Verslag e-Debat & Besluit (B) 290421

Maar waar het hier om gaat, is het feit dat de een er wel veel meer last van heeft, dat die niet mee mag doen, dan de ander. Als je blank bent en rood haar hebt bijvoorbeeld, word je een keer uitgefloten, maar als je donker bent en toevallig niet wit, heb je er toch meer last van. En daar gaat het om. Het feit dat volgens de wet iedereen gelijk is en dat we ook graag zouden zien dat dat ook daadwerkelijk zo was. Maar er zijn ook groepen die daar toch wat minder aan meedoen dan andere groepen. Mevrouw IJpelaar: Ik heb naar het betoog van de heer Spierings zitten luisteren en vraag me af of hij onder een steen woont in Waalwijk. Want u komt met van alles, maar u heeft geen voorbeeld en ik heb in de motie expliciet benoemd wat hier in Waalwijk verkeerd is gegaan. Het is maar een deel van de Waalwijkse geschiedenis. Het slavernijverleden maakt ook deel uit van de Nederlandse geschiedenis. Volgens mij maakt Waalwijk deel uit van de Nederlandse geschiedenis. Daarom hebben wij expliciet in de motie een voorbeeld genoemd van hoe het hier fout is gegaan. Misschien kunt u zich daar niet in vinden, dat is uw goed recht, en u noemt het polariserend. Maar zal ik u een voorbeeld geven van polarisatie op de werkvloer? Wilt u dat? De heer Spierings: Nee, dat hoeft niet. Notulen raadsvergadering 29 april 2021

33

Mevrouw IJpelaar: Dat vind ik zeer onbeleefd. U wilt niet horen wat ik u te vertellen heb. De voorzitter: Mevrouw IJpelaar, u vroeg er zelf naar, dan heeft de heer Spierings ook het recht om ja of nee te zeggen. Laten we het wat dat betreft proberen bij de zaak te houden. Mijn vraag is de volgende: er is een debatje tussen de heer Spierings en mevrouw Schuijffel en mevrouw IJpelaar sluit zich daar nu nadrukkelijk bij aan. Zijn er nog anderen die zich in dat debatje willen mengen, los van de handjes? Dan hoor ik het nu. De heer Spierings: De opmerking dat ik onder een steen leef, vind ik een beetje ongepast in deze. Daadwerkelijk niet. Polarisatie vind ik erg belangrijk, daarom steunen wij deze motie ook niet, want als we het daarover gaan hebben: ik ben heel zwaarlijvig en weet echt wel wat discriminatie is. Als we gaan kijken hoe de Brabanders vroeger ten opzichte van de rest van het land gediscrimineerd was, daar gaan we er ook geen excuus voor maken. We praten over inclusie en dat houdt in voor de VVD dat dat iedereen is die mee wil doen en mee kan doen. Voor mensen die niet mee kunnen doen, zullen we zorgen dat ze wel mee kunnen gaan doen. Dat is het verhaal.

Over hoe je dat gaat doen -dan praten we over lokaal niveau -- denk ik dat we dat eens met de raad apart moeten bespreken, net als dat we invulling willen geven aan wat nou participatie is en hoe we onze samenleving het beste kunnen bedienen. Daar gaat het om. De heer Ottens: Ik vind dat het debat een beetje ontspoort, met name door de inbreng van mevrouw IJpelaar. Ik denk dat de heer Spierings aangeeft dat hij qua intentie helemaal niet zo ver afzit van de intentie van de motie. Ik ondersteun dat ook. Voor ons zit het probleem hem in het feit dat er een exclusiviteit zit in de weerbaarheid van de nazaten van het slavernijverleden. Als het gaat om inclusie, om discriminatie of polarisatie zijn er veel meer groepen in de samenleving die daar last van hebben. Als u het beperkt tot dat ene aspect, vraag ik mij af waarom u nu zo kort voor de raadsvergadering met deze motie komt, en waarom u dan ook anderen zit te verwijten dat ze onvoldoende kennis van het verleden en van wat zich in Waalwijk heeft afgespeeld hebben. En waarom u anderen verwijt dat ze onder een steen hebben geleefd. U polariseert, mevrouw IJpelaar, het spijt me dat ik dat moet zeggen, maar ik vind de toonzetting niet gepast bij de intentie die u met uw motie beoogt. Mevrouw IJpelaar: Mijnheer Ottens, u mag ervan vinden wat u zelf wilt. Dat is uw goed recht.

Toen ik aan mijn pitch begon, heb ik gezegd dat ik beloofd heb terug te komen op excuses. Ook heb ik gezegd dat excuses vragen voor het slavernijverleden niet in Waalwijk ligt, maar in Den Haag. Daardoor heb ik de lessen die getrokken zijn uit het slavernijverleden verwerkt in de motie. Als u zegt dat ik polariserend ben, moet ik dat tegenspreken. Bovendien: als ik tegen de heer Spierings zeg dat hij onder een steen heeft geleefd, bedoel ik dat het volgende. Hij zei dat de motie polariserend is, en wat ik hem duidelijk wilde maken, is dat discriminatie gewoon in Waalwijk gebeurt. Dat is een feit en dan kunnen wij we blijven ontkennen dat het niet zo is, maar het is gewoon zo. U mag vinden dat ik polariserend ben, u vindt het ene en ik het andere. We agree to disagree, maar dat wil ik niet zeggen dat ik in de motie mensen wegzet of in hokjes zet. Ik zeg gewoon hoe ik er tegenaan kijk, als aanvulling op de afspraak die ik had gemaakt dat ik met de motie zou komen voor excuses. Volgens mij heb ik het ook niet alleen gehad over de slavernij van vroeger, maar ook over de moderne slavernij, daar heb ik ook in de motie aandacht voor gevraagd. De voorzitter: Lieve dames en heren, de kans dat het bij een onderwerp als dit emotioneel wordt en dat dat niet altijd ten goede komt aan de kwaliteit in zijn totaliteit. Er ligt een motie, daar ben je voor of tegen.

Je hebt je redenen om er wel of niet in mee te gaan, of dit deels te doen. Er is nog een drietal sprekers die graag een bijdrage willen Notulen raadsvergadering 29 april 2021

34

leveren aan dit onderwerp. Die krijgen nu de gelegenheid en het woord is aan de heer Spohr. De heer Spohr: Dank u wel, voorzitter. Er is veel gezegd dus ik zal mij een beetje beperken. De CDA-fractie vindt het prima om goed te kijken naar integratiebeleid, om met name de aandacht voor inclusie te intensiveren. Dat is ons zeker uit het hart gegrepen. Net als anderen hiervoor begrijpen wij niet helemaal waar de motie naartoe wil. Er wordt gesproken over het slavernijverleden, terwijl het in het dictum over de racistische overlast die onder andere een Liberiaans gezin in Waspik destijds heeft ervaren. Dat is gewoon jammer, want het leidt tot heel veel discussie, terwijl het tegengaan van discriminatie natuurlijk een prima punt is. Wat ons ook nog niet helemaal duidelijk is -- misschien kan een van de indieners daar nog iets over zeggen -- is of er op dit moment ook aanleiding is om nu extra aandacht te geven aan racisme of racistische overlast of geïntensiveerde discriminatie. Het zijn wat ons betreft die spelen in de hele maatschappij, maar niet op dit moment heel speciaal in Waalwijk, althans, dat is niet onze ervaring. Wellicht kunt u daar nog iets over zeggen. En wellicht heeft u inzage in een fors aantal incidenten die zich hier hebben afgespeeld.

Samenvattend: wij vinden het prima onze aandacht aan discriminatie te geven, maar wij hebben niet de indruk dat hier in Waalwijk nu ineens een explosie is van vergelijkbare omstandigheden. Desondanks vinden wij het RADAR-rapport een prima basis om een dialoog aan te gaan. Vanuit dat oogpunt kunnen we de motie wel steunen en vergeten we de rest. Mevrouw Schuijffel: De heer Spohr vraagt of het veel voorkomt. Hebben we een explosie van discriminatie in de gemeente Waalwijk? Ik heb niks gehoord over een explosie, maar vergis je niet, het is wel iets wat aan de orde van de dag is. De heer Spohr zal dat niet zo merken en persoonlijk merk ik het ook wat minder, maar ik zie het wel in mijn eigen omgeving. In mijn eigen familie zie ik mensen die van Caraïbische of Surinaamse komaf zijn en die daar wel elke dag mee te maken hebben. Dus is er sprake van een explosie in Waalwijk? Volgens mij niet. Maar dat wil niet zeggen dat het er niet gewoon elke dag is. En de vraag is of we moeten wachten op een explosie of dat we ook iets kunnen doen aan dat wat er sowieso altijd al is. De heer Spohr: Ik begrijp wat mevrouw Schuijffel zegt. Wat mij betreft is het ook prima om daar aandacht voor te vragen. En ze heeft helemaal gelijk: als je een niet-blanke huidskleur hebt, want daar gaat het vaak om, ervaar je vaak wel discriminatie en dat is helaas van alle dag.

