Verslag informatieavond 230921

Verslag van Informatieavond gehouden op donderdag 23 september 2021 Voorzitter: Griffier: Plv. griffier:

de heer S. Slaats mevrouw J. Louer mevrouw F. Opperman

Aanwezig:

de heer J. van Baardwijk de heer J. van Dijk de heer R. Frodyma de heer A. van Hamond de heer W. Lodenstijn de heer D. Zijlmans de heer C. Kuijten de heer F. Spierings de heer M. van der Weijden mevrouw C. de Bruijn de heer R. Spohr de heer B. Bögemann mevrouw B. de Jongste-van Heijst de heer H. de Vaan de heer L. Ottens de heer J. van Groos de heer W. van Veelen de heer R. Tiemstra de heer T. Vink de heer H. van Zelst mevrouw Y. IJpelaar

LokaalBelang LokaalBelang LokaalBelang LokaalBelang LokaalBelang Lokaal Belang VVD VVD VVD CDA CDA GroenLinksaf Lijst De Jongste Lijst De Jongste PvdA ChristenUnie ChristenUnie SGP SGP SGP Lijst IJpelaar

Afwezig m.k.

de heer T. Klerx de heer H. van den Meerendonk mevrouw A. Pouw de heer H. van Tuyl

LokaalBelang D66 Lijst Pouw VVD

Gast:

de heer L. Loyens, Wingardium

Portefeuillehouder:

mevrouw R. Odabasi-Seker

Notulen:

notulistenbureau Leeuwenburgh Vendrig

1. Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen hartelijk welkom. 2.

Cyclone windturbine

Dit onderwerp is geagendeerd op verzoek van de raadseden Richard Frodyma en Cissy de Bruijn. De heer Frodyma leidt het onderwerp in. Hij geeft aan dat de heer Loyens bereid is om de aanwezigen nader kennis te laten maken met de cyclone windturbine. De informatie over deze windturbine is belangrijk voor de energietransitie en daarover volgt een presentatie. Hierbij wordt ook in gegaan op actuele problemen (de krapte op het

Verslag van Informatieavond, 23 september 2021

1

elektriciteitsnetwerk, de warmtetransitie en de kritische kanttekeningen naar aanleiding van een eerdere presentatie). De heer Loyens verzorgt een presentatie. Naar aanleiding van de presentatie worden de volgende vragen gesteld. De heer Van Hamond vraagt of het teveel als laagspanning wordt opgeslagen. De heer Loyens antwoordt dat er op hydraulische basis wordt opgeslagen, met een hydraulische buffer. Dit wordt vervolgens omgevormd naar wat nodig is. De heer Ottens vraagt of het ook in grote accu’s opgeslagen kan worden en wijst op dieselgeneratoren op bij evenementen en CO2 neutrale scheepvaart. De heer Loyens antwoordt dat er in een unit kan worden voorzien als noodaggregaat bij de turbine. Het systeem kan dienen als laadstation voor zowel elektrische als waterstofvoertuigen of scheepvaart. In de toekomstige, moderne haven van Waalwijk kan gekeken worden naar een elektrisch schip van Waalwijk naar Rotterdam dat bij terugkomst opgeladen wordt. De heer Bögemann informeert aan welke afmetingen er voor Waalwijk gedacht moet worden. De heer Loyens antwoordt dat dit 130 meter hoogte is met een footprint van 100x100 meter. Hij wijst in dit kader op een systeem met een vrije ruimte dat op 30 september wordt gepresenteerd in Apeldoorn.

De heer Bögemann merkt op dat de windturbines van Waalwijk in de polder worden geplaatst en vraagt of er nog andere manieren zijn om de vrije ruimte in te vullen. De heer Loyens antwoordt dat de vrije ruimte gebruikt kan worden als binnenspeelplaats, cafetaria, bedrijfsruimte, of welke invulling ook. De schaarse industriegrond kan zodoende optimaal gebruikt worden. De heer Bögemann begrijpt dat deze projecten nog nergens in ontwikkeling zijn. De heer Loyens antwoordt dat er op dit moment wordt onderhandeld. Desgevraagd geeft hij aan dat er in Duitsland wordt gesproken over een laadstraat voor elektrische wagens. Ook in Frankrijk, Polen en Zuid Afrika wordt gekeken waar er een groot gebouw geplaatst kan worden. De heer Lodenstijn vraagt of de heer Loyens als ondernemer geholpen zou zijn wanneer er ergens een groter type turbine geplaatst zou kunnen worden waar iedereen vervolgens kan bekijken hoe één en ander in het echt werkt. De heer Loyens antwoordt dat dit ook geprobeerd wordt, maar voor een locatie is altijd een vergunning nodig. De financiering is geen probleem, maar het vinden van een locatie is niet eenvoudig. De heer Van Hamond vraagt of de genoemde voorbeelden initiatieven zijn vanuit gemeenten of energiebedrijven. De heer Loyens antwoordt dat het in één geval om een gemeente gaat, maar meestal gaat om mensen uit de agrarische sector.

