T. Weijters Brief aan College van BW d.d. 28.03.2022 inzake overdrachtsdocument Collegevorming 2022

College van B&W Gemeente Waalwijk Postbus 10150 5140 GB WAALWIJK Betreft

: reactie op ‘Overdrachtsdocument voor Collegevorming 2022-2026’ van maart 2022.

Waalwijk, 28 maart 2022. Geacht College, Na het lezen van het bij de agenda van ‘Vergadering Installatievergadering nieuwe raad’ van woensdag 30 maart a.s. bijgevoegde ‘Overdrachtsdocument voor Collegevorming 2022-2026’ van maart 2022 bestaat er bij ondergetekende - en ongetwijfeld ook wel bij enkele fracties van de nieuwe Raad - hierop met een reactie te komen. Bij hoofdstuk 1. Inleiding op pagina 4 tref ik als eerste de uitleg van uw College aan om wat voor soort document het gaat: “ het is een a-politieke, ambtelijke schets van maatschappelijke ontwikkelingen, opties voor bestuurlijke keuzes en beleidsvraagstukken voor een nieuwe raadsperiode.” In ‘Van Dale’ komt als betekenis van ‘a-politiek’ glashelder de volgende beschrijving naar voren: “zich niet bezighoudend met, interesserend voor politiek” ! Wanneer ondergetekende het vervolg van de tekst van onderhavig document doorneemt, kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat u zich als de schrijvers ervan - overigens dat ongetwijfeld met de beste bedoelingen - geenszins hebt weten los te maken van de politiek. Het document is namelijk meer dan slechts bij een ‘globale beschrijving’ gebleven en ook meer geworden dan een niet-uitgewerkte tekening, bedoeld om snel iets op een eenvoudige manier duidelijk te maken.

Er zijn al bepaalde gedachten in vastgelegd! Hierop wordt onderstaand door ondergetekende bij de hoofdstukken 3 en 5 nog nader teruggekomen. Maar allereerst zal menigeen net als ik zich afvragen wat eigenlijk de precieze betekenis van politiek is? Bij het onderwijs en met name in de geschiedenisles voor de bovenbouw volgens lesmethode ‘Memo’ ¹) wordt aan de leerlingen de volgende betekenis voor ‘politiek’ gedoceerd: “Alles wat te maken heeft met het besturen van een gemeente, een provincie of een land.” [ ¹) NOOT: ‘Memo’ maakt leerlingen vertrouwd met de grote lijnen van de geschiedenis. Naast de historische kennis ontwikkelen ze hun historische vaardigheden en leren ze hoe verhalen over het verleden tot stand komen en hoe belangrijk het is om kritisch met zulke verhalen om te gaan - het ‘historisch denken’. De heldere teksten, de systematische training in historisch denken, de boeiende opdrachten en uitdagende oefeningen stellen leerlingen in staat om zich uitstekend voor te bereiden op het proefwerk en examen. Met mooi beeldmateriaal en uitdagende opdrachten komt geschiedenis tot leven! ]

En volgens Mark Nelissen, professor emeritus in de gedragsbiologie, is politiek “het geheel van sociale verbanden, tijdelijk van aard, in een groep²) hoog geëvolueerde soorten met een complex sociaal systeem³), die erop gericht zijn gezamenlijk een doel te bereiken binnen de sociale context⁴). Politiek bestaat o.a. uit het vormen van allianties, het zich herhaaldelijk onderwerpen aan de dominante leider van de groep, vriendschapsbanden met bepaalde individuen sluiten, enzovoort “ [ ²) verzameling van soortgenoten die minstens tijdelijk te samen blijven en meer interacties met elkaar hebben dan met andere soortgenoten. ³) organisatievorm in een gemeenschap. ⁴) de situatie waarbinnen een signaal wordt vertoond en die de betekenis ervan mee kan bepalen die individueel niet kan worden bereikt. ]

- pagina 1 van 4 -

vervolg brief d.d. 28-03-2022 van ThW inzake reactie op ‘Overdrachtsdocument voor Collegevorming 2022-2026’

