RV Gemeenschappelijke regeling Baanbrekers voorlopige jaarstukken 2025 en ontwerpbegroting 2027

Raadsvoorstel Dossier:

127192

Datum collegevergadering: Onderwerp:

12 mei 2026 Gemeenschappelijke regeling Baanbrekers: voorlopige jaarstukken 2025 en ontwerpbegroting 2027

0. Adviespunten/beslispunten 1.

Kennis te nemen van de (voorlopige) jaarrekening 2025 van Baanbrekers.

2.

Het AB van Baanbrekers te wijzen op het bepaalde van artikel 36, vierde lid, sub a van gemeenschappelijke regeling van Baanbrekers, en dat een eventueel voorstel voor het bestemmen van een batig saldo 2025 binnen Baanbrekers de raad hierop een zienswijze wenst te geven.

3.

Een eventueel terug te betalen batig saldo 2025 te verwerken in de gemeentebegroting 2026 via het najaarsbericht 2026.

4.

Een zienswijze in te dienen ten aanzien van de concept begroting 2027 van de uitvoeringsorganisatie Baanbrekers en het Algemeen Bestuur van Baanbrekers te verzoeken om een minder conservatieve begroting 2027 op te stellen en de gemeentelijke bijdragen te verlagen.

5.

Baanbrekers verzoeken het indexatiepercentage te herzien, omdat stijgingen van deze omvang structureel onhoudbaar zijn. Ondanks cao-effecten dient onderzocht te worden welke kosten intern kunnen worden opgevangen bij Baanbrekers en het indexatiepercentage voor het komende begrotingsjaar maximaal te beperken tot het door de gemeenten vastgestelde vaste percentage.

6.

De financiële consequenties van de conceptbegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 van de gemeenschappelijke regeling uitvoeringsorganisatie Baanbrekers structureel te verwerken in de gemeentebegroting 2027 nadat het formele besluitvormingsproces bij het Algemeen Bestuur van Baanbrekers is afgerond.

1. Aanleiding Op 13 april 2026 heeft het Dagelijks Bestuur (DB) van de gemeenschappelijke regeling uitvoeringsorganisatie Baanbrekers (Baanbrekers) de (voorlopige) jaarstukken 2025 en de ontwerpbegroting 2027 met meerjarenraming 2028 -2030 aangeboden aan de gemeenteraden van Heusden, Loon op Zand en Waalwijk. De gemeenteraden wordt tot en met 3 juli aanstaande in de gelegenheid gesteld een zienswijze in te dienen. Het Algemeen Bestuur (AB) van Baanbrekers zal op 6 juli aanstaande de ontwerpbegroting 2027 vaststellen met een eventuele verwerking van de ingediende zienswijzen. Bij dit voorstel is eveneens de voorlopige jaarrekening 2025 bijgevoegd ter kennisname.

2. Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat onze inwoners zo veel als mogelijk participeren in onze maatschappij, het liefst via betaald werk. Baanbrekers heeft hier een belangrijke rol in. Waar Baanbrekers deze rol (nog) niet kan vervullen, hebben wij als gemeente een rol in. Baanbrekers is een gemeenschappelijke regeling die namens de gemeenten Heusden, Loon op Zand en Waalwijk de Participatiewet met aanverwante regelingen uitvoert. Zij opereren binnen de beleids- en de financiële kaders. Met dit raadsvoorstel wordt de raad in de gelegenheid gesteld om al dan niet een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2027. Tevens worden de raden van deelnemende gemeenten in de gelegenheid gesteld kennis te nemen van de voorlopige jaarstukken 2025.

1

3. Argumenten/Overwegingen 1. Hoewel de raad geen besluit hoeft te nemen om ergens kennis van te nemen, willen we de raad t.b.v. haar oordeel over de ontwerpbegroting expliciet wijzen op de voorlopige jaarrekening 2025 van Baanbrekers. Er is sprake van een batig rekeningresultaat van €1.196.000. Dit betekent voor Waalwijk een totaal voordeel van € 467.434 ten opzichte van het najaarsbericht 2025. In principe wordt een batig saldo, mits de Algemene Reserve van Baanbrekers maximaal gevuld is en wat zo is, volgens de voordeelsleutel terugbetaald aan de deelnemende gemeenten. 2. Als er sprake is van een batig saldo mag de raad vooraf een zienswijze geven als het AB van Baanbrekers voornemens is het batig saldo te bestemmen binnen Baanbrekers. De GR Baanbrekers biedt het AB ook de mogelijkheid te besluiten om een batig saldo in te zetten om een verwachte tekort van Baanbrekers in de toekomst op te vangen. Dit is aan de orde en we verwachten dat Baanbrekers hiervoor een voorstel voorlegt aan het AB. Volgens de GR van Baanbrekers (artikel 64, vierde lid, sub a GR Baanbrekers) is de raad dan wel bevoegd een zienswijze te geven. Ten tijde van het maken van dit voorstel is een dergelijk bestemmingsvoorstel niet beschikbaar.

