R5.6-21 Bijlage Beleidskader Wet inburgering 2022 Waalwijk

Beleidskader Wet inburgering 2022 Gemeente Waalwijk

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ........................................................................................................................................................... 3

2.

Ervaringen ....................................................................................................................................................... 4

3.

Uitgangspunten Inburgering Waalwijk ........................................................................................................... 5

4.

Onderdelen nieuwe Wet inburgering ............................................................................................................. 6 4.1 Brede oriëntatie en intake ............................................................................................................................ 6 4.2 Maatschappelijke begeleiding....................................................................................................................... 7 4.3 Financieel ontzorgen ..................................................................................................................................... 7 4.4 Participatieverklaringstraject ( PVT) en module arbeidsmarkt en participatie ( MAP) ................................. 8 4.5 Leerroutes en Alfabetisering ......................................................................................................................... 8 4.5.1 Onderwijsroute ...................................................................................................................................... 8 4.5.2 B1-route ................................................................................................................................................. 9 4.5.3 Z-route .................................................................................................................................................... 9

5.

Positionering Wet inburgering in het sociaal domein ................................................................................... 11

6.

Monitoring .................................................................................................................................................... 12 6.1 Inburgering als onderdeel gemeentelijk dashboard ................................................................................... 12 6.2 Gevoel bij de uitvoering .............................................................................................................................. 12 6.3 Gegevensuitwisseling .................................................................................................................................. 12

7.

Financiën ....................................................................................................................................................... 13 7.1 Implementatiebudget ................................................................................................................................. 13 7.2 Uitvoeringskosten ....................................................................................................................................... 13 7.3 Specifieke Uitkering (SPUK) ......................................................................................................................... 13 7.4 Meeneemregeling ....................................................................................................................................... 14

8

Planning......................................................................................................................................................... 15

.............................................................................................................................................................................. 15

Beleidskader Wet inburgering 2022

2

1. Inleiding Per 1 januari 2022 worden gemeenten verantwoordelijk voor de nieuwe Wet inburgering en krijgen zij de regie. In de Wet staat het zo snel mogelijk integreren en participeren in de samenleving, het liefst via betaald werk, centraal. Inburgering wordt gepositioneerd als onderdeel van het sociale domein, in het bijzonder de Participatiewet. De inburgering van nieuwkomers dient eraan bij te dragen dat zij zo snel mogelijk meedoen in Nederland. In het huidige inburgeringsstelsel is dit onvoldoende het geval. Dit is slecht voor Nederland én slecht voor de inburgeringsplichtige. Op basis van de uitgangspunten in het regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’, de uitkomsten van de evaluatie van de huidige Wet inburgering1 en andere publicaties over de werking van het huidige inburgeringsbeleid, wordt het huidige inburgeringsstelsel dan ook grondig herzien. Dit wordt de 'Veranderopgave Inburgering' (VOI) genoemd. Jaarlijks huisvesten we statushouders in onze gemeente. Het inburgeringproces, waaronder het leren van de Nederlandse taal, is de snelste weg om goed mee te kunnen doen in Waalwijk. Statushouders hebben daarom een inburgeringsplicht waarvoor zij zelf tot 2022 verantwoordelijk zijn. Momenteel hebben gemeenten nog weinig wettelijke taken om de inburgering goed te regelen, maar dat gaat veranderen.

De laatste jaren werken we actief in de regio Hart van Brabant (HvB) samen op het gebied van inburgering. Onder andere binnen de pilot Inburgering+, waarbij we pilots opzetten om te leren werken volgens de geest van de nieuwe Wet. Dit geeft ons de mogelijkheid om ervaring op te doen welke we kunnen gebruiken bij de implementatie van de nieuwe Wet. In november 2020 werd bekend dat de taakstelling van het jaar 2021 ten opzichte van het jaar 2020 verdubbeld naar 76 voor Waalwijk. Daarmee wordt het belang van een praktische aanpak, gecombineerd met de implementatie van de nieuwe Wet, groot. Iedere gemeente stelt een eigen beleidskader op voor de nieuwe Wet inburgering. Daarin worden keuzes gemaakt om tot lokale implementatie over te gaan. In dit beleidskader verwoorden we de uitgangspunten en doelen, daarnaast geven we aan hoe de planning eruit ziet om tijdig tot implementatie over te gaan. 2021 wordt een transitiejaar, waarin we alvast zoveel mogelijk gaan werken volgens de nieuwe Wet. Daar worden nieuwe beleidskeuzes gemaakt, en nieuwe werkwijzen ontwikkeld. Tot 1 januari 2022 is er geen geldend beleidskader omdat de verantwoordelijkheid voor het inburgeringsproces niet bij de gemeente, maar bij de inburgeringsplichtige ligt. Dit beleidskader schetst de kaders en keuzes die we voor inburgering maken vanaf 1 januari 2022.

