versie 4.0 kadernota grootschalige energie integrale verwerking van het raadsbesluit 28 januari 2021

De realisatie van windmolens dient een algemeen belang. Het levert namelijk een bijdrage aan de oplossing van het klimaatprobleem. Dit brengt met zich mee dat eventuele effecten moeten worden afgewogen tegen dit belang, maar

geluidnormen zijn piekgeluiden en laagfrequent geluid (LFG) verdisconteerd. Het verdisconteren van soorten geluiden in de norm wil zeggen dat op de gevel van de woning het

uiteraard niet onaanvaardbaar mogen zijn. Het is dus niet

totaal van geluid, inclusief piekgeluiden,

uitgesloten dat enige effecten kunnen worden ondervonden.

hoge en lage tonen en LFG, hoorbaar mag zijn tot 47 dB Lden resp. 41 dB

Waalwijk houdt bij het opstellen van de uitgebreide M.E.R.-

Lnight. Bij het vaststellen van deze

procedures en de toetsing van concrete projecten rekening

normen is er rekening mee gehouden

met

(inclusief

dat hinder van windmolens bij veel

laagfrequent geluid), slagschaduw, flora en fauna (inclusief

lagere geluidniveaus optreedt dan

dierenwelzijn), milieuonderzoeken en externe veiligheid.

hinder van andere bronnen van geluid

bekende

milieuaspecten,

zoals

geluid

Hierbij worden de hiervoor bestaande wettelijke eisen gevolgd en een advies van de GGD betrokken. Daarnaast wordt een geluidsmeting (0-meting) uitgevoerd voorafgaand

zoals wegverkeer. Daarom is voor windmolens een lagere norm (in Lden) gehanteerd dan bij andere geluidnormen. Volgens vaste

aan de realisatie van windmolens. Een uitvoeringsplan en

jurisprudentie van de Afdeling

kostenopgave wordt tijdig aan de raad ter beoordeling

bestuursrechtspraak van de Raad van

voorgelegd.

State - recent nog bevestigd in een uitspraak van 8 april 2020 - kan in

Per project of gebiedsontwikkeling zal worden beoordeeld wat

redelijkheid van deze normen worden

de relevante afstanden tot onder andere woonbebouwing zal

uitgegaan. Uiteraard moet tevens

zijn op basis van wettelijke voorschriften omdat dit per gebied

rekening worden gehouden met

en locatie sterk verschilt. Hierbij wordt een minimaal afstand

cumulatie van geluid.

gehanteerd tussen een windmolen en een woning in de bebouwde kom van 750 meter en een woning in het buitengebied van 400 meter. Hierbij wordt uitgegaan van de definitie bebouwde kom zoals aangegeven in de interim omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant. Waar nodig en mogelijk worden aanvullende eisen gesteld in de anterieure overeenkomst en vergunningsvoorschriften ten aanzien van bijvoorbeeld slagschaduw of geluid.

4.6

Levering aan elektriciteitsnetwerk is uitgangspunt

Uitgangspunt bij de grootschalige opwek van duurzame energie op basis van deze kadernota is dat de projecten voor 2030 aangesloten zijn op het netwerk. Over de bestaande capaciteit en de

kadernota grootschalige opwek duurzame energie

30

benodigde uitbreiding daarvan om de regionale en lokale ambities te verwezenlijken vindt overleg plaats met Enexis en Tennet. Om vooraf zekerheid over de haalbaarheid van een initiatief te krijgen, dient een initiatiefnemer aan te tonen dat aansluiting op het elektriciteitsnetwerk voor 2030 feitelijk zal plaatsvinden

kadernota grootschalige opwek duurzame energie

31

5 Rol van de gemeente De gemeente kan in de organisatie van de grootschalige opwek van duurzame energie verschillende rollen hebben, namelijk: een normerende en bewakende rol, een inspirerende rol, een verbindende rol en een ondernemende rol.

Creëren verantwoordelijkheid en bewustwording in de samenleving We willen verantwoordelijkheid en bewustwording creëren binnen de samenleving. Daarom zullen we met een positieve en actieve houding duurzame initiatieven vanuit de samenleving ondersteunen en samenwerkingsverbanden aangaan. Dit vraagt om schakelen tussen een ondernemende, verbindende en inspirerende rol.

