Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau GODE

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) GODE

Inhoud 1.

Inleiding ................................................................................................................................................................................................................................................ 2

2.

Toelichting verwerking ......................................................................................................................................................................................................................... 3

3.

Raadsbesluit 21 april 2022 ................................................................................................................................................................................................................... 4

4.

Ingekomen reacties en antwoorden..................................................................................................................................................................................................... 5

5.

Verslag publieke informatiebijeenkomst NRD Grootschalige Opwek – 18 januari 2022................................................................................................................... 69

Pagina 1 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

1. Inleiding Na definitieve vaststelling van de Kadernota Grootschalige Opwek Duurzame Energie (GODE) door de gemeenteraad op 24 juni 2021 is in het najaar van 2021 de m.e.r.-procedure (milieueffectrapportage) gestart met het opstellen van de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (hierna: NRD) voor het zoekgebied. Alvorens dit concept is gepubliceerd, is de aanpak en de inhoud informeel besproken met direct betrokkenen, zoals bewoners van de zoekgebieden, grondeigenaren, belangenverenigingen en initiatiefnemers van zonne- of windprojecten. Vanaf 23 december 2021 tot en met 16 februari 2022 is de NRD ter inzage gelegd waarmee inwoners, bedrijven, belangstellenden, belangengroeperingen en anderen de mogelijkheid hadden om te reageren door middel van een zienswijze. In deze periode is op 18 januari een (digitale) informatiebijeenkomst georganiseerd waar zich 79 deelnemers voor hadden aangemeld. Opmerkingen die tijdens deze bijeenkomst zijn opgehaald bij deelnemers, zijn ook meegenomen als zienswijzen (Reacties 3.1 t/m 3.12). Een verslag van deze bijeenkomst is separaat toegevoegd (hoofdstuk 5). In totaal zijn er 45 zienswijzen tijdens de reactieperiode geregistreerd, met in totaal 284 reacties. 28 Zienswijzen van omwonenden: 6 uit Waspik, 5 uit SprangCapelle, 7 uit Waalwijk en 9 uit de omliggende gemeenten Altena en Heusden.

Daarnaast waren er 9 zienswijzen van belangengroeperingen als het Platform Waspik, de Dorpsraad Drongelen, de ZLTO, de Weidevogelvereniging, Energie Gezond Waalwijk en Heusden, de Brabantse Milieufederatie en de belangenvereniging Overdiepse Polder. 3 Zienswijzen zijn binnengekomen van het Waterschap Brabants Delta, het Rijksvastgoedbedrijf namens Defensie en de gemeente Altena. En 5 zienswijzen zijn ingediend door ontwikkelaars/initiatiefnemers. Verder is op 23 februari jl. een mail ontvangen van de gemeente Geertruidenberg met complimenten voor de zorgvuldigheid en compleetheid van de NRD. De opgehaalde reacties hebben geleid tot aanvullingen, aanpassingen en verduidelijking op verschillende onderdelen van de NRD. Na vaststelling door de gemeenteraad, worden de indieners van de ingekomen reacties per brief, dan wel per e-mail, op de hoogte gebracht van het raadsbesluit tot (gewijzigde) vaststelling van de NRD. Ook wordt men in kennis gesteld van de Reactienota. Daarnaast worden de verschillende documenten op de gemeentelijke website geplaatst en wordt er een terugkoppeling gegeven op de gemeentepagina van Weekblad Waalwijk. In de onderhavige reactienota zijn conform het bepaalde in de AVG geen namen en adresgegevens van de indieners opgenomen. De ingekomen reacties zijn gearchiveerd in InProces en gedeeld met de griffie.

De vragen en opmerkingen zijn uit de zienswijzen gehaald en overgenomen in deze reactienota. Daarnaast is commentaar op de reacties verwoord (in de kolom naast de ingekomen reactie). In de laatste kolom staat aangegeven of de reactie wel of niet heeft geleid tot een aanpassing/aanvulling van de concept NRD. Tegen de vaststelling van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau staat geen bezwaar en beroep open. Naast de reacties door middel van zienswijzen, is advies gevraagd én ontvangen van de Commissie voor de milieueffectrapportage (CieMER) en het GGD Team Gezondheid, Milieu & Veiligheid Brabant. Deze beide adviezen worden ter kennisneming voorgelegd aan de raad en zijn als bijlage opgenomen in de NRD.

Pagina 2 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

2. Toelichting verwerking Het relatief grote aantal zienswijzen op de NRD en de hoge kwaliteit daarvan geeft aan dat het onderwerp leeft bij de bewoners van Waalwijk en de omliggende gemeenten. In totaal zijn 284 reacties genoteerd. Daarvan hebben er 65 geleid tot aanvullingen, aanpassingen of verbeteringen. Hierna staan de belangrijkste voorgestelde aanpassingen, aanvullingen en vervolgacties, zoals opgenomen in de definitieve versie van de NRD, opgesomd. De belangrijkste aanpassingen zijn de volgende. 1. Een uitgebreidere beschrijving van de uit te voeren detailonderzoeken, met name op het gebied van (laagfrequent) geluid, slagschaduw, natuur en gezondheid. 2. Toezegging dat (tussentijdse) uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling van de algemene normen voor geluid, slagschaduw en veiligheid voor de bouw en het gebruik van windturbines waar mogelijk meegenomen worden in het m.e.r.-traject. 3. Toevoeging van een aantal specifieke onderzoeksthema’s (zwavelhexafluoride (SF6) en microplastics als gevolg van de erosie van rotorbladen). 4. Een aantal detailaanpassingen van de kaart met afstandscontouren tot woningen welke niet geheel correct opgenomen waren. Waaronder het toevoegen van de woningen aan de noordzijde van ’t Vaartje aan het stedelijk gebied. 5.

Toevoeging van de autonome ontwikkelingen bij de Oostelijke Insteekhaven, de Kerkvaartse Haven, de aanleg en afronding van Natuurbod Regio Hart van Brabant in het kader van Natuurnetwerk Brabant (NNB) en de natuurontwikkeling Westelijke Langstraat. 6. Aanpassing van de alternatieventabel zodat zichtbaar is dat er met het oog op de impact op de fysieke leefomgeving een keuze is tussen ‘hogere en minder turbines’ versus ‘lagere en meer turbines’. 7. De term ‘Green Deal’ is vervangen door ‘Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde’ omdat deze de lading beter dekt. 8. Uitleg van de begrippen quickscan en expert judgement. Verder wordt ter besluitvorming aan de raad voorgesteld om: 1. In overeenstemming met het buurschap Labbegat, de 750-meter status ook toe te kennen aan het dorp Doeveren, het buurschap Peerenboom en delen van de lintbebouwing tussen buurschap Peerenboom en Drongelen. De impact hiervan is weergegeven op de aangepaste kaart van het zoekgebied als bijlage bij de NRD. 2. Op basis van het advies van de CieMER, ook een alternatief te laten onderzoeken in de planMER met een maximale invulling met windenergie binnen het zoekgebied, waarbij ook van de afstandsnormen wordt afgeweken. Zodat straks bij de vaststelling van de planMER een zorgvuldige afweging gemaakt kan worden voor bepaling van het voorkeursalternatief met plaatsingszones.

