RV Programmabegroting 2025

Raadsvoorstel Dossier: Datum collegevergadering: Onderwerp:

1 oktober 2024 Programmabegroting 2025

0. Adviespunten/beslispunten 1. De Programmabegroting 2025 van de gemeente Waalwijk vast te stellen en de daarbij behorende meerjarenramingen voor de jaren 2026, 2027 en 2028 voor kennisgeving aan te nemen; 2. De begrotingswijziging 2025-001 inzake de aanvullende voorstellen op de begroting 2025 vast te stellen; 3. In te stemmen met de uitvoering door het college van de in de begroting onder paragraaf bezittingen en vermogen vermelde vervangingsinvesteringen; 4. Voor de onder de paragraaf bezittingen en vermogen vermelde nieuwe investeringen met het karakter van vervangingsinvesteringen, die voortvloeien uit voorstellen in de Kadernota 2025, de volgende kredieten beschikbaar te stellen: a. Investering in vervanging wachtgedeelte stadhuis (voorstel O3.03) met een krediet van € 40.000 in 2025. b. Investeringen in vervanging speeltoestellen (voorstel NV1.09) met kredieten van € 560.000 in 2025, € 900.000 in 2026 en € 900.000 in 2027. c. Investering vervangen en uitbreiden meubilair stadhuis (voorstel NV3.05) met kredieten van € 45.000 (uitbreiden) en € 60.000 in 2025, € 60.000 in 2026, €60.000 in 2027 en € 60.000 in 2028. 5. De intentie uit te spreken tot realisering van de onder paragraaf bezittingen en vermogen vermelde overige nieuwe investeringen, maar daarover eerst definitief te besluiten op basis van afzonderlijke voorstellen die het college de raad zal doen toekomen.

1. Aanleiding? Voor gemeenten geldt de verplichting om voor 15 november van het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar een door de raad vastgestelde begroting voor het komende begrotingsjaar in te zenden aan gedeputeerde staten van de provincie Noord-Brabant.

2. Wat willen we bereiken? Een structureel sluitende begroting waarin toereikende bedragen zijn opgenomen voor de uitvoering van het door de raad vastgestelde beleid. De begroting 2025 is in het begrotingsjaar structureel in evenwicht en voldoet daarmee aan de vereiste voorwaarden van de Provincie.

1

3. Argumenten/Overwegingen 3.1 Doorontwikkeling beleidsdeel begroting Bij het opstellen van de begroting 2025 is ingezet op een verdere procesmatige en inhoudelijke doorontwikkeling. Voor wat betreft het proces is de beleidsveldcoördinatie aangescherpt en is bij een aantal beleidsvelden via “scrumachtige’ sessies gewerkt aan de actualisatie van de begrotingsteksten. Daarnaast is inhoudelijk vooral extra aandacht gevraagd om de doelstellingen zo mogelijk meer outcome-gericht te formuleren en te omschrijven en bij de onderliggende activiteiten scherper te benoemen wat concreet in 2025 zal worden uitgevoerd. Deze doorontwikkeling moet wel worden bezien in het licht dat het onderliggend kader voor de begroting 2025 (strategische visie, collegeprogramma, kadernota, vastgestelde beleidsnota’s en overige raadsbesluiten) veelal niet veranderd is ten opzichte van de begroting 2024. De begroting is in principe een vertaling op hoofdlijnen, met raadsrelevantie, van de onderliggende kaderstellende stukken en is geen ontwikkelproduct op zich. 3.2 Financiële begroting 2025 In de Programmabegroting 2025 zijn de effecten van de raadsbesluiten tot en met 1 augustus 2024, de vertaling van de Kadernota 2025 en de effecten van de Meicirculaire 2024 verwerkt.

