorzitter wijst op het grote fileprobleem in Brabant op de A27, A58 en A59 en informeert of de infrastructuur ook meegenomen wordt. Wethouder Bakker antwoordt dat knooppunt Hooipolder wacht op uitvoering, de stikstofcrisis zorgt voor vertraging. De heer Clemminck vult aan dat wanneer de woningen in Brabant op de juiste plekken worden gebouwd er geen extra wegcapaciteit nodig is. Blok 5 De heer Van der Pluijm refereert aan een presentatie van VNO-NCW waarin werd verteld hoeveel woningen er bedacht zijn voor Tilburg en Waalwijk. Tilburg heeft een subsidie van vele miljoenen binnengehaald om te bouwen. Hij informeert of dit ook aan de orde is voor Waalwijk. De heer Clemminck antwoordt dat er op dit moment geen concrete afspraken zijn over aantallen voor Waalwijk. Tilburg heeft inderdaad een grootschalig woonprogramma mede gefinancierd met rijkssubsidie. Daar komt Waalwijk niet voor in aanmerking. Wethouder Bakker vult dat ontwikkelingen soms botsen met elkaar. De heer Vink is blij dat de raad nog geconsulteerd wordt.

Hij vraagt hoever de invloed van de raad reikt in het geval van een vernietigende zienswijze van een andere gemeente. De heer Clemminck antwoordt dat een college kan besluiten om de strategie en afsprakenset niet te ondertekenen. Het kan ook zijn dat er wel getekend wordt maar dat later wordt gesteld dat geen draagvlak is voor de beleidsintenties en daarmee eindigt het dan. Wethouder Bakker vult aan dat het altijd kan voorkomen dat er bepaalde noodwetten worden uitgevaardigd als er sprake is van een crisis.

Verslag van de Informatiebijeenkomst 8 september 2022

7

De heer Vink begrijpt dat het college hiermee alleen zichzelf schaadt, het stopt niet. Dit wordt bevestigd. De heer Spohr merkt op dat in het coalitieakkoord en sommige partijprogramma’s wordt gesproken over flexwoningen. In Waalwijk is sprake van een enorme woningnood, maar de ontwikkelingen gaan enorm langzaam. Hij vraagt wat er in de tussentijd met flexwoningen gedaan kan worden. Wethouder Bakker antwoordt dat de raad moet nadenken waar hij over bijvoorbeeld een half jaar een aantal flexwoningen zou willen neerzetten die de reguliere woningbouw niet hinderen. De heer Spohr is van mening dat de raad het zichzelf moeilijk kan maken door te stellen er is van alles gepland voor reguliere bouw dus er is geen plaats voor flexwoningen, maar de raad zou ook kunnen zeggen in Landgoed Driessen kan op dit moment wellicht plaatsgemaakt worden voor flexwoningen om de woningnood aan de pakken omdat de praktijk hier om vraagt. Desgevraagd geeft hij aan dat op die plaats dan voorlopig geen reguliere bouw kan plaatsvinden, maar de vraag is daarbij is ook hoe lang het überhaupt duurt voordat daar reguliere bouw kan plaatsvinden. Wethouder Bakker vervolgt dat hij weet dat aangegeven is dat een aantal spoedzoekers wel zou willen wonen in de woningen zoals die zijn gerealiseerd voor arbeidsmigranten. Het is belangrijk om hiervoor een plek te vinden.

Voor arbeidsmigranten worden woningen gerealiseerd in de nabijheid van de bedrijven. Het is niet de bedoeling om op het industrieterrein te wonen. De heer Spohr is benieuwd in hoeveel jaren Landgoed Driessen volgebouwd wordt. Dit duurt wellicht nog tien jaar. Als dat het geval is, is aan de uiterste randen ruimte voor flexwoningen omdat daar voorlopig nog geen reguliere woningen komen. Wethouder Bakker weet dat er legitieme redenen zijn waarom dit niet handig of verstandig is. Als dit wel wordt gedaan, moet dat zijn op locaties waar dit niet ten koste gaat van al harde of zachte plannen. Hij vermoedt dat er over dit onderwerp de komende tijd nog vaak gediscussieerd zal worden. 3.

Sluiting

De voorzitter bedankt voor de presentatie, de uitleg en het beantwoorden van de vragen. Hij bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van gemeente Waalwijk van 13 oktober 2022.

De griffier,

De voorzitter,

Jeske Louer

Sacha C.A.M. Ausems

Verslag van de Informatiebijeenkomst 8 september 2022

8