Het goede voorbeeld geven We moeten zelf het goede voorbeeld geven. Dit vraagt om een ondernemende rol van de gemeente. Soms zal bij grootschalige energieprojecten een ondernemende rol de juiste zijn. Per project zullen de juiste rollen gekozen moeten worden. Uit de resultaten van de online enquête is gebleken hoe de meerderheid van de respondenten de rol van de gemeente graag ziet. Zo vindt men dat de gemeente de eerste stap moet zetten om een zonneveld of windpark te bouwen. Daarnaast kwam naar voren dat de gemeente een project moet controleren op de wetgeving en voorwaarden. Ook moet Waalwijk ervoor zorgen dat de opwekking van duurzame energie bijdraagt aan de verdere (duurzame) ontwikkeling van de gemeente.

kadernota grootschalige opwek duurzame energie

32

Beleid, vergunningen en toetsen De gemeente heeft in het kader van grootschalige opwek duurzame energie in onder meer een normerende en bewakende rol. Daar hoort ook het opstellen van deze nota bij, die de basis vormt van het te ontwikkelen beleid. Daarnaast beoordeelt de gemeente initiatieven tot grootschalige opwek op alle relevante wet- en regelgeving op nationaal, provinciaal en lokaal niveau. Hierbij worden ook de ruimtelijke uitgangspunten uit deze kadernota meegewogen.

kadernota grootschalige opwek duurzame energie

33

6 Consultatie en vervolgproces 6.1

Het consultatieproces

Op 6 februari 2020 is de concept-kadernota Grootschalig Opwek Duurzame Energie besproken in de gemeenteraad en vrijgegeven voor externe communicatie. De kadernota was dus nog niet klaar. De gemeente wilde het met de ideeën en wensen van inwoners afmaken. Vanaf 1 mei tot 1 oktober 2020 heeft de nota ter inzage gelegen en kon iedereen een reactie geven op de concept-kadernota. In de media is hier op verschillende momenten aandacht voor gevraagd. Ook is er een participatietraject opgezet vanaf juni 2020 tot 1 oktober 2020. Alle inwoners van de gemeente Waalwijk zijn huis-aan-huis per brief geïnformeerd en uitgenodigd deel te nemen aan het proces waarin aandacht werd gevraagd voor de kadernota en hierop te reageren. Voor een uitgebreide beschrijving van het consultatieproces wordt er verwezen naar het participatieverslag11. In hoofdlijn zijn op een drietal wijzen reacties verzameld. 1. De online-enquête Een belangrijk onderdeel van de participatie was de enquête. In de enquête werd de inhoud van de kadernota kort uitgelegd en werden verschillende voorwaarden voor windenergie en zonne-energie getoetst. De enquête is 1.627 keer ingevuld. Alle resultaten zijn te vinden in een apart resultatenrapport12. 2. De bijeenkomsten Op 1 juni 2020 ging het participatietraject van start; een maand na de start van de consultatie.

Het participatietraject bestond uit twee stappen: (1) verkennen en (2) meningen peilen. Het doel van de participatie was om zoveel mogelijk mensen van de gemeente Waalwijk te informeren over de kadernota én actief reacties ophalen. Het bureau dat dit traject heeft uitgevoerd, bureau Stroom, heeft het volgende uitgevoerd: •

10 stakeholdergesprekken;

•

1 informatiebijeenkomst voor de zomervakantie (energiecafé 1);

•

7 inloopbijeenkomsten in de verschillende kernen van de gemeente Waalwijk;

•

1 jongerenbijeenkomst.

In de participatieverantwoording is kort verslag gedaan van de sfeer op de bijeenkomsten. Inhoudelijke reacties en opmerkingen van de aanwezigen zijn genoteerd en opgenomen in de reactienota (zie ook punt 3.). Vragen zijn verzameld en opgenomen bij de veel gestelde vragen op de website van de gemeente13.