Dit beleidskader zal in de loop van 2021 verder worden uitgewerkt in een uitvoeringsplan.

1 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2018/06/27/evaluatie-van-de-wet-inburgering-2013

Beleidskader Wet inburgering 2022

3

2. Ervaringen Samen met de Langstraat-gemeenten en Baanbrekers hebben we de afgelopen jaren vorm en inhoud gegeven aan de inburgering. Hiertoe hebben we de afgelopen jaren verschillende methodieken ontwikkeld waarmee we ervaringen en kennis hebben opgedaan. Deze ervaringen willen we gebruiken voor een lokale implementatie van de nieuwe Wet inburgering. De afgelopen jaren hebben we met de volgende trajecten gewerkt: HOB Trajecten In 2020 heeft Baanbrekers de Huis Opleiding Baan (HOB) trajecten uitgevoerd. Deze trajecten worden al 4 jaar uitgevoerd en hebben als doel om taal en werk te combineren. Uiteindelijk streven we hiermee naar zelfredzaamheid van de inburgeringsplichtige. Tot 2019 werkte dit goed. Na 2019 zien we steeds meer gezinsherenigers met weinig of geen opleiding en in een kwetsbare situatie. Daardoor is het aantal statushouders dat snel naar werk kan doorstromen steeds kleiner. Er is daarom behoefte aan activeringstrajecten. Activeringstrajecten In 2020 zijn er activeringstrajecten gestart. In deze activeringstrajecten is veel aandacht voor zelfredzaamheid en uitleg over het leven in Nederland. Deze activeringstrajecten worden ook deels uitgevoerd in eigen taal. Het doel van de activeringstrajecten is om tot een goede zelfredzaamheid te komen en vandaaruit te starten met de inburgering.

Op dit moment lopen er twee groepen: een gemengde mannen en vrouwen groep afkomstig uit Eritrea en een vrouwengroep afkomstig uit Syrië. Jongerentrajecten In 2020 is ook gestart met begeleidingstrajecten van alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV). Veel jongeren redden het ondanks hun jonge leeftijd en soms traumatische achtergrond om de reguliere trajecten te doorlopen (HOB of activering). Maar ook een deel heeft meer tijd en structuur nodig. Veel jongeren die 18 jaar worden, hebben nog onvoldoende Nederlandse taalvaardigheid om door te stromen naar de reguliere inburgeringstrajecten gericht op opleiding of werk. Daarnaast komen allerlei andere vraagstukken zoals gezinshereniging en ondersteuning naar zelfstandigheid naar voren, dit maakt hen kwetsbaar. Daarom biedt Baanbrekers deze jongeren een integraal begeleidingstraject aan. Hiermee ondersteunen we hen naar zelfredzaamheid en bij de deelname aan het inburgeringstraject.

Beleidskader Wet inburgering 2022

4

3. Uitgangspunten Inburgering Waalwijk Het college heeft in het collegeprogramma als ambitie benoemd dat zij wil dat Waalwijkers veerkrachtig zijn, op het gebied van sociale zelfredzaamheid en economische zelfredzaamheid. Op het gebied van inburgering hebben we ten behoeve van statushouders de laatste jaren veel ingezet om statushouders te begeleiden naar werk en naar een betere integratie. Deze lijn willen we voortzetten met als stip op de horizon de nieuwe Wet inburgering. We streven daarbij in Waalwijk naar een hoge mate van zelfredzaamheid waarbij meedoen in de samenleving centraal staat. In 2021 werken we alvast aan de realisatie van een dergelijk inburgeringstraject, hiertoe zetten we stappen. Het doel van het inburgeringstraject is: “Elke inburgeraar is door een vroegtijdig, integraal en doorlopend aanbod optimaal in staat om volwaardig te integreren en participeren in Waalwijk en onze regio Hart van Brabant”.

In de regionale beleidsnotitie inburgering+ heeft elke gemeente in Hart van Brabant de onderstaande uitgangspunten vastgesteld, deze komen ook in het lokale beleidskader terug: Vroegtijdig Het is essentieel dat we de statushouder zo vroeg mogelijk leren kennen, om zo een passend aanbod te kunnen doen.2 Dit betekent dat we mogelijk in het AZC al starten met de brede intake waarin we samen met alle partners de talenten, mogelijkheden en behoeften van de statushouder op alle levensdomeinen in beeld brengen. Door middel van een warme overdracht kunnen we dit proces borgen. Integraal We combineren het actief participeren in de samenleving met het leren van de taal. Daarnaast wordt elke statushouder gezien vanuit een integraal oogpunt: er is oog voor alle leefgebieden en vraagstukken. Er wordt gekeken naar financiën, werk, onderwijs, gezondheid, welzijn, wonen, gezinssituatie, etc. Dit vanuit de brede wetgeving binnen het sociale domein. Doorlopend De trajecten worden aangepast aan de behoeften en talenten van de statushouders. Er wordt gekeken naar de meest passende vorm van participatie. Daarbij wordt door klantregie gezorgd voor doorlopende ondersteuning, gedurende de inburgeringsperiode, waarbij de klantregisseur nauw samenwerkt met de ketenpartners en organisaties die betrokken zijn in alle leefgebieden.

