Verslag e-informatiebijeenkomst 10-02-22

Verslag van de e-Informatiebijeenkomst gehouden op donderdag 10 februari 2022 Voorzitter: Griffier:

de heer R. Tiemstra mevrouw J. Louer

Aanwezig:

de heer J. van Baardwijk de heer J. van Dijk de heer A. van Hamond de heer T. Klerx de heer W. Lodenstijn de heer C. Metzke de heer D. Zijlmans mevrouw I. Klerks de heer F. Spierings de heer H. van Tuyl mevrouw C. de Bruijn de heer J. van Elderen de heer D. Klapwijk mevrouw Y. van Laar de heer S. Slaats mevrouw S. van den Udenhout de heer N. Kieboom mevrouw S. Schuijffel mevrouw B. de Jongste-van Heijst de heer H. de Vaan de heer J. van Groos de heer T. Vink de heer H. van Zelst mevrouw Y. IJpelaar mevrouw E. Snoeren

LokaalBelang LokaalBelang LokaalBelang LokaalBelang LokaalBelang LokaalBelang Lokaal Belang VVD VVD VVD CDA CDA CDA GroenLinksaf GroenLinksaf GroenLinksaf D66 D66 Samen Waalwijk Samen Waalwijk ChristenUnie SGP SGP Lijst IJpelaar Lijst IJpelaar

Afwezig m.k.

de heer H. van den Meerendonk de heer R. Frodyma mevrouw A. Pouw

D66 Samen Waalwijk Lijst Pouw

Portefeuillehouders:

mevrouw S. Ausems de heer R. Bakker de heer E. Daandels de heer J. van den Hoven

Notulen:

notulistenbureau Leeuwenburgh Vendrig

1. Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen hartelijk welkom. 2.

Datagedreven werken in Waalwijk

De voorzitter meldt dat de heer Snoeren, strategisch adviseur datamanagement voor dit onderwerp aanwezig is.

Verslag van de e-Informatiebijeenkomst, 10 februari 2022

1

Wethouder Bakker leidt het onderwerp in. In het coalitieprogramma is over dit onderwerp wat opgenomen in combinatie met smart cities. De gemeente werkt al jaren met data, maar met datagedreven werken wordt bedoeld dat de data, wat steeds meer wordt, niet alleen te gebruiken maar om zaken zodanig te analyseren dat met de uitkomsten daarvan iets gedaan kan worden voor de maatschappij. Inzichten krijgen die de dienstverlening ten goede komen. In de afgelopen vier jaar zijn allerlei datapilots gedaan waar zo dadelijk wat inzicht in verschaft wordt. Het analyseren en verzamelen van data en het delen van de resultaten moet leiden tot een meerwaarde voor de gemeente en haar inwoners en daar moet een bijzonder voordeel uit komen. Deze aanpak heeft mede ten grondslag gelegen aan de wijze waarop heel veel partijen aan Waalwijk zijn verbonden en waardoor partijen ook in de wachtrij staan om zich in de komende jaren te verbinden. Ter opfrissing van het geheugen wordt een filmpje over het economisch vliegwiel getoond. Hij vervolgt dat dit een voorbeeld is wat in het economisch perspectief gebruikt wordt. Ook op andere gebieden wordt volop gepionierd met het gebruik van grote hoeveelheden data om die vervolgens geanalyseerd voor een bepaald doel in te zetten (mobiliteit, energietransitie). De heer Snoeren heeft in de afgelopen jaren deze pilot begeleid.

De heer Snoeren geeft aan dat hij een aantal datapilots gecoördineerd heeft. De focus is gelegd op datagedreven werken. Hij heeft een lijst met vragen die hij graag beantwoord zou willen zien. Hij toont vervolgens een filmpje en daarnaast noemt hij twee praktijkvoorbeelden. Naar aanleiding hiervan worden de volgende vragen gesteld: Mevrouw Schuijffel vraagt of het ook de bedoeling is maatschappelijke organisaties te helpen om meer inzicht te krijgen in hun business en vraagt of dit ook binnen de scoop van dit project valt. Voorts vraagt zij of één en ander ook ter beschikking van de raad komt. Wethouder Bakker antwoordt dat de opzet is om het beter te maken voor de inwoners. Als voor de gemeente werkende organisaties deze data kunnen gebruiken, het is geen privacygevoelige data, is het uiteraard mogelijk om dat te doen. Het dashboard dat nu is getoond is vrij specifiek, maar de raad kan wel beschikken over Waalwijk in cijfers waar heel veel te informatie te vinden is. Mevrouw Schuijffel denkt dat het de organisatie zou kunnen helpen, ook al is het een afgeleide. Zij kent Waalwijk in cijfers. Dat is fantastisch, maar sommige gegevens daar zijn wel wat verouderd. Wethouder Bakker vervolgt dat de raad ook toegang heeft tot het Geoportaal waar veel informatie te vinden is.