Verslag van Informatieavond, 23 september 2021

2

De heer Van Hamond begrijpt dat het dus vooral om ontwikkelaars gaat die geld willen verdienen. Hij vraagt of bekend is hoe de betreffende gemeente dit wil gaan doen gezien de benodigde investering. De heer Loyens antwoordt dat het een samenwerking met Eneco betreft, de gemeente faciliteert. De heer Van Veelen begrijpt dat er geschakeld kan worden op verschillende vlakken en dat er verschillende spanningen geleverd kunnen worden. Hij vraagt of dit betekent dat de overbelasting van het transportnet eigenlijk geen rol speelt. De heer Loyens antwoordt dat dit klopt. Op het moment dat er veel energie is wordt dit opgeslagen, op momenten dat er weinig energie is kan er verkocht worden. De heer Van Baardwijk hoort de uitleg over een geweldig mooi, nieuw systeem dat beter is dan de huidige windmolens en vraagt waarom er dan zo weinig belangstelling voor is. Voorts informeert hij hoe Den Haag tegen deze plannen aankijkt. De heer Loyens antwoordt dat er sinds gisteren een overeenkomst is met Kemperman & Partners, mensen het windgebouw presenteren bij de Nederlandse overheid. De heer Van Hamond wijst op de plaatsing van 24 windmolens bij Utrecht en vraagt hoeveel gebouwen daar geplaatst zouden moeten worden om dezelfde capaciteit te bereiken.

De heer Loyens antwoordt dat dit windmolens zijn van 3 megawatt die ongeveer 9 gigawatt uur op jaarbasis gaan opwekken, wat inhoudt één windgebouw. Als het gaat om 8 megawatt worden 4 klassieke molens vervangen door één gebouw. De vraag daarbij is wel wie een dergelijk gebouw in zijn achtertuin zou willen. De heer Van Hamond begrijpt dat het om 14 van dergelijke gebouwen zou gaan langs de A59. De heer Loyens benadrukt dat deze gebouwen wel 70 meter lager zijn dan een klassieke windmolen met een tiphoogte van 210 meter, het gebouw is 130 meter hoog. Hij beaamt dat dergelijke gebouwen niet overal geplaatst kunnen worden. Op industrieterreinen en bepaalde plaatsen in de agrarische omgeving is dit mogelijk, maar het kan niet overal en daarom wordt gekeken naar industriezones waar nut en energie op het eigen dak gecombineerd kunnen worden. De heer Bögemann vraagt hoeveel gebouwen er in Waalwijk geplaatst moeten worden om te voldoen aan de opdracht. De heer Loyens antwoordt dat er is gekeken naar de industriezone waar een groot potentieel aan energie nodig is. Gekeken moet worden wanneer het nodig is, er wordt gewerkt per kwartier en deze data geeft de basisenergiebehoefte aan. Als bekend is hoeveel energie er is van de zon, kan bepaald worden hoeveel wind er nodig is via gebouwen of windmolens.

De heer Van Baardwijk vraagt of bij benadering aangegeven kan worden of dit systeem goedkoper is.

Verslag van Informatieavond, 23 september 2021

3

De heer Loyens antwoordt dat een windmolen een levensduur heeft van 20 tot 25 jaar. Zijn systeem heeft een levensduur van minimaal 40 jaar. De kostprijs van het gebouw ligt tussen de € 7 en 7,5 mln. Een klassieke windmolen van 3 megawatt kost ongeveer € 4 mln. Op termijn is de kostprijs hetzelfde, maar daarbij moet wel naar de levensduur gekeken worden. De heer Van Zelst vraagt of het denkbaar is om een combinatie te maken. Voor Baardwijk wordt ingeschat dat er veel overlast zal zijn door slagschaduw en geluidsoverlast. Hij denkt aan dichterbij de bebouwing een invulling met een cyclone en de rest invullen met de geplande windmolens, want 14 van dergelijke gebouwen acht hij niet reëel. De heer Loyens antwoordt dat de inwoners zullen moeten aangeven of zij zo’n gebouw zouden willen. De heer Van Zelst heeft veel inwoners gehoord die graag windmolens willen, maar er zijn ook veel inwoners die niet graag windmolens van 250 meter hoog willen. Zij vrezen voor laagfrequent geluid en slagschaduw. Er moet voldaan worden aan een bepaalde opwek van energie. Als de inwoners ontlast kunnen worden door dicht bij de bebouwing een gebouw te plaatsen dan is er geen last van schaduw en hij heeft begrepen dat het geluid ongeveer gelijk is aan het geluid van een koelkast.