Daar moeten we zeker een statement tegen maken, maar ik vroeg me af of er een aanleiding was om ineens dit statement op deze plaats en op dit moment te maken. Nogmaals, de combinatie met het slavernijverleden is het enige dat wij niet begrijpen. De voorzitter: Het woord is aan de heer Bögemann. Mevrouw IJpelaar: Ik wil nog reageren. U geeft mij de kans niet te reageren. U kunt zuchten – De voorzitter: Ik zucht, omdat u dingen zegt die niet kloppen. Als ik niet door heb dat u iets wilt zeggen, weliswaar waarschijnlijk vanwege de techniek – dat doet u nu voor de zoveelste keer – dan denkt u dat het iets persoonlijks in uw richting is. Dat is gewoon niet waar. Met andere woorden: als u nu het woord wilt voeren, kunt u dat doen. Ga uw gang. Mevrouw IJpelaar: Ik heb mijn hand toch een paar keer opgestoken?

Notulen raadsvergadering 29 april 2021

35

De voorzitter: Ik heb daarnet nog gevraagd of u hierop wilt reageren. Dan krijg ik geen reactie. Dan ligt het misschien niet alleen aan mij, maar misschien ook aan u. Ga uw gang. Mevrouw IJpelaar: Meneer Spohr, ik wil u bedanken. U stelde de vraag of er op dit moment een explosie is en of ik op de hoogte ben van zaken die in Waalwijk spelen. Ja, mijnheer Spohr, er spelen hier genoeg zaken in Waalwijk, maar het wordt niet groots opgepakt. Zoals mevrouw Schuijffel ook zegt, ervaren mensen die een andere huidskleur hebben discriminatie dagelijks. We moeten niet zeggen, u hebt dat trouwens niet gezegd, dat racisme niet voorkomt in Waalwijk en dat we niets hoeven te doen en dat we moeten gaan werken naar inclusie. Hoe kun je in godsnaam aan inclusie werken als je niet erkent dat er racisme in Waalwijk is? De heer Bögemann: Voorzitter. Vanuit GroenLinksaf zijn we altijd voor aandacht aan een probleem als discriminatie en dan ook in de meest brede zin van het woord. Ik vind het daarom ook jammer dat punt 2 erin staat omdat het wat ons betreft te veel focust op één specifieke groep. Er worden kleuren aangehaald. Ik denk dat de grote aantallen arbeidsmigranten die we in Waalwijk hebben, die er vaak hetzelfde uitzien als wij, dezelfde ervaringen hebben als mensen met een kleur. Wat ons betreft is dat dus een punt dat van ons niet had gehoeven.

Daarmee sluiten wij ons dus aan bij de heer Spohr. Daarnaast stellen wij ons ook de vraag wat deze motie nu echt voor verschil gaat maken voor de gemeente en de inwoners ervan. Misschien kan mevrouw IJpelaar of mevrouw Schuijffel daar zo op antwoorden. Ik heb nog een aansluitende vraag daarbij. Op punt 1 geeft u aan dat het fijn zou zijn als we dat rapport en de handvaten die daarin gegeven worden, meenemen naar de volgende raadsperiode. Wat maakt dat jullie daarvoor kiezen en jullie niet voorstellen dat meteen in het integratiebeleid van de gemeente mee te nemen? Mevrouw IJpelaar: De reden om dat nu niet meteen te doen, is dat deze raadsperiode bijna voorbij is. Ik heb sinds het begin van deze raadsperiode gevraagd om dit onderwerp bij het integratiedebat mee te nemen, maar dat is er niet van gekomen. In de motie staat ook dat inclusie niet alleen gaat over ras, dus zoals u zegt, moeten ook bijvoorbeeld Polen tellen voor inclusie. Polen worden ook gediscrimineerd. Niet alle Polen, maar sommigen wel. U vroeg zich net als de heer Spohr ook af waarom we in die motie het slavernijverleden als eerste hebben genoemd en daarna pas de kwestie Hayes. De motie is gebouwd op het slavernijverleden, omdat ik vorige keer heb gezegd dat ik met de motie zou komen om excuses af te dwingen. Ik weet dat de gemeente Waalwijk en wij als raad geen excuses kunnen vragen voor het slavernijverleden.

Daarom heb ik die motie breder getrokken en anders ingericht. U moet niet vergeten dat de slaven van het slavernijverleden mensen waren uit Afrika. Het waren dissidenten van Afrika en daardoor heb ik die switch gemaakt met de familie Hayes. Mevrouw Schuijffel: Een van de vragen van de heer Bögemann was wat wij nu zouden willen zien veranderen, of wat de motie gaat bewerkstelligen. Allereerst dat de handvatten en die aanbevelingen uit het vorige rapport meegenomen worden in het integratiebeleid. Van ons mag dat vanaf morgen beginnen, maar als dat bij de nieuwe raadsperiode begint, vinden wij dat ook prima. Het gaat er vooral om dat er aandacht voor is. Wij denken dat het erkennen van het slavernijverleden als zijnde iets waarvan we nu zien dat het beter op een andere manier hadden kunnen doen, of eigenlijk helemaal niet, mensen in onze gemeente helpt om zichzelf op een andere manier te beschouwen. Dat wil ik hier toch heel graag benoemen. Daarnaast maak je zo mensen bewust van hun eigen vooroordelen. Laten we wel wezen, we hebben er allemaal last van. Het gaat niet alleen over witte mensen richting zwarte mensen, maar ook over zwarte mensen tegenover Polen, om maar een voorbeeld te noemen. Of onze kijk op mensen van Turkse komaf. Het gaat dus over alle mensen. Waar het om gaat, is dat je juist met een maatschappelijke diaNotulen raadsvergadering 29 april 2021

36

loog mensen ervan bewust kunt maken hoe dat in elkaar steekt. En wanneer mensen zich er bewust van zijn, kunnen ze er ook iets mee doen. Daar hopen we op. De heer Bögemann: Een kleine vraag aan mevrouw Schuijffel. Hoe ziet u dat praktisch voor u? Is dat iets dat vanuit de gemeente erkend wordt, vanuit de raad, of hoe ziet u dat? Mevrouw Schuijffel: Ik kan me voorstellen dat je dat vanuit de raad doet, maar ik denk dat die erkenning ook komt doordat je het onderwerp in dialoog brengt en het met mensen bespreekt. Dat maakt dat mensen het gevoel krijgen dat ze toch wel gehoord worden en dat er aandacht voor is. Ik denk dat dat een vorm van erkenning is waar mensen zelf veel aan hebben. De heer Tiemstra: Dank u wel, voorzitter. Ik zag de heer Spierings nog met een hand. Ik weet niet of hij nog een vraag heeft, maar die mag van mij eerst. De voorzitter: Dank, maar u staat al een tijdje op het lijstje. Dus start maar gewoon. Grijp uw kans in alle rust. De heer Tiemstra: Sinds gisteravond sta ik op het lijstje. Wij zullen ons in eerste instantie richten op de indieners van de motie vreemd aan de orde en vervolgens op de rest. Het is geen verrassing dat de motie vreemd aan de orde vanavond van de fracties Lijst IJpelaar en D66 voorligt.