Pagina 3 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

3. Raadsbesluit 21 april 2022 De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 15 maart 2022 , Gelet op het bepaalde in artikel 7.8 en artikel 7.27 van de Wet milieubeheer; BESLUIT: 1. Kennis te nemen van de Reactienota NRD GODE op de zienswijzen (bijlage 2 bij dit raadsvoorstel) en de adviezen van de Commissie voor de Milieueffectrapportage (CieMER) én de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD), Team Gezondheid, Milieu & Veiligheid Brabant (bijlage 3 bij dit raadsvoorstel); 2. Kennis te nemen van het Participatie- en Communicatieplan (bijlage 4 bij dit raadsvoorstel); 3. Kennis te nemen van het Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde (bijlage 6 bij dit raadsvoorstel); 4. Te besluiten om, in overeenstemming met het buurtschap Labbegat, de 750-meter status ook toe te kennen aan het dorp Doeveren, het buurtschap Peerenboom en delen van de lintbebouwing tussen het buurtschap Peerenboom en Drongelen. De impact hiervan is weergegeven op de kaart in bijlage 5 van het raadsvoorstel. 5. Te besluiten dat in het planMER-proces mogelijke creatieve oplossingen - bijvoorbeeld binnen de 400 meter grens - niet worden uitgesloten. 6. De Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD, bijlage 1 bij dit raadsvoorstel) met inachtneming van het gestelde onder beslispunt 5 vast te stellen. 7.

Geredeneerd vanuit de bedoeling dat woningen in woonwijken en bebouwingslinten of -clusters met overwegend woningen, moeten worden ontzien, zoals ook in het eerdere raadsbesluit is opgenomen, krijgen solitaire bedrijfswoningen op een bedrijventerrein dezelfde status als een woning in het buitengebied.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 21 april 2022. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier, de voorzitter,

Jeske Louer

Sacha C.A.M. Ausems

Pagina 4 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

4. Ingekomen reacties en antwoorden Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

1.1

Wij zijn dan ook zeer tegen de bouw van dergelijke molens Het vertrekpunt is het zoekgebied zoals dat in de Kadernota is opgenomen die door de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD binnen een straal van 10 km van bewoonde gebieden alleen al gemeenteraad is vastgesteld. Hierin zijn ook de minimale afstanden tot de windturbines door de verzieking van het landelijk karakter en de rust. opgenomen, die eveneens als uitgangspunt gelden voor de planMER. Wanneer de resultaten van de planMER daar aanleiding toe geven, kan de gemeenteraad te zijner tijd besluiten om andere afstanden tussen windturbines en woningen te hanteren.

2.1

Aangezien wind en zon niet ophouden bij gemeentegrenzen De overdracht van de rol van bevoegd gezag voor windenergieprojecten van de provincie aan de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD zullen de effecten van windenergie in het zoekgebied ook in gemeente Waalwijk vloeit voort uit de bestuurlijke afspraken die zijn gemaakt in het kader van de relatie moeten worden gebracht met de aangrenzende Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS). In dat kader is afgesproken dat de gemeente gemeenten. Tegen die achtergrond zou enige coördinatie al dan Waalwijk eerst het beleid ontwikkelt voor wind- en zonneparken. niet door de provincie bij dit onderzoek op zijn plaats zijn. De randgemeenten van het Waalwijkse zoekgebied, te weten Altena, Heusden en Geertruidenberg, worden daarbij betrokken. Evenals de provincie Noord-Brabant. Daarnaast wordt de aangrenzende provincie Gelderland op de hoogte gehouden.

2.2

Inmiddels is er een uitspraak van het Europese Hof dat de Er is geen uitspraak van het Europese Hof met betrekking tot een minimale afstand tot De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD afstand tot de komgrens minimaal 10x de tiphoogte mag bebouwing. De uitspraak van het Europese Hof betrof een zaak over een Belgisch windturbinepark bedragen. Ik verzoek u de uitspraak van het Hof te betrekken bij waar voor een aantal windturbinenormen op grond van de Europese richtlijn Strategische het onderzoek en de landelijke ontwikkelingen op dit punt af te Milieubeoordeling een milieubeoordeling had moeten worden gemaakt. Het Hof oordeelde dat dit wachten en geen onomkeerbare besluiten te nemen. ten onrechte was nagelaten. De Raad van State heeft op 30 juni 2021 bepaald dat dit nu ook voor de Nederlandse normen geldt. Het gevolg van de uitspraak van de Raad van State is dat de Landelijke windturbinenormen in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet mogen worden gebruikt voor windturbineparken totdat een landelijke milieubeoordeling is gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in december 2021 gestart. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De nieuwe landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden.

Een afstandsnorm van tien keer de tiphoogte maakt geen deel uit van dat onderzoek en de gemeente Waalwijk heeft op dit moment geen reden om zo'n afstandsmaat in het eigen onderzoek voor de planMER mee te nemen. De gemeente betrekt te zijner tijd wel de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD).

Pagina 5 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

2.3

Tevens verzoek ik u een onafhankelijk instituut een onderzoek De GGD is om advies gevraagd over de aspecten die zijn gerelateerd aan het onderwerp De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD te laten doen naar de effecten van windenergie op de volksgezondheid en kan daarbij volledig onafhankelijk adviseren. De GGD is daarin volledig gezondheid. De GGD lijkt me niet onafhankelijk genoeg omdat onpartijdig. de gemeente hierin deelneemt en overigens ook niet toegerust De GGD voert niet het onderzoek uit, maar maakt alleen een gezondheidskundige beoordeling op is om een kwalitatief onderzoek te doen naar dit ingewikkelde de uitgevoerde onderzoeken. En zal op basis daarvan adviseren. vraagstuk. De analyse van de effecten van windturbines op gezondheid wordt gebaseerd op de meest actuele onderzoeken en wetenschappelijke inzichten (onder meer studies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Rijks Instituut voor Volksgezond en Milieuhygiëne (RIVM) vormen daarvoor de basis).

2.4

Onderzocht moet worden wat de effecten zijn voor flora en fauna in dit gebied bij plaatsing van windmolens.

In de planMER worden de mogelijke effecten op flora en fauna onderzocht, bij plaatsing van windturbines.

3.1

De juistheid van de kaarten controleren, met name op de afstanden tot woningen.

