RV Transitievisie Warmte

Raadsvoorstel Dossier:

2021-050402

Datum collegevergadering: Onderwerp:

5 oktober 2021 Transitie visie warmte

0. Adviespunten/beslispunten 1 2 3 4 5

Vaststellen transitievisie warmte Het bedrag uit decembercirculaire 2021 toe te voegen aan reserve duurzaamheid Onttrekken van kosten voor invulling incidenteel benodigde fte’s in 2022 ten laste van reserve duurzaamheid Instellen van een duurzaamheidsfonds; jaarlijkse inkomsten vanuit ‘energie-opwek’ worden gestort in reserve Vaststellen begrotingswijziging nummer 2022/005

1. Aanleiding? In het klimaatakkoord zijn de doelstellingen uit Parijs vertaald in concrete acties voor Nederland tot 2030. Als onderdeel daarvan is de opgave geformuleerd dat een deel van alle woningen in Nederland in 2030 van het aardgas af moet zijn om tot een volledig aardgasvrije gebouwde omgeving te komen in 2050. De gemeente staat voor een grote opgave als het gaat om de energietransitie. In de visie ‘Duurzaam Waalwijk 2030’, die de raad in februari 2020 heeft vastgesteld, zijn in hoofdlijnen de verschillende opgaven op duurzaamheidsgebied benoemd, met de focus op de thema’s energie, water en groen en duurzame consumptie en productie. Voor het thema Energie is een van de speerpunten het verduurzamen van de gebouwde omgeving. De transitievisie warmte (tvw) is een beleidsdocument dat een eerste richting geeft aan de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving.

2. Wat willen we bereiken? Het doel is om in 2050 geen aardgas meer te gebruiken voor het verwarmen van woningen en gebouwen. Het tussendoel is om in 2030 twintig procent van de woningvoorraad, dus één op de vijf woningen, aardgasvrij of aardgasvrij gereed te hebben. Aardgasvrij gereed betekent dat de woningen qua bouwkundige en installatietechnische voorzieningen voor verwarming, warm tapwater en koken gereed zijn voor afkoppeling van het aardgasnet en aansluiting op een alternatieve energie-infrastructuur. Begin 2020 stonden er in Waalwijk 21.977 woningen. In Waalwijk voldoet momenteel bijna 30 procent van alle woningen, ruim 6.000 woningen, al aan energielabel B. Daarvoor zijn geen aanvullende maatregelen nodig om die woningen aardgasvrij gereed te maken. Dat betekent dat nog in ruim 15.000 woningen extra isolerende maatregelen nodig zijn. In de periode tot 2030 moet Waalwijk, volgens de afspraken uit het Klimaatakkoord, 20 procent hiervan, dus 3.000 woningen, verduurzamen.

1

3. Argumenten/Overwegingen In Waalwijk richten we ons de komende jaren op het besparen van het gebruik van aardgas door middel van het isoleren van de woningen. We maken nu nog geen definitieve keuze voor buurten waar we in de periode tot 2030 aan de slag gaan met het aardgasvrij maken van de woningen. Om de doelen (isoleren van woningen en aardgasvrij gereed maken van woningen) te bereiken, zijn vier sporen uitgewerkt: Spoor A: gemeentebrede aanpak voor stimulering inwonersinitiatief De bewoners actief ondersteunen in het verduurzamen van hun woning. Bij het digitale energieloket kunnen bewoners terecht voor onafhankelijk advies. Eén van de mogelijkheden is een huisscan. Die geeft een inwoner na het invullen van de postcode, huisnummer en aantal kenmerken van de woning inzicht in de mogelijkheden tot isoleren en de kosten daarvan. Daarnaast gaan we in samenwerking met de energie coöperatie Langstraat Energie, energiecoaches op leiden. Bij de energiecoaches kunnen de inwoners ook terecht voor vragen over het isoleren van hun woning, het beoordelen van offertes. De gemeente organiseert in samenwerking het energieloket en de energiecoöperatie collectieve inkoopacties van bijvoorbeeld isolatie materialen, warmtepompen of zonnepanelen. Voor de minder draagkrachtige bewoners stellen we een ‘investeringsfonds verduurzamingsmaatregelen’ in.

