RV Beleidsnota Bestaanszekerheid 2026 -2029

Raadsvoorstel Dossier:

64597

Datum collegevergadering: Onderwerp:

26 augustus 2025 Beleidsnota Bestaanszekerheid 2026 -2029

0. Adviespunten/beslispunten 1. De beleidsnota Bestaanszekerheid 2026 – 2029 gemeente Waalwijk vast te stellen en op de gebruikelijke wijze bekend te maken.

1. Aanleiding? De huidige beleidsplannen Armoede en schuldhulpverlening zijn aan vervanging toe. Bij de uitwerking van de Koers Sociaal Domein/ Programma Samen Redzaam is afgesproken dat er geen losse beleidsnota’s komen, tenzij er sprake is van een wettelijke verplichting. Dit is aan de orde. In de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening staat dat de raad 1 x per 4 jaar een beleidsplan schuldhulpverlening vaststelt waarin staat op welke wijze het college de schuldhulpverlening uitvoert. In de wet staat dat in het plan opgenomen moet worden aan welke kwaliteitseisen voldaan moet worden en op welke wijze omgegaan wordt met schuldensituaties waarbij minderjarige kinderen in het spel zijn. De nota voorziet in deze wettelijke verplichting. Zo wordt de schuldenaanpak ingericht volgens de uitgangspunten in het actieplan basisdientsverlening schuldhulpverlening van de VNG, NVKK en Divosa, werken we in de curatieve schuldenaanpak uitsluitend met partijen die NVVK gecertificeerd zijn en hebben gezinnen met kinderen altijd voorrang bij een crisissituatie schulden. Om het aantal beleidsnota’s terug te dringen integreren we twee beleidsplannen in één beleidsnota bestaanszekerheid. Dit beleidsplan is pragmatisch ingestoken omdat Samen Redzaam het strategische kader is. Voor het onderdeel Wet schuldhulpverlening is besluitvorming van de raad nodig.

Gelet op de importantie van het onderwerp bestaanszekerheid wordt het volledige beleidsnota ter besluitvorming voorgelegd aan de raad.

2. Wat willen we bereiken? De beleidsnota 2026 – 2029 voorziet in de behoefte aan een pragmatisch plan waarin beschreven staat welke maatregelen we gaan nemen en wat we hiermee willen bereiken. Extra inzet op communicatie, de vindbaarheid, toegankelijkheid en aansluiting van onze voorzieningen verbeteren en het bieden van ondersteuning staan hierbij centraal. De beleidsnota bestaat uit twee onderdelen, namelijk de uitvoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de lokale inkomensondersteunende en participatievoorzieningen. •

Met de voorgestelde maatregelen willen we voorkomen dat er problematische schulden ontstaan door de focus te leggen op preventie en vroeg signalering. Bestaande (problematische) schulden worden snel en effectief aangepakt.

1

•

Uit de inkomenseffectrapportage blijkt dat onze inwoners de voorzieningen hard nodig hebben om rond te komen. We zetten in om het gebruik van de voorzieningen te verhogen. Dit doen we door de vindbaarheid en de toegankelijkheid van de voorzieningen te verbeteren. We bieden inwoners begeleiding aan, zodat de drempel om de participatie-voorziening te gebruiken wordt verlaagd. Met de voorgestelde maatregelen willen we eind 2029 het volgende bereikt hebben: •

• • • • •

Het bereik van de PasWijzer is gestegen van: Volwassenen 23% (2024) naar 50% (2029); Kinderen van 39% (2024) naar 75% (2029); 75% van de PasWijzer-gebruikers kan in 2029 zelf de aanvraag doen; De Customer Satisfaction Score (CSAT) van de webshop (aanbodpagina) van de PasWijzer is in 2029 gestegen van 61% (2024) naar 80%; Het gebruik van de Kwijtschelding is gestegen van 58% (2024) naar 70% (2029); Het bereik van het Jeugdfonds is gestegen van 23 % (2024) naar 35% (2029); Het bereik van het Volwassenenfonds is gestegen van 3% (2024) naar 40% (2029).