De afstandscontouren op de kaart van het zoekgebied in de Kadernota zijn gecheckt en daarop is De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. een aantal aanpassingen doorgevoerd. De kaart wordt separaat bijgevoegd en als uitgangspunt genomen in het verdere onderzoek. Overeenkomstig de Kadernota, die door de gemeenteraad is vastgesteld, wordt als afstand tot een windturbine voor een woning in het buitengebied minimaal 400 meter en voor een woning in het stedelijk gebied 750 meter gehanteerd. Voor deze laatste categorie wordt uitgegaan van de begrenzing zoals opgenomen in de kaart van de Interim Omgevingsverordening van de Provincie Noord-Brabant. Ten overvloede: de kaart in de NRD is louter ter illustratie en kan op detailniveau afwijken van de bestaande situatie. Aan de contouren kunnen geen rechten worden ontleend.

3.2

Meenemen laatste ontwikkelingen in onderzoek en regelgeving, Het gevolg van de uitspraak van de Raad van State is dat de Landelijke windturbinenormen in het De hiernaast beschreven aanpak wordt opgenomen onder andere naar aanleiding van de tussenuitspraak van de Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet mogen worden gebruikt voor windturbineparken in de NRD. Raad van State over slagschaduw, geluid en externe veiligheid. totdat een landelijke milieubeoordeling is gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in december 2021 gestart. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De nieuwe landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. Vooruitlopend hierop kan een gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, mits deze goed worden gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie. In het MER wordt op de volgende wijze omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines.

Voor slagschaduw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht. De gemeente betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD).

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD

Pagina 6 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

3.3

Onderzoek toevoegen naar de werkelijke duurzaamheid van windturbines en zonnepanelen.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

3.4

Onderzoek toevoegen naar het gebruik van hexafluoride (SF6) als gas in schakelinstallaties bij windturbines.

De planMER voorziet in de uitwerking van het voornemen van de gemeente om ruimte te geven aan windturbines en zonnevelden zoals vastgelegd in de Kadernota. In de planMER wordt de nut en noodzaak van dit voornemen nogmaals toegelicht. Een onderzoek naar de werkelijke duurzaamheid van windturbines en zonnepanelen vormt geen onderdeel van de planMER. Het gebruik van SF6 in de turbine-installaties is onderdeel van het milieuonderzoek.

3.5

Een toetsing toevoegen van Defensie in verband met de De toetsing bij Defensie met betrekking tot de aanwezige laagvliegroute, de laagvlieggebieden De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. laagvliegroute Overdiepse Polder en de mogelijke invloed op de Maas/Waal en Bergse Maas 1/2 en radar zijn voorzien in de NRD. Deze nadere specificatie wordt militaire radar van Herwijnen en anderen. toegevoegd in de NRD.

3.6

Onderzoek toevoegen naar de impact van microplastics op de directe omgeving en naburig natuurgebied, als gevolg van de erosie van windturbinebladen. Toevoegen invloed van slagschaduw op de woningen in buurgemeenten. Onderscheid maken tussen de verschillende landschapstypen binnen het zoekgebied, zoals het open polderlandschap en de uiterwaarden.

3.7 3.8

3.9

Onderzoek toevoegen naar het effect van de sloop van windturbines, op het moment dat deze niet meer in gebruik zijn.

3.10

Verduidelijken wat onder een kwalitatieve quickscan en kwalitatieve analyse op basis van expert judgement wordt verstaan.

3.11

Toevoegen hoe bewoners uit de randgemeenten worden betrokken bij de onderzoeken.

3.12

Onderzoek toevoegen naar mogelijke luchtvervuiling in Waalwijk en door luchtmenging tussen hogere en lagere luchtlagen vanuit de industriegebieden in Dordrecht en Moerdijk.

De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD.

De mogelijke impact van microplastics ten gevolge van slijtage van de rotorbladen is onderdeel van het milieuonderzoek.

De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD.

De effectbeschouwing beperkt zich niet tot het grondgebied van de gemeente Waalwijk. De mogelijke effecten op woningen in buurtgemeenten worden dus ook onderzocht. In de planMER wordt een landschappelijke analyse uitgevoerd. Hierin worden de verschillende landschapstypen binnen het zoekgebied gedefinieerd. Op basis hiervan wordt vervolgens onderzocht hoe binnen de kenmerken van het landschap de ontwikkeling van wind- en zonneenergie mogelijk is. De planMER richt zich op alle fasen (aanleg, gebruik, ontmanteling) en de eventuele significante effecten daarvan.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Een quickscan is bedoeld om te bepalen of specifieke punten ontbreken of beter kunnen. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. Potentiële knelpunten en eventueel ontbrekende informatie worden geïnventariseerd en de noodzaak en omvang van nader onderzoek wordt vastgesteld. Vervolgens wordt nader onderzoek uitgevoerd ten behoeve van de planMER. De uitkomsten daarvan dragen bij aan de onderbouwing voor de bepaling van het voorkeursalternatief. Expert judgement is een wetenschappelijk onderbouwde argumentatie ten aanzien van een onderwerp, vraag, of discussie, die is verwoord door een erkend specialist op dat vakgebied. Een nadere specificatie met betrekking tot de toe te passen onderzoeksmethodes wordt toegevoegd aan de NRD. Uitleg van de termen quickscan en expert judgement zal in de begrippenlijst worden opgenomen. In het Participatie- & Communicatieplan Grootschalige Opwek is opgenomen hoe omwonenden De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. van het zoekgebied, ook van de randgemeenten, worden betrokken bij het proces. Het Participatie- & Communicatieplan Grootschalige Opwek wordt als bijlage opgenomen. De effecten van luchtverontreiniging en depositie door verontreinigende stoffen wordt De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. onderzocht in de planMER op een detailniveau dat toereikend is om te komen tot een voorkeursalternatief.

Hierbij wordt de luchtkwaliteit in de huidige situatie met de autonome ontwikkelingen op basis van beschikbare informatie vastgesteld.

Pagina 7 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

4.1

Wordt er in de MER meegenomen dat er bij bepaalde Een onderzoek naar de impact van zowel microplastics als luchtverontreiniging is onderdeel van windrichtingen, zowel microplastics als luchtverontreiniging het milieuonderzoek. wordt afgezet in het in de directe omgeving liggende naburige, bijzonder kwetsbare en waardevolle Natura2000 gebied?

5.1

Als WBG Waalwijk e.o. stelden wij, in overleg met het Brabants De door de gemeente ontvangen informatie is gedeeld met de onderzoekers die de planMER De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Landschap, al eerder relevante informatie beschikbaar. Dit opstellen. middels een powerpointpresentatie (27-10- 2020 en 27-7Het aanbod om gebruik te maken van verdere detailinformatie wordt graag aangenomen en zal 2021), een gesprek (26-7- 2021) en aansluitend daarop (21-09- worden betrokken in het verdere onderzoek. 2021) een kaart met de belangrijkste weidevogelgebieden in de omgeving van Waalwijk en binnen het zoekgebied. Onze weidevogelgroep en het Brabants Landschap willen dat desgewenst graag aanvullen met verdere detailinformatie. We zijn er van overtuigd dat windturbines en zonnevelden De effecten van windturbines en zonnevelden op de akker- en weidevogelpopulatie worden in De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. bepaald niet bevorderlijk zijn voor de akker- en kaart gebracht in de planMER. Of dat leidt tot compenserende maatregelen is nu nog niet in te weidvogelpopulatie en zien daarom graag, zoals bij jou bekend, schatten, maar wordt te zijner tijd op basis van de uitkomsten beoordeeld. compenserende maatregelen, waarbij we denken aan de ontwikkeling van een plasdrasgebied in het Natuurgebied Westelijke Langstraat. In de NRD wordt op pag.