Lokaal De inburgeringstrajecten worden lokaal vormgegeven, zodat de verbinding tussen de inburgeraar, organisaties en inwoners in Waalwijk tot stand kan worden gebracht. Wanneer het voordeel heeft om het (sub)regionaal aan te pakken, doen wij dit.

2

WRR, Geen tijd te verliezen, 2015, https://www.wrr.nl/publicaties/persberichten/2015/12/16/geen-tijd-teverliezen-van-opvang-naar-integratie-van-asielmigranten Beleidskader Wet inburgering 2022

5

4. Onderdelen nieuwe Wet inburgering In de nieuwe Wet inburgering krijgen gemeenten een centrale rol, de gemeenten krijgen de regie. Daarmee worden gemeenten verantwoordelijk voor de intake, de begeleiding en advisering van inburgeringsplichtigen, maar ook voor het organiseren van de leerroutes waarin taal en participatie wordt gecombineerd. De verantwoordelijkheid van gemeenten voor statushouders is daarbij groter dan bij de gezins- en overige migranten. Onderstaand schema maakt inzichtelijk welke taak de gemeente heeft per doelgroep.

Taak van gemeente om aan te bieden: Brede oriëntatie en intake (PIP) Maatschappelijke begeleiding Financieel ontzorgen Module Arbeidsmarkt en Participatie Participatieverklaringstraject Alfabetisering (voor zover opgenomen in het PIP) B1-route Onderwijsroute Z-route

Statushouders X X X X X X X X X

Gezins- en overige migranten X (naar keuze)

X X

In dit hoofdstuk beschrijven we de diverse onderdelen van de Wet, de stand van zaken, en de keuze van Waalwijk. Deze standpuntbepaling is de basis voor de verdere invulling van de nieuwe taken op lokaal niveau en worden verder uitgewerkt in een uitvoeringsplan.

4.1 Brede oriëntatie en intake Het uitgangspunt is dat Inburgeraars zo snel mogelijk zelfredzaam worden en zelf regie nemen in hun inburgeringstraject. Daarbij vinden we het belangrijk om de vervolgstappen aan te laten sluiten bij de leerbaarheid en competenties van de inburgeringsplichtige. Daarvoor zetten we een aantal zaken centraal: Brede intake Bij de start van het inburgeringstraject is het van belang om de capaciteiten, persoonlijke situatie en de leerbaarheid van de inburgeringsplichtige in kaart te brengen en hem of haar echt te leren kennen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de (wettelijke) leerbaarheidstoets, het gevolgde onderwijs/werkervaring en een onderzoek naar de mentale/fysieke gezondheid. Daarmee wordt er informatie verzameld over het taalniveau, mogelijkheden tot participatie en de mate van zelfredzaamheid. Deze brede intake geeft input voor het maken van een plan inburgering en participatie. Plan Inburgering en Participatie (PIP) Het PIP geeft informatie over de manier waarop iemand aan de inburgeringsplicht kan en moet voldoen. In het PIP worden afspraken opgenomen over de leerroute die gevolgd gaat worden, de mate van ondersteuning/begeleiding en de intensiteit van de MAP en PVT. Verder worden in het PIP andere relevante zaken opgenomen die op de inburgeringsplichtige van toepassing zijn.

Het PIP wordt binnen het termijn van 10 weken na de inschrijving in Waalwijk vastgesteld.

Beleidskader Wet inburgering 2022

6

Voortgangsgesprekken We zullen gedurende de inburgering de voortgang goed in de gaten houden door periodiek contact te hebben door middel van voortgangsgesprekken. Deze voortgangsgesprekken hebben als doel om de voortgang te monitoren en de inburgeringsplichtige te stimuleren om binnen de termijn van drie jaar aan de inburgeringsplicht te voldoen. Keuze Waalwijk: We willen langer de tijd nemen voor de brede oriëntatie en intake om het vervolgaanbod goed aan te laten sluiten op de behoeften en capaciteiten van de inburgeringsplichtigen. Hiermee streven we naar een passend aanbod van de leerroutes met duurzame resultaten als gevolg. De gemeente heeft en behoudt tevens de regie op de inburgeringsketen. Op grond van de ervaringen het afgelopen jaar kiest Waalwijk samen met Heusden en Loon op Zand voor een intensief en integraal traject. Statushouders krijgen hierdoor vanuit het AZC of direct bij vestiging een brede oriëntatie en intake aangeboden waarbij we taal en participatie zo snel en praktisch mogelijk combineren. Samen met de inburgeringsplichtigen stellen we een passend en realistisch gedragen PIP op.