3. Argumenten/Overwegingen Schuldenvrij zijn en voldoende inkomen hebben draagt bij aan een financiële, fysieke en mentale gezondheid. •

•

•

•

Schuldenstress veroorzaakt vaak problemen binnen andere levensdomeinen. Het is belangrijk dat schulden snel en adequaat worden aangepakt waardoor er financiële rust ontstaat. Dit vraagt een goed samenspel tussen verschillende partijen (schuldenaar, gemeente, en schuldeisers). In het landelijk actieplan Basisdienstverlening schuldhulpverlening zijn bestuurlijke afspraken gemaakt om het gemeentelijk hulpaanbod toegankelijker en overzichtelijker te maken. Dit verlaagt de drempel om hulp te vragen. De eenduidige aanpak biedt schuldeisers meer duidelijkheid. Op deze wijze wordt snelheid in het schuldenproces bevorderd. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening schrijft voor dat in het beleidsplan kwaliteitseisen waaraan de aanpak van schulden moet voldoen staan opgenomen. Net als in de vorige beleidsplannen hanteerden we het lidmaatschap van de NVVK (Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet) als norm. Het NVVK-kwaliteitskader beschrijft de kwaliteitseisen die NVVK-leden moeten hanteren voor hun dienstverlening op het gebied van de schuldhulpverlening. Deze kaders zijn bedoeld om de kwaliteit van de dienstverlening te waarborgen. Bovendien zijn schuldeisers eerder bereid akkoord te gaan met een afkoopvoorstel van een NVVK-partij. Deze kwaliteitseis handhaven we. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening vraagt om aan te geven hoe om te gaan met gezinnen met minderjarige kinderen.

In het Internationaal Verdrag van de rechten van het kind staat dat kinderen het recht hebben op een veilige en gezonde omgeving en dat de overheid maatregelen moet nemen om hen daarin te voorzien. Dakloosheid en uitgesloten zijn van nutsvoorzieningen vanwege schuldenproblematiek van de ouders is niet wenselijk. Daarom wordt voorgesteld om bij een crisissituatie (huisuitzetten of afsluiten nutsvoorzieningen) gezinnen met kinderen altijd voorrang krijgen als er wachtlijsten zijn. Uit de Inkomensrapportage blijkt dat de meest financieel kwetsbare inwoners de voorzieningen hard nodig hebben om rond te komen en uit de schulden te blijven. Voor de lokale minimavoorzieningen zetten we komende periode in op het beter benutten van de voorzieningen. Dit door we door communicatie in te zetten als beleidsinstrument en begeleiding te bieden om de drempel om de toegekende participatievoorziening te gaan gebruiken te verlagen.

2

4. Financiën De uitvoering van beleidsnota bestaanszekerheid 2026 – 2029 wordt binnen de huidig beschikbare middelen uitgevoerd. Dat wil zeggen dat er geen extra middelen worden gevaagd. In de kadernota 2025 is besloten de beleidsmatige armoedegrens te verhogen naar 130%. In lijn met deze stijging zijn ook de beschikbare middelen opgehoogd, inclusief een extra bedrag voor de uitvoeringskosten. De beleidsmatige armoedegrens van 130% is met ingang van 1 januari 2025 ingevoerd. In afwachting van het opstellen van deze beleidsnota zijn de middelen voor de uitvoeringskosten nog niet ingezet en dus nog beschikbaar. Op 3 juli 2025 is de motie Individuele Inkomenstoeslag aangenomen. Het college is gevraagd om toekenningscriteria te verruimen. De financiële consequenties van deze motie worden, zoals gevraagd in de motie, verwerkt in de programmabegroting 2026. Voor de implementatie en de uitvoering van het actieplan basisdienstverlening schuldhulpverlening heeft het Rijk- in eerste instantie - structurele extra middelen toegezegd. Op dit moment is het beschikbaar stellen van de extra middelen opgeschort. Dit betekent dat we in deze beleidsnota hier (nog) geen rekening mee houden. Mochten deze middelen alsnog via de circulaires beschikbaar komen dan worden deze middelen via het gebruikelijke verzamelvoorstel aan de raad verwerkt.

5. Risico’s Uit de Inkomenseffectrapportage blijkt dat met name inwoners met de laagste inkomens deze voorzieningen hard nodig hebben. Als we geen extra inzet doen om te zorgen dat de voorzieningen beter benut worden gaat dit ten koste van de financiële, fysieke en mentale gezondheid en dit kan leiden tot hogere kosten op andere levensdomeinen.

