RV Ontwerpbegroting 2025, Jr.rek. 2023 OMWB

Raadsvoorstel Dossier:

2024-024409

Datum collegevergadering: Onderwerp:

21 mei 2024 Ontwerpbegroting 2025, jaarrekening 2023 Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

0. Adviespunten/beslispunten 1. Kennis te nemen van de jaarrekening 2023 van de Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant; 2. Ten aanzien van de ontwerp begroting 2025 van de Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant de volgende zienswijze in te dienen: a. Gezien de actuele gegevens omtrent de salarisontwikkeling de GR OMWB 2024 te vragen een reële raming te maken van de personeelslasten, en in de berekening ook de looptijd van Cao's te corrigeren voor het jaar 2025 met een zeer beperkte loonaanpassing. b. Bij de uitbreiding van het dienstpakket de Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant te vragen om rekening te houden met prioritering van datagericht-werken ten behoeve van de basistaken, en terughoudend te zijn met het opnemen van taken die niet bij het basistakenpakket behoren. c. We verwachten dat de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant bij het opstellen van de begrotingen voor de komende jaren terughoudendheid betracht bij het verhogen van de gemeentelijke bijdragen en alleen de verhogingen doorvoert die wettelijk strikt noodzakelijk zijn. 3. In de begroting 2025 van de gemeente Waalwijk op product 708 Milieu een bedrag op te nemen van € 1.223.913,- voor de bijdrage OMWB.

1. Aanleiding? Op 12 december 2012 heeft de oprichting plaatsgevonden van de Omgevingsdienst Middenen West-Brabant (hierna: OMWB). Dit samenwerkingsverband tussen 25 gemeenten en de Provincie Noord-Brabant heeft als doel om taken uit te voeren op het gebied van het omgevingsrecht. Waalwijk heeft de uitvoering van de milieu- en asbesttaken (VTH: Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) ondergebracht bij de OMWB. De OMWB heeft ons de jaarrekening 2023 en de ontwerpbegroting 2025 toegestuurd. Op grond van artikel 59 lid 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen en de in artikel 31 en 32 van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld om een zienswijze over de ontwerpbegroting 2025 in te dienen. Over de jaarrekening 2023 kan geen zienswijze worden ingediend.

2. Wat willen we bereiken? Volgens de Gemeenschappelijke Regeling kunt u uw zienswijze over de ontwerpbegroting 2025 naar voren brengen. Het Algemeen Bestuur neemt een besluit over de ingekomen zienswijzen van de gemeenten/Provincie en stelt op 11 september 2024 de ontwerpbegroting 2025 definitief vast. Na de vaststelling wordt de begroting verzonden aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties.

1

3. Argumenten/Overwegingen - In de jaarrekening 2023 zijn de resultaten van 2023 inzichtelijk gemaakt. Hieruit blijkt dat 2023 wordt afgesloten met een positief resultaat van € 1.643.000,-. Overzichten en toelichtingen zijn beschikbaar gesteld, en het is niet mogelijk om zienswijze in te dienen op de jaarrekening 2023. Om die reden wordt voorgesteld om kennis te nemen van de jaarrekening 2023. - De thema’s van maatschappelijk belang en de gevolgen van de Omgevingswet vragen om een hogere inzet van de OMWB. Op basis van de in de ontwerpbegroting 2025 benoemde kaders, wordt een bedrag geraamd voor de bijdrage OMWB. Deze zorgt de voor een doelmatige uitvoering van de taken die gemandateerd zijn aan de OMWB. Om deze redenen wordt voorgesteld om in de begroting 2025 van de gemeente Waalwijk een bedrag op te nemen van € 1.223.913,-. - De inhoud van de ontwerpbegroting 2025 sluit goed aan op de inhoud van de kaderbrief 2025. De ontwerpbegroting is sluitend, goed leesbaar en voldoet aan de eisen van het Besluit begroting en verantwoording (Bbv). Echter leidt de stijging in prijzen naar de overwegingen om zienswijze in te dienen. - Een van de belangrijkste oorzaken voor de stijging van de gemeentelijke bijdragen is de toename in de verwachte personeelskosten, dus in een mogelijke Cao-loonsverhoging.