Dit betekent dat we vooralsnog de voorlopige jaarrekening slechts ter kennisname kunnen aanbieden (zie vorig beslispunt) maar dat we van mening zijn dat het geven van een zienswijze wel aan de orde is, mits het batig saldo binnen Baanbrekers bestemd wordt. Hier willen we het AB van Baanbrekers op wijzen. Zie ook paragraaf financiën, onderdeel A van dit voorstel voor een uitgebreide toelichting op de voorlopige jaarrekening 2025. 3. Een eventueel terug te betalen batig saldo 2025 wordt verwerkt in de gemeentelijke begroting 2026 via het najaarsbericht 2026. Vanwege de onzekerheid over het wel of niet uitbetalen van het batig saldo 2025 aan de deelnemende gemeenten is een eventueel verwacht voordeel 2025 is niet verwerkt in de gemeentelijke concept-jaarrekening 2025. Eventuele ontvangsten worden daarom via het najaarsbericht 2026 verwerkt. 4. De ontwerpbegroting 2027 is te conservatief begroot en geeft aanleiding voor het indienen van een zienswijze. Voor ons ligt een “beleidsarme” ontwerpbegroting 2027 waarbij we zien dat de gemeentelijke bijdragen stijgen met € 2.039.000 ten opzichte van de gewijzigde begroting 2026. De gevraagde gemeentelijke bijdragen aan de deelnemende gemeenten voor 2027 bedraagt € 17.663.000.

Op basis van de verdeelsleutel bedraagt het aandeel van Waalwijk € 7.449.037 De kostenstijging wordt grotendeels veroorzaakt door autonome loon- en prijsstijgingen waarover pas via de meicirculaire en de verwerking van de eerste Berap 2026 meer duidelijkheid gaat ontstaan. Er is ruim begroot aan de uitgavenkant en voorzichtig begroot aan de inkomstenkant waarbij er “financiële lucht” ontstaat. De afgelopen 3 jaarrekeningen van Baanbrekers zijn telkens afgesloten met een overschot van ruim € 1 miljoen wat het ontstane beeld versterkt. Als zowel de uitgaven en verwachte inkomsten meer in evenwicht wordt gebracht kan dit leiden tot een verlaging van de gemeentelijke bijdragen. Zie ook paragraaf financiën, onder B van dit voorstel voor de uitgebreide toelichting op de ontwerpbegroting. 5. Beperking indexatiepercentage is wenselijk De bijdragen van drie gemeenten stijgen in 2027 met € 2.039.00 (13,1%). Deze stijging is aan meerdere zaken toe te schrijven maar wordt grotendeels veroorzaakt door stijging lonen, sociale lasten en prijzen. De indexatie hiervoor is hoger dan de index die Waalwijk zelf hanteert op basis van de CPB- gegevens. We willen Baanbrekers daarom verzoeken kritisch te zijn naar de gehanteerde indexatiepercentages omdat verhogingen van deze opvang op de lange termijn structureel moeilijk houdbaar zijn.

Dit mede in het licht van de motie nullijn “ook GR’en halen de broekriem aan”. Daarom wordt voorgesteld om Baanbrekers te verzoeken om het indexatiepercentage voor het komende begrotingsjaar te beperken, waarbij maximaal een door de gemeenten vastgesteld vast percentage ten wordt gehanteerd. Ook dient Baanbrekers te onderzoeken welke kostenstijgingen binnen de eigen organisatie kunnen worden opgevangen. 6. Financiële gevolgen dienen te worden verwerkt in de gemeentelijke begroting zodat de begroting een zo accuraat en actueel mogelijk beeld schetst en aansluit op de begroting van de gemeente Waalwijk.

