RV Beleidsplan Openbare verlichting 2026-2030

Raadsvoorstel Dossier:

6450

Datum collegevergadering: Onderwerp:

20 januari 2026 Beleidsplan Openbare verlichting 2026-2030.

0. Adviespunten/beslispunten 1. Het “Beleidsplan Openbare verlichting 2026-2030” vast te stellen en daarbij te kiezen voor “Scenario 2: Volledig LED in 2029”; 2. Voor de periode 2026-2029 kredieten ter beschikking te stellen van in totaal € 2.574.800 t.b.v. het vervangen van masten en armaturen volgens scenario 2 en de te vervangen masten en armaturen in 2028 eenmalig voor € 214.989 af te waarderen en te dekken uit de algemene reserve. 3. De kapitaallasten te dekken uit het beschikbaar gestelde budget conform begroting 2026. 4. Voor 2030 € 20.500 exploitatiebudget beschikbaar te stellen t.b.v. het vervangen van masten en armaturen in 2030 en ten laste brengen van het begrotingsresultaat 2030. 5. Begrotingswijzing 2026006 vast te stellen.

1. Aanleiding? In 2020 heeft de gemeenteraad het beleidsplan Openbare Verlichting voor de periode 20192023 vastgesteld. https://www.waalwijk.nl/_flysystem/media/Keuzenotitie_beleidsplan_20192023%20Openbare%20verlichting.pdf

Nu deze termijn verstreken is werd het tijd om het beleidsplan te herzien. Het vorige beleidsplan is als uitgangspunt genomen bij de totstandkoming van dit beleidsplan. Ontwikkelingen in de markt vragen om een nieuwe aanpak en uitvoering. • Energiezuinige LED verlichting voorzien aan een keur van optieken, zodat de verlichting daar schijnt waar het nodig en gewenst is. • Slimme verlichting. Verlichting is op afstand aan te sturen, storingsmeldingen komen automatisch binnen. • Smart City door middel van toevoegen sensoren. De verlichting kan als drager dienen voor toepassingen van een verscheidenheid aan sensoren. Bijvoorbeeld bewegingsdetectie, geluidsmetingen, weer- en wegdekmetingen, parkeerdetectie, 5G en camera’s. • Uitfasering van conventionele lampen. Door een productieverbod op PL en TL verlichting sinds 2023 zullen we versneld over moeten stappen op LED verlichting. Een productieverbod op overige conventionele verlichting zal waarschijnlijk in 2027 ingaan.

2. Wat willen we bereiken? Het realiseren van een sociale en verkeerveilige openbare ruimte waarbij de burger en weggebruiker zich veilig voelen. Daarnaast is er aandacht voor comfort, verblijfskwaliteit en herkenbare identiteit van de openbare verblijfsgebieden. Hierbij wordt de benodigde verlichtingskwaliteit gerealiseerd (conform de Nederlandse richtlijn NPR 13201:2017) en beheerd tegen economische en maatschappelijk verantwoorde kosten. Ten aanzien van sociale veiligheid blijven we de vinger aan de pols houden. Wanneer incidenten om extra aandacht vragen, zullen we gepaste acties ondernemen. 1

3. Argumenten/Overwegingen Argumenten om te kiezen voor scenario 2: Volledig Led in 2029 zijn: Het oude beleidsplan 2019-2023 is verouderd en de doelstellingen zijn behaald. Daarom is een nieuw beleidsplan met vernieuwde doelstellingen geschreven. Met het nieuwe beleid wordt bovendien invulling gegeven aan de beoogde doelen uit het Energieakkoord voor 2030. Daarnaast heeft het Kabinet een duidelijke koers uitgezet: Alle openbare verlichting in Nederland moet uiterlijk in 2028 zijn vervangen door ledverlichting. Dit is vastgelegd in de Kabinetsaanpak Klimaatbeleid. Alle openbare verlichting verLED in 2030. LED verlichting is minder storingsgevoelig dan conventionele verlichting. Minder lampuitval = minder storingen -> Positieve invloed op sociale veiligheid en verkeersveiligheid. Daarnaast heeft het Kabinet een duidelijke koers uitgezet: Alle openbare verlichting in Nederland moet uiterlijk in 2028 zijn vervangen door ledverlichting. Dit is vastgelegd in de Kabinetsaanpak Klimaatbeleid. Sociale veiligheid verbetert. Door dimbare LED verlichting toe te passen blijft de openbare ruimte, al dan niet gedimd, de gehele nacht in werking. Donkere stukken door het, om en om uitschakelen van verlichting zijn niet meer aan de orde. Dimbare LED verlichting is duurzamer.