Tijdens de vorige raad heeft mevrouw IJpelaar nadrukkelijk een verband gelegd tussen de erkenning van het leed van de Molukse gemeenschap en het aanbieden van excuses aan de Antilliaanse gemeenschap voor het slavernijverleden. Vanavond komt ze samen met mevrouw Schuijffel op dit onderwerp terug, en dat siert hen allebei. Ze houden woord. Laat allereerst volstrekt helder zijn dat de SGP slavernij volledig verwerpt. De kwestie van excuses is een andere, zou deze vanavond aan de orde komen. Moet de raad van Waalwijk excuses aanbieden voor misstanden die 150 jaar en langer geleden hebben plaatsgevonden? Wie moet er dan excuses aanbieden en namens wie? Op welk moment, en aan wie? Moeten we ons bij dit onderwerp beperken tot excuses voor slavernij in het verleden of leggen we de koppeling met discriminatie op grond van huidskleur of nationaliteit? Wat de SGP betreft eveneens verwerpelijk. Op geen enkele manier te rechtvaardigen. Wanneer de ene mens of bevolkingsgroep zich boven de andere gaat verheffen, is het einde zoek. Wie zichzelf diep vanbinnen heeft leren kennen, heeft vaak niet zo veel behoefte meer om zich boven de ander te verheffen, eerder omgekeerd, zouden wij denken. Het slavernijverleden, waar ook ons land zeker niet vrijuit gaat, dient een voorname plaats te krijgen in de lesprogramma’s op school. Noem het daarbij gerust een zwarte bladzijde in onze geschiedenis.

Dan zijn we bij de motie, waarin een link wordt gelegd met de kwestie Hayes in Waspik, veertien jaar geleden en eigenlijk al langer. Het was de SGP-fractie die begin oktober 2007 met een motie kwam die tot het Forumrapport over racistische overlast in Waspik heeft geleid. Mevrouw IJpelaar, het was voor ons allebei de eerste raadsperiode. U hebt een goed geheugen en ik denk dat u nog wel weet wat ik die avond tegen u in de oude raadszaal heb gezegd. U weet dus hoe de SGP in deze dingen staat. In uw motie lees ik de lijn van het erkennen van het leed ten gevolge van slavernij en de oproep dit niet te vergeten. Om hierover vooral het gesprek met elkaar aan te gaan. Laten we daarbij niet alleen achteromkijken, maar ook vooruit. Het lijkt wel of we leven in een tijd waarin de tegenstellingen worden vergroot. Groepen in de samenleving die tegen elkaar op staan. Mensen die het liefst enkel voor zichzelf leven, zonder zich om de naasten bekommeren. Uw motie spreekt over rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid en respect Notulen raadsvergadering 29 april 2021

37

in de omgang met elkaar. En ja, dan blijven er verschillen. Maar die mogen nooit leiden tot verschil in gelijkwaardigheid en respect. Dat betreft de groepen, genoemd in de motie. Dat geldt ook breder dan de groepen die in de motie zijn genoemd. Daarover hebben ook anderen vanavond gesproken. Op zich voelen wij daarin mee. Wanneer de motie in die zin ruimer wordt neergezet, vindt u de SGP van harte aan uw zijde. Mevrouw IJpelaar: Mijnheer Tiemstra, bedankt voor uw betoog. U heeft gelijk: ik heb een heel goed geheugen, ik weet precies wat u tegen mij heeft gezegd. Maar dat ga ik nu niet herhalen, want dan word ik emotioneel. De voorzitter: Oké, ik word benieuwd. Ik heb ook een goed geheugen, maar ik ben het toch vergeten. Misschien was ik er niet bij. Het woord is aan de heer Spierings. De heer Spierings: Voorzitter. Aan alles wat gezegd is, wilde ik toch iets toevoegen, ook naar aanleiding van de opmerking die gemaakt wordt van “als je discriminatie niet erkent, hoe kun je dan praten over inclusie?” Even een citaat van één regel uit ons betoog: “Als VVD erkennen wij direct dat er discriminatie plaatsvindt in diverse sectoren en tegen bepaalde groepen. Dat is een probleem en daar moeten we iets aan doen”. Dat wilde ik toch even toevoegen.

Ik stel voor dat wij ons betoog op onze site plaatsen, dan kan iedereen het rustig teruglezen, want zoals de heer Ottens aangeeft, zitten we allemaal niet zo ver bij elkaar vandaan, maar willen wij het breder trekken en juist niet polariseren. Dat wilde ik even toevoegen. Mevrouw De Jongste: Voorzitter. Ik kan me in het betoog van de heer Tiemstra geheel vinden. Het zou me een genoegen doen als we een breed gedragen motie zouden kunnen aannemen. Tot zover. De heer Klerx: Voorzitter. Er is veel gezegd. Wij willen ons aansluiten bij de woorden van de heer Spierings en zullen de motie ook niet steunen. Ik wil niet heel de discussie opnieuw doen, maar ik wilde dit in ieder geval even toevoegen. Mevrouw Pouw: Voorzitter. Wij willen even kort reageren op de motie. Het verleden wordt aangehaald en er wordt vandaag gediscussieerd over of dat terecht is of niet. Misschien is het zo dat niet alle schaduw even donker is, maar Nederland kent het zeker ook. Als je wilt veranderen, moet je beginnen met herkennen en erkennen, dat is ook waar mevrouw IJpelaar voor pleit. Wij kunnen ons de verwarring over de motie van bepaalde fracties voorstellen, maar wij willen ook graag met het rapport aan de slag. Mevrouw Schuijffel: Ik had nog één vraag aan de heer Spierings en die heb ik al eerder gesteld.

Maar hij heeft er nog niet op gereageerd en nu benoemt hij het weer, dus ik wil het nog eens vragen. Hij zegt dat we er inderdaad iets mee moeten, en dat er een inspanningsverplichting is, maar ik was benieuwd hoe hij zich dat dan voor zich ziet. De heer Spierings: Dat we met 28 zeer vakkundige raadsleden de raad in Waalwijk vertegenwoordigen en ik stel voor dat we met elkaar eens het debat voeren over hoe we dat dan gaan doen, en zeker voor onze eigen samenleving. Mevrouw IJpelaar: Volgens mij staat er ook in de motie dat we een breed maatschappelijk debat willen voeren. Dus wat u zegt, staat al in de motie. De heer Tiemstra: Wat ik zie gebeuren, is dat de motie, als de VVD en LokaalBelang hun steun er niet aan verlenen, de kans loopt om het niet te halen. Terwijl we toch allemaal wel voelen dat we iets met dit onderwerp moeten en willen. Misschien wel in een Notulen raadsvergadering 29 april 2021

38

omgekeerde volgorde. We hebben het ook in ons betoog aangehaald. Als de motie iets ruimer zou zijn opgezet, dus niet enkel gefocust op slavernij en verleden maar op de toekomst, waarbij het discriminatiebegrip breder wordt getrokken, zouden we die wel eens met zijn allen kunnen omarmen. Ik weet niet of het technisch mogelijk is, maar dan kijk ik natuurlijk naar de indieners om te vragen of het ook in die zin tot een voor iedereen acceptabel verhaal zouden kunnen worden geformuleerd. Misschien kunnen we dit dan positief afronden. Dat geef ik de indieners in overweging. De voorzitter: Er is heel veel gezegd. Misschien staan jullie inderdaad dichter bij elkaar dan je in eerste instantie zou verwachten, misschien ook niet. Ik twijfel daar nog een beetje aan. Wat mij opvalt in de motie is dat hij springt van slavernijverleden, naar Hayes, naar integratiedebat, naar inclusie. Is het niet handig, mevrouw Schuijffel en mevrouw IJpelaar – het is een overweging en ik probeer het niet te sturen – dat u de motie even aanhoudt, uw voordeel doet met hetgeen vanavond gezegd is en er volgende maand op terugkomt met een krachtiger en helderder motie, waardoor je meer handen op elkaar krijgt? Dat is een suggestie mijnerzijds. Het alternatief is nu schorsen en de motie aanpassen, maar dat lijkt mij een arbeidsintensieve klus. Volgens mij moet je daar ook even goed over nadenken.