2

4. Financiën A. De Voorlopige jaarrekening 2025 Toename uitkeringsgerechtigden Het aantal uitkeringsgerechtigden in De Langstraat is in 2025 gestegen van 1.552 naar 1.614. Er is sprake van een grotere instroom dan uitstroom. Dit heeft met name te maken met een stijging van het aantal statushouders en het aantal jongeren in de bijstand. Dit is een landelijke trend die onze aandacht heeft. We gaan in overleg met Baanbrekers en de gemeenten Heusden en Loon op Zand kijken of en welke mogelijkheden er zijn om de uitstroom naar werk en of school te bevorderen. Positief rekeningresultaat 2025 De jaarrekening 2025 sluit met een gerealiseerd positief resultaat van € 1.196.000 en is voorlopig van aard omdat de accountantscontrole nog loopt. De algemene reserve is eind 2025 weer op het maximale peil van € 1.200.000. Op basis van artikel 36, vierde lid, sub b van de Gemeenschappelijke regeling uitvoeringsorganisatie Baanbrekers (GR) kan het batig saldo verdeeld worden onder de deelnemende gemeententen volgens de verdeelsleutel. Na resultaatbestemming en definitieve vaststelling van de stukken door het algemeen bestuur (AB) in de vergadering van 6 juli aanstaande, kan afhankelijk van het te nemen besluit het resultaat terugvloeien ten gunste van de drie gemeenten.

Uitgaande van een volledige terugbetaling gaat het voor onze gemeente om een percentage van 42,08 % van het bedrag, waarbij we ook rekening moeten houden met een correctie van onze inwoneraantallen. Dit betekent voor Waalwijk in totaal een voordeel van € 467.434 ten opzichte van het najaarsbericht 2025. Dit voordeel is niet verwerkt in de gemeentelijke concept jaarrekening 2025. Mogelijk voorstel aan AB Baanbrekers om batig saldo 2025 te bestemmen binnen Baanbrekers. Ten tijde van het maken van dit voorstel is het niet duidelijk of het AB van Baanbrekers gaat besluiten om het positief resultaat terug te laten vloeien naar de deelnemende gemeenten. De afgelopen drie jaar was er sprake van een positief rekeningresultaat en is het batig saldo volgens de verdeelsleutel terugbetaald aan de deelnemende gemeenten. In de aangeboden voorlopige jaarrekening wordt dit niet gemeld maar wordt aangegeven dat het AB hierover een nog een besluit neemt. De verwachting is dat er een voorstel komt om het batig saldo van 2025, na behandeling van de eerste Bestuursrapportage Baanbrekers 2026, aan te wenden ter aanvulling van de algemene reserve van Baanbrekers, omdat bij het vaststellen van de geactualiseerde begroting 2026 uit de algemene reserve € 1.000.000 is aangewend. (Zie raadinformatiebrief).

Bij de behandeling van de 1e Bestuursrapportage 2026 in juni van dit jaar, wordt op basis van de werkelijke ontwikkeling van de BUIG1 over de eerste maanden van 2026 bepaald in welke mate daadwerkelijke benutting van de algemene reserve nodig is. In de toelichting GR Baanbrekers staat hierover het volgende: “Baanbrekers beschikt over een eigen vermogen van € 1,2 miljoen als buffer om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen. Wanneer in enig boekjaar een groter eigen vermogen ontstaat, kan dit bestemd worden om eventuele toekomstige tekorten (deels) te dichten. Ook kan besloten worden het geld niet te bestemmen en aan te gemeenten uit te keren”. Wordt het geld wel bestemd, dan geldt het bepaalde van artikel 36, vierde lid, sub a en dat betekent dat het AB de raden van de deelnemende gemeenten over dit voorgenomen besluit moet informeren en de raden in de gelegenheid hierover een zienswijze in te dienen. Voor dit moment kan de raad op basis van de beschikbare informatie de voorlopige jaarrekening 2025 voor kennisgeving aan nemen en is een zienswijze niet aan de orde, omdat er (nog) geen concreet voorstel ligt om het batig saldo 2025 een specifieke bestemming binnen Baanbrekers te geven. We kunnen wel aangeven dat wanneer het batig saldo niet uitgekeerd wordt aan de deelnemende gemeenten, we het voorstel voor een zienswijze procedure tegemoet zien. B.

De ontwerpbegroting 2027 De voorliggende ontwerpbegroting heeft als uitgangspunt de bijgestelde begroting 2026 en de Kaderbrief 2027. De ontwerpbegroting 2027 is sluitend. De voorliggende begroting geeft invulling aan de in december 2024 geactualiseerde koers “Blijf in beweging, de volgende etappe” Met inachtneming van het bovenstaande is de begroting 2027 “beleidsarm” van aard en gaat deze in financiële zin uit

