RV Herinrichting Markt Raadhuisplein

Raadsvoorstel Dossier:

2021-028056

Datum collegevergadering: Onderwerp:

25 mei 2021 Herinrichting Markt & Raadhuisplein

0. Samenvatting De functie van het centrum uitbouwen tot ‘Huiskamer van Waalwijk’ is een van de belangrijkste doelstellingen uit de Centrumvisie die u in 2017 hebt vastgesteld. Het doel is om de ontmoetings- en verblijfsfunctie te versterken door de binnenstad te transformeren van een ‘place to buy’ naar een ‘place to be’; een plek waar wonen, werken, ontmoeten en recreëren hand in hand gaan. Dit is belangrijk om onder sterk veranderende economische en maatschappelijke omstandigheden ook op termijn voor Waalwijkers relevant en aantrekkelijk te blijven. Daarbij is een kwalitatief hoogwaardige en duurzaam functionerende openbare ruimte van groot belang. De openbare ruimte moet de verblijfsen ontmoetingsfunctie van de binnenstad versterken. De centrumvisie stelt dat het Raadhuisplein in de huidige situatie een (te) kale indruk maakt en geeft diverse suggesties om de verblijfswaarde te verbeteren. Dit streven is daarom ook opgenomen als concreet uitvoeringsproject. Daarnaast is er in uw raad gepleit voor het toevoegen van een waterelement. Ook heeft de raad algemene ambities vastgesteld ten aanzien van vergroening, het zichtbaar maken van schoen- en lederhistorie en het verbeteren van klimaatadaptatie door afkoppelen en zo mogelijk infiltreren van hemelwater.

De invulling van deze wensen en ambities vraagt een integrale benadering omdat het hiervoor noodzakelijk is gecoördineerd zowel onder als boven de grond in te grijpen. Dit proces heeft - onder begeleiding van Burobol - geresulteerd in bijgevoegd definitief ontwerp (DO) voor de herinrichting van Markt en Raadhuisplein. Voor de realisatie daarvan is in aanvulling op beschikbare reguliere middelen een krediet van € 1.685.000,- euro noodzakelijk. 1. Wat is de aanleiding? De raad heeft het college in eerste aanleg opgedragen de belevingswaarde van het Raadhuisplein te versterken. Uit een breder opgezette boomeffectanalyse blijkt dat met name de bomen op de Markt in een slechte conditie verkeren. Er zou op korte termijn – opnieuw – fors moeten worden geïnvesteerd om ze te laten overleven, waarbij het onzeker is of de ingrepen aanslaan. Dit staat nog los van de ambities ten aanzien van klimaatadaptatie, het toevoegen van groen en de wens om conform toezegging (d.d. 19 november 2020) bomen te (her)planten. Ook op het gebied van de verkeersafwikkeling, het toestaan van fietsen en het uitdunnen van bebording in het promenadegebied spelen actuele vragen met inhoudelijke samenhang. De uitdaging is het zo goed mogelijk samenbrengen van de verschillende wensen en ambities en hun consequenties boven en onder de grond.

Daarom zijn we met directe inbreng van stakeholders (intern en extern) een traject gestart om te komen tot een integraal ontwerp voor de herinrichting van Markt en Raadhuisplein. 2. Wat willen bereiken en waarom? Het doel is om nog aantrekkelijkere (horeca)pleinen te realiseren die de verblijfs- en ontmoetingsfunctie van de binnenstad versterken. De belangrijkste uitgangspunten voor het ontwerp zijn: • Markt vrij van (auto)verkeer (participatietraject is doorlopen). 1

• • • • • •

Inpassen van een (door de raad gevraagd) waterelement op het Raadhuisplein. Bijzondere bestrating die architectuur & functies versterkt. Vergroenen door toevoegen mobiel en met name vast groen. Handhaven en versterken functie als evenementen- en horecaplein(en). Ruimte houden voor de hulpdiensten en weekmarkt. Aandacht voor schoenen – en leerhistorie.

3. Wat gaan we daarvoor doen? De Markt en het Raadhuisplein worden opnieuw ingericht. De belangrijkste punten van het ontwerp zijn hieronder kort beschreven. Het Raadhuisplein Het Raadhuisplein wordt voor het overgrote deel bestraat met roodbruine klinkers. De zone rondom het museum krijgt een eigen type bestrating dat in materiaal en legpatroon verwijst naar de structuur van (koeien)leer. Op het Raadhuisplein blijft de architectuur (en niet wat op het plein gebeurt) leidend. Subtiele radialen in de bestrating lopen van de lantaarn naar de hoekpunten van het Krophollerensemble. Zo worden zowel de architectuur als de lantaarn, die het middelpunt van het plein vormt, versterkt. Dat deze door de huidige bestrating excentrisch lijkt te staan, wordt zo hersteld. Rondom de lantaarn komt een waterelement met bedriegertjes. Op de zomerdag springt er water uit de bestrating. Dit zorgt voor extra reuring en ontmoeting van kinderen en ouders op het plein. Op verschillende plekken worden zitgelegenheden toegevoegd om de verblijfsmogelijkheden te vergroten. De boom die het zicht op het meest prominente deel van ’t Slot wegneemt wordt gekapt om de beleving van het totale ensemble te versterken. De drie bomen die Kropholler in de voortuin van het stadhuis had geplaatst, worden teruggebracht.

