R5.4-21 Vaststellen def Regionale Energie- en Klimaatstrategie HvB 1.0

Raadsvoorstel Agendanr.: Dossier:

R5.4-21 2021-020975

Datum collegevergadering: Onderwerp:

12 april 2021 Vaststellen definitieve Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant 1.0.

0. Samenvatting Iedere regio in Nederland heeft de opdracht gekregen om een Regionale Energie Strategie (RES) te maken. De RES draagt bij aan de ambities die zijn vastgelegd in het landelijke klimaatakkoord en geeft concrete invulling aan de ambities van de klimaattafels 'duurzame elektriciteit' en 'verduurzaming gebouwde omgeving'. In de regio Hart van Brabant is het onderwerp Klimaat aan de RES toegevoegd. De afgelopen twee jaar is in de Regio Hart van Brabant hard gewerkt aan een Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS). Op 14 april 2020 is het college akkoord gegaan met het concept bod REKS, waarin een ruimtelijk ontwikkelscenario voor grootschalige duurzame opwek, de regionale structuur warmte (inzicht in warmtevraag, aanbod en scenario's voor warmtenetwerken), de doorrekening van Enexis en Tennet van het elektriciteitssysteem en de aanpak voor klimaatadaptatie zijn opgenomen. Met raadsinformatiebrief 29-20 bent u over dit besluit geïnformeerd. In het definitieve bod zijn al deze onderdelen verder uitgewerkt. 1. Wat is de aanleiding? De afgelopen twee jaar is in de regio Hart van Brabant hard gewerkt aan een ‘Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS)’. Tussentijds is het conceptbod REKS op 14 april 2020 vastgesteld door het college. Met raadsinformatiebrief 29-20 bent u over dit besluit geïnformeerd.

In het concept bod is een ruimtelijk ontwikkelscenario voor grootschalige duurzame opwek, de Regionale Structuur Warmte (inzicht in warmtevraag, aanbod en scenario's voor warmtenetwerken), de doorrekening van Enexis van het elektriciteitssysteem én de aanpak voor klimaatadaptatie opgenomen. In het definitieve bod zijn al deze onderdelen verder uitgewerkt. Zo is bijvoorbeeld een strategische visie voor zon ontwikkeld, is er een MKBA 1-studie uitgevoerd naar de verschillende warmtescenario’s en zijn de gebiedsopgaven in het kader van de klimaatopgave geconcretiseerd. Daarnaast is de op 28 januari 2021 in Waalwijk vastgestelde Kadernota grootschalige opwek van duurzame energie verwerkt. De betrokken wethouders uit het portefeuillehouders overleg Milieu en Afval van de Regio Hart van Brabant, de bestuurders van de drie waterschappen en de provincie NoordBrabant hebben het definitief bod REKS op 4 maart 2021 vastgesteld. Op 10 februari jl. vond de kick-off van het besluitvormingstraject tijdens een regionale radenavond in Hart van Brabant plaats. Elke gemeenteraad, de algemene besturen van de waterschappen en Provinciale Staten worden gevraagd uiterlijk voor 1 juli 2021 een eigen besluit te nemen. Het definitieve bod REKS dient uiterlijk op 1 juli 2021 aangeboden te worden aan het Programmabureau Nationaal Programma RES (NPRES). 2. Wat willen bereiken en waarom?

1

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse 1

Iedere regio in Nederland heeft de opdracht gekregen om een Regionale Energie Strategie (RES) te maken. De RES draagt bij aan de ambities die zijn vastgelegd in het landelijke klimaatakkoord en geeft concrete invulling aan de ambities van de klimaattafels 'duurzame elektriciteit' en 'verduurzaming gebouwde omgeving'. De gemeente Waalwijk wil 2043 klimaatneutraal zijn. De REKS draagt hier aan bij en aan de concrete ambities op gebied van energie en water en groen die in de gemeente in haar visie Duurzaam Waalwijk 2030 heeft staan. De Kadernota grootschalige opwek van duurzame energie die door uw raad op 28 januari 2021 is vastgesteld heeft mede als input gediend voor het voorliggende REKS bod. Het REKS bod geeft invulling aan de regionale doelstelling om in 2050 energieneutraal te zijn. 3. Wat hebben we daarvoor gedaan en gaan we doen? Als eerste stap is en concept REKS opgesteld. Dit concept bod REKS is besproken in de gemeenteraad, maar vastgesteld door het college. Op basis van dit concept bod REKS zijn verschillende onderdelen verder uitgewerkt. De verschillen en overeenkomsten tussen het concept en definitieve REKS zijn in onderstaande tabel weergegeven. Concept REKS Formuleren van de opgave (1TWh2) Plan van aanpak energiebesparing