Dit geeft een maximale besparing op het energieverbruik, waarmee de doelstellingen uit het Energieakkoord 2013 ruim behaald worden. (Op dit moment staan we op een besparing van 40.15% t.o.v. het verbruik in 2013.) Daarnaast zal het aantal storingen teruglopen waarbij het transport en vervoer van monteurs te zijner tijd ook zal verminderen. Uitvoering van scenario 2 zal leiden tot een energiebesparing van minimaal 57% t.o.v. 2013. De algemene verlichtingskwaliteit gaat erop vooruit. Dimbare LED verlichting wordt zodanig op het openbare verlichtingsnet aangesloten dat deze de gehele nacht blijft branden. De oude conventionele verlichting werd vaak gedeeltelijk aangesloten op de “avond” waardoor deze verlichting in de nacht geheel uit was. Door de nieuwe dimbare LED verlichting de gehele nacht te laten branden, al dan niet in gedimde stand, komt dit de gelijkmatigheid ten goede. De inwoners zullen verbetering van leefbaarheid, sociale én verkeersveiligheid in de openbare ruimte ervaren. Verlichting ondersteunt de herkenning van verkeerssituaties en helpt ongevallen voorkomen. LED verlichting, voorzien van de juiste optieken, verlicht de openbare ruimte in de donkere uren, hinderlijk strooilicht wordt hierbij beperkt en geeft minder overlast. Decoratieve verlichting van de “Wet Blue” route wordt toegevoegd aan beheerpakket openbare verlichting.

Onderhouds- en beheerkosten van de decoratieve verlichting van de “Wet Blue” route worden separaat opgenomen in de onderhoudsbudgetten voor de komende jaren.

4. Financiën Voorgesteld wordt om scenario 2 tot uitvoering te brengen, dit scenario laat het volgende financiële beeld zien:

2

Investeringskosten: Voorgesteld wordt om kredieten voor een totaalbedrag van € 2.574.800 ter beschikking te stellen voor de periode 2026-2029. Cf. de nota waarderings- en afschrijvingsbeleid worden aluminium masten in 25 jaar afgeschreven, stalen masten in 40 jaar en armaturen over een periode van 20 jaar. De investeringsbedragen zijn als volgt: 2026 2027 2028 2029 2030 Investering masten 66.800 71.900 70.500 81.600 5.500 Investering armaturen 541.000 578.000 612.000 553.000 15.000 Totaal 607.800 649.900 682.500 634.600 20.500 De geplande investering voor 2030 valt cf. de nota waarderings- en afschrijvingsbeleid onder de minimale aanschafwaarde van € 25.000 om als investering aangemerkt en geactiveerd te worden. Deze last zal in één keer als last in de exploitatie worden verantwoord voor een bedrag van € 20.500. Dit leidt tot de volgende kapitaallasten: 31-1231-122026 2027 Masten aluminium 1.754 Masten staal 1.253 Armaturen 33.813 Totale kapitaallasten 36.819