Dat geconstateerd hebbend, is het boeiend nu eerst van u als auteurs van het ‘Overdrachtsdocument voor Collegevorming 2022-2026’ een nadere uitleg te krijgen wat precies verstaan moet worden met de 1e zin van de 2e alinea van de Inleiding: “Elke vier jaar geven verkiezingen nieuwe inzichten en gezichten aan het fundament van onze lokale democratie.” Navolgende vragen wachten bijvoorbeeld voor de lezers van het document nog op heldere antwoorden:  Wat was in de voorbije periode van 4 jaren eigenlijk de basis waarop binnen onze lokale democratie kon worden gewerkt?  En wat zijn met de verkiezingsuitslag van 16 maart jl. in de hand volgens uw College de concrete nieuwe inzichten én gezichten waarmee rekening te houden is?  Uw College schrijft bij Hoofdstuk 2. Trends o.a. dat er een ontwikkeling gaande is dat de inwoners zelf (meer) richting willen geven voor hun directe leefomgeving en ook verantwoordelijkheid daarvoor willen nemen. Er zou daartoe volgens u een nieuw samenspel gevonden moeten worden tussen inwoners(verenigingen), ondernemers, gemeenteraadsleden, college en ambtenaren. Kan uw College in hoofdlijnen een uitdagende indruk geven hoe dit het best vormgegeven zou kunnen worden? Vervolgens staan op de pagina’s 9 t/m 13 van het ‘Overdrachtsdocument’ in Hoofdstuk 3 de Opgaven uiteengezet.

In de 1e alinea wordt in mijn beleving prima in ‘t kort weergegeven wat de inwoners van Waalwijk in de praktijk door uw College gerealiseerd willen zien: “We werken aan het creëren van publieke waarde: dat wat de Waalwijkse gemeenschap collectief als waardevol ervaart, democratisch tot stand gekomen is en ook in praktijk terugkomt in de uitvoering. Dat vraagt om keuzes in de komende raadsperiode voor de korte termijn, maar ook voor de lange termijn.” Maar zoals eerder door ondergetekende werd gesteld, is het inhoudelijk daarna niet bij een “a-politieke ambtelijke schets” gebleven. In de 2e alinea valt dit overduidelijk te concluderen: “Op basis van de beschreven trends, onze strategische visie en koers zien we een vijftal opgaven die centraal staan in de volgende raadsperiode. Ze zijn van invloed op de keuzes waar u voor komt te staan bij diverse onderwerpen. De beleidsvoorstellen in hoofdstuk 5 raken vaak meerdere opgaven en zijn concrete uitwerkingen in lijn met die 5 opgaven.” Kijkend naar hetgeen onder de kop “Structuur versterken” op pagina 10 staat geschreven, vraagt ook dit om enige verduidelijking. Ook al kan er door de verkoop van bedrijfskavels enige investeringsruimte voor de komende jaren worden gecreëerd, dan nog dient m.i. de vinger aan de pols te worden gehouden.

De focus zou in mijn beleving met name moeten liggen op de juiste onderlinge verhoudingen bij de manier waarop het samengesteld geheel binnen de gemeente is/wordt opgebouwd. Zeker wanneer we nu al weten dat de grondopbrengsten over enkele jaren aanzienlijk minder worden en het economisch tij vooralsnog langjarig onder druk zal blijven staan, dan is gereserveerdheid en behoedzaamheid bij het investeren m.i. gewenst. Een uitspraak als “De mogelijkheden om nu te investeren moeten we aangrijpen, ook al zijn de resultaten daarvan pas jaren later zichtbaar”, daarvoor zal hopelijk toch echt met enige terughoudendheid en meer verifieerbare onderbouw - waaronder een reële en vooral ook transparante begroting - en stelselmatig te meten resultaten worden omgegaan. Met name het voorbeeld dat in laatste alinea op pagina 10 wordt genoemd, is dus niet de vorm waarmee de leden van de gemeenteraad - als door de burgers gekozen controleurs - genoegen zouden moeten nemen. Met de weergegeven zin “De plannen en uitvoering van de transformatie van de binnenstad komen op onderdelen nu op stoom, maar om echt het verschil te kunnen maken is volhouden en doorontwikkelen cruciaal” wordt namelijk geen heldere uitleg verschaft. Vooral ook financieel bezien is deze zin bijzonder weinigzeggend! Vervolgens worden op pagina 11 meer vragen opgeroepen dan er worden beantwoord.

