RV Keuze inzet Ombudscommissie Waalwijk en Nationale Ombudsman

Raadsvoorstel Agendanr.: Dossier:

2022-0354662020-067481

Datum collegevergadering: Onderwerp:

Keuze inzet Ombudscommissie Waalwijk en Nationale Ombudsman

1. Samenvatting Op 30 mei 2022 heeft de Rekenkamercommissie (RKC) haar rapport "Goed Samenwerken is een kunst" uitgebracht. Op verzoek van uw raad heeft de commissie onderzoek verricht naar de klachtenafhandeling in eerste en tweede lijn, door de gemeente, de gemeenschappelijke regeling Baanbrekers en de Ombudscommissie Waalwijk. Eén van de aanbevelingen richtte zich voor wat betreft de 2e lijns klachtbehandeling op het maken van een keuze tussen de inzet van de Ombudscommissie Waalwijk of de Nationale Ombudsman: “Voer met elkaar het debat over wat leidend moet zijn met betrekking tot de klachtbehandeling in de 2e lijn: lage kosten of laagdrempelige nabijheid en betrek daarbij in ieder geval: o De relatieve omvang van het verschil in kosten; o Het verbeterpotentieel in de samenwerking tussen de organisatie en de gemeentelijke ombudscommissie.” Om het debat te kunnen voeren heeft een vergelijkend onderzoek plaatsgevonden naar de voor- en nadelen van de Nationale ombudsman ten opzichte van huidige Ombudscommissie Waalwijk (hierna: de ombudscommissie). Er wordt ook ingegaan op de huidige samenwerking tussen de gemeentelijke organisatie en de ombudscommissie.

2. Wat is de aanleiding? Uw raad heeft bij de begrotingsbehandeling voor 2021 een door het college aangedragen bezuiniging, te weten afschaffing van de Ombudscommissie geschrapt via een amendement. U heeft daarbij de Rekenkamercommissie verzocht ”een evaluatie naar de klachtenbehandeling in 1e lijns en in het verlengde hiervan de 2e lijns klachtenbehandeling door de ombudscommissie op te pakken”. Het rapport is op 7 juli 2022 in de vergadering van uw raad behandeld. U heeft toen de volgende besluiten genomen: 1) Het rapport ‘Goed samenwerken is een kunst; Rekenkameronderzoek evaluatie klachtenafhandeling gemeente Waalwijk en Baanbrekers over de periode 2017-2020’ voor kennisgeving aan te nemen en de hierin opgenomen aanbevelingen over te nemen; 2) In samenspraak met het college de aanbeveling aan de raad uit te werken; 3) Het college opdracht te geven de aanbevelingen aan het college uit te voeren en de raad hierover vóór 1 januari 2023 voorstellen te doen. 3. Wat willen we bereiken en waarom? Dit raadsvoorstel richt zich op de aanbeveling van de Rekenkamercommissie om in uw raad het debat te voeren over de vraag hoe in de toekomst de 2e lijns klachtafhandeling (extern klachtrecht) moet worden georganiseerd. Gaan we in de gemeente Waalwijk door met de Ombudscommissie Waalwijk of sluiten wij aan bij de Nationale ombudsman?

1

Om een goede keuze te kunnen maken, is ook de achtergrond van de 2e lijns klachtafhandeling (ook wel het extern klachtrecht genoemd) kort geschetst: “Waar gehakt wordt, vallen spaanders”, luidt een bekend gezegde. Ook in onze organisatie worden fouten gemaakt. Wat belangrijk is, is hoe je daarmee omgaat. Ons uitgangspunt bij klachtafhandeling is mensen serieus nemen, het vertrouwen in onze organisatie herstellen en de klacht zien als leermoment voor de toekomst. Het wettelijk kader voor het in- en externe klachtrecht staat in hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Extern klachtrecht (2e lijn) In de Awb is opgenomen, dat een gemeente een ombudsfunctie moet organiseren om klagers de mogelijkheid te geven de wijze van klachtafhandeling voor te leggen aan de Nationale ombudsman of een andere ombudsfunctie zoals de Ombudscommissie Waalwijk. Extern klachtrecht stelt de klager in de gelegenheid om zich in laatste instantie over het gedrag van het betreffende bestuursorgaan uit te laten. De mogelijkheid van de burger om een gedraging van het bestuursorgaan -daaronder begrepen de wijze waarop de interne klachtbehandeling heeft plaatsgevonden- aan een onafhankelijk oordeel te onderwerpen, vormt een onmisbaar onderdeel in het stelsel van rechtsbescherming van de Awb.