31-122028

31-122029

31-122030

3.624

5.440

7.530

2.590

3.890

5.388

69.599

107.150

140.631

75.814

116.481

153.548

Afschrijvingstermijn 25 jaar 40 jaar 20 jaar

3

Als dekkingsmiddel voor de kapitaallasten zijn, in de meerjarenbegroting 2026, de kapitaallasten voor voorkeursscenario scenario 2 als stelpost opgenomen. Alle conventionele armaturen worden in de periode 2026 tot en met 2030 vervangen, zodat vanaf 2030 het volledige areaal voorzien is van energiezuinige LED verlichting. De overige armaturen worden op basis van leeftijd (afschrijvingstermijn) vervangen. De huidige armaturen zijn in de periode 2007 – 2017 voor een investeringsbedrag van 1,2 miljoen geplaatst, waarvan het aandeel conventionele armaturen 31,31% is. De boekwaarde aan het eind van 2028 is € 686.646, waarvan € 214.989 betrekking heeft op conventionele armaturen. Omdat de conventionele armaturen worden vervangen zullen we in 2028 eenmalig € 214.989 afwaarderen en dit dekken uit de algemene reserve.

5. Risico’s LED kan als “slechter” ervaren worden door inwoners. Doordat LED verlichting het licht gerichter verspreid, is er minder strooilicht. Dit kan in eerste instantie ervaren worden als slechtere verlichting. Ervaring leert dat men na een gewenningsperiode over het algemeen toch tevreden blijkt te zijn. Storingen kunnen complexer zijn dan bij conventionele verlichting. Bij een storing aan een LED armatuur kan het oplossen complexer zijn. In veel gevallen zal de driver (transformator) als eerste defect kunnen gaan. Deze zijn snel beschikbaar en gemakkelijk te vervangen. Uitval van LED’s kan helaas niet altijd meteen opgelost worden, waardoor het armatuur verwijderd moet worden en teruggestuurd moet worden naar de fabrikant. Zowel Gemeente Waalwijk, als de onderhoudsaannemer, heeft zelf tijdelijke armaturen beschikbaar. Besparing bij omschakeling van “avond“ naar “nacht” is minder. Een avondbrander brand ongeveer 2800 uur per jaar. Een nachtbrander brand ongeveer 4100 uur per jaar. Bij vervanging naar LED is de besparing gemiddeld 50%. Vervanging naar LED, volgens scenario 2, met dimregime betekent een omschakeling van “avond” naar “nacht”, wat betekent dat de lamp langer gaat branden. De gelijkmatigheid wordt hiermee hoger, wat door de gebruikers van de openbare ruimte als veiliger ervaren wordt. Eigendom en beheer van de bestaande “Wet Blue” route is onduidelijk.

Beheer en onderhoud van Wet Blue ligt niet alleen bij de gemeente, maar ook bij deelnemende ondernemers. Wanneer Wet Blue verlichting is aangesloten op een pand van een ondernemer, zal beheer en onderhoud bij deze ondernemer liggen. Met mogelijk nieuwe deelnemers aan de Wet Blue Route zullen we samen kijken wat de mogelijkheden zijn bij deelname. Daarnaast maken we aanvullende afspraken o.a. ten aanzien van beheer en onderhoud.

6. Participatie Bij IUP projecten vindt participatie plaats. Daarnaast zal er aandacht zijn wanneer men de openbare ruimte als onveilig ziet of voelt. Samen met andere disciplines zullen we bekijken welke maatregelen nodig zijn.

7. Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) SDG 7: Betaalbare en Duurzame Energie Door over te stappen naar LEDverlichting kan de gemeente aanzienlijk besparen op energieverbruik en energiekosten. Door het gebruik van statisch en dynamisch dimmen, waar mogelijk, zorgt de gemeente aanzienlijk voor verdere verduurzaming. SDG 11: Duurzame Steden en Gemeenschappen Openbare verlichting speelt een essentiële rol in het creëren van inclusieve, veilige en duurzame wijken. Door de openbare verlichting goed in te richten draagt dit bij aan de 4