4.2 Maatschappelijke begeleiding Volgens de Wet dient de gemeente maatschappelijke begeleiding te bieden. Deze begeleiding is gericht op het regelen van praktische zaken en het vergroten van de kennis van de Nederlandse samenleving. Met als doel: het versterken van de zelfredzaamheid en participatie van de statushouder. De maatschappelijke begeleiding bestaat uit de volgende twee onderdelen: 1. praktische hulp bij het regelen van de basisvoorzieningen; 2. voorlichting over de basisvoorzieningen in de Nederlandse samenleving. Keuze Waalwijk: het leveren van maatwerk dat is afgestemd op de behoeften en persoonlijke situatie van de statushouder. Deelname aan de samenleving is hiervoor van groot belang en staat centraal. Daarom willen we binnen de maatschappelijke begeleiding in ieder geval aandacht hebben voor de volgende onderdelen:      

wonen zorg werk / inkomen verzekeringen onderwijs deelname aan de (Waalwijkse) samenleving

We kiezen ervoor om de maatschappelijke begeleiding zelf in te kopen en aan te laten sluiten op een integraal inburgeringsproces. De inhoud van de maatschappelijke begeleiding wordt onder de nieuwe Wet anders. Dat hangt ook samen met een nieuw onderdeel in de Wet: ontzorgen.

4.3 Financieel ontzorgen Vanuit de Wet worden gemeenten verplicht om statushouders gedurende de eerste 6 maanden te ontzorgen. Dit houdt in dat de gemeente de betalingen van de huur, gas, water, stroom en de verplichte zorgverzekering vanuit de toegekende bijstand uitvoert. Als blijkt dat in een bepaalde situatie het nodig is dat dit ook na 6 maanden nog doorloopt, dan biedt de Participatiewet daar een mogelijkheid voor. Naast het ontzorgen, staat het begeleidingsaspect centraal. Immers om financieel zelfredzaam te worden, is het belangrijk dat er begeleiding is. Vooral gedurende die eerste 6 maanden zodat mensen bekend raken met hun financiële zaken. In de Wet is hiervoor gekozen met de bedoeling

Beleidskader Wet inburgering 2022

7

dat de statushouder gedurende het eerste half jaar meer rust heeft. Statushouders kunnen zich dan volledig richten op de inburgering en de participatie in de samenleving. Keuze Waalwijk: zoals wettelijk voorgeschreven kiezen we ervoor om de inburgeringsplichtige minimaal 6 maanden te ‘ontzorgen’. Tevens willen we het onderdeel ‘financiën’ nadrukkelijk terug laten komen in de brede oriëntatie en intake, maar ook bij de maatschappelijke begeleiding. Alles is er op gericht om de financiële zelfredzaamheid van de inburgeringsplichtige te bevorderen.

4.4 Participatieverklaringstraject ( PVT) en module arbeidsmarkt en participatie ( MAP) De gemeente heeft de verplichting het participatieverklaringstraject (PVT) en module arbeidsmarkt en participatie (MAP) aan te bieden aan alle inburgeraars, zowel statushouders als gezinsmigranten. Het PVT bestaat uit een inleiding in de kernwaarden van Nederland en de ondertekening van de participatieverklaring. De MAP is bedoeld om inzicht te krijgen in de Nederlandse arbeidsmarkt. Tijdens het inburgeringstraject krijgen Inburgeringsplichtigen ondersteuning bij het in beeld brengen van hun eigen competenties en arbeidskansen. Dit wordt gecombineerd met praktische inzet op de lokale arbeidsmarkt om ervaring op te doen. Keuze Waalwijk: We werken toe naar een integraal traject waarmee we aan de voorkant investeren in de inburgeringsplichtigen door de tijd te nemen. Bij de start van het inburgeringstraject willen we inzichtelijk hebben wat de leerbaarheid en competenties van iemand zijn. Hierdoor kunnen we een passende vervolgroute aanbieden. We willen dit vormgeven door middel van een oriëntatietraject om te komen tot een gedragen PIP. In dit oriëntatietraject worden het PVT, de MAP en het financieel ontzorgen verwerkt. We willen hier in 2021 al mee beginnen. Inburgeraars die nog bezig zijn met inburgering krijgen de mogelijkheid om in dit oriëntatietraject aan te sluiten.