Verder is de begroting in technische zin samengesteld, mede gebaseerd op de door uw raad op 27 juni 2024 vastgestelde Nota van Uitgangspunten voor de samenstelling van de begroting 2025. Wijzigingen ten opzichte van de besluitvorming over de Kadernota 2025 zijn in de begroting apart toegelicht. In de Nota van Uitgangspunten voor de begroting 2025 is opgenomen dat indien het college andere maatregelen dan in de Kadernota zijn opgenomen in de begroting wenst op te nemen, deze ten behoeve van de begrotingsvaststelling separaat aan de raad worden voorgelegd en nog niet verwerkt in de primaire begroting. Aan dit raadsvoorstel is daarom de 1e begrotingswijziging 2025 toegevoegd, met daarin 5 toevoegingen aan de begroting 2025. De gemeente Waalwijk volgt de oproep van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) om in de begroting 2025 het (lokale) tekort vanaf 2026 zichtbaar te maken. Wel heeft het college heeft daarom middels een raadsinformatiebrief (RIB 131-23 Robuust Financieel Perspectief (bijlage)) en vervolgens in de Kadernota 2025 (Kadernota – Vervolg richting 2026) een beeld gegeven van de voorbereidingen op de besluitvorming om de begroting weer sluitend te maken. Onderdeel van deze voorbereidingen is een inventarisatie per domein van mogelijke ombuigingen.

In sommige gevallen zijn deze voorstellen al tamelijk concreet in andere gevallen zijn het vooral denkrichtingen / onderzoeksrichtingen. Op 10 oktober 2024 bespreekt de raad het voorstel van het college om een aantal van de ambtelijke voorstellen tot ombuiging niet verder te onderzoeken omdat het college deze ombuigingen als onwenselijk beschouwt. Het voorstel heeft geen directe budgettaire gevolgen, maar betreft een eerste inventarisatie van ombuigingsvoorstellen. Pas bij de vaststelling van de Kadernota 2026 vindt er besluitvorming plaats over de in de Programmabegroting 2026 te verwerken ombuigingen. .

4. Financiën 4.1. Financieel beeld na (technische) wijzigingen begroting 2025 Het financiële beeld na verwerking van de wijzigingen begroting 2025 is als volgt: 2

Bedragen N = nadeel x € 1.000 V = voordeel

2025

2026

2027

2028

Kadernota 2025

V

185

N

4.615

N

3.309

N

Meicirculaire 2024 Totaal na Meicirculaire 2024

N V

49 136

V 131 N 4.484

V N

131 3.178

V 92 N 4.075

V

63

V

161

V

96

V

92

N

432

V

973

N

840

N

358

N N

39 408

N 89 V 1.045

V N

51 693

V N

110 156

Financieel beeld 2025 - 2028

N

272

N 3.439

N 3.871

N 4.321

Vervallen incid. lasten en baten Onderwijshuisvesting begr. 2024 Vervallen overige incidentele lasten en baten uit begr. 2024 Programmabegroting 2025 Nieuwe reeks incidentele lasten en baten begroting 2025

V

785

V

726

V

697

V

697

N

112

V

80

V

63

V

63

Wijzigingen begroting 2025: - wijzigingen Kadernota/ Meicirc., raadsvoorstellen - wijziging kapitaallasten / rente leningen - overige technische bijstellingen Totaal wijzigingen begroting 2025 (na Meicirculaire)

Structureel begrotingssaldo 2025

4.167

V 400 V 4.111

N 2.633 V 159

N 3.111 V 155

N 3.471 N 45

V 4.512

N 2.474

N 2.956

N

3.516

De wijzigingen uit de begroting 2025 zijn toegelicht in de begrotingsapp bij de “Begroting 2025-2028 op hoofdlijnen”: https://waalwijk.begrotingsapp.nl/begroting-2025/programma/begrotingen-2025-2028op-hoofdlijnen De richtlijnen voor incidentele lasten en baten maken de financiële overzichten een stuk ingewikkelder, maar presentatie van (wijzigingen in) die gegevens is nodig gelet op de voorschriften BBV en de richtlijnen van de Provincie. Belangrijkste factor in de omslag in het financieel beeld is de algemene uitkering van het rijk na 2025 resulterend in het "ravijnjaar" 2026. Deze uitkering daalt van € 112,5 miljoen in 2025 naar € 105,5 miljoen in 2026.