veiligheid van de bewoners. Door het gebruik van de beschikbare technieken kan lichtvervuiling en lichthinder worden beperkt. SDG 12: Verantwoorde consumptie en Productie De gemeente Waalwijk heeft een focus op verantwoorde productie, en dit word ook meegenomen in het beheer van de openbare verlichting. Door toe te passen materialen zorgvuldig te kiezen en duurzaam om te gaan met materialen verlengt de gemeente de levensduur en minimaliseert hierbij de vervangingskosten. Dit doet zij bijvoorbeeld door het structureel meten van stabiliteit van lichtmasten ten behoeve van het verlengen van de levensduur. SDG 13: Klimaatactie Door de energie-efficiëntie van de openbare verlichting te verhogen door de toepassing van LEDverlichting en statisch en dynamisch dimmen verlaagt de gemeente Waalwijk hiermee haar energie uitstoot. SDG 9: Industrie, innovatie en infrastructuur Door goed na te denken over de implementatie van slimme verlichting kan de gemeente Waalwijk in de toekomst informatie verzamelen over het gebruik, onderhoud en energieverbruik van de openbare verlichting. Dit maakt het mogelijk om innovatief en efficiënt beheer te voeren SDG 15: Leven op het land Door natuurvriendelijke verlichting toe te passen in een aangepaste lichtkleur en progressievere dimregimes kan de gemeente Waalwijk de impact van de openbare verlichting rondom natuurgebieden beperken.

Hiermee komt er minder druk op de biodiversiteit.

8. Fatale beslisdatum Er is geen fatale beslisdatum. Maar het kiezen van een richting is nodig in verband met noodzaak tot vervanging.

9. Vervolgstappen Nadat, bij voorkeur, scenario 2 is vastgesteld door de raad, zal er meteen aangevangen worden met het uitzetten van een nieuwe aanbesteding “Onderhoud en vervanging openbare verlichting”. Na gunning kan dan een beheer- en vervangingsplan opgesteld worden en zal gestart worden met het vervangen van masten en armaturen. Daarnaast houden we jaarlijks het energieverbruik in de gaten en bekijken we of we de doelstellingen uit het Energieakkoord 2013 gaan behalen. Ten aanzien van sociale veiligheid blijven we de vinger aan de pols houden. Wanneer incidenten om extra aandacht vragen, zullen we gepaste acties ondernemen. Evaluatie van: KPI's uit beleidsplan.

Wie en wanneer? Gemeente Waalwijk, beheerpartner (Nobralux) en aannemer. • •

In 2028 willen bezien in hoeverre de beleving is t.a.v. sociale veiligheid en hoever we staan met Smart City.

Jaarlijkse monitoring energieverbruik. Jaarlijks monitoren van uitval verlichting aan de hand van het aantal gemelde storingen.

Betrokken afdelingen uit de domeinen “Vitale Stad” en “Mens en Samenleving”.

5

10. Bijlagen Bijlage 1: Beleidsplan Openbare verlichting 2026-2030; Bijlage 2: Het oude beleidsplan (2019-2023); Bijlage 3: De wettelijke kaders, richtlijnen en duurzaamheidscriteria; Bijlage 4: Begrotingswijziging 2026006. HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

Voorgeschiedenis: •

Keuzenotitie beleidsplan 2019-2023. https://www.waalwijk.nl/_flysystem/media/Keuzenotitie_beleidsplan_2019 -2023%20Openbare%20verlichting.pdf

6

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 20 januari 2026,

BESLUIT: 1. Het “Beleidsplan Openbare verlichting 2026-2030” vast te stellen en daarbij te kiezen voor “Scenario 2: Volledig LED in 2029”; 2. Voor de periode 2026-2029 kredieten ter beschikking te stellen van in totaal € 2.574.800 t.b.v. het vervangen van masten en armaturen volgens scenario 2 en de te vervangen masten en armaturen in 2028 eenmalig voor € 214.989 af te waarderen en te dekken uit de algemene reserve. 3. De kapitaallasten te dekken uit het beschikbaar gestelde budget conform begroting 2026. 4. Voor 2030 € 20.500 exploitatiebudget beschikbaar te stellen t.b.v. het vervangen van masten en armaturen in 2030 en ten laste brengen van het begrotingsresultaat 2030. 5. Begrotingswijzing 2026006 vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 5 maart 2026. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeroen Deneer

Sacha Ausems

1