Hier wordt gekozen voor een “transparante” slanke kruinvorm om het zicht op de gevel te behouden en toch de pleinruimte en voortuin af te bakenen. Bij de entree van het museum komt een extra vaste bloembak met een boom. Om het Raadhuisplein als een van de grotere versteende plekken in de binnenstad meer klimaatadaptief te maken, wordt een gescheiden riolering aangelegd en is het de ambitie om een infiltratiesysteem (60 mm waterberging) te realiseren. Het Raadhuisplein is een belangrijk evenementenplein in de binnenstad, waar ook de weekmarkt plaatsvindt. Het ontwerp houdt hier uiteraard rekening mee. Door onder meer te kiezen voor verplaatsbare zit- en groenelementen wordt het aantal vaste obstakels geminimaliseerd. De Markt De nieuwe inrichting van de Markt richt zich met name op het versterken van de functie als horecaplein. Hier is dus wat er op het plein gebeurt leidend bij het ontwerp. De ingrepen zijn gericht op het creëren van een plein dat het gehele jaar een fijne locatie is om te verblijven. Het verkeer gaat van de Markt af. Hierdoor wordt het een stuk rustiger en daardoor vanzelf ook veiliger. In overleg met de horeca is gekozen voor een bijzondere inrichting die het plein een eigen identiteit en sfeer geeft. De bestrating toont – net als rondom het museum – een leerpatroon.

Vanwege de slechte conditie worden de bestaande bomen vervangen door 10 nieuwe (volwassen) exemplaren in grote vaste plantenbakken. Die bieden betere groeicondities/levensduur voor de boom en tegelijk ruimte voor (onder)beplanting in de volle grond. Daardoor ontstaat ook groenbeleving op ooghoogte, die in combinatie met zitgelegenheid rond de randen een belangrijke boost geeft aan de belevingswaarde van het plein. Door de bakken langs de wandelstrook te plaatsen ontstaat een intieme groene plek. Het biedt de gelegenheid om ook buiten de terrassen op het plein even een zitplek te vinden en 2

de sfeer te proeven. De wandelstrook heeft uiteraard voldoende maat voor de vrije doorgang ten behoeve van hulpdiensten en de weekmarkt. De Grotestraat De Grotestraat is cultuurhistorisch een van de belangrijkste assen in de Langstraat. Deze oost-west verbinding speelt een hoofdrol in de ontwikkeling van Waalwijk. In de huidige inrichting is deze as onderbroken door het verbinden van de pleinen. In het ontwerp wordt dat hersteld en komt de doorgaande rijloper terug. Het – beperkt toegestane – verkeer zal ook in oost – west richting door het centrum rijden. Indien uw raad instemt, wordt het ontwerp in bouwteamverband verder uitgewerkt. De aanleg start rond oktober. Gefaseerd opleveren van de pleinen wordt gekoppeld aan de geplande opening van het museum en de start van het terrasseizoen. Het werk zal – mede afhankelijk van het winterweer – in totaal zo’n vijf tot zes maanden duren. Voor die periode zal een deel van de weekmarkt (dat wat niet in de Stationsstraat staat) uitwijken naar het Unnaplein. 4. Beleidsvrijheid JA/NEE Ja 5. Wat zijn de financiële consequenties? In de begroting 2021 is aangegeven dat om de ambities voor de binnenstad mogelijk te maken naar verwachting een bedrag van ongeveer € 5 miljoen euro nodig is. Daarbij is aangegeven dat deze middelen moeten worden onttrokken uit de winsten van toekomstige grondverkopen.

Afzonderlijke (deel)kredieten zullen aan de raad worden voorgelegd. In de jaarrekening 2020 zijn de winsten uit grondverkopen aan de reserve bouwgrondexploitatie toegevoegd. Conform de vastgestelde uitgangspunten zal het meerdere boven de ondergrens van € 5 miljoen euro worden toegevoegd aan de Algemene Reserve. Dit betreft een bedrag van ongeveer € 3,6 miljoen euro. Voorgesteld wordt om het benodigde kredietbedrag van € 1.685.000,- beschikbaar te stellen ten laste van de Algemene Reserve. De op het definitief ontwerp (DO) gebaseerde raming van de realisatiekosten vormt de basis voor deze kredietaanvraag. Om over te gaan naar een aanbesteding (in bouwteamverband) en vervolgens het DO uit te werken tot uitvoering gereed ontwerp (UO) en de feitelijke aanleg te begeleiden zijn ook middelen nodig. Voor een aantal onderwerpen in het plangebied zijn de komende jaren investeringen in groot onderhoud en/of vervanging noodzakelijk. Vanuit het oogpunt van kostenefficiëntie wordt er voor gekozen deze werkzaamheden in het project direct mee te nemen. Op deze manier wordt werk met werk gemaakt en kapitaalvernietiging richting de toekomst voorkomen. Daarom worden - naast het uit de AR te voteren krediet – ook middelen uit reguliere budgetten ingezet op verschillende deelaspecten (zie begrotingswijziging).