11

Participatieverslag 2020, Verslaglegging en verantwoording van het participatietraject Concept-Kadernota Grootschalige Opwek Duurzame Energie Gemeente Waalwijk, bureau Stroom, 19-10-2020 12 Onderzoeksrapport 2020, Resultaten van de enquête over de Concept-Kadernota Grootschalige Opwek Duurzame Energie onder de inwoners van de gemeente Waalwijk, bureau Stroom 14-10-2020 13 https://www.waalwijk.nl/inwoners/veelgestelde-vragen-kadernota_43412/

kadernota grootschalige opwek duurzame energie

34

3. Reacties per mail en post Gedurende de periode dat de nota ter inzage heeft gelegen, was het mogelijk dat belanghebbenden per mail of per post een reactie indienden. In deze periode zijn 130 reacties ontvangen. Alle reacties zijn verzameld in de reactienota. Per reactie is inhoudelijk antwoord gegeven en aangegeven of de reactie tot aanpassing van de nota heeft geleid.

6.2

Vaststellingsbesluit en publicatie

In haar raadsbesluit van 28 januari 2021 heeft de raad de kadernota vastgesteld en via een amendement een aantal aanvullende besluiten genomen, onder andere over het hanteren van een hard afstandscriterium van 750 meter tussen een windmolen en de bebouwde kom. Het volledige raadsbesluit is integraal opgenomen aan het begin van deze kadernota. De aanvullingen door de raad zijn integraal verwerkt in deze nota. De aangepaste kadernota, versie 4.0, zal op de gebruikelijke wijze worden gepubliceerd.

6.3

Van concept naar definitief: belangrijkste wijzingen

Als gevolg van het consultatieproces en de vaststelling van de kadernota in de raadsvergadering van 28 januari 2021 is deze kadernota gewijzigd. Daarnaast hebben redactionele wijzigingen plaatsgevonden om de leesbaarheid te vergroten en heeft een toets plaatsgevonden door een onafhankelijk expert 14. Hieronder is op hoofdlijnen samengevat welke wijzigingen zijn doorgevoerd. •

De inleiding is aangepast aan de actuele inhoud van deze nota. In het concept werden, in tegenstelling tot de huidige nota, de effecten van de warmtetransitie, het elektrisch rijden en besparingen buiten beschouwing gelaten. Daarnaast is nadrukkelijker ingegaan op de reikwijdte van deze nota.

•

Het hoofdstuk ‘Opgave en technieken’ uit het concept is gesplitst in een hoofdstuk 2 ‘De opgave’ en een hoofdstuk 3 ‘Technieken en opwekpotentie’.

•

In het hoofdstuk 2 ‘De opgave’ is in deze nota de opgave naar aanleiding van de reacties aangevuld met de effecten op elektriciteitsverbruik tot 2030 als gevolg van een toename in het gebruik van elektrische vervoer, de warmtetransitie, mogelijke besparingen en autonome groei.

•

Iets meer dan de helft van de respondenten uit de online enquête15 heeft de voorkeur voor een combinatie van zonne-energie en windenergie. Als uitwerking van de reacties is de beter uitgewerkt hoe de opbouw van de opgave eruit ziet.

•

In hoofdstuk 3 ‘Techniek en opwekpotentie’ is de opwek op bedrijfsdaken, restgronden en verhardingen toegevoegd.

14

De heer Dr. N. Roorda, Senior Adviseur voor Duurzame Ontwikkeling, auteur diverse boeken over Duurzame Ontwikkeling 15 Bron: Onderzoeksrapport 2020, Resultaten van de enquête over de Concept-Kadernota Grootschalige Opwek Duurzame Energie onder de inwoners van de gemeente Waalwijk, bureau Stroom 14-10-2020

kadernota grootschalige opwek duurzame energie

35

•

In hoofdstuk 4 ‘Uitgangspunten’ zijn de onderdelen participatie bij projecten en de rol van de gemeente, op basis van de enquêteresultaten, uitgewerkt. Basis blijft dat deze onderwerpen per project nader uitgewerkt worden binnen de in deze nota geschetste kaders.