De heer Loyens vervolgt dat hij twee jaar geleden in de gemeente Heusen een presentatie heeft gegevens waarna men toen wel geïnteresseerd was, maar vanwege corona zijn veel zaken stilgevallen. Hij denkt dat er wel een mogelijkheid is, maar hiervoor moet wel een platform van inwoners bereikt worden om te vragen of zij dit alternatief zouden willen. De heer Van Zelst wijst op de mogelijkheid voor een pilot. Als een dergelijk gebouw geplaatst mag worden en dit zou worden aangeboden aan de gemeente met een vergoeding op jaarbasis. Hij stelt voor om hierover na te denken. De heer Van Hamond refereert aan de benodigde infrastructuur van 100x100 meter en vraagt of deze in eigendom wordt genomen of dat het pachtgrond betreft. De heer Loyens antwoordt dat de industriegrond van de gemeente is. Als er toestemming komt om te plaatsen heeft de gemeente het recht om het onderste gedeelte te verhuren of in pacht te geven voor een x-aantal euro per jaar. Mevrouw De Jongste wijst op het zoekgebied van de 14 windmolens voor de hele regio. Met een dergelijk gebouw kan de regio zelf iets op het industrieterrein zetten. De heer Bögemann informeert naar de onderhoudskosten. De heer Loyens antwoordt dat deze te vergelijken zijn met de kosten van een klassieke windmolen.

Mevrouw IJpelaar heeft gelezen dat de Amerikaanse minister van defensie dergelijke gebouwen gebruikt en vraagt hoeveel dit er zijn en of er nog nieuwe gebouwen bij komen. De heer Loyens antwoordt dat het om 4 gebouwen gaat (twee van 3MW en twee van 1MW). Gevraagd is om de hoogspanningsmast te voorzien van groene energie. Op dit

Verslag van Informatieavond, 23 september 2021

4

moment zijn er geen nieuwe opdrachten vanuit het leger, maar wel vanuit de netbeheerder van New York. De heer Van Groos wijst op de raadsinformatiebrief naar aanleiding van een eerder gesprek waarbij op alle punten is ingegaan. Aangegeven wordt dat het om bewezen techniek gaat en dat daar op een goede manier mee omgegaan wordt. Hij vraagt of dit bevestigd kan worden. De heer Loyens antwoordt dat het bewezen techniek is. Er is een kleiner type voor een periode van 3 jaar in New York, Syracuse geplaatst met een sneeuwtemperatuur tot min 39 en een zontemperatuur tot plus 30. Deze opbrengstgegevens zijn effectief gemeten en doorgestuurd naar de raad. De heer Tiemstra spreekt zijn complimenten uit voor het betoog. Hij wijst op de kleinste turbine van 16 meter hoog en vraagt wat een bedrijf hiermee zou kunnen. De heer Loyens antwoordt dat de locatie en omgeving hierbij belangrijk zijn voor wat de turbine opbrengt. Als na de plaatsing van dit gebouw in dezelfde lijn bijvoorbeeld een torenflat geplaatst wordt, zal dit wind wegnemen van het windgebouw. Er moet bij plaatsing dus gekeken worden naar de omgevingsstructuur en de toekomstplannen van de gemeente. De turbine uit het voorbeeld kan in de goede windlagen ongeveer 400.000 kilowatt uur opbrengen. Dit is niet voldoende om een bedrijf elektrisch te laten rijden en laden. Voor het snelladen van auto’s is 175 kilowatt nodig.