Tegen het antwoord op een klacht kan geen bezwaar worden gemaakt, en is ook geen beroep bij de rechter mogelijk. Sinds 1 januari 2017 is de gemeente Waalwijk niet meer aangesloten bij de Nationale ombudsman, maar heeft uw raad de ombudsfunctie opgedragen aan de Ombudscommissie Waalwijk. 4. Wat gaan we daarvoor doen? Een keuze maken tussen de Ombudscommissie en de Nationale ombudsman. 5. Wat zijn de wegingsaspecten (voor zover van belang)? In de bijlage “Vergelijking” is een vergelijking gemaakt tussen de opties Ombudscommissie Waalwijk en de Nationale ombudsman. Die vergelijking biedt handvatten op basis waarvan uw raad een keuze kan maken hoe u de ombudsfunctie in de gemeente Waalwijk wil invullen. Er zijn nog andere aspecten, die bij uw besluitvorming kunnen worden betrokken: Overzicht zaken van de Ombudscommissie van 2017 -2021 2017

201 8 25 7

2019

Aantal verzoeken 19 40 Terugverwezen 6 20 gemeente Afgehandeld zonder 6 14 5 onderzoek In behandeling 1 1 1 genomen, onderzocht en eindrapport Doorverwezen naar 6 3 14 andere instanties *3 hiervan hebben een doorloop naar 2022

202 0 26 15

2021 15 9

5

0

6

5*

0

1

Samenwerking Ombudscommissie 2

De Rekenkamercommissie heeft in haar aanbeveling gevraagd om bij het debat het samenwerkingspotentieel tussen de gemeentelijke organisatie en de Ombudscommissie te betrekken. In de afgelopen jaren is de samenwerking tussen de gemeentelijke organisatie en de Ombudscommissie Waalwijk niet altijd optimaal geweest. Feitelijk is nooit goed afgestemd wat de bevoegdheidsafbakening is tussen de 1e en 2e lijn. Sinds dit jaar wordt drie keer per jaar een periodiek overleg gevoerd met de klachtencoördinator en leden van de ombudscommissie. De samenwerking wordt als prettig, open en zakelijk ervaren. Werkafspraken worden vastgelegd en zo nodig aangepast en/of aangevuld. Daarnaast vindt vaak tussentijds overleg plaats tussen de klachtencoördinator en de secretaris van de commissie. Als wordt besloten om met de Ombudscommissie verder te gaan, zullen nadere afspraken worden gemaakt om bijvoorbeeld de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden tussen de gemeentelijke organisatie en de ombudscommissie te verduidelijken. 6. Beleidsruimte Ja Er is een wettelijke verplichting om de ombudsfunctie te creëren. Wel mag een keuze worden gemaakt tussen de Nationale ombudsman of een andere ombudsfunctie. 7.

Wat zijn de financiële consequenties? Jaarlijkse kosten Nationale ombudsman circa € 12.000,00 Jaarlijkse kosten Ombudscommissie circa € 20.000,00 (gemiddelde werkelijke uitgaven in de periode 2017 tot en met 2021). Voor 2023 is een bedrag begroot van € 33.292,00. Zie voor meer details de bijlage “VERGELIJKING” 8. Inspraak Er gelden geen specifieke inspraakbepalingen. 9. Vervolgtraject (inclusief communicatie en burgerparticipatie) Uw besluit wordt op de gebruikelijke manieren gecommuniceerd. Op 1 januari 2023 verlopen de benoemingen van de leden van de ombudscommissie. Als u besluit tot voorzetting van de Ombudscommissie Waalwijk, moeten er weer (nieuwe) leden worden benoemd Aansluiting bij de Nationale ombudsman is per 1 januari 2023 mogelijk als u in uw vergadering van 3 november a.s. daartoe besluit. Er zijn afspraken te maken over de overgang naar de Nationale ombudsman, zoals bijvoorbeeld het afhandelen van lopende dossiers door de Ombudscommissie Waalwijk. Neemt u na 1 januari 2023 een besluit, dan kan aansluiting pas weer per 1 januari 2024 plaatsvinden. Mocht u besluiten om aan te sluiten bij de Nationale ombudsman, heeft de raadsgriffier met de leden van de Ombudscommissie Waalwijk afgesproken, dat (her)benoeming van de leden plaatsvindt tot de datum van aansluiting.

10.Fatale beslisdatum NEE Wel is aan uw raad toegezegd dat dit voorstel in zijn vergadering van 3 november 2022 aan de orde zal komen. 11. Bijlagen bij het voorstel  Bijlage behorend bij dit raadsvoorstel: “VERGELIJKING”  Rapport Rekenkamercommissie ”Goed samenwerken is een Kunst” 12. Voorstel Een besluit te nemen met betrekking tot de keuze tussen de Nationale ombudsman en de Ombudscommissie Waalwijk. 3

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha C.A.M. Ausems

4

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 13 september, BESLUIT: de in de Algemene wet bestuursrecht verplichte ombudsfunctie in te vullen door gebruik te blijven maken van de Ombudscommissie Waalwijk / aan te sluiten bij de Nationale ombudsman. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 3 november 2022

DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeske Louer

Sacha C.A.M. Ausems

5