RV Programmabegroting 2026

Raadsvoorstel Dossier:

{this.sleutel}

Datum collegevergadering: Onderwerp:

30 september 2025 Programmabegroting 2026

0. Adviespunten/beslispunten 1. De Programmabegroting 2026 van de gemeente Waalwijk vast te stellen en de daarbij behorende meerjarenramingen voor de jaren 2027, 2028 en 2029 voor kennisgeving aan te nemen; 2. De begrotingswijziging 2026001 inzake de aanvullende voorstellen op de Begroting 2026 vast te stellen; 3. In te stemmen met de uitvoering door het college van de in de begroting onder paragraaf bezittingen en vermogen vermelde vervangingsinvesteringen; 4. Voor de onder de paragraaf bezittingen en vermogen vermelde nieuwe investeringen, die voortvloeien uit voorstellen in de Kadernota 2026, de volgende kredieten beschikbaar te stellen: a. Investering in mobiliteitshubs met een voorbereidingskrediet van € 400.000 in 2026. b. Extra budget SVn-leningen van € 1.000.000 in 2026. 5. De intentie uit te spreken tot realisering van de onder paragraaf bezittingen en vermogen vermelde overige nieuwe investeringen, maar daarover eerst definitief te besluiten op basis van afzonderlijke voorstellen die het college de raad zal doen toekomen. 6. In te stemmen met de onttrekking van € 1.516.191 uit de Algemene Reserve in verband met het negatief begrotingsresultaat in 2026.

1. Aanleiding? De Programmabegroting 2026 is een verdere uitwerking van de Kadernota 2026 en vormt het beleids- en financiële kader waarbinnen het college uitvoering geeft aan het coalitieakkoord en aan de prioriteiten die door de raad zijn vastgesteld. Met dit raadsvoorstel legt het college de begroting voor 2026 aan de gemeenteraad voor ter vaststelling, inclusief de bijbehorende beleidsvoornemens, investeringsagenda en dekkingsvoorstellen.

2. Wat willen we bereiken? Een structureel sluitende begroting waarin toereikende bedragen zijn opgenomen voor de uitvoering van het door de raad vastgestelde beleid. De Begroting 2026 is in het begrotingsjaar structureel in evenwicht en voldoet daarmee aan de vereiste voorwaarden van de Provincie.

1

3. Argumenten/Overwegingen Van kadernota tot begroting De begroting die voorligt bouwt voort op de kadernota 2026 en de besluitvorming daarover. In de kadernota hebben we geconstateerd dat de opgaven groot zijn, zowel in de fysieke leefomgeving als in de gemeenschap. En dat zijn soms ook twee kanten van dezelfde medaille; investeringen in de fysieke leefomgeving en investeringen in het sociaal domein versterken elkaar. Samen zorgen zij ervoor dat we Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik leefbaar en aantrekkelijk houden voor onze inwoners. En dat doen we niet alleen, maar juist door samen bruggen te bouwen tussen en met onze inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke en bestuurlijke partners. We doen dat door te sturen op Brede Welvaart, te bouwen aan verbindingen in de samenleving en de kracht van diversiteit te benutten. De strategische opgaven voor onze gemeente blijven ongewijzigd en we houden met deze begroting dan ook onze koers vast. De kadernota is in een andere context opgesteld dan deze begroting, omdat het financiële perspectief vanwege de Meicirculaire sterk is verbeterd. Daarover hebben we u geïnformeerd met deze raadsinformatiebrief. In die raadsinformatiebrief schreven we dat we bij de opstelling van de kadernota soms lastige keuzes moesten maken, die nu mogelijk in een ander daglicht komen te staan.

We hebben ook aangegeven “…de tijd richting het opstellen van de Programmabegroting 2026 te benutten om u bij het aanbieden van de begroting passende voorstellen te kunnen doen. Waarbij we een balans gaan zoeken tussen ruimte voor noodzakelijke investeringen in de toekomst maar ook zorg dragen voor een robuuste financiële begroting.” Daarnaast hebben we eerder een uitgebreid proces doorlopen met de raad om tot verantwoorde ombuigingsvoorstellen te komen. Die bij de kadernota geaccordeerde ombuigingen zijn verwerkt in deze begroting. Ook die ombuigingen dragen bij aan het verbeteren van onze financiële positie (€ 3,3 miljoen in 2026, oplopend tot € 4 miljoen in 2029). Financiële Begroting 2026 In de Programmabegroting 2026 zijn de effecten van de raadsbesluiten tot en met 1 augustus 2025, de vertaling van de Kadernota 2026 en de effecten van de Meicirculaire 2025 verwerkt. Verder is de begroting in technische zin samengesteld, mede gebaseerd op de door uw raad op 3 juli 2025 vastgestelde Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2026. Wijzigingen ten opzichte van de besluitvorming over de Kadernota 2026 zijn in de begroting apart toegelicht. Aanvullende voorstellen zijn niet verwerkt in de primaire Begroting 2026, deze worden separaat aangeboden middels de eerste begrotingswijziging 2026.