Ik geef het terug aan mevrouw IJpelaar en mevrouw Schuijffel. Met uw instemming, mijnheer Tiemstra, vertaal ik eigenlijk uw woorden. Mevrouw Schuijffel: Vindt u het goed als ik even overleg met mevrouw IJpelaar, dus dat we toch even schorsen? De voorzitter: Ja, dat snap ik. De vergadering is voor vijf minuten geschorst en dan hebben jullie even telefonisch contact onderling. De vergadering wordt geschorst van 22.52 uur tot 22.55 uur. De voorzitter: Ik heropen de vergadering en geef mevrouw IJpelaar het woord. Mevrouw IJpelaar: We hebben even overlegd. Ik heb natuurlijk goed geluisterd naar wat er allemaal is gezegd. We kunnen ons vinden in het voorstel van u en de heer Tiemstra om te kijken hoe we onze motie breder kunnen trekken. Eén ding wil ik nog zeggen. De motie heeft teweeggebracht dat we vanavond over dit onderwerp hebben gesproken. Het is dus niet voor niets geweest, want dat was eigenlijk onze eerste intentie. Het slavernijverleden gaan we niet loslaten, want we kijken naar de gevolgen en niet naar vroeger. Natuurlijk is inclusie breder. Je kijkt niet alleen naar huidskleur, maar naar alles. Iedereen telt mee. Ik hoop dat iedereen begrijpt waar ik mee zit. We hebben besloten om de motie aan te houden en deze breder op te stellen. De voorzitter: Dank u wel. Zo gaan we het doen. We zien volgende maand een nieuwe motie tegemoet.

Mevrouw IJpelaar: Ja, want om nu aan een motie te gaan sleutelen die heel veel tijd heeft gekost, dat lijkt me niet mogelijk. Ik heb van u geen reactie gehoord, burgemeester. De voorzitter: Nee, dat klopt. Omdat de motie nu wordt ingetrokken. Het college zat ook met de motie in de maag. Wie beantwoordt de motie? Als het gaat over het slavernijverleden, heeft het meer te maken met de motie van vorige keer. Dan is het daar een reactie op en dan zou het gek zijn als ik daar niet op zou reageren. Als u echter verder gaat op een aantal zaken die in Waalwijk spelen op het gebied van inclusie, dan kom je bij de wethouder die integratie in haar portefeuille heeft. Hoe u daarmee omgaat, of u het bredere debat over het ene of het andere onderwerp wenst, is aan u om verder uit te werken. Notulen raadsvergadering 29 april 2021

39

Motie vreemd aan de orde Onderzoek Cycloon-windturbines De heer Frodyma: Voorzitter. Ik snap vaak niet waarom wij als college en raad bang zijn voor nieuwe ideeën en innovatie. Ik ben juist bang voor het oude. Laat ik daar vanavond mijn betoog over onze gezamenlijke motie met PvdA, SGP en Lijst De Jongste, mee beginnen. Dit is min of meer de rode draad die door onze motie en mijn betoog loopt. De grootschalige opwek duurzame energie door middel van windturbines houdt ons en onze inwoners al jarenlang bezig. En niet voor niets. Het heeft gewoon heel veel impact op onze directe leefomgeving. Nu doet zich echter binnen de windenergie een bijzondere situatie voor. Momenteel doet de cycloon-windturbine zijn intrede in Europa, hetgeen een compleet nieuwe generatie windmolens betreft die, naar het zich laat aanzien, veel van de nadelige effecten van de huidige generatie windmolens wegneemt. Bovendien zit er in deze windturbines een uniek opslagsysteem, dat met allerlei zeer innovatieve opties uit te breiden is. Elk naar wens van de geïnteresseerde stakeholders. Naar het zich laat aanzien gaat het om zodanig veel verbeteringen en oplossingen tegelijkertijd, dat we onze ogen hiervoor niet kunnen sluiten. Vandaar dat een eenvoudig en goedkoop onderzoek hiernaar onzes inziens meer dan gerechtvaardigd is. Dit zijn wij aan onze inwoners en omwonenden verplicht om te doen.

Wij weten ten eerste als geen ander dat onderzoek hiernaar tijd en inspanning kost van onze organisatie. We hebben vanavond al gehoord dat die al onder druk staat. De ontwikkelingen. Ten tweede weten we dat de ontwikkelaar hiervan ook wel via de reguliere weg kan komen bovendrijven. Ten derde zouden we volgens de huidige kadernota pas over twee jaar over dit onderwerp evalueren. Maar op het moment dat we hierop zouden wachten, lopen we het risico dat er inmiddels onomkeerbare stappen zijn gezet, waarbij als zo vaak een weg terug geen optie meer is. Wij zijn dan ook van mening dat dit qua timing voor sommigen onder ons mogelijk iets te vroeg komt. Ben je namelijk te snel hiermee, dan krijg je niet iedereen mee. Ben je echter te laat, dan heeft iedereen spijt als haren op het hoofd. Deze afweging hebben wij natuurlijk ook gemaakt. Wij vinden dat het afbreukrisico groter is als we hiermee op een later tijdstip komen, dan om dit nu te doen, zeker gezien het feit dat de totaalplanning van dit zware dossier niet geraakt wordt, als het onderzoek onverhoopt nergens toe zou leiden. Wij hopen dat iedereen die onze motie heeft beoordeeld en onze afweging tot zich heeft genomen, de motie gaat ondersteunen. We doen het tenslotte louter en alleen in het belang van al onze inwoners. Tot zover mijn bijdrage.

MOTIE 3: Onderzoek cycloon-windturbines De raad, gehoord de beraadslaging, constaterende dat: • er veel discussie is onder inwoners van de gemeente Waalwijk en directe omgeving, met betrekking tot de nadelen van de komst van windturbines op verschillende locaties binnen de gemeente Waalwijk; • reguliere windturbines slachtoffers veroorzaken onder vogels en vleermuizen; • de Cycloon-windturbine, een compleet nieuw ontwikkelde generatie windturbines betreft, die tegemoetkomt aan de belangrijke nadelen die inwoners wel van de reguliere windmolens ervaren, zoals o.a. slagschaduw en laagfrequent geluid; Notulen raadsvergadering 29 april 2021

40

• de Cycloon-windturbine, daarnaast diverse innovatieve technieken met zich meebrengt, zoals o.a. een uniek opslagsysteem voor de duurzaam opgewekte energie en mede daardoor voor o.a. balans kan zorgdragen op het elektriciteitsnetwerk; • onder en naast dit soort nieuwe Cycloon-windturbines, de ruimte multifunctioneel kan worden ingezet voor meerdere doeleinden, zoals bijvoorbeeld kantoorruimte, restaurant, (waterstof)tankstation en/of oplaadplaats; overwegende dat: • het zoveel mogelijk voorkomen van overlast door windturbines voor inwoners en omwonenden heel belangrijk is; • er innovaties zijn binnen de windmolenindustrie, waarvan de Cycloon-windturbine een goed voorbeeld is; • onderzoek naar: “Windturbines die minder nadelen veroorzaken voor inwoners en omwonenden; Multifunctioneel inzetbaar zijn; Innovatief en een mogelijke bijdrage kunnen leveren aan de versnelling van de energietransitie”, wenselijk is; draagt het college op: 1. om onderzoek te (laten) verrichten naar de haal-, betaal- en inpasbaarheid van de Cycloon-windturbine binnen het Ecopark/Haven 8 Oost Afronding en in het zoekgebied voor windenergie van de gemeente Waalwijk. 2. de resultaten hiervan voor 01-10-2021 met de raad te delen, en gaat over tot de orde van de dag. De heer Spohr: Ik heb naar aanleiding van het betoog en de motie een aantal vragen aan de heer Frodyma.

Ik heb met belangstelling kennisgenomen van de motie. Ook wij zijn voorstander van technische innovatie, zeker als het gaat om gemeentelijke plannen, zoals de grootschalige opwek. In dit geval is het echter wel van belang dat de onlangs vastgestelde kadernota Grootschalige opwek niet wordt opengebroken, zodat we geen nieuwe discussies krijgen. Daarom heb ik een aantal vragen. Blijft na aanvaarding van de motie de kadernota Grootschalige opwek ongewijzigd in stand? Beïnvloedt de motie de positie van Waalwijk in het kader van het RES? Verder is het de bedoeling dat het gevraagde onderzoek wordt uitgevoerd door de gemeente. Wij kunnen ons dat voorstellen, omdat dit nauwelijks kosten met zich meebrengt. De vraag is of de heer Frodyma – hij zei al dat de belasting op de gemeentelijke organisatie groot is – daarmee ook doelt op onderzoek door een derde partij. In dat geval komt de vraag naar de kosten natuurlijk naar voren. Onze vraag is ook hoe het onderzoek wordt ingestoken, gelet op de eisen die bij aanbesteding gelden. Die mogen namelijk niet worden geschreven op een specifieke leveranciers van windturbines. Daar heeft het op dit moment een beetje de indruk van.

