RV Woonzorgvisie Hart van Brabant

Raadsvoorstel Dossier:

2024-031172

Datum collegevergadering: Onderwerp:

2 juli 2024 Woonzorgvisie Hart van Brabant

0. Adviespunten/beslispunten De Woonzorgvisie Hart van Brabant vast te stellen.

1. Aanleiding? De opgaven op de beleidsterreinen wonen, zorg en welzijn zijn groot en urgent: zorgkosten stijgen gestaag, de woningmarkt zit vast, er is een forse groei van vluchtelingen en arbeidsmigranten, er komt een grote vergrijzingsgolf aan en het aantal mensen met een kwetsbaarheid en / of een chronische aandoening neemt toe. Ook wordt er een steeds groter beroep gedaan op het sociale netwerk van mensen. In de regio Hart van Brabant hebben de 11 gemeenten geconcludeerd dat de opgaven zo groot worden dat ze het lokale niveau soms overstijgen. Daarom is afgesproken om een regionale woonzorgvisie op te stellen. Op 13 december 2023 heeft het gecombineerde portefeuillehouderoverleg (PoHo) Sociaal Wonen ingestemd met de concept-woonzorgvisie Hart van Brabant. Daarna is de woonzorgvisie ter advisering voorgelegd aan het Regionaal Overleg Sociale Adviesraden (RoSa) en besproken in een bestuurlijk overleg met de zorg-, welzijn- en belangenorganisaties. Op 6 maart 2024 is het PoHo Sociaal - Wonen akkoord gegaan met de definitieve versie van de regionale woonzorgvisie en het ter vaststelling voorleggen aan de colleges van burgemeester en wethouders en de gemeenteraden.

2. Wat willen we bereiken? Het doel is om voldoende betaalbare woningen en voorzieningen te hebben voor alle ouderen die hierop aangewezen zijn, mensen met een lichamelijke en psychische kwetsbaarheid en overige aandachtsgroepen, met een evenwichtige verdeling over de gemeenten in de regio Hart van Brabant en met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding.

3. Argumenten/Overwegingen De woonzorgvisie is tot stand gekomen in samenwerking met betrokken partijen De opgaven zijn groot en gemeenten kunnen en willen dit niet alleen doen. Er wordt daarom nauw samengewerkt met de woningcorporaties, zorgpartijen, welzijnsorganisaties, cliëntenraden, belangenbehartigers en ervaringsdeskundigen om de schouders onder de maatschappelijke opgaven te zetten. In het proces is er bewust voor gekozen om deze partijen vanaf de start te betrekken en de visie samen te maken en uit te voeren. Op die manier is er veel commitment om samen aan de slag te gaan met de vraagstukken. Bovendien is daardoor de uitvoering en borging van afspraken stevig belegd. 1

Ook gemeenteraden zijn betrokken in de aanloop naar het opstellen van de visie, tijdens een regionale radenavond op 27 september 2023. De regionale woonzorgvisie is kaderstellend en richtinggevend In het PoHo Sociaal - Wonen is afgesproken om een regionale woonzorgvisie op te leveren die afspraken bevat over de regionale kaders en richtingen. De keuze hiervoor is tweeledig: • Dit is in lijn met de kaderstellende verantwoordelijkheid van uw gemeenteraad. Na het vaststellen van kaders door de 11 gemeenteraden worden de opgaven uitgewerkt in voorstellen, samenwerkingsafspraken, convenanten en / of prestatieafspraken. Tevens wordt een jaarlijks uitvoeringsprogramma opgesteld inclusief tijdlijn en verantwoording, zodat de voortgang kan worden gemonitord. • De landelijke verplichting om te komen tot woonzorgvisies geldt per 1 januari 2026. De wet waarin dit wordt verankerd, de Wet versterken regie op de volkshuisvesting, gaat niet eerder dan 1 januari 2025 in. Het wetsvoorstel is op 7 maart 2024 naar de Tweede Kamer verzonden. In dit traject kunnen nog wijzigingen / aanvullingen op de wet worden gedaan. Het is van belang om in het regionale traject ruimte voor aanpassingen te hebben. Het is van belang dat de voorstellen in de woonzorgvisie niet 'in beton gegoten zijn' maar dat er ruimte is voor tussentijdse bijstellingen.

