RV Implementatieplan Koers Sociaal Domein

Raadsvoorstel Dossier:

2024-004781

Datum collegevergadering: Onderwerp:

20 februari 2024 Implementatieplan Koers Sociaal Domein

0. Adviespunten/beslispunten 1. De ambities en de doelen van de Koers Sociaal Domein zoals verwoord in dit voorstel vast te stellen; 2. Kennis te nemen van het implementatieplan Koers Sociaal Domein “Samen Redzaam”.

1. Aanleiding? In november 2022 heeft uw raad de Koers Sociaal Domein vastgesteld. De afgelopen periode is gewerkt aan een implementatieplan voor deze Koers. Er is een zorgvuldige analyse uitgevoerd om tot dit plan te komen. Deze analyse heeft mede geleid tot voortschrijdend inzicht op de ambities en doelen van de Koers Sociaal Domein. Met dit raadsvoorstel wordt gevraagd de ambities en doelen gewijzigd vast te stellen en het implementatieplan voor kennisgeving aan te nemen. Bij de Kadernota 2025 wordt de financiële vertaling ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd, zoals aangegeven in het raadsvoorstel van 22 juni 2023.

2. Wat willen we bereiken? We willen dat onze inwoners ‘Samen Redzaam’ zijn en de regie nemen over de eigen situatie en leefomgeving, met inzet van professionals waar nodig. De raad heeft bij de vaststelling van de Koers gekozen voor scenario 3, met als belangrijkste resultaat: “Het vergroten van de bestaanszekerheid en de veerkracht van kwetsbare inwoners. Dit doen we door de omstandigheden waarin mensen leven te verbeteren en door de inzet op preventie en publieke voorzieningen.” Tegelijkertijd willen we met de Koers bereiken dat het sociaal domein beheersbaar blijft, zowel als het gaat over de stijgende complexiteit en kosten van vraagstukken als over de schaarste van professionals. Daarnaast zetten we in op meer integrale samenwerking en afstemming met en tussen partners.

3. Argumenten/Overwegingen Voortschrijdend inzicht vraagt om bijstelling van de ambities en doelen In het koersdocument zijn doelen geformuleerd waarmee we aan de slag zijn gegaan t.b.v. de implementatie. De keuze voor scenario 3 vraagt een brede inzet en verandering die raakt aan meerdere beleidsterreinen; o.a. wonen, fysieke leefomgeving, veiligheid, vrije tijd, etc. 1

In de begroting 2024 is een conceptversie van ambities en doelen opgenomen. Deze hebben we verder uitgewerkt naar een definitieve versie. In de koers is vooral uitgegaan van ‘hoe maken we het meetbaar’. De conceptversie in de begroting heeft dezelfde basis. In het implementatieplan is de inhoud leidend gemaakt en hebben we alle input gebundeld en geanalyseerd o.b.v. de volgende 3 vragen: -

Dragen ze bij aan wat we met de Koers willen bereiken? In hoeverre zijn de doelen realiseerbaar/beïnvloedbaar door de gemeente? In hoeverre zijn de doelen meetbaar?

De ambities staan min of meer vast en zorgen ervoor dat we koersvast zijn en blijven. De doelen dragen bij aan deze ambities. Deze zijn flexibeler. Op basis van de monitoring kunnen we onze inzet bijstellen en indien relevant kan dit ook met de doelen. Het kan zijn dat er aanleiding is om doelen te bij te stellen omdat landelijke ontwikkelingen, autonome ontwikkelingen of nieuwe trends en ontwikkelingen dit van ons vragen. Daarbij is het van belang dat alle doelen een kwalitatieve (narratieve) component en/of kwantitatieve (data) component hebben. Aan de doelen koppelen we KPI’s op basis van de nulmeting die wordt uitgevoerd. Vervolgens kunnen we op basis daarvan de doelen verder concretiseren, hierop sturen en deze bijstellen. Dit is een lerend proces. Dat brengt ons tot de volgende ambities en doelen: Ambities 1. We versterken de sociale veerkracht van onze inwoners en gemeenschappen/samenleving. 2. We vergroten de impact die we maken voor onze inwoners en gemeenschappen. 3. De integrale inzet op preventie leidt tot beter passende ondersteuning en zorg. Doelen 1.1. De sociale veerkracht van inwoners neemt toe vanaf het moment van de nulmeting in 2024; 1.2. De sociaal economische status van de aandachtswijken in Waalwijk is in 2026 toegenomen ten opzichte van de SES-WOA1 score van het CBS in 2021; 1.3.

Inwoners nemen de regie in het versterken van de sociale veerkracht van de eigen leefomgeving. 2.1. 2.2. 2.3. 3.1. 3.2. 3.3.

1

We kennen onze inwoners, buurten en wijken en passen in gezamenlijkheid het aanbod continu aan op hun behoefte; Er is continuïteit in de activiteiten voor alle inwoners en in de aanwezigheid van professionals in de wijken; Onze sturing is gericht op het effect dat inzet heeft voor onze inwoners. We hebben een dekkend ondersteuningsaanbod in de sociale basis en indicatievrije ondersteuning (trede 1, 2 en 3); De ondersteuning die we bieden creëert zo min mogelijk afhankelijkheid van professionals; Voor inwoners die enkel zorg kunnen ontvangen op basis van een beschikking en waar het gaat over een langdurige zorgvraag wordt actief gestuurd op inzet vanuit de Wlz.

SES: sociaal economische status. WOA: welvaart, opleidingsniveau en arbeid.