1

Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten

3

van de bestaande bedrijfsvoering. De budgetten zijn geactualiseerd op basis van ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en berichtgeving over de rijksbudgetten. In de ontwerpbegroting 2027 zijn de gemeentelijke bijdragen berekend op € 17.663.000. Dit is een verhoging van € 2.039.000 ten opzichte van de gewijzigde begroting 2026 waarbij een bedrag van € 15.624.000 aan gemeentelijke bedragen gemoeid was. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door loon- en prijsstijgingen. Op basis van de afgesproken verdeelsleutel in de huidige gemeenschappelijke regeling ziet het meerjarenverloop 2027-2030 voor de deelnemende gemeenten er als volgt uit . Bedragen in € Heusden Loon op Zand Waalwijk Totaal

Realisatie

Begroting

2025 5.984.230 3.100.720

Gewijzigde begroting 2026 5.947.838 3.099.514

Meerjarenraming

2027 6.735.556 3.478.837

2028 6.735.556 3.478.857

2029 6.735.556 3.478.357

2030 6.735.556 3.478.357

6.539.666 15.624.616

6.576.648 15.624.000

7.449.087 17.663.000

7.449.087 17.663.000

7.449.087 17.663.000

7.449.087 17.663.000

Op basis van de ontwerpbegroting 2027 e.v. van Baanbrekers kan in de komende jaren met de gemeentelijke bijdragen rekening worden gehouden. In onderstaande tabel zijn deze bijdragen afgezet tegen de bedragen die tot dusverre in de gemeentelijke meerjarenbegroting staan. Bedragen in € Gemeentelijke bijdrage Waalwijk Opgenomen in de huidige gemeentelijke meerjarenbegroting Verschil extra bijdrage (= nadeel)

2027 7.449.087

2028 7.449.087

2029 7.449.087

2030 7.449.087

6.443.411

6.435.482

6.471.261

6.471.261

1.005.676

1.013.605

977.826

977.826

Motie nullijn Op 27 juni 2024 heeft de raad voor alle gemeenschappelijke regelingen de motie nullijn (Ook GR’en halen de broekriem aan) aangenomen. Volgens deze motie kan enkel akkoord gegaan worden met begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen al daarin de nullijn wordt gehanteerd, tenzij afwijking nodig om aan de wettelijke verplichtingen of vastgestelde beleidskaders te voldoen. Er wordt in principe enkel rekening gehouden met de indexeringen. Ruimte begroting Met de ontwerpbegroting 2027 heeft Baanbrekers gehandeld in de geest van de motie. Er is geen sprake van nieuw beleid en de kostenstijgingen worden grotendeels veroorzaakt door autonome loon- en prijsstijgingen. Niettemin zijn we van mening dat de ontwerpbegroting 2027 te conservatief is opgesteld. Er is ruim begroot aan de uitgavenkant met loon- en prijsindexering waarover pas via de meicirculaire en de verwerking in de eerste bestuursrapportage 2026 van Baanbrekers meer duidelijkheid gaat ontstaan. De inkomstenkant is daarentegen heel voorzichtig opgesteld. Het gegeven dat de afgelopen drie jaarrekeningen van Baanbrekers telkens met een overschot van ruim een miljoen euro laten zien, versterkt deze mening.

Op basis van de ervaring van de afgelopen jaren betekent dit voor de deelnemende gemeenten dat er geld vast staat bij Baanbrekers waarover de gemeenten gedurende het begrotingsjaar niet kunnen beschikken binnen het brede sociaal domein. Het is in eerste aanleg aan Baanbrekers zelf om te bezien op welke wijze de veronderstelde ruimte in de voorliggende ontwerpbegroting wordt ingezet ter verlaging van de gemeentelijke bijdragen.

5. Risico’s 1. De financieringssystematiek via de BUIG zorgt voor onzekerheid, het financieel risico ligt echter bij de deelnemende gemeenten. De BUIG (Bundeling Uitkeringen inkomensvoorziening Gemeenten) is een uitkering van het Rijk voor het bekostigen van de uitkeringen van de Participatiewet en aanverwante regelingen. De begroting van Baanbrekers wordt deels gebaseerd op de verwachte BUIG inkomsten. De begroting van Baanbrekers

4

herbergt door deze financieringssystematiek en de fluctuaties in het verloop van het aantal bijstandsgerechtigden de nodige onzekerheden. Dit brengt daarom een verhoogd risico met zich mee op afwijkingen ten opzichte van de ramingen in de gemeentebegroting. Op basis van de bepalingen in de GR heeft Baanbrekers in eerste instantie een buffer van maximaal € 1.200.000 in de algemene reserve om tegenvallers op te vangen. Bovendien staan de deelnemende gemeenten altijd garant (artikel 36, derde lid GR Baanbrekers) om de AR aan te vullen als dat vanuit bedrijfsmatig oogpunt nodig is. Hierdoor vormt het minder conservatief begroten door Baanbrekers geen financieel risico voor Baanbrekers.