22 en 23 het beoordelingskader voor Een quickscan is bedoeld om te bepalen of specifieke punten ontbreken of beter kunnen. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD windturbines en zonnepanelen aangegeven. M.b.t. natuur Potentiële knelpunten en eventueel ontbrekende informatie worden geïnventariseerd en de wordt daar onder meer vermeld dat middels een quickscan het noodzaak en omvang van nader onderzoek wordt vastgesteld. Vervolgens wordt indien nodig criterium "effecten op overige beschermde gebieden, nader onderzoek uitgevoerd ten behoeve van de planMER. De uitkomsten daarvan dragen bij aan waaronder weidevogelgebieden, ganzenfoerageergebieden en de onderbouwing voor de bepaling van het voorkeursalternatief. stiltegebieden" zal worden beoordeeld. Op mijn vraag tijdens Uitleg van de termen quickscan en expert judgement wordt in de begrippenlijst opgenomen. de zoombijeenkomst wat de quickscan m.b.t. weidevogelgebieden inhoudt, kreeg ik geen bevredigend antwoord. Ik ben bang dat bedoelde scan erg oppervlakkig is en Een quickscan is niet oppervlakkig, maar een eerste inventarisatie om te bepalen of specifieke De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD voorbijgaat aan de wezenlijke waarden van het punten ontbreken of een nadere onderbouwing behoeven. weidevogelgebied en de weidevogelpopulatie binnen het De opmerkingen worden meegenomen in het onderzoek.

zoekgebied voor grootschalige opwek zonne- en windenergie. Voor weidevogels zijn er drie belangrijke momenten, te weten: 1. De aankomst- en vestigingsfase, wanneer de vogels uit de overwinteringsgebieden komen, 2. De broedfase daarna, dan moet er voldoende rust zijn, waarbij de vogels zich kunnen verstoppen in het open landschap, 3. De kuikenperiode, dan moet er voldoende dekking en voedsel zijn. Omdat de gedragingen ook weer per soort verschillen, zal een quickscan zeker niet altijd het gewenste resultaat opleveren.

5.2

5.3

5.4

De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD.

Pagina 8 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 6.1

6.2

6.3

6.4

6.5

6.6

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Stel regels voor de beoogde windmolens waar bij een afstand 10x de hoogte van de molen de minimale afstand is tot woningen en dan hoort het niet uit te maken of dat binnen of buiten de bebouwde kom is.

Overeenkomstig de Kadernota, die door de gemeenteraad is vastgesteld, wordt als afstand tot een De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windturbine voor een woning in het buitengebied minimaal 400 meter en voor een woning in het stedelijk gebied 750 meter gehanteerd. Een afstandsnorm van 10x de tiphoogte maakt geen deel uit van het onderzoek voor de planMER en de gemeente Waalwijk heeft op dit moment geen reden om zo'n afstandsmaat in het onderzoek mee te nemen. Beperk de concessie voor windmolens en zonneweides (looptijd In het MER wordt uitgegaan van de looptijd van de vergunning van maximaal 25 jaar. Dit is De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. v vergunning) tot maximaal 12 jaar, ZONDER conform de huidige en toekomstige provinciale verordening en de gemeente Waalwijk heeft op dit verlengingsmogelijkheid. moment geen reden om daarvan af te wijken. Zonneweides enkel op niet bruikbare gemeentegronden. Gezien de impact van zonnevelden op de landschappelijke kwaliteit, dienen de middelgrote velden De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Landbouwgronden moeten voor de voedsel garantie in tact in het buitengebied aan te sluiten op bestaand stedelijk gebied én wordt maximaal ruimte blijven. Motivatie; we willen geen Russisch gas om geopolitieke geboden tot een gezamenlijke totale omvang van 15 hectare. Dit is vastgesteld in de Kadernota. redenen.

Accepteren we wel Russische aardappelen, uien of spruitjes? Onder die zonnepanelen groeit immers niets. De Labbegatsepolder is erg vruchtbare landbouwgrond. Zorg voor een ruime financiële buffer zodat claims met Uitwerking van financiële garanties etc. is onderdeel van de anterieure overeenkomst die de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. betrekking tot gezondheid en waarde vermindering van gemeente te zijner tijd met een initiatiefnemer zal sluiten. woningen ruimhartig kunnen worden ingevuld. U hebt als gemeente immers een wettelijk zorgplicht. Voorkom dat de grotere bedrijven met veel financiële armslag, Zoals vastgelegd in de Kadernota, is uitgangspunt bij de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. zelfstandig windmolens plaatsen. (tenminste 50% in lokaal eigendom) van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving met als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. De precieze uitwerking hiervan vindt in een later stadium plaats. Maak het onmogelijk dat een bedrijf, bijvoorbeeld ten behoeve Dit is geen onderdeel van het planMER proces. De gemeente heeft overigens geen wettelijke van nog af te leveren elektrische auto’s, de groene stroom, die mogelijkheden om hier op te sturen. Waalwijk volgens U nodig zou hebben, op slurpt.

Deze stroom is dan immers niet voor de Waalwijkse gemeenschap terwijl deze er wel alle nadelen van heeft. Voorzie in het accepteren van substantiële waarde Uitwerking van financiële garanties etc. is onderdeel van de anterieure overeenkomst die de vermindering van woningen gemeente te zijner tijd met een initiatiefnemer zal sluiten.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

6.8

Bereken hoeveel mensen er nog in Waalwijk, in de nabijheid Dit is geen onderdeel van het planMER proces. van windmolens, willen wonen gelet op Uw ambitie van groei.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

6.9

Zorg dat verlichting van de molens gedurende schemering en nacht uitstaat.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

6.10

Zorg dat de windmolens elke nacht tenminste tussen 21.00 en In de planMER wordt onderzocht of er sprake is van hinder. Indien nodig worden mitigerende 08.00 stil staan. maatregelen genomen. Hoe dit wordt ingevuld is nog niet bepaald.

6.7

Onderzoek naar de effecten van obstakelverlichting is onderdeel van de planMER.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 9 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

6.11

Alle gelden die de windmolens opbrengen voor de gemeente Waalwijk moeten 100 % ten goede komen aan de mensen welke er last van ervaren. Ergo: geen geldelijk gewin voor de gemeente Waalwijk en of de gemeenschap dan pas nadat overlast en/of waarde vermindering ervarende bewoners schadeloos zijn gesteld.

