RV Erfgoedverordening 2024

Raadsvoorstel Dossier:

2023-058847

Datum collegevergadering: Onderwerp:

Raadsvoorstel Erfgoedverordening 2024

0. Adviespunten/beslispunten 1. De Erfgoedverordening 2024 vast te stellen.

1. Aanleiding? Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Diverse wetten worden gebundeld tot één wet, waaronder delen van de Monumentenwet 1988, de Wabo en Wro. De laatstgenoemden vormen mede de grondslag van de huidige erfgoedverordening. Omdat de wettelijke grondslag ervan vanaf 1 januari 2024 vervalt, komt ook de oude erfgoedverordening te vervallen op de onderdelen die niet opgaan in het tijdelijke omgevingsplan. Om vergunningen en subsidies te kunnen blijven uitkeren, is het noodzakelijk dat er een nieuwe erfgoedverordening wordt vastgesteld.

2. Wat willen we bereiken? Er sprake van een van de grootste wijzigingen in het Rijksbeleid sinds de komst van de Woningwet in 1901. Verordeningen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving en / of ruimtelijke ordening die onder de Omgevingswet blijven bestaan dienen “Omgevingswetproof” te worden gemaakt. Dit wordt gerealiseerd via een beleidsarme aanpassing. Dat wil zeggen dat de verordeningen niet inhoudelijk worden gewijzigd. Alleen verwijzingen naar artikelen uit oude wetten die (gedeeltelijk) opgaan in de Omgevingswet worden met een verwijzing naar het juiste artikel uit de Omgevingswet aangepast. Daarnaast zijn begrippen die met de inwerkingtreding van de Omgevingswet wijzigen conform de terminologie van die wet aangepast. Hierbij is aangesloten bij de modelverordening van de VNG. Een voorbeeld van een wijziging is het begraven op een gemeentelijke monumentale begraafplaats: hiervoor is geen vergunning meer nodig. Dit is geregeld in de Erfgoedverordening 2024 artikel 12 onder 2. Dit is gelijkgetrokken met de vergunningsvrije activiteiten voor rijks monumentale begraafplaatsen zoals de Omgevingswet dit heeft geregeld in het Bal (Besluit activiteit leefomgeving). Door het toevoegen van artikelen is de nummering van de artikelen gewijzigd, dit is gewijzigd in de verordening.

Omdat in afgegeven besluiten voor vergunningen en/of subsidies wellicht verwezen is naar het vervallen artikel, is besloten dit nummer in stand te laten en te benoemen als vervallen.

3. Argumenten/Overwegingen Met het vaststellen van de Erfgoedverordening, aangepast aan de Omgevingswet, voldoen we aan één van de door de VNG geformuleerde “Minimale acties Omgevingswet” De VNG heeft het overzicht “Minimale acties Omgevingswet” opgesteld. Hierin wordt aangegeven welke voorbereidingen gemeenten minimaal moeten hebben getroffen voor de datum van inwerkingtreding van de wet om te kunnen starten met werken onder de Omgevingswet. Het vaststellen van een aan de Omgevingswet aangepaste Erfgoedverordening is één van de acties. 1

De aanpassing van de Erfgoedverordening heeft met name betrekking op juridisch technische wijzigingen in verband met de Omgevingswet Verwijzingen naar wet- en regelgeving zijn aangepast. Definities zijn, waar nodig, aangepast of aangevuld. De grondslagen zijn aangepast. Een aantal artikelen komen te vervallen, onder andere omdat bepaalde zaken voortaan op rijksniveau geregeld zijn in de Omgevingswet en dus niet meer op lokaal niveau geregeld wordt. De aanpassing van de Erfgoedverordening is beleidsneutraal. Door het aanpassen van de Erfgoedverordening kan vanaf de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet worden doorgewerkt met de Erfgoedverordening. Archeologische monumentenzorg is van rechtswege onderdeel van het tijdelijke deel van het omgevingsplan Artikel 44 (vangnet archeologie) en paragraaf 5 uit de Erfgoedverordening maken vanaf 1 januari 2024 onderdeel uit van het omgevingsplan van rechtswege. Wijziging op deze onderdelen betekent vanaf 1 januari 2024 een wijziging van het omgevingsplan. Om te voorkomen dat gewerkt moet worden met een wijziging van het omgevingsplan, wordt voorgesteld de Erfgoedverordening 2024 paragraaf 5 en artikel 44 uiterlijk één dag vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet in werking te laten treden.