•

Hoofdstuk 4 ‘Participatie en vervolg’ is gewijzigd naar hoofdstuk 6 ‘Consultatie en vervolgproces’. Het hoofdstuk is geactualiseerd met het gelopen consultatieproces. We spreken in de nota over consultatie en participatie en maken onderscheid tussen het proces dat heeft geleid tot deze nota,

zoals

beschreven

in

paragraaf

6.1,

en

het

participatieproces

bij

individuele

energieprojecten, zoals beschreven in hoofdstuk 4. •

Uit de reacties is gebleken dat inwoners van Waalwijk verschillende belangen naar voren brengen die verband houden met grootschalige opwek en dat zij betrokken willen zijn bij de concrete invulling ervan. Om dit vorm te geven en de verschillende belangen ten opzichte van elkaar te kunnen afwegen, kiezen we als vervolgstap ervoor om voor het zoekgebied een MER op te stellen waarin we alle relevante aspecten op planniveau afwegen op milieu- en landschapseffecten en waarin de belangen van de omgeving nadrukkelijk worden betrokken. De focus ligt daarmee op afweegbare belangen in plaats van absolute randvoorwaarden.

•

Naast de bovengenoemde wijzigingen zijn de reacties zoals aangegeven in de reactienota in de definitieve nota verwerkt.

•

Het volledige raadsbesluit van 28 januari 2021 is integraal opgenomen aan het begin van deze kadernota. De aanvullingen door de raad zijn integraal verwerkt in deze nota.

6.4

Vastgestelde Kaders

Het consultatieproces en de vaststelling van de kadernota in de raadsvergadering van 28 januari 2021 heeft geleid een keuze voor de concrete kaders om onze ambitie op het gebied van de opwek van duurzame energie tot 2030 te verwezenlijken. Deze zijn in de kadernota toegelicht. Samengevat gaat het om de volgende kaders: •

Waalwijk baseert de invulling van de eigen ambitie op basis van een hoge inschatting van het stroomverbruik in 2030;

•

Waalwijk kiest voor grootschalige opwek van energie door middel van bewezen technieken, te weten zon en wind;

•

Waalwijk sluit de ontwikkeling van grote (>10 ha) zonnevelden uit;

•

Waalwijk biedt ruimte aan tenminste 2 middelgrote zonnevelden met een gezamenlijke totale omvang van maximaal 15 hectare;

•

De middelgrote zonnevelden moeten aansluiten aan het bestaande stedelijke gebied;

•

Waalwijk kiest primair voor opwek middels zonne-energie in de vorm van zon op daken, restgronden en een aantal middelgrote velden;

•

De resterende opgave wordt ingevuld met windenergie in de vorm van 14 windmolens met een vermogen van minimaal 4 MW per molen;

•

Grootschalige opwek van zonne- en windenergie vindt enkel plaats binnen het Ecopark/Haven 8 Oost en het zoekgebied ten noorden van de A59;

kadernota grootschalige opwek duurzame energie

36

•

Grootschalige opwek van windenergie in het grootschalig open rivierenlandschap mag niet leiden tot onaanvaardbare en onomkeerbare aantasting van de grootschalige openheid. Tevens mogen initiatieven niet leiden tot onsamenhangende projecten;

•

Er geldt een afstand criterium van minimaal 750 meter voor een woning in de bebouwde kom en een afstand van 400 meter voor een woning in het buitengebied, waarbij uitgegaan wordt van de definitie bebouwde kom zoals aangegeven in de interim omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant;

•

Voor de invulling met windmolens dient zowel voor het zoekgebied (plan M.E.R.) als voor het Ecopark/Haven 8 Oost Afronding (project M.E.R.) een uitgebreide M.E.R.-procedure doorlopen te worden. In deze procedure wordt omwonenden de mogelijkheid geboden om zienswijzen in te dienen bij de commissie M.E.R.;

•

Uitgangspunt bij de ontwikkeling en de herontwikkeling van grootschalige opwek is minimaal 50% lokaal eigendom.

