Presentatie 2 Brede Welvaart
Tekst van het document
(Be)sturen op brede welvaart Omdat er meer is dan economische groei Gemeenteraad Waalwijk - donderdag 23 mei 2024
Susanne Agterbosch | s.agterbosch@hetpon-telos.nl
Over Het PON & Telos • Verbetert maatschappelijke besluitvorming • 35 medewerkers • Sociale onderneming (stichting) • Verbindt wetenschap met praktijk • Geeft kennis een gezicht • Duurzame ontwikkeling/kwaliteit van samenleven
• In Nederland: overheden, banken, corporaties, zorg- en welzijn, etc. • Allerlei vormen van onderzoek • Academische werkplaatsen: • Publieke gezondheid • Brede welvaart in de regio • Nationaal Netwerk Brede Welvaart
Brede welvaart draait om… Alles wat mensen van waarde vinden
De kwaliteit van leven én leefomgeving
…voorkomen economische blikvernauwing
BBP
Beperkingen van het BBP > BBP als maatstaf: ▪ ▪ ▪ ▪
meet alleen materiële welvaart dat wat in geld kan worden uitgedrukt vrijwilligerswerk of mantelzorg wordt bv niet meegeteld geen zicht op sociale of milieueffecten
> Meer geld, meer geluk? - Easterlin-paradox (1974) - Boven een bepaalde welvaartsdrempel: Meer bbp groei leidt niet automatisch tot meer Brede Welvaart
5
NIEUWE TAAL, VOORTGAAND VERHAAL… Bron foto: Brabants Dagblad
BBP
Verschuiving van het welvaartsdenken Met focus op welzijn, lange termijn en planetaire grenzen
9
Van nationaal naar decentraal • Zoektocht naar een nieuwe welvaartsindex • Introductie breed denken over economie < 2000
Nationale politiek omarmt Brede Welvaart 2013 Inzicht in breed welvaartsniveau 2015 Actiegerichte benadering met regio’s aan zet > 2018
Beweging verbreed zich > 2020
Kern blijft: duurzame keuzes maken • We houden rekening met de toekomst: onze (klein)kinderen hebben minimaal dezelfde ontwikkelingskansen als wijzelf • We houden rekening met onze buren: onze ontwikkeling heeft geen negatieve consequenties voor mensen elders • ‘Kapitalen’ mogen groeien, maar niet ten koste van elkaar en bevorderen liefst groei andere kapitaal
The only way is up! Wat draagt economische groei sociaal én ecologisch bij?
Brainport Eindhoven, 11 september 2023
11
De regio als maat… • Omdat leven van mensen zich op lokaalregionaal niveau afspeelt…
• Lokale en regionale (f)actoren (voorzieningen, economische structuur, onderwijs, kwaliteit leefomgeving, etc.) van groot belang voor kwaliteit van leven • Schaalniveau van ‘de’ stedelijke regio belangrijk voor bevorderen van brede welvaart: zoektocht naar samenhang tussen grote (transitie)opgaven en regionaal organiseren vermogen
Duurzaamheidstransities als kans!? • Transities kunnen (bestaande) • sociale tegenstellingen verdiepen • maar ook tegengaan! •
Voorbeeld energietransitie als hefboom • Duurzaamheid, gezondheid en vitaliteit grijpen in elkaar •
Bron: TNO (2020) en Platform31 (2019)
Voorbeeld: energiearmoede Waalwijk •• Energie voor gezondere en duurzamere wijken
Laag inkomen en hoge energiereking Bron: Het PON en Telos, 2023
Meervoudige deprivatie Bron: Het PON en Telos, 2023
Brede welvaart in beeld info@hetpon-telos.nl www.hetpon-telos.nl
Bron: CBS (2024)
Basismodel 12 thema’s (100 indicatoren)
Aandacht voor gebieden en groepen Als het ‘overall’ goed gaat, maar lang niet overal….(en met iedereen)
Het PON & Telos (2024)
Logica van burgers Ontwikkeling BW = ontwikkeling wat mensen van belang vinden
Dit kan niet zonder mensen te betrekken →Ervaren brede welvaart Grote verschillen te zien tussen: • (groepen) mensen Bij maken keuzes: →Heb oog voor verschillen →Betrek mensen (verschillende typen → andere benadering) →Zorg voor eerlijke verdeling lusten en lasten
Sturen op brede welvaart info@hetpon-telos.nl www.hetpon-telos.nl
Gebiedskompas Brede Welvaart
• Stijging op de thema’s:
• Arbeid & vrije tijd • Materiële welvaart • Veiligheid • Daling op de thema’s: • • • •
Cultuur Gezondheid Sociale samenhang Wonen Voorbeeld Waalwijk
Voorbeeld: inzoomen op arbeid en vrije tijd
Waalwijk scoort positief op het thema Arbeid & vrije tijd in vergelijking met Nederland*, Hart van Brabant en 2019. Vooral positieve score en verbetering op: • Vermindering (jeugd)werkeloosheid • Benut arbeidspotentieel
*Het gemiddelde van alle Nederlandse gemeenten
(Be)sturen op brede welvaart
Voorbeeld: inzoomen op gezondheid
Waalwijk scoort negatief op het thema gezondheid in vergelijking met Nederland, Hart van Brabant en 2019. Vooral minder goede score op:
• Riskant gedrag (roken, alcoholgebruik) • Beoordeling eigen gezondheid • Onvoldoende bewegen • Daarnaast is de gemiddelde afstand tot te huisarts toegenomen sinds 2019 (Be)sturen op brede welvaart
Voorbeeld: inzoomen op sociale samenhang Waalwijk scoort negatief op het thema sociale samenhang in vergelijking met Nederland, Hart van Brabant en 2019. Vooral minder goede score op: • Opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen • Aantal mensen dat zich (ernstig) eenzaam voelt • Daarnaast een sterke afname in mensen met voldoende sociale contacten • Vertrouwen in elkaar en in instituties (politie, leger) is gestegen sinds 2019
(Be)sturen op brede welvaart
Een gebiedskompas geeft een kwantitatief beeld van de brede welvaart in een gebied. Dit cijfermatige beeld vertelt daarmee een deel van het verhaal en vormt een startpunt voor gesprek; nooit het eindpunt… info@hetpon-telos.nl www.hetpon-telos.nl
Brede welvaartsdialoog
• Wat is gewenste (minimum)niveau van verschillende dimensies? • Bestendigen waar je goed in bent en waarop de regio goed scoort (gewaardeerd wordt) • Specifiek beleid voor zaken waar je relatief lage scores hebt
Nadenken over impact van keuzen… • Vb. Sociaaleconomische effecten energietransitie • Vb. ‘groei met 17.000 werknemers’ ASML • Vb. Circulaire bedrijvigheid
Dus breed beschouwen en scherp kiezen • Brede welvaart: bril én kompas voor (regionale) keuzes • Niet alleen meetinstrument, ook afwegingskader! • > Scherpe blik op het welzijn van alle inwoners • > Gevolgd door integrale afweging waar beleid nodig is • > Van knel- naar kantelpunten via duurzaamheidstransities • > Samenhang en synergie tussen beleidsdomeinen Breed beschouwen, scherp kiezen!
Bedankt voor uw aandacht info@hetpon-telos.nl www.hetpon-telos.nl
Masterclass provincie Limburg 16-1123