Vaststellen Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk

Raadsvoorstel Dossier:

2024-050641

Datum collegevergadering: Onderwerp:

14 januari 2025 Vaststellen Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk

0. Adviespunten/beslispunten Het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk vast te stellen.

1. Aanleiding? Met de komst van de Omgevingswet is voor iedere gemeente een omgevingsvisie voor het grondgebied verplicht. In 2023 is onze gemeente het proces tot het opstellen hiervan gestart. Op 11 april 2024 heeft de raad ingestemd met het raadsvoorstel over de uitgangspunten voor de omgevingsvisie. Eén van de uitgangspunten is dat we met het proces van de omgevingsvisie daar waar mogelijk gezamenlijk optrekken met de strategische visie. De werkwijze om de koersdocumenten voor de beide visies gelijktijdig ter vaststelling aan te bieden is in lijn met dit uitgangspunt voor de omgevingsvisie. Beide visies gaan over de stip op de horizon van onze gemeente. De koersdocumenten vormen de afronding van de tussenstap waarin richting wordt bepaald voor de toekomstige ontwikkeling van onze gemeente en waarin keuzes worden gemaakt. Gezien het belang van de betrokkenheid van de raad voor beide visies (bij de omgevingsvisie is de raad het bevoegd gezag tot vaststellen van de visie) leggen we ook deze tussenstap ter besluitvorming voor aan de raad. De beide visies worden ieder met eigen voorstel aangeboden om te onderschrijven dat het, ondanks de nauwe onderlinge afstemming op proces en inhoud, wel afzonderlijke producten zijn.

2. Wat willen we bereiken? Het koersdocument vormt de opmaat voor de daadwerkelijke (concept-ontwerp) omgevingsvisie, een voor gemeenten verplicht instrument onder de Omgevingswet. Door het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk als eindresultaat van de eerste fase in het proces tot opstellen van de omgevingsvisie te laten vaststellen, betrekken we uw raad als bevoegd gezag voor de omgevingsvisie bij deze tussenstap. Op basis van de ambities die op hoofdlijnen zijn vastgelegd in het koersdocument kan de omgevingsvisie vervolgens gebieds- en themagericht worden uitgewerkt. De omgevingsvisie vormt de basis voor de nadere uitwerking in regels van het ook op grond van de Omgevingswet verplichte gemeentebrede omgevingsplan.

1

3. Argumenten/Overwegingen -In het koersdocument staan de kaders voor de toekomst van de gemeente Waalwijk voor de fysieke leefomgeving. Het vaststellen van het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk is wenselijk als tussenstap om een gedragen fundament te leggen voordat wordt overgegaan tot de verdere gebieds- en thematisch gerichte uitwerking hiervan in de concept-ontwerp-omgevingsvisie in de volgende fase. Onder het kopje ‘Vervolgstappen’ staat een nadere beschrijving van de beoogde uitwerking. Door het koersdocument ter vaststelling aan te bieden aan de raad wordt de betrokkenheid bij het proces tot opstellen van de omgevingsvisie vergroot. -Het gelijktijdig aanbieden van beide koersdocumenten (voor de strategische- en de omgevingsvisie) onderstreept de samenhang tussen beide stukken en vergemakkelijkt de beoordeling van de stukken als een logisch en integraal geheel. Voor beide visies is een gezamenlijk participatietraject doorlopen en de opbrengst daarvan is ingezet voor de totstandkoming van beide afzonderlijke koersdocumenten. De strategische visie vormt het overkoepelende verhaal van Waalwijk op een hoger abstractieniveau, de omgevingsvisie betreft de uitwerking van de uitgangspunten zoals opgenomen in de strategische visie voor het fysieke domein.

Bij het opstellen van het Koersdocument Omgevingsvisie Gemeente Waalwijk is, naast de afstemming met de strategische visie, nauw afgestemd met de Koers Sociaal Domein en het programma Samen Redzaam, zodat het fysieke en het sociale domein elkaar kunnen verbinden en versterken. Ook de Economische verkenning is betrokken bij de totstandkoming van het koersdocument. -Het vaststellen van het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk voorkomt het optreden van vertraging van het proces tot opstellen van de omgevingsvisie. Hierdoor wordt voorkomen dat vaststelling van de omgevingsvisie niet meer voor de verkiezingsperiode kan plaatsvinden. De omgevingsvisie beschrijft wat voor gemeente Waalwijk wil zijn. Dit vormt het uitgangspunt voor de uitwerking in regels die bindend zijn in het omgevingsplan. Als het vaststellen van de omgevingsvisie vertraging oploopt heeft dit gevolgen voor het proces tot opstellen van het gemeentedekkende omgevingsplan. -Het vaststellen van het koersdocument is een bepalende stap in het proces van tot stand komen van de omgevingsvisie. Het beschikken over een vastgestelde omgevingsvisie heeft voordelen bij de beoordeling van vergunningen die afwijken van het omgevingsplan van rechtswege. Zodra sprake is van een vastgestelde omgevingsvisie kan voor de hoofdlijn van beleid worden aangehaakt bij argumenten uit de omgevingsvisie.