6.5

Vervolgproces

Op dit moment wordt het Ecopark doorontwikkeld met een nieuw zonneveld van Energiecoöperatie LangstraatZon. Met Eneco zal worden gesproken over hun plannen voor vervanging van de bestaande windmolens. Voor het aansluitende gebied Haven 8 Oost is een separate nota van uitgangspunten vastgesteld, waarin de ruimtelijke keuzes voor dat gebied worden beschreven. Daarbij gelden de uitgangspunten die in deze kadernota zijn geformuleerd onverkort. De milieu- en omgevingseffecten van grootschalige opwek binnen het Ecopark en Haven 8 Oost zullen op projectniveau eveneens worden gewogen in een uitgebreide M.E.R.-procedure. Zoekgebied Om de kaders en uitgangspunten die in deze kadernota zijn vastgesteld op verantwoorde wijze te vertalen naar een concrete invulling van het zoekgebied, is het voeren van een uitgebreide M.E.R.procedure een logische vervolgstap. Dit is namelijk het meest geëigende instrument om alle naar voren gebrachte belangen op transparante wijze te (kunnen) wegen. De eerste stap om tot een M.E.R. te komen, is het opstellen van een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). De NRD vormt de agenda voor het M.E.R., waarin bijvoorbeeld wordt beschreven welke effecten in de MER worden onderzocht (‘reikwijdte’), de manier waarop en met welke diepgang (‘detailniveau’). De NRD voor het zoekgebied wordt zoveel mogelijk in samenspraak met belanghebbenden tot stand gebracht.

Daarnaast wordt de Commissie M.E.R. in een vroegtijdig stadium om advies gevraagd over het beoordelingskader en de beoordelingssystematiek. Naast de reguliere afwegingen in de M.E.R.-procedure wordt expliciet meegenomen: •

De inbreng van omwonenden, rechtstreeks en in de vorm van zienswijzen in te dienen bij de commissie M.E.R.;

•

Het harde afstandscriterium;

•

De keuze voor opstellingen in lijn of clusters van windturbines;

kadernota grootschalige opwek duurzame energie

37

•

Dat bij het opstellen van M.E.R.-rapportages, waarbij ook de consequenties van windturbines voor de volksgezondheid worden onderzocht, tevens een advies van de GGD wordt betrokken;

Het afstandscriterium en de uitkomsten van de M.E.R ten aanzien van de opstelling van windturbines dienen te worden vastgelegd in de ruimtelijke regels van een bestemmings- of omgevingsplan dan wel in beleidsregels ten behoeve van het verlenen van omgevingsvergunningen.

Om te bepalen welke partijen op welke wijze zullen worden geraadpleegd bij het opstellen van de NRD wordt na het vaststellen van deze kadernota een plan van aanpak gemaakt. Het streven is dit plan van aanpak in de eerste helft van 2021 gereed te hebben, waarna de opdracht voor het opstellen van een NRD en M.E.R. kan worden aanbesteed. Naar verwachting zal het proces om te komen tot een M.E.R. die de raad van Waalwijk als bevoegd gezag kan vaststellen vervolgens ca. 1,5 tot 2 jaar in beslag nemen. Dat betekent dat aansluitend ruim de tijd bestaat om Waalwijkse ambitie voor 2030 te verwezenlijken. Bovendien zal de tussenliggende tijd worden benut om met Enexis en Tennet afspraken te maken over het creëren van voldoende aansluitcapaciteit in het zoekgebied, welke thans nog niet aanwezig is.

Evaluatie van beleid Elke twee jaar wordt de kadernota geëvalueerd parallel aan de REKS. Dit wordt gedaan door te monitoren of de gerealiseerde capaciteit overeenkomt met de verwachte opwek. Zo nodig kan dan bijgestuurd worden om onze ambitie te verwezenlijken, mede in relatie tot de op dat moment voorhanden zijnde (bewezen) technieken. Bij een heroverweging van de meest efficiënte respectievelijk effectieve technieken voor de opwekking van zonne-/windenergie, zal het college voorafgaand aan een voorgenomen wijziging een voorstel ter besluitvorming voorleggen aan de raad, met uiteenzetting van de consequenties van deze wijzigingen voor de in deze kadernota genoemde uitgangspunten.

kadernota grootschalige opwek duurzame energie

38