De heer Van Groos merkt op dat het de stand van zaken op een bepaald moment betreft, er kunnen geen trends uit gehaald worden. Hij beaamt dat het een schat aan informatie is, maar je zou eigenlijk meer willen. De gegevens die beschikbaar worden gesteld dienen betrouwbaar te zijn. Daar heeft hij niets over gehoord. Hij vraagt of er een ethisch kader is. De Belastingdienst heeft bij de toeslagenaffaire gebruik gemaakt van bepaalde algoritmes met vreselijke gevolgen. Hij informeert hoe voorkomen wordt dat Waalwijk in zo’n situatie verzeild raakt. Wethouder Bakker antwoordt dat één van de redenen waarom de informatie nog niet publiekelijk is dat het een pionierende fase is omdat databronnen aan elkaar verbonden

Verslag van de e-Informatiebijeenkomst, 10 februari 2022

2

worden zonder dat per definitie zeker is dat deze informatie accuraat is. Het zijn geen vaststaande feiten. Naar mate de databronnen beter worden en in open data worden vervat is de kans reëel dat de betrouwbaarheid zal toenemen. Hij herhaalt dat het nu een pionierende fase is waarin het koppelen van de data nog onder de knie gekregen moet worden. Privacy en het gebruik van algoritmen zijn uitermate belangrijk. De heer Snoeren vult aan dat het belangrijk is om er in een vroeg stadium op toe te zien dat er geen situaties ontstaan zoals bij de Belastingdienst zijn ontstaan. In Waalwijk kan datagedreven werken in verschillende fasen ingedeeld worden. De eerste fase is vooral het ontsluiten en verzamelen van data. In de volgende fasen wordt toegekomen aan algoritmes en datascience. Voordat dit gedaan kan worden moet er over heel veel data van goede kwaliteit beschikt kunnen worden. Als dit niet het geval is, kloppen de algoritmes niet en worden er verkeerde conclusies getrokken. Het duurt nog wel even voordat er met algoritmes gewerkt kan worden. Onderkend wordt dat daar in een vroeg stadium mee aan de slag gegaan moet worden. Hiervoor is een werkgroep samengesteld die de landelijke ontwikkelingen volgt.

Hij noemt in dit kader een consortium (van een aantal gemeenten, ministeries, VNG) dat op landelijk niveau een aantal beleidskaders ontwikkelt die beschikbaar gesteld zullen worden. Dit wordt nauwlettend gevolgd. De heer Slaats spreekt zijn complimenten uit voor de presentatie en deze ontwikkeling. De raadsvoorstellen zijn niet altijd datagedreven. Hij zou graag zien dat er wat meer voorstellen volgen met data onderbouwd en roept op om hierover na te denken. Als er pilots worden gedaan met gegevens uit het Kadaster maakt het niet uit in welke gemeente dit wordt gedaan. In samenwerking met andere gemeenten kunnen mooie stappen gezet worden. Hij vraagt hoe besloten wordt waarop wordt ingezet. Hij denkt dat een pilot rondom hittestress interessant zou kunnen zijn. Wethouder Bakker antwoordt dat Waalwijk niet de enige gemeente is die hiermee bezig is, maar besloten is om deze kennis zelf op te bouwen in de organisatie. Waalwijk is niet afhankelijk van andere gemeenten en wil zelf de leerfase doorgaan en de volwassenheid bereiken op het gebied van ICT en data. Daarbij wordt natuurlijk wel gekeken naar wat er in andere gemeenten gebeurt en worden ervaringen uitgewisseld. De heer Snoeren vult aan dat op dit moment vrij random besloten wordt. Bijvoorbeeld voor Team WijZ is een dashboard ontwikkeld rondom Wmo en Jeugdzorg. Daarbij worden inschattingen gemaakt van de prioriteiten.