4. Financiën 4.1. Financieel beeld na (technische) wijzigingen Begroting 2026 Het financiële beeld van de Begroting 2026 na verwerking van de (technische) wijzigingen ziet er als volgt uit:

2

Bedragen N = nadeel x € 1.000 V = voordeel

2026

2027

2028

2029

Kadernota 2026

N 3.778

N

994

V

359

V

70

Besluitvorming Kadernota 2026: Amendement A1 CU: Geen 5% OZB verhoging

N

N

750

N

750

N

750

Meicirculaire 2025 Totaal na Meicirculaire 2025

V 5.556 V 1.028

V 6.077 V 4.333

V 2.933 V 2.542

V 3.338 V 2.658

V

N

V

20

V

20

0

V

393

Wijzigingen Begroting 2026: - Correctie startpositie Kadernota 2026 - Aanpassing voorstellen Kadernota 2026 - Aanpassing nominaal indexeringen Meicirculaire 2025 - Hogere bijdrage Baanbrekers - Aanpassing kapitaallasten / rente - Overige kleine afwijkingen Totaal wijzigingen begroting 2026 (na Meicirculaire)

750

20 0

110 0

V

250

V

250

V

250

V

250

V

0 315

N V

131 184

N V

246 379

N N

282 52

N V

2 583

V V

72 265

N V

21 382

N V

1 328

Financieel beeld 2026 - 2029

V 1.611

V 4.598

V 2.924

V 2.986

Vervallen incidentele baten en lasten uit Begroting 2025 Programmabegroting 2026 Nieuwe reeks incidentele baten en lasten Begroting 2026

N

N

V

V

V 1.452 V 1.565

V 4.443 V 5

V 2.969 N 45

V 3.031 N 45

Structureel begrotingssaldo 2026

V 3.017

V 4.448

V 2.924

V 2.986

159

155

45

45

De “wijzigingen Begroting 2026” zijn toegelicht in de begrotingsapp bij de “Begroting 2026-2029 op hoofdlijnen”: https://waalwijk.begrotingsapp.nl/begroting-2026/programma/begroting-2026-2029-ophoofdlijnen Het BBV stelt dat alle baten en lasten in principe structureel van aard zijn. Incidentele baten en lasten zijn hier een uitzondering op. Incidentele baten en lasten zijn tijdelijk, maar hebben wel invloed op het saldo. Het saldo zonder incidentele baten en lasten heet het structurele begrotingssaldo. In het overzicht hierboven wordt de oude reeks incidentele baten en lasten gecorrigeerd en een nieuwe reeks toegevoegd.

4.2. Financieel beeld na aanvullende voorstellen Begroting 2026 Vanwege het verbeterde financiële perspectief heeft het college opnieuw kritisch gekeken naar: • Wat hebben we bij de kadernota opgenomen met een ondergrens en kunnen we nu kwalitatief beter uitvoeren; 3

• • •

Welke ombuigingen vragen om een heroverweging; Wat is er nu echt nodig om voor de nieuwe bestuursperiode een stevige inhoudelijke basis weg te zetten; Welke grote uitgaven verwachten we in de toekomst.

Op basis daarvan voegen we daarom ongeveer 3,5 miljoen euro toe met de bijgevoegde begrotingswijziging ten opzichte van het financieel beeld in de kadernota. Die toevoegingen betreffen vooral de uitwerking en financiële vertaling van PM-posten uit de kadernota en een eerste inschatting van de kapitaalslasten voor grote projecten tijdens deze begrotingsperiode (t/m 2029). Ook als voor die projecten de omvang van de benodigde investering nog niet geheel duidelijk is. Dit is gedaan om een zo compleet mogelijk financieel beeld te geven. De posten waarvoor dat geldt, zijn als zodanig aangegeven. In afwijking van de kadernota stellen we in de begroting voor om de ombuiging te schrappen waarbij we jaarlijks de Algemene Reserve inzetten om het begrotingssaldo structureel sluitend te maken. Deze ombuiging is niet meer nodig om het begrotingsjaar 2026 sluitend te krijgen. Daarnaast sturen we nog niet op het sluitend maken van 2029. Dit is niet alleen in lijn met het VNG-advies, maar sluit ook aan bij onze eigen overtuiging dat het maken van pijnlijke keuzes, zoals het snijden in voorzieningen, niet makkelijk terug te draaien is. Afbreken gaat immers sneller dan weer opbouwen. In aanvulling op bovenstaand financieel beeld worden in de 1 e begrotingswijziging van de Begroting 2026 nadere voorstellen aan uw raad voorgelegd.