Tijdig vaststellen van de Erfgoedverordening geeft initiatiefnemers en belanghebbenden duidelijkheid Door de Erfverordening nog dit jaar vast te stellen, zijn er geen inhoudelijk wijzigingen waardoor initiatiefnemers en belanghebbenden weten waar zij aan toe zijn. De vergunningenverlening en het verstrekken van subsidies blijft op deze manier geborgd.

4. Financiën Het aanpassen van de verordening aan de Omgevingswet heeft geen financiële consequenties

5. Risico’s De nieuwe Omgevingswet geeft onduidelijkheden. Het niet vaststellen van de verordening in 2023 geeft een onzekerheid voor archeologie omdat dit onderdeel wordt van het Omgevingsplan van rechtswege. We hebben nog geen ervaring met het wijzigen van het omgevingsplan. Archeologie heeft een bijzonder status onder de Omgevingswet Het onderdeel archeologie uit de Erfgoedverordening maakt per 1 januari 2024 van rechtswege onderdeel van het tijdelijke omgevingsplan. Dit zijn de regels die staan in de huidige verordening. Als de verordening niet wordt vastgesteld in 2023 komen de regels die geen betrekking hebben op archeologie te vervallen. Het opstellen of aanpassen van nieuwe regels met betrekking tot archeologie kan na 1 januari 2024 alleen doormiddel van een aanpassing van het Omgevingsplan. Hier hebben we nog geen ervaring mee.

6. Participatie Participatie heeft niet plaatsgevonden en is ook niet vereist. De inhoud van de verordening blijft namelijk hetzelfde. Het gaat slechts om een beleidsarme aanpassing waarbij artikelen en begrippen die als gevolg van de Omgevingswet wijzigen zijn aangepast.

7. Duurzaamheid Het vaststellen van de nieuwe erfgoedverordening heeft geen directe gevolgen voor duurzaamheid. Wel is er in de verordening een regeling opgenomen voor subsidies specifiek voor monumenten, die ingezet kunnen worden voor de verduurzaming ervan.

2

8. Fatale beslisdatum Vanaf 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Op dat moment vervalt ook de Erfgoedverordening 2016 op de onderdelen die vanaf 1 januari geen deel uitmaken van het omgevingsplan van rechtswege. Vanaf dat moment vervallen namelijk de wettelijke grondslagen waarop de Erfgoedverordening is gebaseerd. Gebeurt de aanpassing van de Erfgoedverordening 2016 niet voor 1 januari a.s. dan kunnen er vanaf 1 januari 2024 tot aan de inwerkingtreding van de nieuwe erfgoedverordening geen vergunningen worden verleend of subsidies verstrekt met een basis in de Erfgoedverordening. Daarnaast worden bij het niet tijdig vaststellen van de Erfgoedverordening 2024, paragraaf 5 en artikel 44 van de Erfgoedverordening 2016 vanaf 1 januari 2024 onderdeel van het omgevingsplan van rechtswege. Wijziging van die onderdelen van de verordening heeft dus een wijziging van het omgevingsplan tot gevolg. Deze wijziging moet voldoen aan de instructieregels van het Rijk voor wijziging van het omgevingsplan. Wat onder andere inhoudt dat er de Erfgoedverordening op dit onderwerp voor bezwaar en beroep vatbaar wordt . Met een wijziging van het omgevingsplan is op dit moment nog geen ervaring.

9. Vervolgstappen De nieuwe erfgoedverordening zal worden gepubliceerd op www.overheid.nl. Een dag na publicatie treedt deze dan in werking. Alle regels voor de fysieke leefomgeving moeten onder de Omgevingswet in het gemeentelijke omgevingsplan opgenomen worden. Gedurende de overgangsfase Omgevingswet (tot 2032) moeten de regels over onroerend cultureel erfgoed die gekoppeld zijn aan een locatie, vanuit de Erfgoedverordening overgebracht worden naar het omgevingsplan. Na de overgangsfase vervallen bij Koninklijk Besluit alle bepalingen uit de Erfgoedverordening die verplicht in het omgevingsplan moeten worden opgenomen.

10. Bijlagen 1. Erfgoedverordening Waalwijk 2024 2. Erfgoedverordening 2024, wijzigingen gemarkeerd en toegelicht HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

Voorgeschiedenis: In 2016 is de huidige Erfgoedverordening 2016 vastgesteld. (kenmerk 16-0105-796). Deze moet in overeenstemming worden gebracht met de inwerking getreden Omgevingswet.

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 12 december 2023,

3

BESLUIT: 1. De erfgoedverordening 2024 vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 21 december 2023. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeske Louer

Sacha Ausems

4