 “De gemeente Waalwijk kent een forse braindrain.”

- pagina 2 van 4 -

vervolg brief d.d. 28-03-2022 van ThW inzake reactie op ‘Overdrachtsdocument voor Collegevorming 2022-2026’





 

Uit welk representatief en met cijfers onderbouwd onderzoek onder de HBO- en WO-studenten afkomstig uit de kernen Waalwijk, Sprang-Capelle én Waspik - aan diverse met name te noemen vervolgopleidingen kan zo stellig worden geconcludeerd dat er sprake zou zijn van een forse uittocht van intellect? “De gemeente Waalwijk ontgroent en vergrijst als gevolg van de braindrain snel.” Bij demografie betekent ontgroening het afnemen van het aandeel jongeren in de bevolking als gevolg van een afname van het geboortecijfer, vaak door het aflopen van een geboortegolf. Een relatief grote groep jongeren zal volwassen worden en daarmee tot het middensegment toetreden, en een kleiner jeugdsegment blijft achter. Het gevolg van ontgroening is een stijging van de gemiddelde leeftijd van de bevolking en een toename van het aandeel werkenden op de totale bevolking. Het is juist dat ontgroening op enig moment tot vergrijzing leidt, echter in het begin is deze echter marginaal, omdat het aandeel jongeren niet alleen wordt afgezet tegen het aandeel ouderen, maar ook tegen het aandeel van het (grote) middensegment.

Is dit al dan niet het beeld dat uw College met uw uitspraak wil oproepen? Zo niet, wat wordt dan ermee bedoeld? “Het bedrijfsleven in Waalwijk heeft door technologisering en groei steeds meer hogeropgeleiden nodig.” Het is te begrijpen dat de voortschrijdende invloed van de techniek op de mens en maatschappij niet mag worden onderschat. Maar zijn het niet de bedrijven zelf die daarbij vooral ook een grote eigen verantwoordelijkheid hebben? Worden het bieden van toekomstperspectief, interne opleiding en aantrekkelijke salariëring wel optimaal als mogelijkheden ingezet? En waarom wordt bij het zoeken naar oplossingen bijna vanzelfsprekend voortdurend naar groeimogelijkheden gekeken? Waarom wil de mens liever niet toegeven dat er (tijdelijke) grenzen zijn en dus niet alles mogelijk is en dat je niet alles kunt bereiken als je het maar echt wilt? “Bijna nergens in Brabant vind je per 1.000 inwoners zoveel ondernemingen, zzp’ers en banen als in de gemeente Waalwijk.” Uit welk representatief en met cijfers onderbouwd onderzoek kan deze stelling worden gestaafd? “Om ons voorzieningenniveau op peil te houden, moeten we een schaalsprong maken: sneller groeien in inwonersaantal”. “We gaan vol voor extra woningbouw om het voorzieningenniveau overeind te houden” [ pag. 13 ] In de loop van vorig jaar werd uit het niets namens uw College het aantal van 55.000 inwoners naar buiten gebracht.

Tenzij de leden van de gemeenteraad nadien vertrouwelijk zijn geїnformeerd over de noodzaak van die ‘schaalsprong’, is het voor ons burgers nog slechts gissen naar de cijfers en aannames die aan deze stelling ten grondslag liggen. Welke zijn de meest belangrijke onderdelen van het op peil te houden dan wel het beoogde voorzieningenniveau en over welke gespecifeerde bedragen gaat het dan? Waaraan moeten de 6.000 nieuw binnen de gemeentegrenzen te werven inwoners precies voldoen om het beoogde effect van die ‘schaalsprong’ gerealiseerd te krijgen? En wat heeft de gemeente Waalwijk deze nieuwkomers concreet te bieden?