Het beoordelen van aanvragen en het opstellen van een ruimtelijke onderbouwing is namelijk makkelijker met een actueel en integraal beleidskader. Zowel de gemeente als een initiatiefnemer hebben daar profijt van. Er is dan minder maatwerk nodig, wat tijdwinst oplevert. -De onderlinge nauwe afstemming met de strategische visie heeft als risico dat de planning van het proces tot opstellen van de omgevingsvisie wordt beïnvloed als vaststelling van het Koersdocument Strategische Visie gemeente Waalwijk vertraging oploopt. Bij de planning van de omgevingsvisie is sprake van een kritisch tijdpad, hetgeen bij de strategische visie niet aan de orde is. Mocht de vaststelling van het Koersdocument Strategische Visie vertraging oplopen is het belangrijk om de planning van beide visies los te koppelen en het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk vast te stellen. 2

Inhoudelijke nauwe afstemming blijft uiteraard van cruciaal belang. Ook al lopen de tijdlijnen van beide visies mogelijk anders blijft dit goed mogelijk.

4. Financiën Het vaststellen van het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk heeft geen financiële gevolgen. Voor de invoering van de Omgevingswet is een reserve beschikbaar gesteld. Daarbinnen is een bedrag van € 350.000 begroot voor het proces van de omgevingsvisie. Het koersdocument betreft een tussenproduct dat tevoren was beoogd en geen wijzigingen met zich brengt voor het geraamde budget.

5. Risico’s -Voorliggend koersdocument bevat uitgangspunten op hoofdlijnen. Dit betekent dat de precieze impact voor de verdere uitwerking (gebieds- en themagericht) op dit moment nog niet overal duidelijk te schetsen is, aangezien dit in de volgende fase pas aan bod komt. Bij het kopje ‘Vervolgstappen’ geven we een doorkijk naar de volgende fase(n) en producten. De raad wordt bij de verdere uitwerking betroken, waardoor de betekenis van de uitgangspunten voor de nadere uitwerking per gebied- en per thema kan worden beoordeeld. -Op niet alle onderwerpen waar richtinggevende uitspraken gewenst zijn is al consensus, waardoor hier nog geen richtinggevende uitspraak over kon worden opgenomen in het koersdocument. Bij de uitwerking wordt bekeken welke richtinggevende uitspraken nog kunnen worden meegenomen bij de totstandkoming van de concept-ontwerp-omgevingsvisie. Deze richtinggevende uitspraken worden, als ze aanvullend zijn op het koersdocument, apart expliciet onder de aandacht gebracht van de raad.

6. Participatie Bij de totstandkoming van de koersdocumenten voor de strategische- en de omgevingsvisie is voor het participatietraject nauw samen opgetrokken, dit onder de titel ‘De toekomst van Gemeente Waalwijk’. In september 2024 is het hiervoor opgestelde participatieplan met u gedeeld via raadsinformatiebrief 083-24. Op de site Meedoen in Waalwijk kunnen alle participatiemomenten van de participatie over 'De toekomst van gemeente Waalwijk' worden bekeken en gevolgd. De opbrengst van de verschillende participatiemomenten en onderdelen zijn meegenomen bij het opstellen van het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk. Verder is bij de totstandkoming van het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk gebruik gemaakt van de inbreng die het participatietraject van de Economische verkenning heeft opgeleverd. Hieronder een opsomming van de Participatieaspecten over ‘De toekomst van gemeente Waalwijk’.

3

Participatievorm: Consulteren

Consulteren

Wie en wanneer? Stadsgesprek: Hoe moet de stad Waalwijk er in de toekomst uitzien? Een gesprek met inwoners en professionals op 8 maart 2023 Stadsgesprek: Mobiliteit en verdichting; Een gesprek met inwoners en professionals op 31 mei 2023

Consulteren

Stadsgesprek: De groene en gezonde stad; Een gesprek met inwoners en professionals op 4 oktober 2023

Consulteren

Dorpsgesprek Waspik; Een gesprek met inwoners en professionals op 31 januari 2024

Consulteren

Dorpsgesprek Sprang-Capelle; Een gesprek met inwoners en professionals op 3 juli 2024

Consulteren

Enquête over kwaliteiten en opgaven van de gemeente, van 15 augustus t/m 27 september 2024

Consulteren

Gesprekken met inwoners op de markt over kwaliteiten en opgaven van de gemeente; Wanneer? In Waalwijk op 11 september 2024; In Waspik op 18 september 2024; In Sprang-Capelle op 26 september 2024. Enquête over de ontwikkelrichtingen, van 2 oktober t/m 30 oktober 2024