6. Participatie Het college informeert het Dagelijks Bestuur van Baanbrekers over de zienswijze van de raad. En het Dagelijks Bestuur zendt uiterlijk 1 augustus, de begroting, de opmerkingen van de deelnemende gemeenten en zo nodig een nota van wijzigingen aan het Algemeen Bestuur (artikel 33, derde lid van de Gemeenschappelijke regeling uitvoeringsorganisatie Baanbrekers.

7. Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) Dit voorstel levert een bijdrage aan Global Goal nummer 1: geen armoede.

8. Fatale beslisdatum De zienswijze moet uiterlijk 3 juli bekend gemaakt worden bij Baanbrekers.

9. Vervolgstappen 1. De raad kan op basis van het voorliggend document de voorlopige jaarrekening 2025 voor kennisgeving aannemen. Op grond van artikel 36, vierde lid van de gemeenschappelijke regeling uitvoeringorganisatie Baanbrekers (GR) is het Algemeen Bestuur bevoegd om een besluit te nemen om het batig saldo in te zetten om een verwacht tekort in de toekomst op te vangen. Als het AB voornemens is een besluit van dergelijke strekking te nemen dan heeft de raad de gelegenheid vooraf hierover een zienswijze in te dienen. 2. Er wordt een zienswijze ingediend op de voorgestelde ontwerpbegroting 2027 en de meerjarenraming 2028 -2030. Volgens artikel 33 GR hebben de raden van de deelnemende gemeenten de mogelijkheid om hun zienswijze op de ontwerpbegroting 2027 te geven alvorens het Algemeen Bestuur van Baanbrekers de begroting 2027 vaststelt Het Algemeen Bestuur stelt deze begroting voor 31 augustus vast. Het Dagelijks Bestuur zendt de vastgestelde begroting vervolgens voor 15 september aan de Gedeputeerde Staten. 3. Op basis van de definitieve besluitvorming van het Algemeen Bestuur van Baanbrekers worden de financiële consequenties verwerkt in de gemeentelijke planning & control documenten.

10. Bijlagen 1. Brief van het Dagelijks Bestuur van Baanbreker van 13 april 2026. 2. De voorlopige jaarstukken 2025 Baanbrekers. 3. De ontwerpbegroting 2027 en meerjarenraming 2028 -2030 Baanbrekers.

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

5

Voorgeschiedenis: Motie: ook GR’en halen de broekriem aan: aangenomen in de raadsvergadering van 27 juni 2024: https://waalwijk.notubiz.nl/vergadering/1181363/Raadsvergadering%20%28jaarrekening%29%2027-06-2024 https://waalwijk.notubiz.nl/document/14333240/2 Raadvergadering 26 juni 2025: (voorlopige) jaarstukken 2024 en ontwerpbegroting 2026 Baanbrekers: https://waalwijk.notubiz.nl/vergadering/1258868/Raadsvergadering%2026-06-2025 Raadsinformatiebrief 01926 van maart 2026 Geactualiseerde begroting 2026 Baanbrekers: https://waalwijk.notubiz.nl/modules/5/Collegeberichten/view?month=3&year=2026&week=all&module_filter%5Brange%5D%5B 44%5D%5Bdata_type%5D=datetime&module_filter%5Brange%5D%5B7%5D%5Bdata_type%5D=datetime&section=

6

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 12 mei 2026 ,

BESLUIT: 1. Het AB van Baanbrekers te wijzen op het bepaalde van artikel 36, vierde lid, sub a van gemeenschappelijke regeling van Baanbrekers, en dat een eventueel voorstel voor het bestemmen van een batig saldo 2025 binnen Baanbrekers de raad hierop een zienswijze wenst te geven. 2. Een eventueel terug te betalen batig saldo 2025 te verwerken in de gemeentebegroting 2026 via het najaarsbericht 2026. 3. Een zienswijze in te dienen ten aanzien van de concept begroting 2027 van de uitvoeringsorganisatie Baanbrekers en het Algemeen Bestuur van Baanbrekers te verzoeken om een minder conservatieve begroting 2027 op te stellen en de gemeentelijke bijdragen te verlagen. 4. De financiële consequenties van de conceptbegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 van de gemeenschappelijke regeling uitvoeringsorganisatie Baanbrekers structureel te verwerken in de gemeentebegroting 2027 nadat het formele besluitvormingsproces bij het Algemeen Bestuur van Baanbrekers is afgerond.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 25 juni 2026. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeroen Deneer

Sacha Ausems

1