2

Met het implementatieplan zetten we in op de beweging die nodig is om de transformatie vorm te geven. Hiervoor nemen we vier jaar de tijd. Dit is lang, maar het betreft hier ook een veranderopgave. In deze vier jaar willen we de beweging op onderdelen starten, versterken en ervoor zorgen dat we in de toekomst deze beweging vorm kunnen blijven geven. Onderdeel van de implementatie is een PDCA-cyclus en natuurlijk de monitor sociaal domein. Via de P&C-cyclus leggen we verantwoording af en heeft uw raad de mogelijkheid om bij te sturen. In het vierde jaar voeren we een evaluatie uit op de implementatie. Het college informeert de gemeenteraad over de wijze waarop de implementatie wordt vormgegeven. We zetten in op de beweging. Het plan is abstract omdat het complex en omvangrijk is, en we flexibel moeten zijn. De uitvoeringsplannen zorgen voor concretisering. Bij de kadernota zal dit plan financieel vertaald worden t.b.v. besluitvorming door uw raad.

4. Financiën De financiële vertaling van het implementatieplan maken we in de kadernota. Bij dit raadsvoorstel gaan we in op: -

de verantwoording over het budget dat t.b.v. de implementatie beschikbaar is gesteld bij de kaderstelling 2024; de stappen die we zetten in de voorbereiding op de kadernota; de investerings- en besparingslijnen waar we op inzetten.

Dit doen we in een financiële paragraaf die als bijlage is toegevoegd aan het implementatieplan.

5. Risico’s Beschikbaarheid van capaciteit Het is nog altijd lastig om voldoende professionals en vrijwilligers te vinden voor de opgave waar we voorstaan. Er zijn wachtlijsten in de zorg, de werkdruk van onze teams is hoog, en dat geldt ook voor de werkdruk bij onze samenwerkingspartners. Beschikbaarheid van middelen We stevenen af op een forse korting op het gemeentefonds vanuit het Rijk, vanaf 2026 en verder. Dit is een groot risico voor het structureel in evenwicht houden van de begroting. Dit kan gevolgen hebben voor het tempo van de implementatie. Onzekerheid over financiële inzet Er bestaat onzekerheid over de benodigde financiële inzet. Dat heeft te maken met de volgende elementen: - Autonome groei; bijv. door vergrijzing; - Innovatie en de kosten/baten daarvan; bijv. de uitkomst van community building; - Toenemende zorgzwaarte; een aantal hoog specialistische zorgvragen heeft groot effect op de kosten; - Niet beïnvloedbare zorgbehoefte; bijv. de inzet van Wmo-hulpmiddelen. We willen de monitor en de P&C cyclus benutten om continu bij te stellen, parallel aan de voortgang van de implementatie. 3

Koersvastheid tijdens deze veranderopgave Vanuit inhoudelijke overtuiging gaan we deze opgave aan. Het is zeker dat veranderen noodzakelijk is om onze inwoners die dat nodig hebben blijvend te kunnen helpen. De kosten blijven dan ook stijgen vanwege de autonome groei maar ook omdat de beschikbare capaciteit in relatie tot de zorgvraag uit balans is. Daarnaast brengt een verandering onzekerheid met zich mee. Dit kan leiden tot onrust en ontevredenheid bij inwoners, samenwerkingspartners en medewerkers. Om de veranderopgave een kans te geven is het noodzakelijk daar ook de benodigde tijd voor de nemen.

6. Participatie Voor de totstandkoming van het implementatieplan zijn diverse gesprekken gevoerd met o.a. welzijns- en zorgorganisaties, ouderenorganisaties, onderwijs en de SAR. De implementatie is een traject waarbij diverse participatievormen ingezet worden met zowel inwoners als samenwerkingspartners. Dit blijft gedurende de hele implementatie van belang, omdat het een veranderopgave is die in samenwerking tot stand komt. Daarom wordt er naast het implementatieplan een strategisch communicatieplan gemaakt.

7. Duurzaamheid De implementatie van de Koers Sociaal Domein draagt bij aan de volgende SDG’s: Geen armoede (1) Geen honger (2) Goede gezondheid en welzijn (3) Kwaliteit onderwijs (4) Gendergelijkheid (5) Ongelijkheid verminderen (10) Duurzame steden en gemeenschappen (11) Vrede, justitie en sterke publieke diensten (16) Partnerschap om doelstellingen te bereiken (17)

8. Fatale beslisdatum Er is geen fatale beslisdatum, maar het voorstel sorteert wel voor op kadernota 2025.

9. Vervolgstappen De financiële vertaling van het implementatieplan verwerken we in de kadernota 2025 e.v. De voortgang op de implementatie rapporteren we in de P&C-cyclus. De monitor gebruiken we om de voortgang op de ambities en doelen inzichtelijk te maken. De gemeenteraad kan via de P&C-cyclus bijsturen.

4

10. Bijlagen Implementatieplan “Samen Redzaam” Met hierin de volgende bijlagen: o Planning en fasering implementatieplan ‘Samen Redzaam’ o Financiële paragraaf o Toelichting SES-WOA score o Overzicht beleidsplannen i.r.t. de koers

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

Voorgeschiedenis: -

Raadsbesluit Koers Sociaal Domein Raadsbesluit Implementatie Koers Sociaal Domein Raadsbesluit Kadernota 2024

5

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 20 februari 2024,

BESLUIT: 1. De ambities en de doelen van de Koers Sociaal Domein zoals verwoord in dit voorstel vast te stellen; 2. Kennis te nemen van het implementatieplan Koers Sociaal Domein “Samen Redzaam”.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 11 april 2024. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeske Louer

Sacha Ausems

1