Consulteren Consulteren

Consulteren

Consulteren

Inwonersbijeenkomsten over de ontwikkelrichtingen op 7 oktober 2024 in Sprang-Capelle; op 8 oktober in Waalwijk (hier sloten ook de jongerenambassadeurs bij aan) en op 17 oktober 2024 in Waspik. Interactieve sessie met regio- en ketenpartners over de ontwikkelrichtingen op 15 oktober 2024 Interactieve sessie met maatschappelijke partners over de ontwikkelrichtingen op 15 oktober 2024

7. Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) Het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk gaat over de toekomst van de fysieke leefomgeving van gemeente Waalwijk en raakt aan beleidsterreinen en maatschappelijke opgaven die de fysieke leefomgeving betreffen. De keuze voor Brede Welvaart als uitgangspunt voor een overkoepelende strategische lijn moet ook worden gelezen als een keuze om in de breedte een bijdrage te leveren aan de SDG’s. Meer precies 4

draagt het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk draagt bij aan de volgende SGD’s: Goede gezondheid en welzijn (3); Betaalbare en duurzame energie (7) Eerlijk werk en economische groei (8) Industrie, innovatie en infrastructuur (9) Duurzame steden en gemeenschappen; Klimaatactie (13) Leven in het water (14) Leven op het land (15) Partnerschap om doelstellingen te bereiken (17)

8. Fatale beslisdatum De raadsvergadering van 27 februari 2025, dit met oog op de bij de risico’s omschreven consequenties van het oplopen van vertraging in de procedure, dit mede in samenhang met het omgevingsplan en de wettelijke verplichting ten gevolge van de op 1 januari 2024 in werking getreden Omgevingswet om over de instrumenten omgevingsvisie en omgevingsplan te beschikken voor het grondgebied van de gemeente.

9. Vervolgstappen Voor de communicatie over het proces rond de totstandkoming van de omgevingsvisie en de tussenresultaten (zoals de vaststelling van het onderhavige koersdocument) wordt gebruik gemaakt van het onder het kopje ‘Participatie’ al genoemde participatieplatform van de gemeente via 'De toekomst van gemeente Waalwijk'. Over de vaststelling van het koersdocument verschijnt verder een nieuwsbericht op de website en op de social media kanalen van de gemeente. In de volgende fase van het proces tot opstellen van de omgevingsvisie werken we de koers verder uit tot een concept-ontwerp-omgevingsvisie. In deze concept-ontwerpomgevingsvisie worden de uitgangspunten uit de koers thema- en gebiedsgericht verder uitgewerkt. Hierbij wordt per gebied gebruik gemaakt van een afwegingskader (zie onderstaande figuur als voorbeeld om vast een indruk te geven van de werkwijze). Door de aanpak op deze manier kan per gebied de prioriteit en de ambitie van de thema’s bekeken en bepaald worden, met daarbij een tekstuele toelichting. Op deze manier komen de overeenkomsten en verschillen tussen de gebieden duidelijk in beeld.

5

Figuur 1: een voorbeeld van een afwegingskader, waar per gebied de thema’s worden gewogen. Het is daarmee een weergave van het ambitieniveau en daarmee de opgaven.

De eerste twee weken van april staat de Tweede week van de Toekomst gepland, dan toetsen we hetgeen we hebben opgenomen in de concept-ontwerp-omgevingsvisie. Met de inbreng van deze participatieronde op zak betrekken we uw raad (wellicht in mei van dit jaar) bij het opgestelde concept-document, met de vraag om inbreng richting verdere uitwerking naar de ontwerp-omgevingsvisie. We streven ernaar de ontwerp-omgevingsvisie na de zomervakantie ter inzage te leggen en eind 2025 in routing te brengen voor vaststelling. De omgevingsvisie bevat in ieder geval de volgende onderdelen: • Een beschrijving van de kwaliteiten en opgaven voor de gemeente Waalwijk anno nu; • Een gebieds- en themagerichte uitwerking van de ambities op basis van het koersdocument (met bijbehorend kaartmateriaal en afwegingskaders, zie figuur 1 hierboven); • Een visiekaart (voor Waalwijk en per kern), met de beoogde ontwikkeling in kaart op hoofdlijnen; • Een Uitvoeringshoofdstuk, met daarin beschreven op welke manier we van het wensdenken tot concrete realisatie van de opgenomen ambities beogen te komen en hoe we het al dan niet behalen van resultaten monitoren.

10. Bijlagen 1. Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

6

Michel Tromp

Sacha Ausems

Voorgeschiedenis: Op 29 januari jl. was een themasessie bij het College over de uitgangspunten van de omgevingsvisie en de kernkwaliteiten van Waalwijk. Op 11 april zijn de uitgangspunten voor de Omgevingsvisie vastgesteld door de raad. Met raadsinformatiebrief 083-24 bent u geïnformeerd over het Participatieplan over ‘De toekomst van gemeente Waalwijk’ voor de strategische- en de omgevingsvisie.

7

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 14 januari 2025,

BESLUIT: Het Koersdocument Omgevingsvisie gemeente Waalwijk vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 27 februari 2025. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeroen Deneer

Sacha Ausems

1