De gemeente hoeft tot noch toe niets te laten liggen. De heer Vink heeft vandaag toevallig een college gevolgd over datagedreven werken. Hij hoorde een rooskleurig verhaal en informeert of er ook nadrukkelijke nadelen, zorgen of risico’s zijn waar rekening mee gehouden moet worden. Hij vraagt hoe de gemeente handelt als zij op informatie stuit die geen betrekking heeft op het onderzoek maar wellicht toch interessant kan zijn. Wethouder Bakker antwoordt dat er risico’s zijn voor het verkeerd gebruiken van data waardoor in reflectie op de werkelijkheid verkeerde conclusies getrokken worden. Als er meer ervaring ontstaat en meer toetsmomenten opgezet worden, wordt dit voorkomen. Programmeerfouten kunnen altijd voorkomen in software waardoor uitkomsten anders zijn dan de bedoeling was. Als er een algoritme wordt ontdekt waar men niet naar op zoek was hangt het af van hetgeen ontdekt wordt om te kunnen bepalen wat je daarmee doet. Relevantie is altijd afhankelijk van de omstandigheden. Hij veronderstelt dat er geen risico’s zijn in de persoonlijke levenssfeer van mensen.

Verslag van de e-Informatiebijeenkomst, 10 februari 2022

3

Mevrouw De Jongste vraagt wat er wordt verstaan onder optimaal neutraal en vraagt voorts of dit voor elk dashboard wordt toegepast. De heer Snoeren moet het antwoord op dit moment schuldig blijven, maar komt hier nog op terug. Mevrouw IJpelaar mist de veiligheid en wijst in dit kader op hackers. Wethouder Bakker antwoordt dat het gaat om data die niet meer naar personen te herleiden is. De informatie wordt uit het systeem gehaald, bijvoorbeeld het aantal inschrijvingen op een adres wordt geteld en dat is de informatie die naar het dashboard gaat. Er kan niet bij de brongegevens gekomen worden. Mevrouw IJpelaar informeert of er back-ups worden gemaakt zodat er geen gegevens verloren gaan. Wethouder Bakker vervolgt dat er nooit iets verloren gaat. Het dashboard is een stukje software en dat genereert de data. Als een dashboard plat gaat is het niet zo dat de organisatie niet meer kan werken. Mevrouw De Bruijn vraagt hoe de informatie up-to-date gehouden wordt. Zij zou graag een keertje langs willen komen om één en ander in de praktijk te zien. Zij begrijpt dat de brongegevens niet worden opgenomen en vraagt zich af hoe er dan toch gecontroleerd kan worden. Wethouder Bakker antwoordt dat zij welkom is om langs te komen. Het dashboard geeft een indicatie van iets wat afwijkt van het normale.

Vervolgens kunnen handhavers dit uitzoeken en zij zijn gemachtigd om de brongegevens daarbij te betrekken. Het streven is om het dashboard real time te gebruiken met alle actuele gegevens. De heer Snoeren vult aan dat er geen sprake is van verouderde informatie, maar een stukje historie zodat je kunt terugkijken in de tijd en trends kunt signaleren. De informatie van het verleden is van belang om te betrekken bij het heden. De voorzitter bedankt voor de presentatie en de beantwoording. 3.