4.2. Financieel beeld na aanvullende voorstellen begroting 2025 In aanvulling op bovenstaand financieel beeld worden in de 1e begrotingswijziging van de begroting 2025 nadere voorstellen aan uw raad voorgelegd. Dit leidt tot het volgende aangepaste financieel beeld:

3

Bedragen N = nadeel x € 1.000 V = voordeel Structureel begrotingssaldo 2025 Wijzigingen begroting 2025: a. Reserve onderwijshuisvesting b. Onderzoek woonwagenplaatsen c. Toekomst bibliotheek d. Opstellen vrije tijdsvisie e. Lokale inclusie agenda f. Onderzoek bereikbaarh. Haven 1-8 g. Groot onderhoud Winterdijk S C h. Onderzoek aanpak Zidewinde i. Subsidie Schoenenkwartier j. Onderzoek innamepunt kringloop op milieustations / dekking uit voorziening afvalstoffenheffing Totaal wijzigingen begroting 2025 Nieuw structureel begrotingssaldo 2025

2025

2026

2027

2028

V 4.512

N 2.474

N 2.956

N 3.516

N

50

N N N

100 105 200

N

50

N

50

V N

50 505

V

4.007

in primaire begroting 2025 p.m. p.m. p.m. N 100 N 100 N

105

N

105

N

335

N

335

in primaire begroting 2025 eruit

N

105

N 2.579

N

540

N 3.496

N

435

N 3.951

Korte toelichting wijzigingen: Hieronder worden in het kort bovenstaande wijzigingen voor de begroting 2025 toegelicht. De wijzigingen komen enerzijds voort uit p.m. en overige posten waarvan in de Kadernota is aangegeven dat daarbij de begroting op zou worden terug gekomen (a t/m d) hieronder. Daarnaast nog een vervolg op de toezegging in RIB 060-24 over de Lokale inclusie agenda. Anderzijds komen wijzigingen voort uit door de raad in het kaderstellend debat aangenomen moties. a. Reserve onderwijshuisvesting (voorstel KN25 / NV2/07) In vervolg op de toezegging uit de Kadernota 2025 wordt voorgesteld te stoppen met het dekken van structurele lasten (en baten) uit de reserve Onderwijshuisvesting. De effecten hiervan zijn verwerkt in de primaire begroting 2025 en zijn nader toegelicht in raadsinformatiebrief 088-24. b. Onderzoek woonwagenplaatsen (voorstel KN25 / NV2.15) Het locatieonderzoek vergt meer tijd dan gedacht, waardoor er in 2025 nog een extra budget van € 50.000 nodig is. c. Toekomst bibliotheek (voorstel KN25 / NV2.16) Bij het opstellen van de begroting 2025 is de keuze tussen verplaatsing of handhaven van de bibliotheek nog niet duidelijk. Omdat de financiële consequenties van deze keuze ongeveer gelijk zijn, is een stelpost van € 100.000 met ingang van 2027 in de meerjaren begroting opgenomen. d.

Opstellen vrije tijdsvisie (voorstel KN25 / NV2.18) Een bureau gaat dit beleidskader opstellen, met daarbij een uitgebreid participatietraject. Voor het opstellen van de vrije tijdsvisie wordt € 100.000 in de begroting 2025 opgenomen. e. Lokale inclusie agenda (RIB 060-24 en bijlage evaluatie) Zoals eerder in de RIB is aangekondigd, zijn aanvullende middelen nodig om uitvoering te geven aan de nieuwe lokale inclusie agenda. Daarvoor wordt voor de jaren 2025 tot en met 2027 € 105.000 per jaar in de begroting opgenomen. f. Onderzoek bereikbaarheid Haven 1 t/m 8 (motie 2) In antwoord op de motie wordt € 200.000 in de begroting 2025 opgenomen voor het verder onderzoeken en opstellen van een brede integrale aanpak. 4