Kan de heer Frodyma die indruk wegnemen? Wordt in het onderzoek een vergelijking gemaakt in de capaciteit van windturbines? Hoeveel cycloon-windturbines zijn qua capaciteit misschien vergelijkbaar met reguliere windmolens? Tot slot, in het algemeen, wordt in de kadernota Grootschalige opwek gesteld dat alleen bewezen technieken dienen te worden gebruikt. Wanneer spreken we in dit kader over een bewezen techniek? Mevrouw IJpelaar: De heer Spohr heeft mijn vragen eigenlijk al gesteld. Wij zijn ook voor innovatie, dus we zijn niet bang voor nieuwe dingen. Maar ik vroeg mij ook nog af wat er eigenlijk bekend is uit de pilots met deze windmolens. Mevrouw Klerks: Ik moet de heer Frodyma complimenteren met de framing die hij gebruikt in zijn betoog, door iedereen die tegen de motie gaat stemmen weg te zetten als mensen die niet innovatief zijn. Ik heb wel een paar vragen. Hij geeft aan dat de windmolens die hij voorstelt, de markt op komen. Waar zouden die komen? Als ik deze windmolens google, kom ik alleen maar positieve artikelen van ontwikkelaars ervan. In het artikel in het Brabantsch Dagblad staat echter dat het volgens de TU Delft niets gaat Notulen raadsvergadering 29 april 2021

41

worden. Als we een onderzoek gaan doen, laten we dan bij de TU Delft beginnen. Wat zou dit onderzoek ons opleveren? Waarom zou het niet verstandiger zijn om ontwikkelaars zelf onderzoek te laten doen? Zij gaan er immers straks ook geld aan verdienen. Waarom beperken we het alleen tot cycloon-windmolens? Ik zag vandaag ook een nieuwsartikel over de Skybrator. Dat vond ik toch al veel gezelliger klinken dan een cycloon-windmolen. Waarom zo smal? De heer Slaats: Veel vragen zijn al gesteld. Ik dank de heer Frodyma. Volgens mij is het altijd goed om erover na te denken hoe we stappen vooruit kunnen zetten op het gebied van duurzame energie. Toch roept de motie bij de fractie van GroenLinksaf nog aardig wat vragen op. De eerste vraag is al gesteld, maar niet zo concreet. Hoe komt de heer Frodyma erbij dat wij bang zijn voor nieuwe ideeën? Dat was de opening van het betoog en dat vroeg ik me meteen af. Waar doelt hij op met een goedkoop en eenvoudig onderzoek? Wat zijn de kaders van dat onderzoek? Volgens mij hebben we als raad met elkaar afgesproken dat we elke opdracht goed inkaderen. Voor nu zie ik niet veel meer dan een onderzoek.

Denkt u dat deze innovatieve windmolens het hele windturbinevermogen kunnen opbrengen wat nu in de kadernota is opgenomen? Dus kunnen alle windmolens vervangen worden door deze innovatie? We hebben hele gesprekken gevoerd in de regio over de opwek van duurzame energie, omdat het best ingewikkelde materie is voor de afzonderlijke gemeenten. Er zijn ook gesprekken gevoerd om een uitvoeringsorganisatie op te richten, dat kennis vergaart en de regio meer richting gaat geven. Zou het niet veel verstandiger zijn om dit soort zaken, over ingewikkelde innovatie, bij de regio neer te leggen? Waalwijk is wat dat betreft maar een kleine speler in het geheel. Mevrouw Schuijffel: Voorzitter. Allereerst wil ik aan de heer Frodyma vragen hoe hij erbij komt dat wij niet geïnteresseerd zouden zijn in nieuwe ontwikkelingen. Volgens mij is dat juist wat we altijd hebben gezegd. Ik zit samen met de heer Frodyma in een groep die informatie gaat ophalen over nieuwe ontwikkelingen die spelen. Ik vind het een bijzondere manier om zijn boodschap te brengen. Ik zie in de motie staan dat er een heleboel problemen waar mensen bezwaar tegen hebben, worden opgelost.

In hoeverre is het al duidelijk dat deze nieuwe technieken, zoals skybrators en cycloon-winturbines, niet tot nieuwe problemen voor windenergie gaan leiden? Mevrouw Pouw: Ik heb twee vragen die heel dicht bij de vragen liggen die mevrouw Klerks al heeft gesteld. We zien in het hele land weerstand tegen windmolens met wieken. Elke paar jaar komen er nieuwe varianten op de markt, ook zonder wieken, die dan de toekomst zouden zijn. Sommige bedrijven die ermee bezig waren, zijn al failliet. In Waalwijk hebben we nu het voorstel om de cycloon-windturbine te onderzoeken. In oktober 2020 is in de gemeente Sittard-Geleen een voorstel gedaan om windturbines zonder wieken te bespreken. Vandaag heb ik ook het voorstel van de VVD gemeente Beuningen gezien, die verschillende varianten van Vortex wel ziet zitten, en diverse varianten, zoals de Skybrator, laat onderzoeken. Als bijna iedere gemeente tegen dezelfde problemen aanloopt, is het dan een idee om samen met andere gemeenten onderzoek te laten doen naar windmolens zonder wieken? Dat zou ons wellicht veel geld en ambtenarenuren kunnen uitsparen. Het tweede. De windenergie-expert heeft over alle varianten windmolens zonder wieken gezegd dat er niet zo veel energie uit zal komen als uit traditionele varianten.

Hoe kijkt de heer Frodyma daar tegenaan? De heer Frodyma: Zoals ik al eerder heb aangegeven, komt dit soort nieuwe technologie erop neer dat deze windmolens niet in Europa staan. Ze staan in Amerika, op de Filipijnen en in Brazilië. Daar worden ze gebruikt op militaire bases ter voorziening van de energie. Men wil daar namelijk niet afhankelijk zijn van de lokale toevoer van elektriciteit. Met andere woorden: alles wordt afgeschermd. Je kunt er niets over terugvinden en geen foto’s van zien. Ze zijn er echter wel en de opbrengsten zijn bekend.

Notulen raadsvergadering 29 april 2021

42

Voor zover ik ben geïnformeerd, is er in Lelystad een traditionele windmolens van 2 MW. Daarvan zijn de opbrengsten bekend. Men heeft gekeken wat er gebeurt als je daar een cycloon-windturbine plaatst met hetzelfde vermogen neerzet. Met dezelfde windsnelheid levert dat 15 tot 20% meer energie op. Dat blijkt zo voor iedere cycloon-windmolen te zijn. Die cycloon-windmolen gaat geen 20 jaar mee, maar 40 jaar. Met andere woorden: als je de lijn doortrekt, zul je zien dat je voor twee reguliere windmolens één zo’n turbine kunt neerzetten, zelfs met nog meer opbrengst dan die twee traditionele windmolens bij elkaar. Aan het westen van de Spangense sloot zitten wij in een gebied waar nog helemaal geen infrastructuur is. Deze windmolen zou je daar kunnen neerzetten en kan na ongeveer anderhalf tot twee jaar bouwen gelijk operationeel zijn, want hij kan leveren aan het lokale elektriciteitsnet. Zie daar maar eens wat te krijgen. Bovendien heeft de turbine een opslagsysteem. Zowel KIVI als zijn voorzitter Theo Nolans, een bouwkundig engineer die gespecialiseerd is in innovatieve technologie, geven aan dat dit soort windturbines de markt gaat overnemen, behalve dan dat de ontwikkelingen worden tegengehouden door een heel sterke lobby van andere windmolenontwikkelaars.

Als je vervolgens gaat kijken waarnaar we op zoek zijn in deze markt en waarom ik zo’n voorstander van ben om een onderzoek te gaan doen, is dat het opslagsysteem van deze molen balans kan brengen in het elektriciteitsnet. Met andere woorden: hier is heel de markt naar op zoek, want het is een turbine die in tijden dat het hard waait de energie opslaat en in tijden van schaarste energie kan afgeven. Daarom is dit zo uniek. Ik heb er gegevens van gezien. We hebben er bewust voor gekozen om de 8 MW cycloon-windturbine te tonen. Dat is een geweldig gebouw, maar je hebt ze ook van 1 MW, 2 of 3 MW, variërend in allerlei hoogtes. Dit intrigeerde mij om te zeggen: dit moet onderzocht worden, want dit is waar we tegenaanlopen. Natuurlijk zijn er ook heel veel andere technieken. Er werd naar 1Vandaag gewezen met andere technieken. Daar hebben we natuurlijk ook naar gekeken, maar dat levert niet zo veel energie op. Ik kijk even naar de vragen die gesteld zijn. Ik begin met mevrouw Schuijffel. Zij vraagt hoe wij erbij komen dat zij niet voor innovatieve manieren zijn. Dat komt doordat wij allemaal altijd uitgaan van bewezen technieken. Deze techniek heeft juist in zich dat hij bewezen is. In Amerika werkt het gewoon. Op de Filipijnen werkt het gewoon. Het vervelende is alleen dat het allemaal op militaire bases staat, dus je kunt er geen foto’s van nemen en je mag het ook niet bekijken.