Vanwege verschillende afschrijvingstermijnen en financiële verwerking in producten, zijn bedragen in het voorgestelde besluit uitgesplitst. Onder aan de streep blijft de benodigde dekking uit de Algemene Reserve (AR) over. Raming DO Kosten UO, begeleiding en uitvoering Subtotaal kosten

€ 1.755.000,€ 200.000,€ 1.955.000,-

Dekking uit reguliere budgetten Dekking AR

€ 270.000,€ 1.685.000,-

3

De gevraagde bedragen betreffen ramingen. Dat betekent dat op basis van expertise en ervaring een geschatte begroting wordt opgesteld in afgeronde bedragen. Het kan – na aanbesteding of gedurende uitvoering – blijken dat de kosten hoger of lager uitvallen. 6. Inspraak Het schetsontwerp (SO) en voorlopig ontwerp (VO) zijn tot stand gekomen in overleg met de horeca en Centrummanagement. Ook de commissie ruimtelijke kwaliteit is vroeg in het traject aangehaakt. Het VO heeft van medio januari tot eind februari voor alle inwoners ter inzage gelegen. Hierop zijn geen inhoudelijke reacties binnengekomen. De afgelopen maanden is vervolgens met museum, horeca en andere betrokkenen samengewerkt om te komen tot het DO. Het DO wijkt op een aantal markante punten af van het VO. Zo is onder meer de afstand van de bedriegertjes tot de lantaarn vergroot om de prominente functie ervan binnen het ensemble en het gebruik als zitgelegenheid meer ruimte te laten. De kleur van de radialen is aangepast van grijs naar rood voor een subtieler effect. De door Kropholler getekende bomenrij (3 stuks) in de voortuin van het ensemble komt terug om verder te vergroenen. De hoeveelheid mobiel groen (minder duurzaam en onderhoudsintensiever) wordt minder. Alle hoofdelementen zijn daarnaast ontwerp- en kostentechnisch verder uitgewerkt.

Ontwerp en kostenraming zijn nu op het niveau dat nodig is voor het aanvragen van een krediet en de uitwerking in bouwteamverband. 7. Vervolgtraject besluitvorming (inclusief communicatietraject) • • •

• •

De aanbesteding voor een bouwteam is gestart. Dit is noodzakelijk om de planning te kunnen halen. Samen wordt gewerkt aan een UO. Dit UO moet september af zijn; Afstemming detaillering UO met Ruimtelijke kwaliteitscommissie en overige stakeholders; Informeren van betrokkenen over de geplande werkzaamheden. Belanghebbenden en aannemer kijken samen hoe bereikbaarheid gezekerd en overlast beperkt gaan worden. Uitvoeren van de werkzaamheden in de periode van oktober 2021 tot en met april 2022. Gedurende de werkzaamheden vindt de weekmarkt plaats in de Stationsstraat en op het Unnaplein. Hiervoor wordt – indien nodig – planologische procedure doorlopen.

8. Fatale beslisdatum JA/NEE Nee, maar besluitvorming is gewenst voor de zomer, zodat de aanbesteding kan worden voorbereid. Binnen de krappe projectplanning blijft de belangrijke aansluiting bij de opening van het museum (in februari) en het terrasseizoen (maart/april) dan nog in zicht. Bij besluitvorming na de zomervakantie is dat onhaalbaar. 9. Bijlagen bij het voorstel Zie het RaadsInformatieSysteem (RIS)

4

10.Voorstel Wij stellen voor 1. Een krediet beschikbaar te stellen van € 1.771.000. Ter dekking van dit krediet wordt een geblokkeerde reserve gevormd: ten laste van de algemene reserve voor een bedrag van € 1.685.000 en voor een bedrag van € 86.000 vanuit reguliere budgetten. Zie voor een nadere specificatie van dit laatste bedrag bijgaande begrotingswijziging. 2. Vanuit de reeds beschikbare middelen voor het IWW (€ 155.000 euro) en het vervangen van armaturen openbare verlichting (€ 26.000 euro) worden middelen ingezet voor de herinrichting. 3. Bijgaande begrotingswijziging 2021/17 vast te stellen.

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

J.H. Lagendijk

drs. A. M. P. Kleijngeld

5

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 25 mei 2021 , BESLUIT:

1. Een krediet beschikbaar te stellen van € 1.771.000. Ter dekking van dit krediet wordt een geblokkeerde reserve gevormd: ten laste van de algemene reserve voor een bedrag van € 1.685.000 en voor een bedrag van € 86.000 vanuit reguliere budgetten. Zie voor een nadere specificatie van dit laatste bedrag bijgaande begrotingswijziging. 2. Vanuit de reeds beschikbare middelen voor het IWW (€ 155.000 euro) en het vervangen van armaturen openbare verlichting (€ 26.000 euro) worden middelen ingezet voor de herinrichting. 3. Bijgaande begrotingswijziging 2021/17 vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 7 juli 2021.

DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier a.i.,

de vice voorzitter,

A.W.J.M. Cornelissen MMC

G.M.J. Slaat MA

1