Dat houdt in dat continu gekeken wordt hoe de ambitie zicht verhoudt tot de realiteit. De zorg-, welzijn- en belangenorganisaties onderschrijven de regionale woonzorgvisie en committeren zich aan de verdere uitwerking Op 30 januari 2024 is de concept-woonzorgvisie besproken met de zorg-, welzijn- en belangenorganisaties die in de regio HvB actief zijn. Ook was een delegatie vanuit het PoHo Sociaal - Wonen aanwezig. Tijdens het overleg is breed commitment uitgesproken over de inhoud van de visie. Er is waardering uitgesproken over het proces dat is gevolgd en de manier waarop de partijen zijn betrokken. Daarnaast is aandacht gevraagd voor een aantal punten, waaronder: • De schaarste aan handen (krapte op de arbeidsmarkt) • Het op regionaal niveau meer gaan samenwerken op het gebied van welzijn / sociale basis • Het kwantificeren van de woonopgaven, in combinatie met zorg Als antwoord hierop is aangegeven dat deze aandachtspunten meegenomen worden in het vervolgtraject of ingebracht wordt op 'andere tafels'. Niet alles valt namelijk onder de reikwijdte van de woonzorgvisie. Er is rekening gehouden met reeds lopende trajecten De afgelopen jaren is er al veel gebeurd in regionaal verband op de brede beleidsterreinen van wonen, zorg en welzijn en er staat nog veel op de rol. Voor de leesbaarheid is gekozen voor een weergave op hoofdlijnen en het komen tot de essentie.

Voor meer achtergrondinformatie wordt verwezen naar bijlagen / voetnoten of kan informatie op verzoek verstrekt worden. Een concreet voorbeeld hiervan is het hoofdstuk met de demografische gegevens, waarbij ervoor gekozen is om deze niet apart uit te werken. Dit gelet op de vele onderzoeken en informatie die al voorhanden is. Regionale samenwerking en gezamenlijke inzet van capaciteit is wenselijk Er worden steeds meer opgaven bij gemeenten en samenwerkingspartners belegd. Het beschikbare budget groeit in veel gevallen niet evenredig mee. Dit heeft zijn weerslag op de inzet van de beschikbare ambtelijke capaciteit. Daar komt bij dat het steeds moeilijker wordt om nieuw personeel te vinden. Daarom is het van belang om krachten te bundelen en samen te werken daar waar het meerwaarde heeft. Voorstel is om dit in de woonzorgvisie te continueren en daar waar mogelijk te versterken. Het advies van RoSa biedt voldoende aanknopingspunten voor de visie en het vervolgtraject De sociale adviesraden hebben het recht om advies te geven over kaderstellende notities en visies die aan gemeenteraden wordt voorgelegd. Met de adviesraden is afgesproken dat er 2

door (RoSa) een gezamenlijk advies wordt opgesteld namens de 11 afzonderlijke adviesraden. Op 11 februari 2024 is het advies van RoSa ontvangen. In algemene zin kan worden geconcludeerd dat RoSa terechte punten aanstipt, maar dat deze voor een groot deel in het vervolgtraject worden opgepakt. Op 6 maart jongstleden heeft een bestuurlijk overleg plaatsgevonden met een vertegenwoordiging vanuit de werkgroep woonzorgvisie vanuit RoSa. In dit overleg is stilgestaan bij het advies van RoSa en de reactie van de gemeenten hierop. Aan het eind van het overleg is de gezamenlijke conclusie getrokken dat deze woonzorgvisie een mooi startdocument is en dat met urgentie en snelheid tot concretisering moet worden overgegaan. Daarbij pleit RoSa om zoveel als mogelijk de opgaven regionaal op te pakken en vindt het daarbij van belang dat alle partijen hun verantwoordelijkheid pakken in de uitvoering. Vanuit de gemeentelijke trekkers is dit onderschreven en gesteld is dat een zorgvuldige aanpak, waarbij rekeningen wordt gehouden met de kaderstellende verantwoordelijkheden van de gemeenteraden, hiertoe zal bijdragen.

4. Financiën In de woonzorgvisie staan de inhoudelijke regionale ambities benoemd voor het brede terrein van wonen, welzijn en zorg. Voor een groot deel worden deze ambities gefinancierd vanuit bestaande regionale en gemeentelijke budgetten. Ook middelen van andere partijen worden ingezet en aanvullende doelfinancieringen die vanuit het rijk beschikbaar komen, zoals bij IZA en de aanpak dakloosheid. De volgende afspraken zijn in de woonzorgvisie opgenomen: • Bij iedere uitwerking wordt een aparte financiële paragraaf toegevoegd, inclusief begroting en dekking • Mogelijkheden voor het aanvragen van subsidie worden zoveel mogelijk benut, b.v. vanuit het rijk, provincie of fondsen