Wat is er bekend vanuit de pilots? De pilots geven aan dat de cyloon-windturbines meer opbrengsten genereren dan een traditionele windturbine. Laten we eens kijken naar de nadelen van huidige turbines. Stel dat dit het ei van Columbus is: hij geeft bijvoorbeeld geen slagschaduw en geen laag-frequent geluid en de aansluitkosten zijn veel lager dan bij een traditionele windmolens. Zelfs het onderhoud is volgens de cijfers die mij hebben bereikt, goedkoper, namelijk € 70.000 per jaar tegenover € 100.000 per jaar voor een traditionele windturbine. Ook daarmee zou je al in de goede richting zitten. Dat zijn gegevens die onderzocht en bevestigd moeten worden. Daarom stel ik voor om een onderzoek te starten, want misschien is dit hetgeen waar we allemaal naar op zoek zijn. Dan kom ik op de vraag of we het niet beter in regioverband kunnen aanpakken. Daar zijn we al mee bezig. Op 19 mei komt er een afspraak met de REKS, met allerlei vertegenwoordigers en specialisten. Op 19 mei is er ook nog een gesprek met de provincie hierover. Dat proberen we met elkaar te koppelen. We proberen dus zo goed mogelijk alles in beeld te brengen. Vanuit de werkgroep schuift mevrouw Schuijffel aan. Zij kan rechtstreeks de antwoorden krijgen vanuit de ontwikkelaar. Dat is al geregeld.

Notulen raadsvergadering 29 april 2021

43

Het gaat nu om het onderzoek en er is gevraagd naar de kosten. Van mij mag het gewoon een onderzoek door de organisatie zijn. We hebben vanavond gehoord dat de ambtelijke organisatie onder druk staat, maar dit behoort gewoon tot de reguliere taken, mijns inziens. Ik vertrouw erop dat dit heel goed voor elkaar komt. Als je aanschuift bij de ontwikkelaar – ik heb begrepen dat de procesmanager het aanbod van Paul van Dijk al heeft geaccepteerd. Het lijkt dus de goede richting op te gaan. Onderzoek gebeurt aan de ene kant dus al, maar aan de andere kant wil ik ervoor waken dat het niet te eenzijdig gaat gebeuren. De voorzitter: Mijnheer Frodyma, ik ga u onderbreken. U hebt heel wat vragen ontvangen. U probeert ze te beantwoorden, maar dat leidt weer tot vervolgvragen. Ik kijk ook een beetje naar de eindtijd. In feite is er een dilemma. Ik hoor u heel veel dingen zeggen, waarvan ik denk dat het beweringen zijn, want de bewijslast is een beetje moeilijk als de militairen op de Filipijnen geen informatie vrijgeven. De vraag is of je dat verder wilt onderzoeken in regionaal verband of niet. Ik denk dat de raad al redelijk in beeld heeft of hij met een onderzoek akkoord gaat of niet. Ik wilde proberen om een beetje naar een afronding te komen. De heer Ottens: Ik heb geen vraag aan de heer Frodyma. In de hoeveelheid vragen wil ik hem een klein beetje ondersteunen.

Volgens mij heeft de motie geen consequenties voor het besluit dat is genomen in het kader van de kadernota Grootschalige opwek duurzame energie. Daar waar het gaat om ambtelijke capaciteit die ingezet moet worden, moet je je ook afvragen of het straks kan meehelpen in het voorkomen van allerlei procedures, als je dit onderzoek doet en je hebt een antwoord op de vraag of dit werkelijke een bijdrage kan gaan leveren. Die procedures kosten namelijk ook veel ambtelijke capaciteit. De voorzitter: Dank u wel voor deze toevoeging. De heer Slaats: Een deel van mijn vragen is niet beantwoord. Ik heb nog wat extra vragen. Dat is lastig op dit late tijdstip, maar op dit moment kan ik geen besluit nemen over de motie, dus ik moet ze echt stellen. Ik zou graag willen weten van wie de heer Frodyma al deze informatie heeft. Hij heeft veel informatie die blijkbaar geheim is of die wij niet zelf kunnen opzoeken. Dat vind ik lastig. Waar komt die informatie vandaan? Hij zei ook dat men al bezig is met de regio. Wie is daarmee bezig? Daar ben ik heel benieuwd naar. Als laatste. De heer Ottens vraagt altijd wat de kaders zijn van het onderzoek, waar het aan moet voldoen et cetera. Daar ben ik benieuwd naar. Eén vraag is nog niet helemaal duidelijk beantwoord.

Kunnen wij die veertien windmolens die in de kadernota staan, allemaal kunnen vervangen door de cycloon-windturbines? Daar ben ik echt heel benieuwd naar. De voorzitter: Dat zijn vier duidelijke vragen. Een kort antwoord graag. De heer Frodyma: Die veertien windmolens zouden in principe allemaal vervangen kunnen worden door deze turbines, maar de vraag is of het esthetisch gezien verantwoord is. Ze hebben nogal veel ruimte nodig. Het grote nadeel, of misschien is het ook een voordeel, is dat ze een grote footprint hebben. Dat is een nadeel als je er veertien wilt plaatsen … De voorzitter: U zou kort antwoorden. De heer Frodyma: Dat kan. Punt. De voorzitter: Oké. De tweede vraag.

Notulen raadsvergadering 29 april 2021

44

De heer Frodyma: De informatie die ik krijg, komt rechtstreeks van de ontwikkelaar. Die kan ik niet verifiëren. Ik weet niet of die informatie klopt. Dit wordt mij verteld en het onderzoek is juist bedoeld om het te controleren. Met betrekking tot de vergadering van 19 mei: er zijn meerdere mensen geïnteresseerd in de werking dan wij alleen in Waalwijk. Paul van Dijk heeft een uitnodiging rondgestuurd. In het overleg zitten vertegenwoordigers van de REKS, de procesmananager van Waalwijk, de coöperatie Energiegezond Waalwijk. Dat is de groep die op 19 mei bijeenkomt. Daarnaast loopt er een afspraak bij de provincie die uiteindelijk kan zeggen dat ze met dezelfde ontwikkelaar verder spreekt. De voorzitter: Dat waren drie van de vier vragen. Ik ben zelf de vierde vergeten. De heer Slaats: Wat zijn de kaders van het onderzoek? Voor mij is dat nog geheel onduidelijk. Gaan we onderzoeken of al die windmolens vervangen kunnen worden? Gaan we onderzoeken of de impact van het te gebruiken grondoppervlak niet veel te groot is? Gaan we kijken naar het geluid? Ik kan me zo veel dingen erbij voorstellen. De heer Frodyma: Laten we het gewoon globaal houden. Het komt erop neer dat we onderzoeken of ze werken en of ze kunnen waarmaken wat ze beloven. Volgens de informatie die ik heb ontvangen, kan het allemaal, maar dat moet geverifieerd worden. Daar is dat onderzoek voor nodig.

Welke kaders moeten we vaststellen? Ik ga ervan uit dat een simpel onderzoek wordt, een verificatie van de gegevens in Amerika. Daar kan gewoon de informatie worden opgevraagd van het vermogen dat de windmolens opleveren. Mevrouw Schuijffel: De heer Frodyma zei dat het onderzoek zou behoren tot de reguliere taken. Ik vroeg me af waarom deze motie dan nodig is? Is dat niet een beetje prematuur? Denkt u echt dat dit simpele onderzoek daadwerkelijk gaat leiden tot inzichten, terwijl we de gegevens bij de ontwikkelaar moeten halen die u al gesproken heeft, en op plaatsen waar wij niet mogen komen, namelijk allerlei defensieterreinen? De heer Frodyma: Dat kan gewoon. Daarvoor is dat onderzoek. Zover mij bekend, kunnen die gegevens gewoon via de ontwikkelaar opgevraagd worden in Amerika. Mevrouw Klerks: Ik heb geen vraag meer, maar ik wilde aangegeven hoe de VVD gaat stemmen. Wij zijn het spoor een beetje bijster. Er staan windmolens op geheime bases die we niet kunnen zien. Het wordt echt een beetje een raar verhaal, dus wij haken af en zullen tegenstemmen. We kunnen hier echt helemaal niks mee. De heer Spohr: Ik wil een klip-en-klaar antwoord op de vraag die wij gesteld hebben.