Maatschappelijke activering

Wethouder Bakker geeft aan dat al eerder over dit onderwerp is gesproken. Hij meldt dat de heer Van den Broek, Beleidsmedewerker Maatschappelijke Ontwikkeling, voor dit onderwerp aanwezig is. Vanuit het coalitieprogramma is besloten om met participatie aan de slag te gaan. In september 2019 is gestart met experimenten en niet lang daarna zijn de eerste inzichten gedeeld. Vanavond wordt teruggekeken naar hoe dit is gegaan, wat dit heeft opgeleverd en wat de toekomst brengt omdat de wens is om hier een vervolg aan te geven. Het project gaat over mensen die al heel lang in de bijstand zitten waarvan niet meer wordt verwacht dat zij nog aan de slag gaan. Over het algemeen is er ook sprake van veel andere problemen die zich vaak uiten in het feit dat mensen niet meer deelnemen aan de maatschappij, vereenzamen en weinig sociale contacten hebben. Baanbrekers voorzag hen van een uitkering en verder werd er weinig ondernomen. Met het project wordt beoogd met deze mensen aan de slag te gaan. Op verschillende manieren is geprobeerd mensen te bereiken. Dit was soms lastig omdat niet iedereen zomaar de stap zet om weer actief te worden. Inmiddels is door de coaches met bijna 300 mensen gesproken. Eind vorig jaar heeft de raad de evaluatie hierover ontvangen.

Verslag van de e-Informatiebijeenkomst, 10 februari 2022

4

De heer Van den Broek verzorgt een presentatie. Naar aanleiding van de presentatie worden de volgende vragen gesteld: Mevrouw Schuijffel begrijpt dat het om tien succesvolle pilots gaat. Zij heeft vanavond enkele mensen gezien die hier heel enthousiast op reageerden en vraagt hoeveel mensen er in de afgelopen periode zijn bereikt. De gemeente neemt de coaches zelf in dienst. Zij informeert of overwogen is om deze dienstverlening te betrekken bij een andere organisatie waar al mee samengewerkt wordt (Contour/De Twern, Baanbrekers). Wethouder Bakker antwoordt dat de coaches ook ingehuurd worden. Zij komen niet allemaal in dienst. Geprobeerd wordt om met mensen die zich met een bepaalde methode hebben aangemeld een experiment te starten. Niet alle experimenten waren even succesvol. Bij mensen die in eerste instantie afwerend reageerden is nogmaals geprobeerd om binnen te komen. Hierdoor is ontdekt wat wel en wat niet werkt en op basis daarvan worden zaken structureel ingebed. De heer Van den Broek vult aan dat er in september met 287 mensen is gesproken. Inmiddels ligt het aantal boven de 300. De helft hiervan heeft een traject gekregen en daarvan zijn inmiddels 90 mensen geactiveerd. De anderen bevinden zich nog in een traject naar activering. Gebleken is dat 94,7% daadwerkelijk iets gaat doen.

Het voornemen is om vanaf 2023 de inzet te intensiveren zodat er tijd is om de mensen die eerder begeleid zijn nog een jaar lang te spreken. Het is ontzettend lastig om mensen te vinden die geschikt zijn voor het werk van coach. Zij moeten het netwerk van Waalwijk kennen, een achtergrond hebben in participatie, oog hebben voor zorg, maar geen zorgverlener zijn. Met een aantal van de huidige coaches zijn afspraken gemaakt voor de komende anderhalf jaar. De structuur werkt, de resultaten zijn goed, het plan is om dit langzamer te laten overgaan in een tijdelijk dienstverband zodat de structuur binnen de gemeentelijke organisatie geborgd wordt. Wethouder Bakker vervolgt dat ook dit project werd overvallen door de coronapandemie. Trajecten die op fysieke ontmoetingen gebaseerd waren moesten afgebroken worden. Er is veel energie in gestoken om de dingen die opgestart waren toch draaiende te houden. Mevrouw IJpelaar spreekt haar complimenten uit voor dit project. Zij heeft enkele mensen herkend is en blij dat zij geactiveerd zijn, maar er zijn nog genoeg mensen die thuis zitten. Zij vraagt waar vindplaatsen worden gezien en wie hiervoor ingezet gaat worden. Veel jonge vrouwen zitten thuis, maar zijn soms best handig met sommige dingen waardoor het goed zou zijn om hen te activeren.