g. Groot onderhoud Winterdijk Sprang Capelle (motie 3) Voor groot onderhoud van de reconstructie van de Winterdijk wordt een investering geraamd van € 9 miljoen. Met ingang van 2027 is structureel € 335.000 aan kapitaallasten in de meerjaren begroting opgenomen. h. Onderzoek aanpak Zidewinde (motie 5) Voor het analyseren, onderzoeken en adviseren over een samenhangend en toekomstbestendig plan is inhuur van een senior projectleider nodig; daarvoor wordt € 50.000 in de begroting 2025 opgenomen. i. Subsidie Schoenenkwartier (motie 6) Conform de motie is de extra subsidie van € 203.000 per jaar met ingang van 2026 niet in de begroting 2025 opgenomen. Bij de Kadernota 2026 volgt een nieuw voorstel. j. Onderzoek innamepunt kringloop op milieustations (motie 9) Om recht te doen aan de gedachte achter de motie gaat onderzocht worden of het milieustation verplaatst kan worden naar een locatie waar deze kringloopfunctie wel kan worden toegevoegd. Voor het onderzoek wordt € 50.000 in de begroting 2025 opgenomen, met dekking uit de voorziening afvalstoffenheffing. Een uitgebreidere toelichting op bovenstaande onderwerpen is opgenomen in de bijlage bij dit raadsvoorstel. In deze bijlage zijn alle reacties op p.m.-posten Kadernota 2025 en amendement en moties uit het kaderstellend debat van 4 juli jl. weergeg even.

Investeringen In de financiële begroting is onder bezittingen en vermogen een tweetal overzichten inzake investeringen opgenomen: vervangingsinvesteringen (zie punt 1 hierna) en nieuwe investeringen (zie punt 2 hierna). 1. Een overzicht met vervangingsinvesteringen. Inzake de vervangingsinvesteringen wordt de raad gevraagd in te stemmen met de uitvoering door het college. 2. Een overzicht nieuwe investeringen. Drie van deze investeringen hebben het karakter van vervangingsinvesteringen, die voortvloeien uit voorstellen in de Kadernota 2025. In vervolg op de Kadernota zijn voor deze vervangingsinvesteringen nu wel kapitaallasten in de meerjaren begroting opgenomen (dekking is beschikbaar). Aangezien deze investeringen niet op standaardlijst voor vervangingsinvesteringen in de begroting staan, wordt de raad gevraagd de hierbij behorende kredieten nu beschikbaar te stellen. In de toekomst komen deze investeringen dan op de lijst van vervangingsinvesteringen te staan. Kredieten zijn soms gesplitst in jaren, zodat vervanging gespreid kan plaatsvinden. Het betreft de volgende kredieten: a. Investering in vervanging wachtgedeelte stadhuis (voorstel O3.03) met een krediet van € 40.000 in 2025. b. Investeringen in vervanging speeltoestellen (voorstel NV1.09) met kredieten van € 560.000 in 2025, € 900.000 in 2026 en € 900.000 in 2027.

Deze investeringen zijn een uitvloeisel van het door de raad vastgestelde speelruimteplan (raad 31 oktober 2019). c. Investering vervangen en uitbreiden meubilair stadhuis (voorstel NV3.05) met kredieten van € 45.000 (uitbreiden) en € 60.000 in 2025, € 60.000 in 2026, €60.000 in 2027 en € 60.000 in 2028. Van de overige investeringen in het overzicht nieuwe investeringen wordt gevraagd de intentie uit te spreken tot realisering hiervan, maar daarover eerst definitief te besluiten op basis van afzonderlijke voorstellen die het college de raad zal doen toekomen.

5. Risico’s Aan de paragraaf weerstandsvermogen zijn in de begroting 2025 risicokaarten met toelichting toegevoegd, daarin wordt de weerstandscapaciteit toegelicht. 5

6. Participatie Participatievorm: Gespreksavond raad over voorstel en stukken begroting 2025 op dinsdag 29 oktober 2024.

Wie en wanneer? Door inwoners en/of fracties. Insprekers krijgen 2,5 minuten inspreektijd.

7. Duurzaamheid Duurzaamheid: SGD 11: Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam.

Meetbaarheid? Oordeel van de Provincie over de begroting 2025. Verder geven de uitkomsten van Voor- en Najaarsbericht en uiteindelijk het resultaat van de jaarrekening inzicht in de mate van de beheersing van de gemeentelijke financiën.