Zoals vastgelegd in de Kadernota, is uitgangspunt bij de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. (tenminste 50% in lokaal eigendom) van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving met als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. De precieze uitwerking hiervan vindt in een later stadium plaats. Daarnaast bij hinder of daling van ontroerend goed dan voorziet de wet in de mogelijkheid om een tegemoetkoming in planschade te vragen (na inwerkingtreding van de Omgevingswet: nadeelcompensatie).

6.12

Nodig mensen uit welke overlast ervaren in de nabijheid van reeds gerealiseerde windparken en laat hen verslag doen tijdens een Raadsvergadering.

Dit is geen onderdeel van het Participatie- en Communicatieplan Grootschalige opwek. Wel streven we naar een evenwichtige dialoog met ruimte voor iedereen, ook voor kritiek of zorgen voor overlast.

6.13

Weinig of geen wind…dan doen die molens het hoegenaamd niet. Wat is het back up plan?

In de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is gekozen voor de opwek van zonne- en De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windenergie als bewezen technieken. Dat deze een variabel karakter hebben, is bekend. Dit is door de gemeenteraad meegewogen in de keuze die in de Kadernota is gemaakt. Daarom maakt een keuze over het wel of niet gebruiken van windenergie verder geen onderdeel van het planMER proces.

6.14

2021 was qua stroom opbrengst van de zonnepanelen het Dit is geen onderdeel van het planMER proces. meest dramatische jaar in een periode van 5 jaar. Hoe vangt U dat realistisch op? Maak een doorrekening of windmolens zonder subsidie regeling Dit is geen onderdeel van het planMER proces. rendabel zijn. In Duitsland staan hele windmolenparken stil en te verpauperen omdat de subsidie is opgedroogd. Doe onderzoek naar de invloed van windmolens nabij de In de planMER worden ook de effecten op een werkplek onderzocht, zoals een kantoor. Dit doen werkplek van mensen welke op het industrieterrein werkzaam we middels de GES-beoordelingsmethodiek (gezondheidseffectscore). Hierbij wordt het aantal zijn. potentieel gehinderde personen in beeld gebracht. Hiermee worden ook de effecten op werkplekken in beeld gebracht. Voorzie in betrouwbare onderzoeken met betrekking tot schade Een ecologisch onderzoek maakt deel uit van de planMER. Dit onderzoek wordt overeenkomstig aan natuur. Er zijn inmiddels voorbeelden te over, dichtstbij in de geldende onderzoeksprotocollen uitgevoerd. Het onderzoek houdt rekening met de zeearend Flevoland, dat de vogelstand gedecimeerd zal worden. Denk uit de Biesbosch. daarbij aan de zeearend uit de Biesbosch. Dat zou erg goede reclame zijn voor het zorgvuldig opgebouwde imago van Waalwijk. Dat zeearend 312 in Waalwijk in een windgehaktmolen is verpulverd.

6.15

6.16

6.17

6.18

Voorzie in betrouwbare onderzoeken met betrekking tot gezondheidsrisico’s, neem daarin niet enkel een GGD rapportage mee in Uw oordeel. Huisartsen, Doctoren en wetenschappers zijn hen al voorgegaan, zie daarvoor de bijlages.

Aanpassing/aanvulling

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De analyse van de effecten van windturbines op gezondheid wordt gebaseerd op de meest actuele De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. onderzoeken en wetenschappelijke inzichten (onder meer studies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Rijks Instituut voor Volksgezond en Milieuhygiëne (RIVM) vormen daarvoor de basis).

Pagina 10 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

6.19

Informeer U over het feit dat windmolens GEEN groene energie In de Kadernota, die door de gemeenteraad is vastgesteld, is gekozen voor de opwek van zonne- De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. opleveren in de betekenis van het woord groen. Er is veel nodig, en windenergie als bewezen technieken. Daarom maakt een keuze over het wel of niet gebruiken denk aan infrastructuur, 10 betonmixer wagens per molen, van windenergie verder geen onderdeel van het planMER proces. In de planMER wordt 1000 liter olie per jaar, verspreiding van microplast, vervanging onderbouwd waar binnen de gemeente Waalwijk het opwekken van windenergie op een elke 10-15 jaar van de molen, onveiligheid van de wieken welke verantwoorde wijze kan plaatsvinden. De veiligheidsrisico's worden in het kader van de milieu- en kapot slaan. Productie van de windmolen, subsidie. omgevingseffecten beschouwd en beoordeeld aan de dan geldende wettelijke eisen.

7.1

Hoe kan het dan dat er een aanvullende eis (namelijk bijna de dubbele afstand) geldt voor mensen die in de bebouwde kom wonen?

7.2

8.1

8.2

De gehanteerde afstanden van 400 en 750 meter zijn politiek-bestuurlijke keuzes geweest van de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. gemeenteraad en door hem vastgesteld. De 400 meter is afgeleid van de destijds geldende normen uit het Activiteitenbesluit. Voor het ‘stedelijk gebied’ heeft de raad deze uitgebreid naar 750 meter. Concreet verzoek van ons is om de gelijkwaardige behandeling Het uitgangspunt is dat iedere inwoner gelijk wordt behandeld. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. van alle inwoners als actiepunt op te nemen. Voorkeursgebieden en landschappelijke impact zonnevelden: Gezien de impact van zonnevelden op de landschappelijke kwaliteit, dienen de middelgrote velden De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Wij zien in de open gebieden aan de oostkant van het in het buitengebied aan te sluiten op bestaand stedelijk gebied. Dit is het uitgangspunt zoals zoekgebied goede kansen voor een geslaagde landschappelijke vastgelegd in de Kadernota door de gemeenteraad. In de tweejaarlijkse evaluatie wordt de inpassing door gebruik te maken van de koppelkans in de ontwikkeling van de zonnevelden gemonitord en wordt de eventuele invloed ervan op de ontwikkeling van recreatiefuncties. Dit laatste wordt ook in de verwachte opwek in relatie tot de restopgave tot 2030 (en ook voor de periode daarna) nota benoemd als wenselijke mogelijkheid.

Echter ligt dit beoordeeld. gebied niet direct grenzend aan de bebouwde omgeving, zoals dit wel in de kadernota GODE als wenselijk is opgenomen. Wij adviseren op dit punt om vooral in te zetten op maatwerk door initiatieven op hun merites te beoordelen en een directe aansluiting op de bebouwde omgeving niet op zichzelf doorslaggevend te laten zijn. Lokaal eigendom, mede-eigenaarschap en financiële Zoals vastgelegd in de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is het uitgangspunt bij De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. participatie: Het is van belang dergelijke wenselijke opties maar de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving. ook termen als ‘lokale samenleving’ duidelijk te definiëren Dit als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. In de Kadernota is (kunnen dorpsbewoners aan de andere kant van de aangegeven dat tenminste 50% van een initiatief in lokaal eigendom komt. De precieze uitwerking gemeentegrens die dicht bij het project wonen bijvoorbeeld zal te zijner tijd plaatsvinden. financieel participeren?). Dit is des te meer relevant omdat er een minimum van 50% wordt gesteld voor alle projecten die de ambitie moeten vervullen.