Hij wijst op een Duits bedrijf met een software timesharing voor de vrachtwagenindustrie in Europa waarmee gezamenlijk een reserveringssysteem opgezet wordt zodat er online gereserveerd kan worden voor het laden. Er moet dus ook nader gekeken worden hoe de industrie ondersteund kan worden. Als er geen afnemers zijn, wordt er niets mee gewonnen. Kemperman & Partners gaat de regelgeving en de vergunningtrajecten doen en op bepaalde plaatsen ook de financiering verzorgen. De heer Tiemstra vraagt of de heer Loyens iets kan vertellen over zijn bedrijf, zoals de grootte, de achtergrond en de toekomstvisie. De heer Loyens geeft aan dat hij zelf een klein bedrijf heeft. In Amerika zijn er op dit moment 49 mensen fulltime in dienst. De doelstelling is om eind volgend jaar een opdracht te hebben in Nederland. Alles wordt in Nederland gemaakt. 3MW kan ongeveer 2000 ton aan CO2 besparen. Er zijn verschillende verdienmodellen. Er zijn aanvragen vanuit Madrid (taxi’s) en Zaragoza. De Nissanfabriek in Barcelona wordt verkocht. Daar wordt gekeken naar waterstofbusjes en daarvoor zijn contacten gelegd. Hij wijst op de 10% korting die wordt gegeven waarbij 10% van de energieopbrengst wordt gevraagd. Binnen 20 jaar daalt de markt, maar hiermee is er nog altijd een inkomen voor de volgende 40 jaar aan energie.

Hij gelooft in zijn systeem waar de opbrengt vanuit de energie als een stuk betaling wordt geaccepteerd. De heer Van Groos vervolgt dat bij de windturbines wordt uitgegaan van sociale wind. De levensduur van het windgebouw is langer en daarmee wordt de investering van particulieren ook langer. Hij vraagt of het dan nog wel aantrekkelijk is voor particulieren. De heer Loyens antwoordt dat op het moment van investeren de energieprijs voor de volgende 40 jaar wordt bepaald. De prijzen zullen schommelen tussen de 85 en de 200. Particulieren bepalen de prijs op de dag dat wordt geïnvesteerd. Als er ingespeeld kan worden op de opslag en er via een coöperatie energie verkocht kan worden is het verdienmodel voor omwonenden heel anders.

Verslag van Informatieavond, 23 september 2021

5

De heer Ottens begrijpt dat er na 10.000 uur groot onderhoud moet plaatsvinden. Hij vraagt hoe hij dit moet zien en hoe dit te vergelijken is met het onderhoud dat moet plaatsvinden aan een klassieke turbine. De heer Loyens antwoord dat de container wordt vervangen en vervolgens naar de werkplaats gaat. Het gaat om een omvorming van maximaal 24 uur. De kostprijs is ongeveer hetzelfde als bij een klassieke windmolen. De heer Van Baardwijk vraagt of er een reactie volgt vanuit het college hoe zij tegen deze manier van energie opwekken aankijkt. De voorzitter verduidelijkt dat het vanavond een initiatief betreft van twee raadsleden die iemand hebben uitgenodigd om een presentatie te verzorgen. Het college heeft eerder al een reactie gegeven op dit initiatief. Deze is bij de stukken terug te vinden. De heer Tiemstra ondersteunt het verzoek. Het zou een mooie afronding zijn van deze avond als er een reactie volgt vanuit het college. De raadsleden die dit initiatief hebben genomen zouden daar om kunnen vragen. De heer Van Groos zou graag een reactie willen vanuit de initiatiefnemers op de raadsinformatiebrief als er geen reactie vanuit het college volgt. De voorzitter geeft aan dat er in ieder geval nog een slotwoord komt van mevrouw De Bruijn. Hij bedankt de heer Loyens voor zijn uitleg en het beantwoorden van de vragen en biedt vervolgens gelegenheid om de avond af te sluiten.

Mevrouw De Bruijn bedankt de heer Loyens voor zijn presentatie en wenst hem succes met zijn activiteiten. Zij geeft aan dat de heer Frodyma en zij denken dat het vanwege de innovatieve ontwikkelingen belangrijk is om zo veel mogelijk kennis te vergaren om het juiste besluit te nemen in het belang van de duurzaamheid en voor de toekomst van de inwoners van Waalwijk. Dit was de reden voor het beleggen van deze informatieve avond. Uit het verstrekken van deze informatie moet niet de conclusie getrokken worden dat de fracties van LokaalBelang en CDA al een standpunt hebben ingenomen. Doel van de avond was om deze informatie te delen. Zij bedankt een ieder voor de inbreng en aandacht. 3.

Sluiting

De voorzitter bedankt voor de beide raadsleden voor dit initiatief en de overige aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van gemeente Waalwijk van 25 november 2021.

De griffier,

De voorzitter,

Jeske Louer

Sacha C.A.M. Ausems

Verslag van Informatieavond, 23 september 2021

6