Impliciet zei de heer Frodyma het net al, maar blijft de kadernota overeind? Wordt deze niet gewijzigd? Wordt hierdoor in ieder geval niet het bod van de gemeente Waalwijk ten behoeve van het REKS gewijzigd? Vindt het onderzoek plaats door de gemeente en dus niet door derden? De heer Frodyma: Het onderzoek hoeft wat mij betreft niet door derden te gebeuren. Het raakt de kadernota niet, want we gaan eerst eens kijken of de techniek werkt zoals men zegt. Ik heb in de motie gezegd dat het onderzoek voor 1 oktober 2021 klaar moet zijn. Dat geeft al aan dat het heel gemakkelijk is om de gegevens op te vragen. Het raakt qua tijdspad niet aan de kadernota. Het zou ook het bod van de gemeente niet moeten raken. De voorzitter: Dames en heren, ik denk dat we het moeten doen met deze informatie. U kunt zich een mening vormen over de motie die is ingediend door LokaalBelang, PvdA,

Notulen raadsvergadering 29 april 2021

45

Lijst De Jongste en SGP. Zijn er nog andere fracties die de motie steunen en willen medeondertekenen? Dat is niet het geval. Beantwoording college Wethouder Odabasi: Voorzitter. Allereerst heb ik twee vragen aan de heer Frodyma. De voorzitter: Nu draait u het om. Wethouder Odabasi: Als dat mag. Ik heb deze vragen voordat ik een reactie kan geven. Ik heb vanavond zo veel informatie gehoord van de heer Frodyma. Hij heeft zelf al heel veel onderzoek gedaan. Volgens mij heeft hij alle antwoorden die hij aan ons vraag, zelf al. Zou hij zijn rapport niet met ons kunnen delen? Dan bespaart ons dat een onderzoekje. Mijn tweede vraag is de volgende. Stel dat hij dat niet wil, wat denkt hij dan dat het onderzoek gaat kosten. Ik zie in de motie geen dekking of bedrag genoemd. Wat denkt hij dat ervoor nodig is? De voorzitter: Ik geef de heer Frodyma straks de kans nog om hierop te reageren. Maar eerst zou ik graag uw reactie willen horen. Wethouder Odabasi: Prima, voorzitter. Toen wij van het initiatief op de hoogte waren, hebben wij onze ogen en oren er niet voor gesloten. Zoals de heer Frodyma aangeeft, is er binnenkort een gesprek met de programmamanager duurzaamheid en de ontwikkelaar om te informeren wat de mogelijkheden zijn van deze cycloonturbine. We hebben een kadernota vastgesteld na een heel lang proces. Daarin hebben we een heel uitgesproken opdracht geformuleerd.

Dat betekent dat wij voor 2030 een opdracht hebben te voldoen en dat wij bewezen technieken gaan gebruiken. Als uit dat gesprek met de organisatie blijkt dat dit een bewezen techniek is en dat het haalbaar is, dan zullen wij er bij u op terugkomen. Ik wil eerst dat gesprek afwachten. Vanuit het college raden wij deze motie op dit moment af. De voorzitter: Als reactie op het betoog van de wethouder kan de heer Frodyma antwoord geven op de twee vragen van mevrouw Odabasi. De heer Frodyma: De gegevens die ik heb, kan ik niet delen, want er is geen rapport van. Er is alleen informatie beschikbaar van de ontwikkelaar. Vandaar dat ik zeg dat er een onderzoek moet komen om het boven water te halen via Amerika. De tweede vraag ben ik even kwijt. Ik heb wel een reactie op de wethouder. Ik vind het heel vreemd dat zij in het krantenartikel van 11 april wel aangaf dat ze een onderzoek gaat doen. Klaarblijkelijk is ze van gedachten veranderd. Dat vind ik een vreemde gang van zaken, maar dat had ik in een eerder stadium al aangegeven. Het heeft volgens mij niet zo veel om handen. Volgens mij is het de taak van de organisatie om dit soort dingen te onderzoeken, zodat je de inwoners mogelijk van heel veel onnodige hinder van windmolens kunt ontzien. Dat is de motivatie die mij bezighoudt. De voorzitter: Ik constateer dat we nog geen antwoord hebben op de tweede vraag van mevrouw Odabasi.

In plaats daarvan komt het punt waarom ze ineens geen onderzoek mee wil doen. Ik geef haar nog even de gelegenheid om daarop te reageren. Ik stel voor om daarna af te ronden en naar de besluitvorming te gaan. Wethouder Odabasi: De heer Frodyma gaf aan dat het om een eenvoudig en goedkoop onderzoekje zou gaan over de haalbaarheid, betaalbaarheid en inpasbaarheid van deze windmolens. Dat is geen klein onderzoekje, zoals hij het probeert te framen. De inpasbaarheid alleen al is een heel uitgebreid onderzoek. Ik heb gevraagd of hij daar ook dekking bij kan aangeven, want dat staat niet in de motie. Dat was mijn vraag. Over de opmerking dat ik in de krant had aangegeven dat wij bereid zijn om iets te onderzoeken: Notulen raadsvergadering 29 april 2021

46

volgens mij doen we dat nu ook. De gesprekken met de ontwikkelaar zijn er niet voor niets. Er vindt een gesprek plaats en aan de hand van dat gesprek zullen vervolgstappen bekendgemaakt worden. Op dit moment zijn we nog niet zo ver. Ik heb daar niet mee aangegeven dat we een heel uitgebreid onderzoek gaan doen. Ik heb in datzelfde artikel ook gezegd dat het bewezen technieken moeten zijn en dat het haalbaar moet zijn voor 2030. De heer Frodyma: De techniek is bewezen. Het kan gewoon uit het budget voor duurzame energie betaald worden. Bij de laatste kadernota hebben we daarvoor een budget vastgesteld, mogelijkerwijze kan het daaruit betaald worden. Het onderzoek hoeft in mijn optiek niet zo veel te kosten, maar daarover kunnen we van mening verschillen. De voorzitter: Ik zou willen afronden, maar de heer Slaats vraagt nog om het woord. De heer Slaats: Ik zou graag een tweede instantie willen om te reageren. De voorzitter: Dat kan. Zijn er nog anderen voor de tweede instantie? Tweede termijn De heer Slaats: Voorzitter. Ik zou graag willen aangeven dat de fractie van GroenLinksaf zeker niet tegen vernieuwing is op het gebied van duurzame energie. Sterker nog, wij hebben daarvoor gepleit tijdens de behandeling van de kadernota.

In dit geval lijkt het er een beetje op dat de heer Frodyma gestuurd is door de ontwikkelaar om een onderzoek te laten doen door de gemeente om te kijken of bepaalde windmolens haalbaar zijn in deze gemeente. Mijn voorstel is dat de ontwikkelaar zelf zijn onderzoeken doet en daar het gesprek over aangaat met de gemeente. Dat lijkt mij veel beter. We hebben best een lang gesprek gehad over de kadernota, wat best een gevoelig onderwerp was dat heel veel emotie heeft losgemaakt, dus we hebben een maatschappelijke verantwoordelijkheid om met dit onderwerp om te gaan. Nu merk ik toch een beetje dat er proefballonnetjes worden opgelaten. Er wordt geschermd met informatie die wij niet kunnen verifiëren. De TU Delft heeft in de krant gezegd dat het vooralsnog helemaal geen haalbare kaart is. De fractie van GroenLinksaf zal tegen de motie stemmen. We hopen dat de ontwikkelaar met een goed onderzoek komt en dat we dan gebruik kunnen maken van dergelijke zaken. Ik meen dat de gemeente Waalwijk niet verantwoordelijk ervoor is om het onderzoek zelf te gaan uitvoeren. De heer Spohr: Voorzitter. De CDA-fractie vindt het een sympathieke motie, maar zit met dezelfde problemen als GroenLinksaf. Voor ons is het belangrijk dat de kadernota overeind blijft en dat noch de kadernota, noch de pot van de REKS wordt aangetast.

