RV Koers sociaal domein

Raadsvoorstel Dossier:

2022-046150

Datum collegevergadering: Onderwerp:

september 2022 Raadsvoorstel koers sociaal domein

0. Adviespunten/beslispunten Wij stellen voor: om de uitgangspunten van de koers sociaal domein vast te stellen waarbij geadviseerd wordt te kiezen voor de uitwerking van de nieuwe koers door middel van scenario 3 (kwetsbare inwoners).

1. Aanleiding? In de motie vreemd aan de orde art. 43 RvO vraagt de raad om keuzemogelijkheden met het bepalen van ambities en doelen om de toegang tot zorg te verbeteren. Bij het uitwerken hiervan kwamen we tot de constatering dat dit vraagt om een herziening van de koers sociaal domein. De laatste koersbepaling dateerde uit 2013 en is nog voor de transities gemaakt. Daarnaast zien we een groeiend beroep op ondersteuning door de gemeente, waardoor het systeem onder druk komt te staan en keuzes hierin noodzakelijk zijn. In de tussentijd hebben we een tijdelijk Wmo beleidsplan gemaakt om (deels) aan de motie te voldoen. De tijd daarna hebben we gebruikt om informatie op te halen uit de samenleving.

2. Wat willen we bereiken? Een nieuwe koers sociaal domein, met daarbij - de inhoudelijke richting en afbakening van het sociaal domein - keuzemogelijkheden voor de raad voor de inrichting van (de toegang tot) zorg

3. Argumenten/Overwegingen Steeds meer inwoners doen een beroep op ondersteuning vanuit het sociaal domein en de kosten nemen toe. Daarnaast zien we landelijk en lokaal dat hoe we de zorg nu inrichten niet altijd effectief is. We hebben bestuurlijk en ambtelijk hard en veel gewerkt om te sturen op deze ontwikkelingen. We werkten aan beheersmaatregelen, aan de inkoop van de jeugdzorg en Wmo en aan de herstructurering van TWIJZ. Het zijn slechts enkele voorbeelden van de vele initiatieven die we genomen hebben om grip te krijgen op het sociaal domein. We zien dat deze interventies tot op een bepaalde hoogte resultaat opleveren, het is gelukt om de stijging van de uitgaven te verminderen. Tegelijkertijd krijgen we toenemend de indruk dat die interventies niet leiden tot een duurzame verandering en dat de tweedeling in ons land en onze gemeente groter wordt. We richten ons veelal op procesverbetering van de bestaande inrichting van het sociaal domein en niet op de inhoud van de geboden ondersteuning. We bieden ondersteuning met name op het individu en minder op de 1

gemeenschap, waardoor de tweedeling toeneemt. Wij pleiten daarom voor een koersverandering van ons beleid. We zijn ervan overtuigd dat er een verandering in ons denken en doen nodig is om onze verantwoordelijkheid naar (tijdelijk) kwetsbare inwoners duurzaam te kunnen nemen. Naast deze inhoudelijk en financiële redenen voor de koersbepaling willen we ook de raad beter in positie brengen in het sociaal domein. We adviseren om voor scenario 3 te kiezen (kwetsbare inwoners).

4. Financiën We hebben het in dit koersdocument over de gewenste inhoudelijke richting van het sociaal domein in Waalwijk. De financiële uitwerking volgt in de beleidsplannen die hierna uitgewerkt worden. We geven een bandbreedte aan voor de benodigde investeringen. Dit is een ‘educated guess’; een inschatting op basis van ervaring en we vragen hier geen besluitvorming op. De daadwerkelijke kosten zijn afhankelijk van de vervolgkeuzes in de beleidsplannen.

5. Risico’s -

Inwoners krijgen niet de ondersteuning die ze, op basis van hoe we het tot op heden hebben ingericht, willen hebben. De nieuwe koers beoogt een verandering in de werking van het zorgsysteem aan te brengen. Dit vraagt ook een omslag in de verwachtingen van inwoners. Dit kan in eerste instantie leiden tot ontevredenheid en onrust. Onvoldoende effect van ingezet beleid. De uitgangspunten en het gekozen scenario moeten leiden tot een verminderd beroep op individuele ondersteuning en meer preventieve interventies. Deze zijn lastiger aantoonbaar te maken. We hebben hiervoor een paragraaf toegevoegd over effectmeting. Meer zorgvragen dan verwacht. We verwachten een grote groei van zorgvragen in het sociaal domein door een ouder wordende populatie en door de groei van het aantal arbeidsmigranten. Deze groei kan groter zijn dan we nu verwachten en daarmee meer druk zetten op het zorg- en welzijnssysteem. Samenwerkingspartners. Een groot deel van de uitvoering wordt door een veelheid van partijen gedaan. Een groot deel van deze partijen moet achter de nieuwe koers staan en deze handen en voeten geven. Dit brengt zowel inhoudelijke als financiële veranderingen. Het kan zijn dat samenwerkingspartners zich niet committeren aan de nieuwe koers en daarmee het proces frustreren.