Dit leidt tot het volgende aangepaste financieel beeld: Bedragen N = nadeel x € 1.000 V = voordeel

2026

2027

2028

2029

Structureel begrotingssaldo 2026

V 3.017

V 4.448

V 2.924

V 2.986

Reeds besloten: inburgering

N

N

N

N

Structureel begrotingssaldo 2026

V 2.771

V 4.202

V 2.678

V 2.740

N N

N N

N N

285 150 0 350 0 846

N N

300 94 0 76 15 25 50 700

N N N N V N N

300 94 0 116 15 50 50 700

280

N

280

Wijzigingen Begroting 2026: a. Doorontwikkeling bedrijfsvoering b. Vierde ontmoetingsplaats c. Ontwikkeling Zidewinde d. Bouw sporthal Waspik e. Parkeergarage De Els f. Integraal Onderhoud Openbare Ruimte OOR-Zuid en OOR-West g. Onderhoud wegen h. Noord Zuid fietsroute i. Mobiliteitshub j. Openbare verlichting k. Onderhoud vaarwegen l. Verhogen haven- en kadegelden m. Panden Baanbrekers n. Vastgoed, dotatie voorziening en exploitatiebudget o. Omgevingswet

246

413 25 0

246

535 150 0

N 0 N N N

N

0 314

N

N

300 75 0 0 350

N N

300 0 0 37 365

N N

N N

100 40

N N

50 700

N N V N N

N

178

N

280

N

246

N N

246

285 150 0 350 0 846

4

p. Districtlijke samenwerkingen (oa BIT) q. Fietsparkeerdrukmetingen r. Evenementen s. Motie mobiele toiletten bij het Stadsstrand t. Motie mantelwoningen voor jongeren u. Motie versnelling woningbouw binnen kaders v. Motie Nominale ontwikkelingen GR’en w. Motie een stap vooruit voor de sociale woningbouw x. Motie verhogen Grens Individuele Inkomenstoeslag (IIT) y. Motie OZB areaal woningen z. Terugdraaien ombuiging structureel inzetten algemene reserve

2026 N 30 V 15 N 150 0

2027 N 20 N 10

2028 N 20 0

2029 N 20 0

0

0

0

N

N

46 PM 0 PM

46 PM

N

0 PM

46 PM

N

0 PM

46 PM 0 PM

N

326

N

326

N

326

N

326

N N

284 420

N N

284 420

N N

284 740

N 284 N 1.140

Totaal wijzigingen Begroting 2026

N 2.722

N 3.837

N 4.537

N 4.952

Nieuw structureel begrotingssaldo 2026

V

V

N 1.859

N 2.212

49

365

Een toelichting op bovenstaande onderwerpen is opgenomen in de bijlage bij dit raadsvoorstel. In deze bijlage zijn alle reacties op PM-posten Kadernota 2026 en moties uit het kaderstellend debat van 3 juli jl. weergegeven. Investeringen In de financiële begroting is onder bezittingen en vermogen een tweetal overzichten inzake investeringen opgenomen: vervangingsinvesteringen (zie punt 1 hierna) en nieuwe investeringen (zie punt 2 hierna). 1. Een overzicht met vervangingsinvesteringen. Inzake de vervangingsinvesteringen wordt de raad gevraagd in te stemmen met de uitvoering door het college. 2. Een overzicht nieuwe investeringen. Van de overige investeringen in het overzicht nieuwe investeringen wordt gevraagd de intentie uit te spreken tot realisering hiervan, maar daarover eerst definitief te besluiten op basis van afzonderlijke voorstellen die het college de raad zal doen toekomen. Voor twee nieuwe investeringen wordt nu een besluit gevraagd, te weten: 1. Voorbereidingskrediet van € 400.000 voor de mobiliteitshubs. In 2026 was een voorbereidingsbudget (exploitatiebudget) aanwezig van € 175.000. Deze is bij de Kadernota 2026 afgeraamd naar € 0. Hier tegenover staat een voorbereidingskrediet van € 400.000. Omdat er reeds een exploitatiebudget beschikbaar was, wordt voorgesteld om het voorbereidingskrediet nu beschikbaar te stellen middels dit raadsvoorstel. 2.