Pagina 11 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

8.3

M.E.R.-plicht Zonnevelden: Op pagina zeven wordt opgemerkt Het gemeentebestuur vindt het belangrijk om de milieu- en omgevingseffecten van de gehele De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. dat de m.e.r.-plicht waarschijnlijk niet voor grootschalige opwek opwek van grootschalige duurzame energie integraal te beschouwen. Dit past binnen de van zonne-energie zal gelden. Ook op pagina 27 van de notitie zorgvuldigheid die wij als gemeente nastreven. Vanwege de samenhang die voorts bestaat tussen staat dat zonnevelden naar verwachting geen m.e.r.-procedure beide vormen van opwek (zonne- en windenergie), ligt een integrale benadering ook voor de hoeven te doorlopen. Echter wordt op pagina 22 hand. Op deze wijze worden de mogelijke cumulatieve effecten ook goed in beeld gebracht. In de beargumenteerd dat er besloten is dat de effecten van zonne- planMER wordt het onderscheid tussen de effecten van zonne- en windparken toegelicht. In de energie wél mee te nemen in de planMER, waarbij de uiteindelijk vast te stellen beleidsvisie worden te zijner tijd de voorwaarden waaronder zonne- en samenhang tussen wind- en zonne-energie wordt aangehaald windeprojecten kunnen worden gerealiseerd, voor zo ver dat nodig is, afzonderlijk beschreven. als voornaamste reden.

Wij raden u aan het stuk met deze gedachte in het hoofd te herzien, en eventueel middels een apart hoofdstuk voor zonne-initiatieven duidelijkheid te scheppen.

9.1

Voorstel qua minimale afstand criteria tussen de windturbines. De afstand tussen de windturbines wordt meegenomen bij het uitwerken van het aspect De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Daarnaast hoop ik / eis dat er rekening mee word gehouden om landschap. de zonneladder na te leven. De principes zoals vastgelegd in de zonneladder liggen ten grondslag aan de Kadernota die is vastgesteld door de gemeenteraad. Daarmee is de zonneladder ook de basis voor de planMER. Rekening houden met de juiste grootte van de In de planMER worden alle genoemde aspecten onderzocht. Ter verduidelijking wordt aan de NRD De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD windmolens(hoogte) en diameter. De enorme windmolens toegevoegd dat het aspect straling deel uitmaakt van het onderzoek. staan er nog niet veel en zal een onderzoek naar de nadelige gevolgen vermoeilijken. Ik hoop daarom van harte dat het onderzoek naar de daadwerkelijke windmolens word gedaan die in de planning staan om in het zoekgebied van Waalwijk te kunnen en mogen plaatsen. Een volledig onderzoek doen naar de nadelige gevolgen van In de planMER worden alle genoemde aspecten onderzocht. In de NRD zal worden toegevoegd dat De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD windmolens voor mens dier grond en milieu d.m.v. straling ook straling wordt onderzocht. geluidshinder slagschaduw etc.

9.2

9.3

10.1

De vraag of het ontwikkelplan voor de Kerkvaartse Haven ten Het ontwikkelplan voor de Kerkvaartse Haven wordt als autonome ontwikkeling meegenomen in De NRD wordt aangepast op dit punt. behoeve van het bedrijventerrein Maasoever-Scharlo in Waspik de planMER. als autonome ontwikkeling kan worden meegenomen.

11.1

Op pagina 7 wordt in afbeelding 1.2 het zoekgebied aangeduid. Dit wordt gecontroleerd en waar nodig aangepast. De aangepaste kaart zal als uitgangspunt De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD Wij vermoeden dat de woning Waarderweg 10 in Drongelen worden opgenomen in het verdere onderzoek. over het hoofd is gezien bij het inmeten van het zoekgebied. De kaart is overigens enkel ter indicatie. In de praktijk zullen te zijner tijd de afstanden van 400 en Datzelfde geldt voor de grens van de bebouwde kom van 750 meter van een woning tot een windturbine worden getoetst. Drongelen bij de woning Kruisstraat 2.

Pagina 12 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 11.2

11.3

11.4

11.5

11.6

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Direct ten noordwesten van het zoekgebied ligt in de gemeente In de Kadernota is het buurtschap Peerenboom niet aangemerkt als woonkern waarvoor de De raad wordt voorgesteld in te stemmen met het Altena het buurtschap Peerenboom. Gezien het besluit van uw afstandsnorm voor windturbines van 750 meter wordt gehanteerd. Het verzoek is inmiddels toekennen van de status stedelijk gebied aan het raad over het buurtschap Labbegat ligt het voor de hand voor ambtelijk beoordeeld en hieruit is gekomen dat geadviseerd wordt om aan dit verzoek te voldoen. buurtschap Peerenboom. buurtschap Peerenboom eveneens een minimale afstand van Het verzoek wordt, met het positieve ambtelijke advies, ter besluitvorming voorgelegd aan de 750 m te hanteren. gemeenteraad. Wanneer de gemeenteraad hiermee instemt, wordt in de verdere uitwerking van de planMER deze afstandsnorm gehanteerd voor het buurtschap Peerenboom. In par 4.1 wordt ingegaan op het studiegebied. Er is echter geen Het studiegebied is het gebied waar mogelijk effecten te verwachten zijn. Dit is inderdaad niet De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. begrenzing van dit studiegebied gegeven. Nadere duiding is begrensd, omdat dit per thema kan verschillen. daarom wenselijk.

Op pagina 8 van de NRD wordt gesproken over het overdragen De overdracht van de rol van bevoegd gezag voor windenergieprojecten van de provincie aan de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. van het bevoegd gezag van de provincie Noord-Brabant aan het gemeente Waalwijk vloeit voort uit de bestuurlijke afspraken die zijn gemaakt in het kader van de gemeentebestuur van Waalwijk. Wij hebben hier onze Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS). In dat kader is afgesproken dat de gemeente vraagtekens bij gezien de mogelijke verstrengeling van Waalwijk eerst het beleid ontwikkelt voor wind- en zonneparken. In de beleidsvisie die wordt belangen, temeer omdat op de volgende pagina wordt gesteld opgesteld op basis van de uitkomsten van de planMER worden, naast een aanwijzing van de dat het mogelijk is dat de gemeente Waalwijk zelf een of plaatsingszones waarbinnen zonne- en windprojecten mogen worden gerealiseerd, ook de meerdere projecten gaat ontwikkelen. voorwaarden benoemd waaronder die gebouwd mogen worden. Die voorwaarden zijn voor alle partijen hetzelfde. Wanneer de gemeente Waalwijk te zijner tijd binnen die voorwaarden zelf een wind- of zonneproject wil realiseren, dan moet het project daaraan voldoen.