4.5 Leerroutes en Alfabetisering In de nieuwe Wet worden een drietal leerroutes onderscheiden:   

onderwijsroute; B1-route ; zelfredzaamheidsroute (Z-route).

Daarnaast moet er ondersteuning op alfabetisering beschikbaar zijn. Of een alfabetiseringstraject ingezet zou moeten worden blijkt uit de leerbaarheidstoets. Deze leerbaarheidstoets wordt afgenomen om de leerbaarheid en mogelijkheden van een inburgeringsplichtige te bezien. Deze wordt afgenomen gedurende de brede oriëntatie en intake. Naar verwachting zal dit het meeste aan de orde zijn voor inburgeringsplichtigen in de Z-route. De gemeente heeft een aanbodplicht om statushouders een passende route aan te bieden. Hieronder beschrijven we de drie verschillende leerroutes uit de Wet: 4.5.1 Onderwijsroute

De onderwijsroute is bedoeld voor jonge inburgeraars (tot 30 jaar) met hoge leerbaarheid en die gemotiveerd zijn een opleiding in het Nederlandse onderwijs te voltooien. Door een taalschakeltraject in te zetten werken we aan competenties om succesvolle instroom in het onderwijs mogelijk te maken. Het taalschakeltraject is een voltijds traject dat bestaat uit:   



taal op minimaal B1 niveau (1000 uur); minimaal 500 uur schakelvakken, zoals rekenen, Engels en studievaardigheden; kennis van de Nederlandse Maatschappij; loopbaanoriëntatie.

Beleidskader Wet inburgering 2022

8

Om via deze route aan de inburgeringsplicht te voldoen moet de inburgeraar:  

Het diploma van het taalschakeltraject behalen; Het PVT hebben voldaan.

Uitstroom: naar een opleiding met studiefinanciering vanuit DUO. Er wordt landelijk een lijst opgesteld met criteria waaraan de inhoud van de onderwijsroute moet voldoen. Tevens worden er landelijke criteria opgesteld waaraan de aanbieders van de onderwijsroute moeten voldoen. Veel is dus landelijk vastgelegd. Keuze Waalwijk: Statushouders leren de Nederlandse taal op een wijze dat bij het individu past. Hierbij streven wij erna dat de individuele statushouder kan instromen in het regulier beroepsonderwijs of wetenschappelijk onderwijs. We willen de onderwijsroute regionaal via de regio Hart van Brabant inkopen. 4.5.2 B1-route

De B1-route is bedoeld voor alle inburgeraars die taalniveau B1 (of onder voorwaarden A2) kunnen halen. Dit blijkt uit de eerder afgenomen leerbaarheidstoets. Deze route is gericht op het zo snel mogelijk beheersen van de Nederlandse taal en het vergroten van het perspectief op de arbeidsmarkt. De wettelijke B1-route bestaat uit:   

taallessen: bestaande uit spreken, lezen, luisteren en schrijven (examenniveau A2,B1,B2); module Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM); ter afronding dient er een examen op deze onderdelen plaats te vinden.

Om via deze route aan de inburgeringsplicht te voldoen moet de inburgeraar:  

geslaagd zijn voor de examens op niveau B1 of hoger (of onder voorwaarden afgeschaald naar A2); het PVT en de MAP hebben voldaan.

Uitstroom: voornamelijk naar betaald werk. Keuze Waalwijk: Statushouders leren zo passend mogelijk de Nederlandse taal waarbij we streven naar maatwerk om vervolgens deel te nemen aan de arbeidsmarkt. We streven voor elke inburgeringsplichtige naar een vorm van participatie op een zo hoog mogelijk niveau. Daarmee willen we bereiken dat de inburgeringsplichtige in staat is om een eigen inkomen te genereren. 4.5.3 Z-route

De Z-route is voor inburgeraars met een lage leerbaarheid en die in beperkte mate zelfredzaam zijn. Dit zijn inburgeraars van wie wordt verwacht dat zij het niveau A2 niet binnen 3 jaar zullen halen. Deze route is gericht op het beheersen van de Nederlandse taal en het zelfstandig kunnen deelnemen aan de Nederlandse samenleving. De wettelijke Z-route bestaat uit: 

taal en module Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM) met extra aandacht voor mobiliteit, omgaan met geld en digitale vaardigheden (tenminste 800 uur).