Wij vragen daarom de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant om deze te corrigeren met een zeer beperkte loonaanpassing. - Een aantal hogere lasten is onontkoombaar. Ondanks de toenemende onontkoombare lasten wil de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant graag investeren in data-gedreven werken, huisvesting, en advisering in verband met de Omgevingswet. Wij vragen deze te beperken, en geven daar onze reactie op. - De huidige meerjarenbegroting van de gemeente Waalwijk vertoont als gevolg van Rijksbeleid tekorten. Vanwege deze grote financiële onzekerheden van de gemeentelijke begroting is het noodzakelijk om kritisch te kijken naar de uitgaven. Vanuit dit perspectief is het logisch om de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant te vragen om ook kritisch naar de uitgaven te kijken en terguhoudend te zijn in het verhogen van de gemeentelijke bijdragen na 2025. Gezien de tekorten van de jaarlijkse begroting zullen wij met de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant in gesprek gaan over bezuinigingsmaatregelen.

4. Financiën Jaarrekening 2023 Het jaarrekeningresultaat 2023 laat een positief saldo zien van € 1,6 mln. Het operationele resultaat bedraagt € 2,5 mln. Het verschil van € 0,9 mln wordt veroorzaakt door een dotatie aan de voorziening verlofrechten en dotaties aan de egalisatiereserve meetstations en een reservering voor verplichting aan medewerkers. Het positieve (operationele) resultaat wordt veroorzaakt door niet gerealiseerde kostenbudgetten (€ 1,5 mln), niet begrote opbrengsten (€ 0,7 mln), voordeel personele inzet primair proces (€ 0,1 mln), voordeel personele kosten bedrijfsvoering (€ 0,8 mln) en een nadeel op overige posten (€ 0,5 mln). Hiervan zijn overzichten en toelichtingen opgenomen in het jaarverslag. De werkprogramma’s zijn niet geheel gehaald door onvolledige bezetting en het inwerken van nieuwe medewerkers. Naar aanleiding hiervan is met deelnemers gedurende het jaar overleg gevoerd over de te stellen prioriteiten. Aangezien niet het gehele programma uitgevoerd is, wordt mogelijk een deel van het budget teruggekeerd aan de gemeente. Over het algemeen heeft dit te maken met capaciteitsproblemen, nalevingsgedrag van bedrijven, en omdat de gemeente bepaalde taken zelf over heeft genomen. Ongeveer 88% van de basistaken zijn uitgevoerd.

Dit is grotendeels beïnvloed doordat alleen 89% van de (basis) toezichtcontroles uitgevoerd, omdat er niet voldoende ervaren toezichthouders beschikbaar waren. Minder hercontroles (55%) en minder repressieve handhaving taken (81%) zijn uitgevoerd omdat er meer nalevingsgedrag was en verschillende overtredingen beëindigde. Van de niet-basistaken zijn ongeveer 82% van de geplande taken gerealiseerd. Dit is bijvoorbeeld omdat er overduidelijk minder meldingen zijn geweest vergeleken met jaar 2022, waardoor minder vergunningverlening bodem en grondwater (67%) gevraagd werd. Vanwege 2

personeelstekort en uitval door ziekte binnen de vakgroep van toezicht water is het budget grotendeels onbenut gebleven (7%). Ook heeft de gemeente heeft in eerste instantie wel budget opgenomen voor adviezen over energie en duurzaamheid, maar in het begin van 2023 besloten de opdracht in te trekken, omdat de gemeente zelf capaciteit beschikbaar had om het toezicht op de energielabel C verplichting uit te voeren. Hierdoor is voor de gemeente dus slechts 4% van de werkzaamheden uitgevoerd. Op dit moment is er nog geen voorstel over de bestemming van het positieve resultaat over 2023. Dit voorstel komt in het DB van 6 juni aan de orde. Dit is pas nadat dit raadsvoorstel in procedure is gegaan. Een mogelijk financieel effect hiervan zal daarom worden meegenomen in het Najaarsbericht 2024. Ontwerpbegroting 2025 Deze begroting is gebaseerd op de Kaderbrief 2025 van de OMWB. De bijdrage 2025 voor de gemeente Waalwijk is begroot op € 1.223.913. In de huidige meerjarenbegroting is rekening houdend met de Nota van Uitgangspunten 2025 een bijdrage geraamd van € 1.063.120. Dit betekent dat met ingang van 2025 rekening moet worden gehouden met een structureel nadeel van € 160.793. Dit bedrag maakt geen onderdeel uit van de Kadernota 2025 van de gemeente, maar zal wel worden meegenomen bij het opstellen van de begroting 2025.

