SW Motie vreemd aan de orde Referendumverordening

Datum raadsvergadering

donderdag 29 januari 2026

-

Motie Vreemd aan de orde (art. 43 RvO)

Invoering referendumverordening (raadplegend én raadgevend) De raad, in vergadering bijeen op donderdag 29 januari 2026 , gehoord de beraadslaging, Constaterende dat: • op 15 januari tijdens het Waalwijks Podium – mede namens bijna 700 inwoners – een petitie is overhandigd waarin de raad wordt verzocht een lokale referendumverordening vast te stellen; • deze steunbetuigingen zijn verzameld door inwoners die zich vrijwillig hebben ingezet op straat, markten en bij supermarkten in alle drie de kernen, zonder grote campagne of middelen; • uit de gesprekken met inwoners blijkt dat veel mensen zich onvoldoende gehoord voelen, wat leidt tot teleurstelling en afhaken van de lokale democratie; • inwoners aangeven dat zij vooraf, transparant en inhoudelijk betrokken willen worden bij majeure besluiten, juist omdat veel grote vraagstukken zich voordoen tussen verkiezingen in; • een referendum – zowel raadplegend als raadgevend – inwoners in staat stelt hun stem te laten horen op momenten dat dit er voor hen het meest toe doet; • dit instrument niet bedoeld is om het mandaat van de raad te vervangen, maar om het te versterken door draagvlak, inzicht en betrokkenheid te vergroten.

Overwegende dat: • inwonerparticipatie de afgelopen jaren een belangrijk thema is geweest, waarbij ook in Waalwijk is geëxperimenteerd met vormen van directe democratie, zoals de burgerbegroting; • uit deze ervaringen blijkt dat inwoners directe betrokkenheid bij het bestuur als positief en waardevol ervaren; • in tal van gemeenten – waaronder Tilburg, Breda, Oosterhout, Geertruidenberg en Altena – inwoners gebruik kunnen maken van een lokale referendumverordening; • een referendum bijdraagt aan het verkleinen van de kloof tussen inwoners en bestuur, doordat inwoners invloed kunnen uitoefenen op besluiten met ingrijpende gevolgen; • de uitslag van een raadplegend of raadgevend referendum niet bindend is, maar dat het bestuur wel rekenschap moet afleggen wanneer wordt afgeweken van de uitkomst; • de inspreker namens de initiatiefnemers heeft benadrukt dat inwoners vertrouwen willen ervaren, en dat een referendumverordening juist laat zien dat de gemeente vertrouwen heeft in haar inwoners; • de zwaarte, toegankelijkheid en kosten van een referendum volledig afhankelijk zijn van de keuzes die de raad in de verordening vastlegt, waarbij een raadplegend referendum lichter, laagdrempeliger en efficiënter kan worden ingericht dan een raadgevend referendum, onder meer door lagere drempels, kortere procedures en minder formele eisen.

Spreek uit: - dat het wenselijk is om in het kader van democratische vernieuwing te komen tot het invoeren van een lokale referendumverordening, waarin zowel het raadplegend referendum (op initiatief van de raad) als het raadgevend referendum (op initiatief van de inwoners) wordt opgenomen, met ruimte voor verschillende drempels en procedurele eisen.

Verzoekt het college om: 1. een concept-referendumverordening op te stellen, inclusief een voorstel voor toepassingscriteria, drempels, procedures en waarborgen voor zowel het raadplegend als het raadgevend referendum, waarbij expliciet wordt uitgewerkt hoe een raadplegend referendum laagdrempelig en kostenefficiënt kan worden ingericht; 2. Voor de bijkomende financiële voorbereidingskosten een passende dekking uit de bestaande middelen te vinden; 3. De verordening uiterlijk vóór het zomerreces 2026 aan de raad voor te leggen.

en gaat over tot de orde van de dag. Ingediend door:

Richard Frodyma Samen Waalwijk