Ontwikkelscenario voor grootschalige opwek, met hierin de energiehubs

Regionale structuur warmte met inventarisatie warmtebronnen en scenario’s warmte-infrastructuur

Doorrekening netwerkimpact door Enexis.

Benoemen van de zes grote gebiedsopgaven in de regio in het kader van de klimaatopgave

2

Definitieve REKS Opgave van 1 TWh is gehandhaafd. Het hoofdstuk energiebesparing is verder uitgewerkt (bijvoorbeeld de energieloketten) en onderdelen hiervan worden nu voorbereid voor externe financiering. Toegevoegd: strategische visie voor grootschalige zon (>2ha) paragraaf ontwikkeling wind boven bos paragraaf verankering in het omgevingsbeleid Toegevoegd: MKBA doorrekening van de verschillende warmtescenario’s Conclusies om de verschillende warmtescenario’s verder te kunnen uitwerken. Er is een nieuwe impactstudie gemaakt, waarin ook de gegevens van Tennet zijn meegenomen. Tevens is zijn ook voorstellen gedaan voor netwerkinnovaties. Toegevoegd: Voor elke gebiedsopgave is een plan van aanpak opgesteld, zijn omgevingsdialogen gevoerd en samen met de betrokken partijen prioritaire klimaatprojecten gedefinieerd.

TWh Terawattuur 2

In het concept bod REKS is nog geen koppeling gelegd naar belangrijke maatschappelijke opgaven. In het concept bod REKS is nog een hoofdstuk opgenomen over innovaties of waterstof.

Hoofdstuk maatschappelijk bestuurlijk draagvlak, communicatie en ‘vragen aan het Rijk’

Er is een extra hoofdstuk toegevoegd om een koppeling te leggen naar belangrijke maatschappelijke opgaven zoals mobiliteit en arbeidsmarkt. Er is een extra hoofdstuk innovaties opgenomen. Er wordt nader ingegaan op opslag mogelijkheden. Tevens maakt de waterstofstrategie voor de regio hier onderdeel vanuit. Deze hoofdstukken zijn geactualiseerd. Ten aanzien van het maatschappelijk draagvlak is een beschrijving toegevoegd op welke wijze invulling is gegeven aan het betrekken van de samenleving bij de definitieve REKS.

Na vaststelling van de REKS 1.0 gaan we uitvoering geven aan de opgave om duurzame energie op te wekken conform REKS bod 1.0 en Kadernota, de wamtevraagstukken, en werken we aan de besparingsvraagstukken en gaan we verkennen of een uitvoeringsorganisatie voor Waalwijk kan werken. 4. Beleidsvrijheid JA De stuurgroep REKS en het uitgebreid portefeuillehouders overleg Milieu en Afval van de Regio Hart van Brabant (de Hart van Brabant gemeenten, de drie Waterschappen en de Provincie Noord Brabant) hebben het REKS bod en alle bijbehorende stukken vastgesteld op 4 maart 2021 en vrijgegeven voor besluitvorming door de individuele gemeenten, de waterschappen en de provincie Noord Brabant. Desalniettemin is er beleidsvrijheid. Eventuele amendementen en moties van de raad zullen worden toegevoegd aan het bod zoals dat naar de rijk wordt gestuurd. 5. Wat zijn de financiële consequenties? Het opstellen van de concept REKS en het definitieve bod is een omvangrijk programma geweest waarbij de aansturing komt vanuit de regio. De kosten daarvan lopen via de begroting van Hart van Brabant. Voor het vervolg in 2021 wordt er een nieuw plan van aanpak geschreven waarin de activiteiten staan die al in 2021 binnen de huidige middelen uit de Regio Hart van Brabant worden opgepakt. De totale financiële omvang van het gehele REKS programma is nog niet bekend. In 2021 wordt hier nog volop aan gewerkt.