De algemene tariefstijging van de OMWB bedraagt 8,4% ten opzichte van het tarief voor 2024 (van 108,14 € naar 117,90 € per uur). Net als voorgaande jaren ligt in 2025 de focus van de OMWB op de uitvoering van de taken rondom vergunningverlening, toezicht, handhaving (hierna: VTH), klachtenafhandeling, advisering en de specialistische taken rondom externe veiligheid, bodem, licht, geluid, lucht, geur en juridische advisering. De inzet van het VTH-instrumentarium beweegt mee met de veranderende leefomgeving. De Omgevingswet vormt de belangrijkste factor bij de begroting, en de feitelijke veranderingsprocessen beginnen pas na de inwerkingtreding. Samenwerking is essentieel in 2025 en de daaropvolgende jaren. Thema’s als energie, klimaat, stikstof, de Omgevingswet en risicogericht en datagericht werken, vloeien ook voort uit landelijke ontwikkelingen en vereisen samenwerking met de verschillende overheidsorganisaties. De kaders van de MWB-norm en de NIG-taken (niet-inrichting-gebonden) zijn leidend voor de uitvoering van de wettelijke basistaken. Onder de Omgevingswet wijzigt het basistakenpakket op een aantal onderdelen. Het aantal inrichtingen dat hieronder valt neemt toe (ongeveer 2000 extra inrichtingen). Deze aantallen zorgen voor een verhoging van de MWB norm, met extra toezicht (waarde van ongeveer 500.000 €), en extra hercontroles (ongeveer 150.000 €).

Met betrekking tot niet-basispakkettaken, verwacht de OMWB op basis van uitgevoerde werkprogramma’s van voorgaande jaren, verzoeken en vragen voor onderzoek en advies af te handelen op het terrein van milieuadvisering voor RO; externe veiligheid; onderzoek en advies op het gebied van lucht, geluid, water, trillingen en licht; vergunningverlening en toezicht bij niet-basistaak bedrijven; gegevensbeheer en ambtelijke ondersteuning. De OMWB houdt zicht verder aan het programma voor de collectieve taken, inclusief resultaatverplichtingen, wordt jaarlijks door de deelnemers vastgesteld, en de eventuele overige exploitatiekosten. Door de Omgevingswet komt meer inzet op toezicht en handhaving, met meer sturing op basis van monitoringswaarden en bevindingen in de leefomgeving. Hierdoor zal de OMWB ook meer risico-gericht gaan werken, waardoor meer op dataverzameling moet worden gezet. Aangezien ook het aantal thema’s van maatschappelijk belang toeneemt is de capaciteit van toezicht uitgedaagd. Hiernaast valt met de Omgevingswet energietoezicht ook onder het basistakenpakket. De ontwikkelingen rondom circulaire economie moet de OMWB ook blijven volgen en vertalen en hier: indien nodig, worden de eigenaren en bedrijven geadviseerd en voorgelicht over hoe ze hier invulling aan kunnen geven.

Door de invoering van de Omgevingswet en met het oog op het maatschappelijke debat, gaan gezondheid, veehouderij en industrie ook een grotere rol gaan spelen in de VTH-taken. De OMWB krijgt met de Omgevingswet een rol bij het Omgevingsoverleg. Hiernaast is ook een 3