Om via deze route aan de inburgeringsplicht te voldoen moet de inburgeraar:

Beleidskader Wet inburgering 2022

9

  

taal en KNM volgen voor 800 uur; participatieactiviteiten verrichten voor 800 uur, waaronder de onderdelen PVT en MAP; een eindgesprek voeren met de gemeente om te concluderen of de afspraken uit het PIP zijn nagekomen.

Uitstroom: een deel kan naar betaald werk. Voor een ander deel zal vrijwilligerswerk het hoogst haalbare zijn. Keuze Waalwijk: De statushouder is zelfredzaam en neemt deel aan de Nederlandse samenleving door middel van taal en activiteiten/vrijwilligerswerk/werk. We streven naar participatie op een zo hoog mogelijke manier en passende wijze. Daarbij zal een koppeling worden gemaakt met verschillende betrokken organisaties, verenigingen en bedrijven in Waalwijk. Vanuit diverse onderzoeken, onder meer uit het SER-rapport3, blijkt dat de taal sneller geleerd wordt wanneer dit gecombineerd wordt met participatieactiviteiten in de Nederlandse samenleving. Leren door mee te doen aan activiteiten, vrijwilligerswerk of betaald werk. Dit is ook het gedachtegoed in de nieuwe inburgeringswet. Bij de B1-route zijn deze participatieactiviteiten niet expliciet genoemd om aan de inburgeringsplicht te voldoen. Gemeenten ontvangen vanaf 2022 inburgeringbudget voor enkel de taalcomponenten (die nu uit de DUO-lening worden bekostigd). Daarnaast hebben zij participatiebudget om uitkeringsgerechtigden te ondersteunen in de toeleiding tot de arbeidsmarkt. Wanneer taal en participatie samen komen in de B1 en Z-route, zal de bekostiging ook uit beide budgetten plaats moeten vinden. We stellen participatie vroegtijdig centraal, waardoor de taal aan gaat sluiten op de praktijk.

Het is de verwachting dat mensen hierdoor korter afhankelijk blijven van de uitkering. In Waalwijk willen we kiezen voor dualiteit. Oftewel: we kiezen voor het inzetten van trajecten waarin we taal met participatie combineren. Op basis van de huidige groep inburgeraars in Waalwijk schatten wij in dat er een kleine groep, naar schatting 15% van de statushouders in aanmerking komt voor de onderwijsroute. 15% voor de B1route en 70% voor de Z-route. Dit komt mede omdat er sprake is van veel na reizigers waarbij psychosociale omstandigheden een grote rol spelen. De Z-route zou daarom voor deze inburgeraars het best passend zijn. De Minister gaat in de Wet uit van een groot aantal inburgeraars dat het B1 niveau haalt. Wij achten dat niet realistisch. Tegelijkertijd hebben wij nog geen gegevens van de inburgeraars die in 2022 binnenkomen. Op basis van deze gegevens is het moeilijk om een juiste inkoopvraag te formuleren, die ook nog maatwerk moet garanderen. We willen daarom in het tweede kwartaal 2021 starten met een inkoopvraag en -strategie ten aanzien van de inburgering. Keuze Waalwijk: we overwegen om niet te werken aan de hand van leerroutes, maar aan de hand van programmalijnen met uitstroomprofielen. Binnen deze programmalijnen zal de wettelijke leerroute worden ingebed. Zo valt er te denken aan programmalijnen:   

werk (kandidaten B1-route of Z-route); opleiding (kandidaten onderwijsroute of B1-route); maatschappelijke participatie (Z-route).

Hiermee creëren we meer ruimte en flexibiliteit om het aanbod aan te laten sluiten op de wensen en mogelijkheden van de inburgeringsplichtigen. We bezien de mogelijkheden om deze manier van werken te vertalen naar de praktijk in samenwerking met de betreffende aanbieder(s).

3 O.m. SER-rapport ‘Integratie door werk: meer kansen op werk voor nieuwkomers’ (mei 2019)

Beleidskader Wet inburgering 2022

10

5. Positionering Wet inburgering in het sociaal domein De minister geeft aan dat de Wet inburgering wordt gepositioneerd als onderdeel van het sociaal domein, in het bijzonder de Participatiewet. We vinden het belangrijk dat we in de uitwerking van de nieuwe Wet inburgering maatwerk leveren. Integraliteit is dan ook een nadrukkelijk onderdeel van de aanpak zoals we deze in Waalwijk vorm willen geven. De leefwereld van de statushouder staat centraal en we stellen alles in werking om iedereen volwaardig mee te laten doen. Deze principes hanteren we ook bij de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering. De gemeente Waalwijk positioneert de inburgering binnen de Participatiewet. Baanbrekers voert vanaf 2013 de huisvesting en maatschappelijke begeleiding samen met Vluchtelingenwerk uit. Vanaf 2018 voert Baanbrekers ook de HOB (Huis Opleiding Baan) trajecten uit: de integrale benadering van taal en werk. Voor de groep statushouders is er een grote overlap tussen de Wet inburgering en de Participatiewet. Daarom is het noodzakelijk om goede afstemming te hebben over de uitvoering van de verschillende onderdelen van deze twee wetten. Tegelijkertijd is er een overlap met zaken als jeugdhulp, WMO en onderwijs. Daarom zal met Team WijZ worden bekeken op welke manier maatschappelijke ondersteuning vanuit Team WIJZ kan plaatsvinden voor inburgeringsplichtigen en gezins- en overige migranten.