8. Fatale beslisdatum Het raadsbesluit over de begroting moet voor 15 november 2024 bij de Provincie NoordBrabant als toezichthouder op gemeentelijke financiën bekend zijn. Het niet tijdig inzenden van de door de raad vastgestelde begroting met bijbehorende stukken aan GS van NoordBrabant kan leiden tot preventief toezicht.

9. Vervolgstappen Evaluatie van: Digitaal vragentraject (via begrotingsApp)

Wie en wanneer? Raad, periode 4 – 31 oktober 2024

10. Bijlagen Zie het RaadsInformatieSysteem (RIS): - Bijlage bij raadsvoorstel met aanvullingen / reacties n.a.v. Kadernota 2025 en kaderstellend debat van 4 juli 2024 - Programmabegroting 2025; via begrotingsapp. - 1e begrotingswijziging 2025. - Begroting in een oogopslag (BIEO).

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

6

Voorgeschiedenis: -

-

Collegeprogramma 2022 – 2026: Raadsvoorstel: https://waalwijk.notubiz.nl/document/11641140/2/RV+Kadernota+2023+het+coalitieak koord+2022-2026 Collegeprogramma 2022 - 2026: https://waalwijk.begrotingsapp.nl/collegeprogramma--2022---2026

-

Nota van Uitgangspunten voor de begroting 2025 Raadsvoorstel: https://waalwijk.notubiz.nl/document/14188231/2/RV+Nota+van+Uitgangspunten+voor +de+begroting+2025 Bijlage Nota van Uitgangspunten: https://waalwijk.notubiz.nl/document/14188230/2/Bijlage+Nota+van+uitgangspunten

-

Kadernota 2025 Raadsvoorstel: https://waalwijk.notubiz.nl/document/14222106/2/RV+Kadernota+2025 Kadernota 2025: https://waalwijk.begrotingsapp.nl/kadernota-2025-

-

Raadsinformatiebrief 064-24 over Meicirculaire 2024 d.d. 25 juni 2024: • https://waalwijk.notubiz.nl/document/14326871/1

-

Ombuigingen ter voorbereiding op de Kadernota 2026: Raadsvoorstel: https://waalwijk.notubiz.nl/document/14498245/1/RV+Ombuigingen+ter+voorbereiding +kadernota+2026 Bijlage 1 ambtelijke ombuigingsvoorstellen: https://waalwijk.notubiz.nl/document/14498244/1/Bijlage+1+Ambtelijke+ombuigingsvo orstellen

7

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 1 oktober 2024 ,

BESLUIT: 1. De Programmabegroting 2025 van de gemeente Waalwijk vast te stellen en de daarbij behorende meerjarenramingen voor de jaren 2026, 2027 en 2028 voor kennisgeving aan te nemen; 2. De begrotingswijziging 2025-001 inzake de aanvullende voorstellen op de begroting 2025 vast te stellen; 3. In te stemmen met de uitvoering door het college van de in de begroting onder paragraaf bezittingen en vermogen vermelde vervangingsinvesteringen; 4. Voor de onder de paragraaf bezittingen en vermogen vermelde nieuwe investeringen met het karakter van vervangingsinvesteringen, die voortvloeien uit voorstellen in de Kadernota 2025, de volgende kredieten beschikbaar te stellen: a. Investering in vervanging wachtgedeelte stadhuis (voorstel O3.03) met een krediet van € 40.000 in 2025. b. Investeringen in vervanging speeltoestellen (voorstel NV1.09) kredieten van € 560.000 in 2025, € 900.000 in 2026 en € 900.000 in 2027. c. Investering vervangen en uitbreiden meubilair stadhuis (voorstel NV3.05) met kredieten van € 45.000 (uitbreiden) en € 60.000 in 2025, € 60.000 in 2026, €60.000 in 2027 en € 60.000 in 2028. 5. De intentie uit te spreken tot realisering van de onder paragraaf bezittingen en vermogen vermelde overige nieuwe investeringen, maar daarover eerst definitief te besluiten op basis van afzonderlijke voorstellen die het college de raad zal doen toekomen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 7 november 2024. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeroen Deneer

Sacha Ausems

1