De heer Frodyma zegt dat dat zo is, maar wij kunnen dat niet goed beoordelen. Verder zijn er heel veel zaken onduidelijk, zeker wat betreft de techniek en de wijze waarop we dit moeten onderzoeken. En we hebben gesproken over bewezen technieken. Ik heb in mijn bijdrage duidelijk aangehaald dat we moeten oppassen dat we niet een onderzoek moeten doen naar een product van een specifieke leverancier. Ook in de aanbesteding kun je dat absoluut niet waarmaken. Al met al zeggen wij: de motie is sympathiek, maar we horen ook dat er gesprekken plaatsvinden in de regio. We hebben de portefeuillehouder ook gehoord. Wij willen eerst de gesprekken afwachten. We zullen de motie daarom niet steunen. De heer Ottens: Voorzitter. Ik begrijp op zich de reacties van de het CDA en GroenLinksaf waar het gaat om het houden van de voortgang in de uitvoering van de REKS. Wat ik jammer vind, is dat het nu vooral gaat om de leverancier, terwijl het de heer Frodyma vooral te doen is om het type turbine en de voordelen die dat type turbine kan hebben voor onze inwoners. Dat er veel onbekend is en dat er veel boven water gehaald wordt: het is net even de manier waarop dat gebeurt. Ik begrijp van de wethouder dat er Notulen raadsvergadering 29 april 2021

47

gesprekken plaatsvinden tussen de programmamanager duurzaamheid en in de regio met de ontwikkelaar. Ik zou het in die zin jammer vinden dat de raad zich om procedurele redenen niet zou uitspreken voor de motie. Uiteindelijk is iedereen gebaat bij voortgang van de uitvoering van de REKS en onze energieopgave. Als dat kan leiden tot snelheid, zou ik zeggen: onderzoek het in ieder geval. De heer Van Groos: Voorzitter. Gezien het feit dat de motie heel veel vragen oproept en de portefeuillehouder aangeeft dat ze aandacht heeft voor deze ontwikkeling die mogelijk een voordeel kan opleveren voor bewoners, vinden wij de motie nu niet nodig. Wij wachten af wat de portefeuillehouder later in dit traject te melden heeft. Mevrouw IJpelaar: Voorzitter. Wij vinden de motie ook sympathiek en wij zijn zeker voor innovatie. Maar ik vind de motie eigenlijk een beetje onduidelijk. Zoals anderen ook hebben verwoord, weet je niet waar je de gegevens vandaan moet halen. Het is niet duidelijk. Daarom zal ik de motie niet steunen. De voorzitter: Dank u allen. In feite was de tweede termijn een soort ronde van stemverklaringen. Dat hoeft u straks niet meer te doen.

Besluit 12. (4.3-21) Vaststelling bestemmingsplan Waalwijk, Wijnruitstraat 196 Zonder hoofdelijke stemming gaat de raad unaniem akkoord met het voorstel. 13. (4.5-21) Verbouwingskrediet Den Bolder De voorzitter: Ik geef de gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Mevrouw Schuijffel: Wij gaan wel akkoord met het voorstel, ondanks het feit dat wij door de portefeuillehouder niet overtuigd zijn van de voordelen van het uitstellen van het energieneutraal maken van Den Bolder. Wij vinden dat een gemiste kans. We gaan nu akkoord omdat we ook de voordelen zien van de voorgestelde aanpassingen voor Waspik. De heer Van Groos: Wij vragen aantekening te hebben tegengestemd, op basis van de argumenten die ik heb ingebracht. Mevrouw IJpelaar: Wij zullen ook tegen het voorstel stemmen, omdat wij vinden dat er onnodig veel geld mee gemoeid is. Zonder hoofdelijke stemming gaat de raad akkoord met het voorstel, waarbij de leden IJpelaar en Van Groos geacht worden te hebben tegengestemd. 14. (R4.2-21) Rekenkamerrapport Governance Parkmanagement De voorzitter: Bij dit agendapunt is een motie ingediend. Ik stel voor om het voorstel zonder hoofdelijke stemming vast te stellen. Zonder hoofdelijke stemming stemt de raad in met het voorstel. De voorzitter: Wenst u hoofdelijke stemming over de motie? De heer Klerx: Wat mij betreft kunnen we de motie zo aannemen.

Notulen raadsvergadering 29 april 2021

48

De voorzitter: Zijn er mensen die daar iets op tegen hebben? Mevrouw Klerks: De VVD vindt het niet noodzakelijk om een tijdelijke werkgroep aan te stellen. Wij denken dat er andere zaken zijn die een hogere prioriteit hebben. We kunnen er wel mee leven dat de motie uitgevoerd wordt, maar wij zullen niet actief voor stemmen. We willen daarom aantekening dat we hebben tegengestemd. De heer Tiemstra: In grote lijnen hetzelfde. Het collegevoorstel biedt voldoende waarborgen. Als de motie wordt aangenomen, kunnen we ermee leven, maar het zal niet dankzij onze stem zijn. De raad neemt deze motie zonder hoofdelijke stemming aan, waarbij de leden Van der Weijden, Spierings, Kuijten, Klerks, Van Tuyl, Tiemstra en Van Zelst geacht worden te hebben tegengestemd. 15. (R4.1-21) Verlenging ontheffing vereiste ingezetenschap wethouder Daandels De voorzitter: Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. De heer Van Groos: Op grond van onze bijdrage vragen wij aantekening niet akkoord te zijn gegaan met de ontheffing. De heer Ottens: Voor de fractie van de PvdA geldt hetzelfde. Mevrouw Schuijffel: Ik heb het straks al gezegd. Vanwege de aankomende verkiezingen in maart 2022 zullen wij nu akkoord gaan, maar het moge duidelijk zijn dat wij de voorkeur geven aan meer binding met onze gemeente.

De heer Tiemstra: Met de argumentatie van dit jaar, van vorig jaar en van twee jaar geleden, gaan wij ook dit jaar niet akkoord met dit voorstel. Zonder hoofdelijke stemming gaat de raad akkoord met het voorstel, waarbij de leden Ottens, Van Groos, Tiemstra en Van Zelst geacht worden te hebben tegengestemd. 16. (R4.6-21) Vierde compensatiepakket corona Zonder hoofdelijke stemming gaat de raad unaniem akkoord met het voorstel. Motie vreemd aan de orde Lessen uit slavernijverleden De motie wordt aangehouden en komt in aangepaste vorm terug in de volgende gemeenteraadsvergadering. Motie vreemd aan de orde Onderzoek cycloon-windturbine Mevrouw Pouw: Ook wij hebben gezien dat de wethouder aandacht heeft voor deze windturbine. Daarom wachten wij af wat er verder gaat gebeuren. De heer Frodyma: Misschien kan de wethouder duidelijkheid verschaffen over wanneer zij de informatie heeft om ermee verder te kunnen. Misschien kunnen we de motie dan aanhouden.

Notulen raadsvergadering 29 april 2021

49

De voorzitter: De wethouder kan nu niet meer deelnemen aan het debat. De spelregels zijn dat de wethouder na de eerste termijn niet meer aan het woord komt. We zijn nu met de besluitvorming bezig en u moet aangeven of u de motie in stemming wilt brengen, wilt aanhouden of wilt intrekken. De motie wordt aangehouden.

Stukken terugverwezen naar het college (T-stukken) 11. (R4.4-21) Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan Akkerlaan 20

Sluiting De voorzitter: Ik sluit de vergadering op gebruikelijke wijze en vraag hiervoor uw aandacht. Tot slot van deze vergadering vraag ik van u een moment van bezinning, waarbij ik in ons aller naam erop vertrouw dat de genomen besluiten en de gevoerde discussies in het belang zullen zijn van onze gemeente en het welzijn van haar inwoners. De vergadering wordt gesloten om 23.55 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van gemeente Waalwijk van 24 juni 2021. De griffier,

De voorzitter,

A.W.J.M. Cornelissen MMC

drs. A.M.P. Kleijngeld

Notulen raadsvergadering 29 april 2021

50

Notulen raadsvergadering 29 april 2021

51