We zien steeds meer inburgeringsplichtigen en gezins- en overige migranten in Waalwijk die ook op andere leefdomeinen ondersteuning nodig hebben. Intern, maar ook met verschillende maatschappelijke organisaties, werken we aan een integraal proces. Keuze Waalwijk: Het werkproces rondom de inburgering wordt nadrukkelijk afgestemd met de ondersteuning vanuit de WMO, jeugdhulp en het onderwijs. Daartoe zal de samenwerking tussen de partij die het inburgeringsproces vorm geeft en TWIJZ geïntensiveerd moeten worden.

Beleidskader Wet inburgering 2022

11

6. Monitoring Het evalueren en monitoren van onze inzet staat hoog in het vaandel. We gebruiken dit om ons beleid bij te sturen, de voortgang bij te houden en om onze dienstverlening handen en voeten te geven. Dit geldt eveneens voor de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering. Op dit moment (2021) zijn we aangesloten bij de Divosa Benchmark Statushouders om de voortgang op het gebied van inburgering bij te houden en af te zetten tegen ruim 100 andere gemeenten. Dit wensen we voort te zetten. Om de voortgang vanaf de invoering op 1 januari 2022 ook lokaal goed te kunnen monitoren zetten we in op de volgende instrumenten:

6.1 Inburgering als onderdeel gemeentelijk dashboard Bij de gemeente Waalwijk werken we hard aan een dashboard sociaal domein, hierop worden verschillende onderdelen uit het sociaal domein zichtbaar. Inburgering maken we hier ook nadrukkelijk onderdeel van om de huidige stand van zaken en de voortgang visueel inzichtelijk te hebben. De input voor dit dashboard is afkomstig van de partijen die vanaf 1 januari 2022 de uitvoering van de inburgering gaan vormgeven. We voeren hierover het gesprek en nemen de monitoring mee in onze onderhandelingen en inkoop. Bij de invoering werken we dit verder uit.

6.2 Gevoel bij de uitvoering Cijfers zeggen veel, maar toch ook weer niks. Cijfers zijn pas van waarde op het moment dat er een verhaal achter zit en we in staat zijn om een grondige en onderbouwde analyse te maken. Daarom houden we de vinger aan de pols, voeren we voortgangsgesprekken met uitvoerende partijen en pakken we signalen tijdig op om problemen te voorkomen. Daartoe zullen we lokaal en in Langstraat verband structurele voortgangsgesprekken voeren om deze zaken in beeld te krijgen en te houden. Samen met de cijfers uit het dashboard geeft ons dit inzicht om een zo hoog mogelijke kwaliteit van inburgering aan te kunnen (blijven) bieden.

6.3 Gegevensuitwisseling In het kader van monitoring en het voeren van voortgangsgesprekken hebben we te maken met het delen van essentiële gegevens. Het delen van deze gegevens vallen onder de informatievoorziening en -uitwisseling. Deze gegevensdeling is op drie niveaus van belang:   

uitwisseling met ketenpartners (zoals DUO en COA); clientvolgsysteem van aanbieder(s) en begeleider(s); uitwisseling van gegevens met maatschappelijke ContourdeTwern).

organisaties

(zoals Casade

en

Op het moment dat het delen van de gegevens in het belang is van de inburgeringsplichtigen of gezins -en overige migranten willen we deze gegevensdeling bewerkstelligen. Hierbij kijken we uiteraard naar de randvoorwaarden en kaders van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Dit nemen we mee in de gesprekken die we met partners en aanbieders voeren.