Bovendien vraagt ook de tekst van 1e alinea onder de kop “Stedelijk netwerk” om nadere uitleg. Daar wordt gesproken over een toename van het belang voor de gemeente Waalwijk van een “bovenlokale dynamiek”. Onduidelijk is wat door uw College precies bedoelt met de stelling “Het gaat hier niet eens om verschuiving van (beleids)bevoegdheden en uitvoering, maar om strategische agendasetting?” Tot nu toe was er landelijk toch sprake van een sectorale aanpak met een samenhangende beleidsagenda ontwikkeld over de volle breedte van het beleid van overheden? En deze werd toch tot stand gebracht in nauwe samenspraak met het bedrijfsleven en kennisinstellingen, uitgaande van meer vraagsturing en mede sturing van het bedrijfsleven bij het formuleren van beleid? Maar met de invoering op 1 januari 2023 van de ‘Omgevingswet’ verdwijnen toch de sectorale plannen, waaronder de structuurvisie, het milieubeleidsplan, het verkeer- en vervoerplan en het waterplan? - pagina 3 van 4 -

vervolg brief d.d. 28-03-2022 van ThW inzake reactie op ‘Overdrachtsdocument voor Collegevorming 2022-2026’

Integraliteit is daarbij het sleutelwoord. Steeds vaker wordt beleidsintegratie gezien als antwoord op de toenemende complexiteit in het omgevingsbeleid. Door vooral opgaven op gebiedsniveau met elkaar te verbinden kan afwenteling worden voorkomen en synergie en samenwerking tussen o.a. natuurbeleid, klimaatbeleid, waterbeleid e.a. tot stand komen. Afstemming tussen beleidsopgaven tot stand brengen blijkt in de praktijk echter niet eenvoudig te zijn. De aangeleerde reactie verdwijnt namelijk niet snel automatisch en bovendien schrikken beleidsmakers vaak terug voor de extra complexiteit en lange processen die beleidsintegratie met zich mee brengt. Speelt de gewenning aan de ermee gepaard gaande cultuurverandering voor uw College mogelijk ook? Immers in de beschreven situatie lijkt het sterk erop dat u de rol van de gemeente Waalwijk groter inschat dan thans bij de belangrijke overlegtafels het geval is? Toch zal samenwerking op regionale schaal zowel binnen overheden als tussen overheidsorganisaties en uitvoerende diensten, alsmede met de ketenpartners verder invulling moeten krijgen. Dat vraagt vooral om verbinding en verbreding, waarbij een ontwikkelgerichte stap-voor-stap-aanpak het meest effectief lijkt te zijn. Tot slot.

Op de pagina’s 23 t/m 29 van het ‘Overdrachtsdocument’ wordt in Hoofdstuk 5 aandacht besteed aan Beleidsvoorstellen en worden aan de Raad beleidskeuzes voorgelegd. In samenspraak met de nieuwe fracties in de gemeenteraad zal e.e.a. naar ik aanneem nog uitvoerig worden besproken en toegelicht. Vooralsnog beperkt ondergetekende zich met mijn opmerkingen tot het onderdeel “Burgerparticipatie en het vertrouwen in de overheid: de keuzes”. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu [ RIVM ] stelt terecht dat de leefomgeving waarin wij mensen wonen, werken en recreëren invloed op hun gezondheid heeft. “Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en waar de druk op de gezondheid zo laag mogelijk is.” Helaas staat op de websites van de Rijksoverheid bij de term ‘Burgerparticipatie’ nog te vaak vermeld: “Burgers ondernemen steeds vaker actie in hun omgeving. Ze bedenken een oplossing voor het onderhoud van speeltuinen of de groenvoorziening.” Voor de duidelijkheid van de burgers van de kernen Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik zou het bijzonder nuttig zijn, dat u als College glashelder aangeeft wat precies in uw optiek onder de term ‘Burgerparticipatie’ kan worden verstaan.

Jammer genoeg is aanstaande ‘Vergadering Installatievergadering nieuwe raad’ op woensdagavond ondanks de recent aangepaste regels - nog niet voor publiek toegankelijk en kan derhalve alleen via de livestream worden gevolgd. Ondergetekende zal van die mogelijkheid gebruik maken en ik ben zeer benieuwd hoe agendapunt 5 met bijlagen aan de orde gesteld wordt en wat de reactie van de diverse fracties zal zijn. Met vriendelijke groeten,

Theo Weijters, medeburger van de gemeente Waalwijk.

Kopie : - leden van de gemeenteraad - griffie

- pagina 4 van 4 -