Om een ongewenste belangenverstrengeling te voorkomen, kan op dat moment ook worden besloten om (mits dat past binnen de dan geldende wettelijke mogelijkheden) de rol van het bevoegd gezag weer over te dragen aan het provinciebestuur. Op pagina 9 wordt gesproken over een Green Deal. U geeft aan Alle initiatiefnemers die een grootschalig wind- of zonneproject in de gemeente Waalwijk wensen De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. met het uitbrengen van de concept-NRD bij u bekende te realiseren kunnen zich aanmelden om bij de Green Deal aan te sluiten. ontwikkelaars te vragen om zich bij deze Green Deal aan te sluiten. Dit roept bij ons de vraag op of dit ook geldt voor lokale burgerinitiatieven zoals uw eigen energie cooperatie Langstraat Energie maar ook onze energie cooperatie Altena Nieuwe Energie. In paragraaf 3.3 wordt ingegaan op een aantal variabelen De opgave en de verhouding tussen zon en wind is vastgelegd in de Kadernota, zoals die door de De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD waaronder de verhouding tussen windenergie en zonnegemeenteraad is vastgesteld. Deze opgave vormt het uitgangspunt voor de planMER. In de energie. In tabel 3.1 wordt dit uitgewerkt in 4 tweejaarlijkse evaluatie wordt de ontwikkeling van de zonnevelden gemonitord en wordt de alternatieven.

Wat ons betreft is de verhouding tussen eventuele invloed ervan op de verwachte opwek in relatie tot de restopgave tot 2030 (en ook voor windenergie en zonne-energie echter scheef: het verschil de periode daarna) beoordeeld. Om de effecten van de toekomstige windturbines zo goed tussen 5 ha zon (minimaal) en 15 ha zon (maximaal) valt zowel mogelijke in beeld te brengen, wordt gewerkt met vier alternatieven in het planMER. In twee van wat betreft opbrengst als impact in het niet bij het verschil die alternatieven worden de effecten van windturbines met een ashoogte van 130 meter bepaald tussen 10 of 14 windturbines. Daarbij lijkt er in de tabel geen en in de andere twee alternatieven windturbines met een ashoogte van 170 meter. Dit is gedaan onderscheid te worden gemaakt tussen turbines met een om een zo groot mogelijke bandbreedte te krijgen waarbinnen de milieueffecten op kunnen ashoogte van 130m en turbines met een ashoogte van 170m treden. De aantallen turbines zijn aangepast om het onderscheid te duiden. (aangezien de aantallen turbines gelijk zijn). Wij zijn benieuwd naar de reden achter deze verhoudingen.

Pagina 13 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

11.7

Met de tabel lijkt te worden geïmpliceerd dat windturbines met Gezien de opgave en gegeven de gestage ontwikkeling van efficiënte windturbines op land, is een ashoogte van 130m het minimum zijn. In onze eerdere gekozen voor 130 meter als ondergrens. De landschappelijke beoordeling is onderdeel van het zienswijze hebben wij u in overweging gegeven om te kiezen planMER proces. voor windmolens met een kleinere tiphoogte om daarmee de impact op het landschap en horizonvervuiling te beperken.

11.8

Op pagina 18 viel ons oog op de volgende tekst: "Daarnaast ziet De gemeente Waalwijk wil in 2043 klimaatneutraal zijn. Daar hoort een volledig duurzame opwek De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. de ontwikkeling van de opstellingsvarianten toe op de van energie bij. Besluiten over de invulling daarvan na 2030 zijn echter nog niet genomen. In de uitvoerbaarheid van de toekomstige planMER wordt wel een doorkijk gegeven naar de mogelijkheden voor de invulling van de opgave verduurzamingsopgave in de gemeente Waalwijk tot 2043 na 2030 tot 2043. De gemeenteraad kan de resultaten van deze doorkijk gebruiken bij de verdere (volledig duurzaam opgewekte energie). De ontwikkelingen tot besluitvorming hierover. 2030 mogen geen belemmeringen opleveren voor deze doelstelling." Dit impliceert dat de gemeente Waalwijk voornemens is (of in ieder geval overweegt) om na realisatie van de maximaal 14 windturbines waar nu over wordt gesproken nog meer windturbines mogelijk te maken. Wij vernemen graag uw reactie hierop. Wat betreft het beoordelingskader is voor de gemeente Altena De criteria waaraan concrete initiatieven worden getoetst, worden vastgesteld in de beleidsvisie De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. met name het aspect leefomgeving relevant. Temeer daar de waarvoor de planMER nu wordt opgesteld.

Voor dit moment gaan wij uit van de nu geldende wetnegatieve effecten vooral in Altena zullen "landen". Wij zullen en regelgeving en de voorwaarden die de gemeenteraad van Waalwijk daarover heeft vastgesteld daar dan ook kritisch naar kijken in het vervolg van de in de Kadernota. In het MER wordt op de volgende wijze omgegaan met de normstelling voor procedure. Ten aanzien van het geluidsaspect wordt gemeld dat geluid: (1) Voor de verschillende alternatieven worden de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB verschillende contouren in beeld zullen worden gebracht. Er in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke wordt echter niet gemeld aan welke norm zal worden getoetst. milieubeoordeling voor windturbines die nu plaatsvindt. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het Uit eerder onderzoek door het RIVM is gebleken dat de Lden 40 aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt dB waarde overeenkomt met de voorkeursgrenswaarde voor beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. wegverkeerslawaai. Wij willen dan ook op voorhand meegeven De wettelijke voorkeursgrenswaarde voor wegverkeerslawaai is 48 dB. Deze de voorkeur te geven aan die norm om het aantal gehinderden voorkeursgrenswaarde vertaalt zich in een Lden van circa 45 dB.

Dit is daarmee een en de mate van hinder binnen de perken te houden. geluidscontour die in het kader van de planMER in beeld wordt gebracht. In hoofdstuk 5 van de NRD wordt slechts summier gesproken In het Participatie- & Communicatieplan Grootschalige Opwek is opgenomen hoe omwonenden De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. Het over inwoners van onze gemeente terwijl juist zij de effecten van het zoekgebied, ook van de randgemeenten, worden betrokken bij het proces. Hierbij gaat het Participatie- & Communicatieplan Grootschalige zullen ondervinden. In navolging op onze eerdere zienswijze op ook om onderwerpen als de verdeling van de lusten en de lasten voor de (directe) omgeving. Ook Opwek wordt als bijlage opgenomen . de Concept-Kadernota GODE dringen wij nogmaals aan op het als het omwonenden uit de omliggende gemeenten betreft. mogelijk maken van participatie van inwoners van Altena in Waalwijkse windturbines door hen te laten delen in de opbrengsten. Ook wat betreft de procesparticipatie benadrukken wij nogmaals het belang van het betrekken van onze inwoners bij het proces. Zoals al in de inleiding van deze zienswijze aangegeven wensen wij ten allen tijde van contacten met onze inwoners op de hoogte te zijn.