adviserende rol in de beleidsvorming van omgevingsvisies en- plannen (op de uitvoerbaarheid van VTH- en adviestaken). Hierin komt ook een rol voor het monitoren van data over omgevingskwaliteit en het definiëren van gewenste omgevingswaarde in de omgevingsvisies- en plannen. Ten opzicht van specialistische taakuitvoering spelen de thema’s geluid en lucht ook nog een rol. Qua geluid zal de OMWB gemeentes ondersteunen in het vaststellen van geluidsaandachtsgebieden, basisgeluidemissie rondom wegen (en monitoring daarvan), en mogelijke bijdrage bij toename van geluidssaneringsprojecten. Mede door het aansluiten bij het Schone Lucht Akkoord, neemt de adviserende rol van de OMWB toe op de beleidsthema’s industriële geurhinder, overlast particuliere houtstook en horeca-geuren. De OMWB breidt in overleg met de provincie luchtkwaliteitsmetingen/locaties uit richting de meer belaste gebieden. Qua natuurbescherming is de inzet van de OMWB op het stikstofdossier ook relevant. Met de Omgevingswet komen diverse veranderingen ook bij het thema externe veiligheid, zoals de vernieuwde aanpak van de groepsrisico en de nieuwe database Register Externe Veiligheid (REV). Gemeenten moeten aan de slag met de definitieve vaststelling van omgevingsplannen: door de complexiteit van externe veiligheid vervult de OMWB hierin een ondersteunende rol.

5. Risico’s De begroting 2025 van de OMWB is sluitend en het weerstandsvermogen van de OMWB is ruim voldoende in relatie tot de financiële waarde van de gewogen risico’s. Dus de financiële risico’s zijn beperkt.

6. Participatie N.v.t.

7. Duurzaamheid Door uitvoering te geven aan het jaarlijkse werkprogramma (vergunningverlening, toezicht en handhaving op het vlak van milieu) draagt de OMWB bij aan de ambities op het vlak van duurzaamheid. Tevens zijn specifieke opdrachten gegeven voor projecten op het vlak van verduurzaming. In haar jaarlijkse werkprogramma adviseert de OMWB de gemeente ook op vlakke van duurzaamheid en energie. Ook houdt de OMWB rekening met de effecten van klimaatverandering, waardoor ook klimaatadaptatie een onvermijdbaar onderwerp is. De samenwerking met de OMWB draagt bij aan het halen van de duurzaamheidsdoelen (SDG’s) van de gemeente Waalwijk, zoals betaalbare en duurzame energie, schoon water, industrie innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, en leven op het land.

8. Fatale beslisdatum De gemeenteraad wordt ingevolge artikel 59 lid 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen en in de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant de gelegenheid geboden om uiterlijk 8 juli 2024 de zienswijze kenbaar te maken.

9. Vervolgstappen Het besluit van de gemeenteraad wordt gedeeld met de Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant.

4

10. Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief Ontwerpbegroting 2025 OMWB 2. Ontwerp Programmabegroting 2025_2024-04-12 3. 1e begrotingswijziging 2024 OMWB 4. 2e begrotingswijziging 2024 OMWB 5. Toelichting voor gemeenteraden van deelnemers over Begroting 2025 6. Voorlopige Jaarstukken 2023-2024 7. Kaderbrief 2025 8. Zienswijzebrief ontwerpbegroting 2025 OMWB

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

5

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 21 mei 2024 ,

BESLUIT: 1. Kennis te nemen van de jaarrekening 2023 van de Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant; 2. Ten aanzien van de ontwerp begroting 2025 van de Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant de volgende zienswijze in te dienen: a. Gezien de actuele gegevens omtrent de salarisontwikkeling de GR OMWB 2024 te vragen een reële raming te maken van de personeelslasten, en in de berekening ook de looptijd van Cao's te corrigeren voor het jaar 2025 met een zeer beperkte loonaanpassing. b. Bij de uitbreiding van het dienstpakket de Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant te vragen om rekening te houden met prioritering van datagericht-werken ten behoeve van de basistaken, en terughoudend te zijn met het opnemen van taken die niet bij het basistakenpakket behoren. c. We verwachten dat de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant bij het opstellen van de begrotingen voor de komende jaren terughoudendheid betracht bij het verhogen van de gemeentelijke bijdragen en alleen de verhogingen doorvoert die wettelijk strikt noodzakelijk zijn. 3. In de begroting 2025 van de gemeente Waalwijk op product 708 Milieu een bedrag op te nemen van € 1.223.913,- voor de bijdrage OMWB.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 27 juni 2024. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier a.i.,

de voorzitter,

Frances Opperman

Sacha Ausems

1