Wethouder Bakker antwoordt dat het project is gestart met mensen in de bijstand (het granieten bestand) waardoor anderen niet zo makkelijk gevonden worden. De meeste mensen die hiervoor in aanmerking zouden komen zijn vaak op een andere manier al aan de gemeente gekoppeld voor een vorm van ondersteuning. Hij kan geen garantie geven dat iedereen gevonden wordt. Voorlopig zijn er nog voldoende mensen uit de bijstand om te bereiken en ook nog mensen met een afwerende houding. Er is geen sprake van verplichting, geprobeerd wordt om te overtuigen zonder dwang. Het project kan uitgroeien naar iets wat breder gaat, maar voorlopig wordt gericht om mensen in de bijstand. Mevrouw IJpelaar verduidelijkt dat zij doelde op mensen in de bijstand. Mensen die nu ervaringsdeskundige zijn zouden wellicht als coach opgeleid kunnen worden. Wethouder Bakker vervolgt dat één van de vrijwilligers van de houtbewerkingsgroep uit de doelgroep komt. Mensen met bepaalde capaciteiten zouden deze rol op zich kunnen

Verslag van de e-Informatiebijeenkomst, 10 februari 2022

5

nemen, maar het inzetten als coach daar is hij niet op uit. Net zo min als dat de doelstelling is om mensen naar betaald werk te krijgen. De bedoeling is mensen maatschappelijk activeren voor hun eigen welzijn. De heer Vink begrijpt dat er voor de coaches naar 2fte gegaan wordt en daarnaast gaat het om inhuur. Hij informeert met hoeveel mensen er wordt gewerkt, wat het maximale aantal gewenste coaches is en hoeveel coaches er worden ingehuurd. Voor een koppeling met gezondheid denkt hij aan Go Waalwijk. Hij vraagt of daar mogelijkheden liggen. Wethouder Bakker antwoordt dat er behoorlijk veel bewegingsexperimenten zijn (hardlopen, wandelen, sporten in de sporthal). Als mensen bijvoorbeeld binnen 10 weken 5km leren hardlopen is het moment waarop zij dit kunnen voor henzelf het bewijs dat zij wel iets kunnen. Hiermee zijn wisselende successen geboekt. Naast allerlei psychiatrische klachten werd veel lichamelijk leed ontdekt, vaak is het een combinatie daarvan. Het hardlopen is daarom afgeschaald naar wandelen omdat veel meer mensen dat kunnen. Tijdens het wandelen heeft de coach bovendien de mogelijkheid om gesprekken te voeren die tot een verbetering van de situatie kunnen leiden. De heer Van den Broek vult aan dat bewegen ook wordt geïmplementeerd omdat veel mensen het vanwege corona niet fijn vinden om binnenshuis een gesprek te voeren.

Er ontstaan ook andere gesprekken als er onderwijl wordt gewandeld. Komende tijd wordt bekeken met Contour/De Twern of er laagdrempelige reguliere beweegactiviteiten opgezet kunnen worden. Op dit moment worden er bedrijven ingehuurd en worden met de coaches één op één afspraken gemaakt. Er zijn minimaal drie coaches nodig. Er moet een klik zijn wil iemand zijn verhaal goed kunnen vertellen. Op dit moment zijn er 6 coaches voor 8 tot 10 uur per week. Dit maakt meerdere malen contact per week lastig. Het aantal uren wordt opgeschroefd naar 16 uur voor 4 coaches en daarnaast is er een vacature voor iemand die structureel op het programma ingezet wordt. Er is in 2022 ruimte voor 0,5fte, in 2023 is dat 1fte in tijdelijke dienst overkoepelend voor het project. De meeste van hen hebben aan de experimenten deelgenomen en kennen elkaar. De heer Vink vraagt of hij bij drie coaches in vaste dienst van de gemeente moet denken aan 3fte. De heer Van de Broek verduidelijkt dat het gaat om 1,5fte. De experimenten waar resultaten mee zijn behaald zoals aangegeven in de evaluatie zijn met 1,3fte gedaan. Om de huidige continuïteit te kunnen borgen is 1,5fte nodig waardoor er daarnaast iets geïntensiveerd kan worden. Vanaf 1 maart wordt uitgebouwd naar 2fte maar daar moet het nieuwe college nog over besluiten. De voorzitter bedankt voor de presentatie en het beantwoorden van de vragen. 4.

Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun inbreng en sluit de vergadering. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van gemeente Waalwijk van 24 februari 2022. De griffier,

De voorzitter,

Jeske Louer

Sacha C.A.M. Ausems

Verslag van de e-Informatiebijeenkomst, 10 februari 2022

6