11.9

11.10

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 14 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 12.1

12.2

12.3

12.4

12.5

13.1

13.2

13.3

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Onderzoek naar niet alleen slagschaduw maar ook naar Milieueffecten reiken in een aantal gevallen verder dan het zoekgebied. Bewoners buiten het De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. geluidshinder in de buurgemeente Drongelen. De huidige zoekgebied kunnen bijvoorbeeld last hebben van geluidhinder of slagschaduw van windturbines. windmolens veroorzaken nu reeds slagschaduw in de In de milieueffectrapportage worden de effecten onderzocht en beoordeeld voor het gebied wintermaanden en bij zuidelijke wind of windstilte waarbinnen mogelijk effecten optreden (het studiegebied). geluidshinder. Aangeven bij 1. in hoeverre de automatische In het geval dat een niet-toelaatbare mate van slagschaduwhinder optreedt, kunnen maatregelen De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. stilstandvoorziening hierin voor benadeelden van betekenis kan worden getroffen. Of dit nodig is, is mede afhankelijk van de nog vast te stellen norm waaraan de gaan zijn. mate van slagschaduwhinder getoetst wordt. Onderzoek naar de dalende woningwaarde als gevolg van de Dit is geen onderdeel van het planMER-proces. Voor het afwikkelen van eventuele planschade De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windmolens en aangeven hoe hiermee omgegaan gaat worden. bestaat een wettelijke procedure.

In de nog op te stellen beleidsvisie waarvoor het planMER wordt opgesteld, wordt deze procedure beschreven. Onderzoek naar de effecten (op omwonenden) van Onderzoek naar de effecten van obstakelverlichting is onderdeel van de planMER. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. de verlichting op de windmolens. Met name het knipperend effect dat gaat ontstaan bij ronddraaiende wieken. Gezien de locatie van de molens aan de uiterste noordrand van In het Participatie- & Communicatieplan Grootschalige Opwek is opgenomen hoe omwonenden De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. de gemeente Waalwijk komen de lasten mbt slagschaduw, van het zoekgebied, ook van de randgemeenten, worden betrokken bij het proces. Hierbij gaat het geluid, licht en landschapsvervuiling grotendeels bij de ook om onderwerpen als de verdeling van de lusten en de lasten voor de (directe) omgeving. Ook buurgemeenten cq Drongelen te liggen. Onderzoek naar als het omwonenden uit de omliggende gemeenten betreft. haalbaarheid dat de lusten ook "enigszins" bij benadeelden terecht kan komen. Concreet: we willen graag uitnodigingen ontvangen voor alle Personen of organisaties die zich hebben aangemeld voor de nieuwsbrief worden op de hoogte De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. informatiebijeenkomsten en via andere vormen van informatie gehouden van alle informatiebijeenkomsten.

De indiener is aan de verzendlijst voor de betrokken blijven. nieuwsbrief toegevoegd. Tegenover Drongelen is ook de toekomstige containerhaven Alle autonome ontwikkelingen waarover een definitief besluit is genomen, dan wel waarvoor een De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD gepland. Wij zouden graag zien dat de onderzoeken t.a.v. de ontwerp van een besluit is gepubliceerd, worden bij het onderzoek betrokken. geluidshinder van zowel de evt. toekomstige windmolens als de Voor de containerhaven (Oostelijke insteekhaven) is een nieuw bestemmingsplan vastgesteld. geluidshinder van de containerhaven in samenhang worden Deze ontwikkeling wordt meegenomen als autonome ontwikkeling in de planMER. bekeken en tegen de te hanteren normen worden gehouden. Dat is nl. wel zo effectief, maar het is ook eerlijk om de optelsom van hinder voor bewoners aan de overkant van de Maas in kaart te brengen. Zij zullen die optelsom nl. ook zo ervaren! In actie nr 2 in het verslag van 18 januari wordt “geluid” ook In het akoestisch onderzoek wordt ook het aspect 'laagfrequent geluid' betrokken. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. genoemd, wij willen daarbij aantekenen dat het vooral over laagfrequent geluid gaat

Pagina 15 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

13.4

Wij vinden het belangrijk dat de meest recente en juiste Het gevolg van de uitspraak van de Raad van State is dat de Landelijke windturbinenormen in het De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. normen voor afstand en geluid worden gehanteerd. In Europese Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet mogen worden gebruikt voor windturbineparken landen buiten Nederland wordt bijvoorbeeld gesproken over totdat een landelijke milieubeoordeling is gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in afstanden van 10 maal de tiphoogte, wat duidelijk meer afstand december 2021 gestart. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 betekent dan de door u gehanteerde afstanden van 750 en 400 bekend zijn. De nieuwe landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. meter. Die normontwikkeling vanuit Europa zouden we hier ook Vooruitlopend hierop kan een gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, moeten hanteren om de gezondheid van burgers te garanderen mits deze goed worden gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie. In het MER wordt en geen oude normen die alleen economisch beter uitkomen. op de volgende wijze omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht.

Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. Voor slagschaduw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht. De gemeente betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD). Een afstandsnorm van 10x de tiphoogte maakt geen deel uit van het onderzoek voor de landelijke milieubeoordeling en evenmin voor de planMER die de gemeente Waalwijk op gaat stellen. De gemeente Waalwijk heeft op dit moment daarom geen reden om zo'n afstandsmaat in het onderzoek mee te nemen.

13.5

Wij missen de informatie over de toekomst van de bestaande windmolens van Eneco. Worden toekomstplannen van deze windmolens (nieuwe met grotere tiphoogtes) ook meegenomen? En op welke wijze?

14.1

Tegenover onze huizen, aan de zuidkant van de Maas is ook de Voor de containerhaven (Oostelijke insteekhaven) is een nieuw bestemmingsplan vastgesteld. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. toekomstige containerhaven gepland. Wij vrezen echt Deze ontwikkeling wordt meegenomen als autonome ontwikkeling in de planMER voor de zonnegeluidsoverlast van deze haven. Vrachtwagens die piepen bij en windprojecten. Daarbij worden ook de mogelijke cumulatieve effecten van het industrielawaai het achteruitrijden. Het plaatsen van metalen containers op rondom de insteekhaven en de nieuwe windturbines in beeld gebracht. De uitkomsten van dit andere containers of op de vrachtwagens. Het vastzetten van onderzoek vormen mede de basis waarop de gemeenteraad van Waalwijk een besluit zal nemen containers met veel lawaai. Ervaringen van ons bij andere over locaties voor mogelijke nieuwe windturbines. containerhavens maken ons erg ongerust over de komst van deze haven…. Daar komt nu de dreiging van mogelijk meer en hogere windmolens bij!! U kunt zich voorstellen dat wij ons hier veel zorgen over maken. Wij zouden daarom graag zien dat de (geluids)effecten van deze twee ontwikkelingen goed in samenhang worden onderzocht en niet apart. Dat zouden we echt niet eerlijk vinden, want voor ons tellen de effecten natuurlijk wel bij elkaar op.