Extra budget SVn-leningen. In de Kadernota 2026 is extra budget van € 1.000.000 opgenomen voor SVn-leningen in 2026. Er wordt voorgesteld om dit budget nu beschikbaar te stellen middels dit raadsvoorstel.

5. Risico’s Aan de paragraaf weerstandsvermogen zijn in de Begroting 2026 geactualiseerde risicokaarten met toelichting toegevoegd.

5

6. Participatie Participatievorm: Gespreksavond raad over voorstel en stukken Begroting 2026 op dinsdag 28 oktober 2025.

Wie en wanneer? Door inwoners en/of fracties. Insprekers krijgen 2,5 minuten inspreektijd.

7. Duurzaamheid Duurzaamheid: SGD 11: Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam.

Meetbaarheid? Oordeel van de Provincie over de begroting 2026. Verder geven de uitkomsten van Voor- en Najaarsbericht en uiteindelijk het resultaat van de jaarrekening inzicht in de mate van de beheersing van de gemeentelijke financiën.

8. Fatale beslisdatum Het raadsbesluit over de Begroting 2026 moet voor 15 november 2025 bij de Provincie Noord-Brabant als toezichthouder op gemeentelijke financiën bekend zijn. Het niet tijdig inzenden van de door de raad vastgestelde begroting met bijbehorende stukken aan GS van Noord-Brabant kan leiden tot preventief toezicht.

9. Vervolgstappen Evaluatie van: Digitaal vragentraject (via begrotingsApp)

Wie en wanneer? Raad, periode 3 – 30 oktober 2025

10. Bijlagen Zie het RaadsInformatieSysteem (RIS): - Begroting in één oogopslag (BIEO) - PM-posten amendement en moties - Begrotingswijziging 2026001 actualisatie primaire Begroting 2026 - Programmabegroting 2026; via begrotingsapp.

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

6

Voorgeschiedenis: -

-

Collegeprogramma 2022 – 2026: Raadsvoorstel: https://waalwijk.notubiz.nl/document/11641140/2/RV+Kadernota+2023+het+coalitieak koord+2022-2026 Collegeprogramma 2022 - 2026: https://waalwijk.begrotingsapp.nl/collegeprogramma--2022---2026

-

Kadernota 2026 Raadsvoorstel: https://waalwijk.notubiz.nl/document/15586032/2/RV+Kadernota+2026 Kadernota 2026: https://waalwijk.begrotingsapp.nl/kadernota-2026 Uitgangspunten voor de Begroting 2026 (onderdeel van de kadernota): https://waalwijk.begrotingsapp.nl/kadernota-2026/programma/2-uitgangspunten-voorde-samenstelling-van-de-begroting-2026

-

Raadsinformatiebrief 057-25 over Meicirculaire 2025 d.d. 27 juni 2025: https://waalwijk.notubiz.nl/document/15740472/1

7

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 30 september 2025 ,

BESLUIT: 1. De Programmabegroting 2026 van de gemeente Waalwijk vast te stellen en de daarbij behorende meerjarenramingen voor de jaren 2027, 2028 en 2029 voor kennisgeving aan te nemen; 2. De begrotingswijziging 2026001 inzake de aanvullende voorstellen op de Begroting 2026 vast te stellen; 3. In te stemmen met de uitvoering door het college van de in de begroting onder paragraaf bezittingen en vermogen vermelde vervangingsinvesteringen; 4. Voor de onder de paragraaf bezittingen en vermogen vermelde nieuwe investeringen met het karakter van vervangingsinvesteringen, die voortvloeien uit voorstellen in de Kadernota 2026, de volgende kredieten beschikbaar te stellen: a. Investering in mobiliteitshubs met een voorbereidingskrediet van € 400.000 in 2026. b. Extra budget SVn-leningen van € 1.000.000 in 2026. 5. De intentie uit te spreken tot realisering van de onder paragraaf bezittingen en vermogen vermelde overige nieuwe investeringen, maar daarover eerst definitief te besluiten op basis van afzonderlijke voorstellen die het college de raad zal doen toekomen. 6. In te stemmen met de onttrekking van € 1.516.191 uit de Algemene Reserve in verband met het negatief begrotingsresultaat in 2026.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 6 november 2025. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeroen Deneer

Sacha Ausems

1