Daarom zijn de volgende acties voor het verwerven van aanvullende middelen in gang gezet, o.a. het aanvragen van (Europese) subsidies. In het kader van het artikel 2 onderzoek Klimaatakkoord door het bureau AEF het rapport ‘Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022 – 2030’ uitgebracht. Vervolgens heeft de Raad van Openbaar Bestuur (ROB) hierop een advies gegeven. De gemeenten hebben een substantiële bijdrage nodig om de taken uit te voeren. Een onderdeel hiervan zijn de taken die behoren tot het uitvoeren van de RES. De rapportage inclusief het ROB advies maakt onderdeel uit van de kabinetsonderhandelingen. 6. Inspraak Het REKS bod is tot stand gekomen in samenwerking met een groot aantal partijen en stakeholders. De projectorganisatie van de REKS kent een organisatiestructuur met een bestuurlijke stuurgroep, projectgroep en werkgroepen. Vertegenwoordigers van gemeenten, provincie, waterschappen, natuurorganisaties, woningcorporaties en energiecoöperaties hebben deelgenomen in deze stuur-, project- en werkgroepen. Naast 3

de reguliere overleggen zijn ook ambtelijke, bestuurlijke- en raadssessies gehouden waar ook andere stakeholders aan hebben deelgenomen zoals de ZLTO, BMF en bedrijven. Ondanks alle coronabeperkingen is een substantiële groep bewoners uit de regio bereikt en geïnformeerd over de REKS. Dit is gedaan door het organiseren van webinars, een regionale internet-enquête en een periodieke nieuwsbrief. Alle webinars zijn via advertenties in het Brabants Dagblad, lokale kranten en via de social media kenbaar gemaakt. 7. Vervolgtraject besluitvorming (inclusief communicatietraject) De definitieve REKS wordt op 1 juli 2021 naar het programmabureau NP RES gestuurd en vormt daarmee het feitelijke startschot voor de uitvoering van de REKS. Elke twee jaar wordt de REKS geëvalueerd en herijkt. De regio kan in de komende jaren extra energie opgaven vanuit het Rijk krijgen doordat er bijvoorbeeld meer duurzame energie nodig is voor de opgaven in de gebouwde omgeving en mobiliteit. Enexis zal elke twee jaar een doorrekening maken van het energiesysteem. Jaarlijks wordt de voortgang van de REKS zowel kwantitatief als kwalitatief gemonitord. De gemeenteraden moeten de herijkte RES’sen telkens opnieuw vaststellen. De REKS zal lokaal worden doorvertaald in de Omgevingsvisie voor Waalwijk.

Naast het onderschrijven van de principes van de REKS, worden daarbij ook de gebiedsopgaven voor het klimaat, energiebeparing en zon op dak nader gedefinieerd. De resultaten van de Regionale Structuur Warmte (RSW) zullen worden gebruikt als input voor de Transitievisie warmte voor Waalwijk die dit jaar zal worden afgerond. 8. Fatale beslisdatum JA Reden: Landelijk is er afgesproken dat iedere regio voor 1 juli 2021 de definitieve RES moet indienen. 9. Bijlagen bij het voorstel Zie het RaadsInformatieSysteem (RIS) http://www.regio-hartvanbrabant.nl/REKS/downloads 10.Voorstel Wij stellen voor 1. de definitieve Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant 1.0 vast te stellen

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

J.H. Lagendijk

drs. A. M. P. Kleijngeld

4

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van 12 april 2021 , BESLUIT: de definitieve Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant 1.0 vast te stellen Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 27 mei 2021.

DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

A.W.J.M. Cornelissen MMC

drs. A. M. P. Kleijngeld

1