Vanuit armoedebeleid zal een separaat voorstel aan u worden voorgelegd om energie armoede aan te pakken. Installateurs, hypotheekverstrekkers en makelaars gaan we actief informeren over de transitievisie van gemeente. Zodat ook zij de bewoners op natuurlijk momenten over de juiste informatie van de warmtetransitie kunnen voorzien. Spoor B: intensieve aanpak meest kansrijke buurten Uit de technische analyse zijn enkele buurten naar voren gekomen, die kansrijk zijn om te starten met het isoleren. Dit zijn voornamlijk buurten met veel dezelfde soort woningen gebouwd in de jaren ’60, ’70 en ’80 van de vorige eeuw. Ook veelal straten met gespikkeld bezit. In straten waar Casade de komende jaren, woningen gaat verduurzamen ook de koopwoningen actief benaderen en betrekken. Samen met de inwoners, de woningcorporatie en andere betrokken partijen werken we vervolgens een (buurt) uitvoeringsplan uit waarin we de te zetten stappen uitwerken. De inwoners bepalen vervolgens zelf het tempo. Spoor C: onderzoek naar kansen warmtenetten Voor de verschillende woonkernen van Waalwijk is de aanleg van een warmtenet een optie maar niet voor 2030. We willen onderzoeken op welke locaties in Waalwijk op een haalbare en betaalbare manier warmtenetten kunnen worden aangelegd, rekening houdend met de beperkte ruimte in de ondergrond.

Daarnaast willen we onderzoeken hoe in het planvormingsproces voor de werkzaamheden in het openbaar gebied rekening met de aanleg van een warmtenet gehouden kan worden. Ook willen we samen met betrokken partijen de ontwikkelingen rondom onder meer aqua-, rio- en geothermie volgen en verzamelen we de ervaringen elders in Nederland, zoals in de Proeftuinen Aardgasvrij, worden gedaan. Spoor D: Waalwijk kenniscentrum warmtetransitie De warmtetransitie grijpen we aan om de lokale werkgelegenheid te stimuleren en te voorkomen dat (hoog)opgeleide inwoners de gemeente verlaten. Waalwijk heeft een sterke installatiebranche die het voortouw kan nemen bij innovatie en de uitvoering van de warmtetransitie. In Waalwijk zijn veel installatiebedrijven gevestigd en ook bedrijven die zich toeleggen op warmtetechniek en warmtenetten. Hiermee heeft Waalwijk een mooie startpositie om hét 2

nationale kenniscentrum voor de warmtetransitie te worden. Het kenniscentrum richt zich op het ontwikkelen van kennis en innovaties op het gebied van woning- en gebouwisolatie en warmtetechniek. We willen ook opleidingsfaciliteiten aan het kenniscentrum koppelen om zo studenten voor het vakgebied te interesseren.

4. Financiën Voor het uitvoeren van de sporen en bouwstenen uit de transitievisie warmte is een globale schatting gemaakt. • Structureel zijn 5 tot 7 formatieplaatsen nodig om de activiteiten uit de diverse sporen op te pakken. Momenteel is ongeveer 2 fte beschikbaar, verdeeld over verschillende afdelingen binnen de gemeente. Om de doelen uit de tvw te halen is een structurele uitbreiding van 3 tot 5 fte nodig. Voor de eerste jaren gaan we uit van 3 fte (ca 240.000 euro) • Daarnaast is een werkbudget nodig van € 50.000,- per jaar.

Incidentele bekostiging extra formatie 2022 Decembercirculaire 2021 In de decembercirculaire 2021 komt extra geld beschikbaar voor het uitvoeren van de afspraken uit het Klimaatakkoord. De hoogte van het bedrag is op dit moment nog niet bekend. Voorgesteld wordt deze extra middelen toe te voegen aan de bestaande reserve duurzaamheid. Het bedrag dat nodig is voor het aantrekken van de genoemde extra benodigde capaciteit in 2022 zal vervolgens in 2022 aan de reserve worden onttrokken We gaan uit van 140.000 euro uit de decembercirculaire voor de uitvoering van de tvw. Reserve duurzaamheid Naast de extra financiering via de aanvulling in de decembercirculaire stellen we u voor om het restant voor de benodigde formatie beschikbaar te stellen uit de reserve duurzaamheid, zijnde 100.000 euro.

Structurele bekostiging extra formatie 2023 en verder Wij stellen voor een structurele uitbreiding van 3 fte voor de uitvoering van de warmtetransitie op te nemen in de begroting van 2023 en dit te bekostigen uit de verwachte extra bijdrage via het gemeentefonds voor de uitvoering van de afspraken uit het klimaatakkoord. Vanwege het demissionaire karakter van het kabinet worden hier van rijkswege op dit moment nog geen afspraken over gemaakt. Werkbudget uitvoering tvw In 2020 heeft de raad € 150.000,- beschikbaar gesteld voor de tvw. Hiervan is, mede als gevolg van een ontvangen subsidie voor het opstellen van de tvw, nog circa € 100.000,- als werkbudget beschikbaar voor het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. Wij stellen voor dit bedrag de komende twee jaren in te zetten als werkbudget. Voor het benodigde werkbudget vanaf 2024 zal bij de samenstelling van de (meerjaren)begroting 2023 en verder een afzonderlijk voorstel aan u worden voorgelegd. Investeringsfonds verduurzamingsmaatregelen (motie M-03 15 juli 2021) Voor de bouwsteen ‘financieel arrangement’ uit het spoor ‘gemeentebrede aanpak voor stimulering inwonersinitiatief’ een duurzaamheidsfonds op te richten. Hiervoor dient de huidige reserve milieu als basis (stand per 1 januari 2021 € 120.000). In deze reserve worden reeds jaarlijks de pachtinkomsten van Wabico gestort (jaarlijks bedrag van € 27.000).