Beleidskader Wet inburgering 2022

12

7. Financiën De middelen die we ontvangen van het Rijk vormen de basis voor de uitvoering van de taken voor de nieuwe Wet inburgering. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft lang gesteld dat de nieuwe Wet binnen de financiële kaders van de huidige Wet inburgering moet passen. De VNG heeft aangegeven dat de ambities in de nieuwe Wet veel hoger zijn dan de huidige situatie en dat er meer van gemeenten wordt verwacht. Dit besef lijkt er inmiddels te zijn. Op dit moment zijn er al meerder afspraken gemaakt tussen SZW en de VNG. De inkomsten en uitgaven voor de nieuwe inburgeringsvoorzieningen zijn echter omgeven door onzekerheid. Het gros van de nieuwe Wet inburgering bestaat uit nieuwe voorzieningen/richtlijnen. Om te voorkomen dat we er onvoldoende in slagen om de nieuwe voorzieningen goed in te kopen, werken we subregionaal samen in Langstraat verband. Hiermee behalen we schaalvoordelen en hebben we voldoende capaciteit om tijdig tot inkoop over te kunnen gaan. De beschikbare middelen in dit hoofdstuk zijn voorlopige vaststellingen en nog niet definitief. We hanteren dit echter wel als uitgangspunt en financieel kader.

7.1 Implementatiebudget Om tijdig in de geest van de nieuwe Wet te kunnen gaan werken zijn er in 2020 implementatiegelden beschikbaar gesteld. Voor de gemeente Waalwijk betreft dit een bedrag van €96.035. Deze middelen zijn bedoeld om te komen tot een beleidskader, uitvoeringsplan, inkoop en uitvoering. Het restant van de middelen die reeds in 2020 zijn ontvangen, zijn in het najaar van 2020 overgeheveld naar 2021 in verband met het uitstellen van de Wet. Het gaat hierbij om een bedrag van €78.000.

7.2 Uitvoeringskosten Jaarlijks worden uitvoeringskosten vanuit het Rijk via het gemeentefonds ontvangen. Hiervoor gelden geen bestedingsvoorwaarden maar deze middelen zijn wel voor een aantal onderdelen van de nieuwe Wet bedoeld:     

brede intake en PIP; voortgangsgesprekken en handhaving; (financieel) ontzorgen; inkoopkosten van trajecten; beleid en ondersteunende processen.

Het gaat hierbij, volgens de meicirculaire 2020, om de volgende bedragen in Waalwijk:

2021

2022

2023 en verder

€68.914

€153.163

€168.498

7.3 Specifieke Uitkering (SPUK) De middelen voor de uitvoering van de voorzieningen worden jaarlijks vanuit het Rijk ontvangen via de Specifieke Uitkering (SPUK). Voor deze middelen gelden bestedingsvoorwaarden en deze zijn gekoppeld aan de verschillende onderdelen van de uitvoering. Deze middelen zijn bedoeld voor de volgende onderdelen:

Beleidskader Wet inburgering 2022

13

    

leerroutes; Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP); maatschappelijke begeleiding; participatieverklaringstraject; tolkvoorziening.

De middelen die we via de SPUK ontvangen bewegen mee met de daadwerkelijke aantallen asielstatushouders en gezins- of overige migranten. Er vindt eerst een voorlopige vaststelling plaats op basis van de prognose en later volgt de definitieve vaststelling op basis van de gerealiseerde aantallen. Er wordt in de middelen een onderscheid gemaakt tussen asielstatushouders (inburgeringsplichtigen) en gezins- of overige migranten. Dit ziet er voorlopig als volgt uit:

Asielstatushouder

Gezins- of overige migrant

Leerroute

€10.000

-

MAP

€136

€195

Maatschappelijke begeleiding PVT

€1.944

-

€216

€216

Tolkvoorziening

€417

€179

Totaal

€12.713

€590

7.4 Meeneemregeling Middelen die we in een jaar, om verschillende redenen, niet besteden mogen tot 100% van de uitkering jaarlijks worden meegenomen naar het volgende jaar. Dit is vastgelegd onder de noemer van ‘meeneemregeling’. Voor het budget dat wordt meegenomen/overgeheveld blijven dezelfde bestedingseisen gelden als waarvoor we de middelen hebben ontvangen. Als we in een jaar meer uitgeven dan er aan budget beschikbaar is, dan zal het meerdere ten lasten worden gebracht van het budget in het jaar erna. Met deze regeling biedt het Rijk gemeenten meer flexibiliteit bij de besteding van de middelen.

Beleidskader Wet inburgering 2022

14

8

Planning

We werken toe naar een tijdige implementatie van de nieuwe Wet inburgering die in werking treedt op 1 januari 2022. Om hiertoe te komen werken we aan de hand van de volgende planning.

Q1 2021 Opstellen beleidskader Evaluatie HOB trajecten inburgering Q2 2021 Besluitvorming beleidskader Uitwerken uitvoeringsplan

v

Voorbereiden inkoop en aanbesteding . Q3 2021 Besluitvorming uitvoeringsplan Inkopen en aanbesteden Q4 2021 Vaststellen verordening Implementatie beleid

v

1 januari 2022 We zijn gestart!

Beleidskader Wet inburgering 2022

15