6. Participatie Er heeft een uitgebreid participatietraject plaatsgevonden. Er is gesproken met sociale partners, inwoners en uitvoerders. In onderstaand schema staat welke partijen betrokken zijn. Op 21 augustus 2025 heeft de Sociale Adviesraad een advies aan het college uitgebracht. Het advies en de reactie van het college op dit advies is als bijlage toegevoegd aan dit raadsvoorstel. Participatievorm: Inputavond

Wie en wanneer? Waalwijk Kansrijk, Ouderbonden en de SAR op 27 mei 2025

In gesprek met de inwoners

Op bezoek bij Quiet Waalwijk op 23 juni 2025

Diepte-interview met inwoner

16 juli 2025

In gesprek met de SAR

Afvaardiging van de SAR op 2 juli 2025

Enquête Paswijzer

Gebruikers en aanbieders in 2024.

3

7. Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) De gemeente Waalwijk zich heeft gecommitteerd aan de 17 duurzaamheidsdoelen van de Verenigde Naties (SDG's). Met de besluitvorming op basis van dit raadsvoorstel wordt bijgedragen aan tenminste drie duurzaamheidsdoelstellingen. Hieronder wordt aangegeven op welk(e) duurzaamheidsdoel(en) het raadsvoorstel betrekking heeft en indien mogelijk in welke mate. • Doel 1 armoede: met het tegengaan van het niet gebruiken van de voorzieningen creëren we meer bestedingsruimte. • Doel 2 geen honger, wel duurzame landbouw en goede voeding: gezonde keuzes stimuleren en inzetten op maatschappelijke activering via een extra moestuin project. • Doel 3 goede gezondheid en welzijn, door de verbinding te maken met financiële en mentale gezondheid wordt bijgedragen aan dit doel.

8. Fatale beslisdatum Er is geen fatale beslisdatum. Hooguit een wenselijke beslisdatum zodat per 1 januari 2026 gestart kan worden met de voorgestelde aanpak.

9. Vervolgstappen Na besluitvorming van de raad wordt gestart met de uitwerking van de voorgestelde actiepunten. Bij de vervolgstappen sluiten we aan bij het kader van levendig Waalwijk. De nota bestaanszekerheid 2026 – 2029 sluit aan bij door de raad vastgestelde kaders: Een grotere actieve deelname aan vrijetijdsactiviteiten door alle inwoners en een inclusiever vrijetijdsaanbod voor doelen die er nu nog niet of onvoldoende bereikt. We onderzoeken op welke wijze onze subsidierelaties gericht op sport en cultuur kunnen aansluiten bij de PasWijzer, het Jeugdfonds Sport en Cultuur en het Volwassenfonds. Op deze wijze ontstaat er binnen genoemde producten een breder aanbod. Daarmee wordt eveneens tegemoetgekomen aan de wens van de PasWijzer gebruikers om meer aanbod te creëren.

Evaluatie van: Aan het einde van dit beleidsplan komt een eindevaluatie

Wie en wanneer? 2029

4

10. Bijlagen 1. Bijlage 1. Beleidsnota Bestaanszekerheid 2026 – 2029 inclusief Bijlage 1 Ontwikkelingen term bestaanszekerheid; 2. Bijlage 2. Armoedemonitor Waalwijk; 3. Bijlage 3. Inkomenseffectrapportage Waalwijk; 4. Bijlage 4. Enquête PasWijzer. 5. Bijlage 5. SAR advies. 6. Bijlage 6. Reactie college SAR advies.

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

Voorgeschiedenis: Beleidsplan Samen uit Armoede 2019 – 2022 Beleidsplan schuldhulpverlening belofte maakt schuld 2021 – 2024 Raadinformatiebrief 003-22 Evaluatieverslag armoedebeleid Blik op de toekomst. Motie Individuele Inkomenstoeslag van 3 juli 2025

5

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 26 augustus 2025 ,

BESLUIT: De beleidsnota Bestaanszekerheid 2026 – 2029 gemeente Waalwijk vast te stellen met de navolgende uitgangspunten: a. de Waalwijkse schuldenaanpak in te richten volgens de uitgangspunten van het actieplan basisdienstverlening schuldhulpverlening van de VNG, NVVK en Divosa; b. Voor de curatieve schuldenaanpak uitsluitend te werken met partijen die NVVK gecertificeerd zijn; c. Gezinnen met kinderen hebben bij een crisissituatie schulden altijd voorrang als er wachtlijsten zijn; d. In te zetten op het verbeteren van het gebruik van de lokale minimavoorzieningen door communicatie en het bieden van ondersteuning.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 9 oktober 2025 DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Jeroen Deneer

Sacha Ausems

1