Daarnaast wordt voorgesteld om met ingang van 2021 eveneens de inkomsten van 3

Eneco (jaarlijks € 4.000), Langstraat Energie (jaarlijks € 11.800) en nader te bepalen toekomstige energie-opwek gerelateerde inkomsten in deze reserve te storten De bestedingscriteria van het fonds worden nog nader bepaald en in een separaat voorstel aan u aangeboden.

5. Risico’s Voor de uitvoering van de tvw is het mogelijk dat ondanks de inspanningen die de gemeente doet, het aantal inwoners die isolerende maatregelen aan hun woning nemen gering is, en het doel niet gehaald wordt. De gemeente zet daarom in op verschillende trajecten en wil de bewoners zoveel mogelijk faciliteren. Het informeren van de inwoners gaat via verschillende kanalen; bij natuurlijke momenten voor én achter de voordeur, zoals de vervanging van de cv-ketel, bij aankoop van een woning, verbouwingen of bij de herinrichting van het openbaar gebied. Hierbij betrekken we ook de lokale particuliere bedrijvensector (banken, makelaars, installateurs en aannemers). Zij kunnen als intermediair worden ingezet om natuurlijke momenten en koppelkansen te benutten.

6. Participatie Participatie heeft tijdens het opstellen van de visie op de volgende wijze plaatsgevonden. We hebben interviews gevoerd met diverse stakeholders (bijlage 5 in de tvw), een bewoners enquête (resultaten in bijlage 3 van de tvw) uitgezet en tijdens een digitale informatie avond hebben we de inwoners informatie verstrekt over de transitievisie warmte en konden zij vragen stellen. Voor de raad zijn er twee informatie avonden georganiseerd. Collega’s van diverse beleidsvelden zijn betrokken bij het opstellen van de tvw (bijlage 4 in de tvw).

7. Duurzaamheid Waalwijk levert door het uitvoeren van de tvw een bijdrage aan de CO2 reductie. Door in te zetten op het isoleren van woningen, is minder energie nodig om de woningen te verwarmen. In het (buurt)uitvoeringsplan werken we een methode uit waarmee we kunnen volgen of de warmtetransitie op schema ligt, hoeveel woningen al voldoende zijn geïsoleerd en aardgasvrij zijn gemaakt

8. Fatale beslisdatum Ja. Gemeenten dienen, conform de afspraken uit het Klimaatakkoord, uiterlijk 31-12-2021 een tvw vast te stellen.

9. Vervolgstappen De komende jaren ligt de focus op isoleren van de woningen. Na vaststelling van de tvw zal gestart worden met de uitvoering van de diverse sporen uit de tvw. Het opstellen van een (buurt)uitvoeringsplan een belangrijke eerste stap van een spoor of bouwsteen. In nauwe 4

samenwerking met de inwoners van een straat, buurt of wijk en de diverse stakeholders stellen we deze uitvoeringsplannen op. De Transitievisie Warmte wordt conform de afspraken uit het Klimaatakkoord minimaal iedere vijf jaar herzien zodat nieuwe inzichten weer in de aanpak kunnen worden verwerkt. Mochten er eerder al nieuwe inzichten zijn, kan de periode ook korter zijn dan 5 jaar.

10. Bijlagen 1 2

transitievisie warmte begrotingswijziging 2022/005

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Jan H. Lagendijk

Sacha C.A.M. Ausems

Voorgeschiedenis:

5

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 5 oktober 2021 ,

BESLUIT: 1. De transitievisie warmte vast te stellen. 2. Het bedrag, dat extra beschikbaar wordt gesteld voor het uitvoeren van afspraken uit het Klimaatakkoord uit de decembercirculaire 2021 toe te voegen aan de reserve duurzaamheid. 3. De kosten voor invulling incidenteel benodigde fte’s in 2022 te onttrekken uit de reserve duurzaamheid. 4. Een duurzaamheidsfonds in te stellen, waarvan de huidige reserve milieu als basis dient en vanaf 2021 de inkomsten van Eneco, Langstraat Energie en nader te bepalen toekomstige energie-opwek gerelateerde inkomsten in deze reserve worden gestort; 5. Vaststellen begrotingswijziging nummer 2022/005.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 25 november 2021. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeske Louer

Sacha C.A.M. Ausems

1