-

-

-

6. Participatie We hebben uitgebreid onderzoek gedaan naar hoe we er in Waalwijk voorstaan. Van een leefbaarheidsonderzoek door middel van een steekproef onder inwoners tot individuele gesprekken met maatschappelijke partners, zorgaanbieders en mensen met ervaringskennis. Door Covid-19 en de bijbehorende lockdown(s), hebben we de open inloopsessies met inwoners moeten annuleren. In plaats daarvan hebben we een livestream georganiseerd en videoportretten opgenomen met de vraag aan inwoners om daarop te reageren. Participatievorm: - Leefbaarheidsonderzoek -

Individuele gesprekken met maatschappelijke partners

Wie en wanneer? - Een steekproef uit alle inwoners van Waalwijk, eind 2021 - Ongeveer 20 maatschappelijke partners gesproken, eind 2021 2

-

Ontwikkeltafel zorgaanbieders

-

-

Inwonerbijeenkomsten georganiseerd, zijn geannuleerd vanwege de lockdown. In plaats daarvan een livestream.

-

-

SAR

-

-

Gesprekken met mensen met ervaringskennis.

Alle gecontracteerde Wmo aanbieders. Begin 2022 Via advertenties en de website voor iedere inwoner. Uiteindelijk videoportretten gemaakt en een livestream waar inwoners op konden reageren, eind 2021 De SAR heeft meerdere malen advies gegeven over de wenselijke richting sociaal domein. We hebben hier ook in bijeenkomsten over gesproken. Met 20-30 mensen met ervaringskennis, doorlopend.

7. Duurzaamheid Een duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden voor toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen. Onderneem een poging om binnen voormelde context aan te geven waar in het raadsvoorstel sprake is van een duurzame ontwikkeling en indien mogelijk vermeld een indicator waarmee het meetbaar te maken is. Duurzaamheid: We werken met de nieuwe koers aan sociale duurzaamheid. We werken aan het verbeteren van het welzijn van mensen in huidige en in toekomstige generaties.

Meetbaarheid? De nieuwe koers draagt bij aan het realiseren van de volgende sustainable development goals: Doel 1: geen armoede Doel 2: geen honger Doel 3: goede gezondheid en welzijn Doel 10: ongelijkheid verminderen

8. Fatale beslisdatum In verband met het maken van nieuw beleid, zoals het WMO-beleidsplan, is het wenselijk om de koers sociaal domein vast te stellen op 3 november 2022.

9. Vervolgstappen De gekozen koers bepaalt de richting voor onderliggende beleids- en uitvoeringsplannen. Hieronder staat een overzicht van de onderdelen die we op basis van de nieuwe koers aanpassen.

Wat Inrichting TWIJZ Jeugdbeleid Kansengelijkheid in onderwijsbeleid Maatschappelijke activering Mantel- en respijtzorgbeleid

Gepland voor Q4 2023 Q3 2023 Q4 2023 Q2 2023 Q3 2023 3

Narratief evalueren Nota bestaanszekerheid Sociale gezondheidsnota Subsidiebeleid Uitvoeringsprogramma jeugd Veiligheidsbeleid Vrijwilligersbeleid Wij-dienstencentrabeleid Wmo beleidsplan (inclusief ouderenbeleid) Woon-zorgvisie

Q3 2023 Q3 2023 Q4 2023 Q1 2024 Q1 2023 Q2-3 2023 Q2 2023 Q4 2023 Q4 2022 / Q1 2023 Q2 2023

10. Bijlagen - 220922 koersdocument sociaal domein - 220901 gegevens per wijk - 220901 literatuurlijst koers sociaal domein

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha C.A.M. Ausems

Voorgeschiedenis: Motie vreemd aan de orde over de bestuurdersbrief 70-20 d.d. 30 september 2020: https://waalwijk.notubiz.nl/document/9556841/1/LB%20GLA%20D66%20SGP%20PvdA %20MvO%20Evaluatierapport%20toegang%20zorg%20en%20ondersteuning

4

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van

,

BESLUIT: De uitgangspunten van de koers sociaal domein vast te stellen en te kiezen voor de uitwerking van de nieuwe koers door middel van scenario 3 (kwetsbare inwoners).

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 3 november 2022. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeske Louer

Sacha C.A.M. Ausems

1