5. Risico’s De woonzorgvisie wordt geen antwoord op alle vraagstukken De woonzorgvisie wordt geen antwoord op alle vraagstukken die spelen op de scheidslijn van wonen, zorg en welzijn. De focus in de regionale visie ligt op de vijf geformuleerde opgaven (fair share, woonvormen, ouderen met een toenemende zorgbehoefte sociale basis en regionale samenwerking). Wel wordt de verbinding gelegd met al vastgestelde visies, kaders, afspraken en ontwikkelingen. Het regionale traject is een gezamenlijk traject met een eigen besluit Het is belangrijk om als gemeenteraden in de regio één lijn te hebben bij een gezamenlijk stuk. Dit neemt echter niet de rol van de lokale gemeenteraden weg. Het niet vaststellen van de regionale woonzorgvisie betekent dat er aanvullend lokaal beleid opgesteld zal moeten worden, waarbij er aanvullende lokale afspraken gemaakt moeten worden met zorgaanbieders en woningbouw. Het lokaal oppakken kost naar verwachting meer middelen en ambtelijke capaciteit om dit te realiseren. Om uw raad wel de ruimte te geven om invloed uit te oefenen op het proces, kunnen er via moties of amendementen eventuele wijzigingen meegenomen worden in de regio. Op basis van alle besprekingen in de gemeenteraden wordt bepaald hoe ermee omgegaan wordt. Een optie daarbij is het toevoegen van een addendum aan de regionale visie.

Een andere optie is om het mee te nemen in het uitvoeringstraject. De uitwerking van de regionale visie gaat lopende het besluitvormingsproces door De regionale woonzorgvisie ligt nu ter besluitvorming bij de gemeenteraden van de regio. De advisering door Rosa heeft daarvoor ook de nodige tijd gevraagd. Gelet op de urgentie wordt geen pas op de plaats gemaakt. De werkgroepen gaan door met de concretisering van de 3

opgaven, maar wel met de mogelijkheid en flexibiliteit om punten die in het bestuurlijke besluitvormingsproces worden aangegeven hierin te verwerken. De participatie en zeggenschap van inwoners loopt voor de regionale visie via overkoepelende organisaties en partijen In het traject van de regionale woonzorgvisie is er voor gekozen om overkoepelende belangen- en cliëntengroepen, ervaringsdeskundigen en de RoSa te betrekken. RoSa heeft aangegeven de inbreng van inwoners essentieel te vinden. Gemeenten pakken dit nadrukkelijker op in het opstellen van de lokale woonzorgvisies. De informatie en kennis die voortkomt uit die lokale woonzorgvisies kan in het regionale vervolgtraject ingebracht worden

6. Participatie De regionale woonzorgvisie is tot stand gekomen met inbreng van een groot aantal partijen: gemeenten, woningcorporaties, zorgpartijen, welzijnsorganisaties, cliëntenraden, belangenbehartigers en ervaringsdeskundigen. Door het Regionaal Overleg Sociale Adviesraden (RoSa) is advies gegeven over de regionale woonzorgvisie. Participatievorm: Meedenken en meedoen

Wie en wanneer? Alle betrokken partijen bij de regionale woonzorgvisie Hart van Brabant

7. Duurzaamheid Duurzaamheid: De regionale woonzorgvisie draagt bij aan het vormen van een duurzame samenleving, met voldoende betaalbare woningen en voorzieningen te hebben voor alle ouderen die hierop aangewezen zijn, mensen met een lichamelijke en psychische kwetsbaarheid en overige aandachtsgroepen, met een evenwichtige verdeling over de gemeenten in de regio Hart van Brabant en met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding

Meetbaarheid? Op verschillende manieren en plekken worden die zaken die meetbaar zijn, bijgehouden, bijvoorbeeld over de realisatie van betaalbare woningen en toewijzing van woningen aan aandachtsgroepen

8. Fatale beslisdatum N.v.t.

9. Vervolgstappen Verschillende werkgroepen werken de benoemde acties uit de regionale woonzorgvisie verder uit. In het vierde kwartaal van 2024 wordt een uitvoeringsprogramma voor 2025 opgesteld, zodat duidelijk is welke acties in 2025 nog doorlopen. Voor de lokale woonzorgvisie stellen we in het derde en vierde kwartaal van 2024 een visie op hoofdlijnen op en we laten deze vervolgens vaststellen. Daarna starten we een participatietraject om tot een lokaal uitvoeringsprogramma te komen. Evaluatie van:

Wie en wanneer? 4

Regionale woonzorgvisie

Meermaals per jaar worden wethouders geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van de regionale woonzorgvisie

10. Bijlagen -

Bijlage 1: Regionale woonzorgvisie Hart van Brabant Bijlage 2: Advies RoSa – Regionale woonzorgvisie Bijlage 3: Reactie op advies RoSa op regionale woonzorgvisie Hart van Brabant

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

Voorgeschiedenis: N.v.t.

5

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 2 juli 2024 ,

BESLUIT: De Woonzorgvisie Hart van Brabant vast te stellen. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 12 september 2024. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeroen Deneer

Sacha Ausems

1