Platform Waspik Reactie koersdocument Omgevingsvisie

Reactie Platform Waspik op het koersdocument Omgevingsvisie februari 2025

Aanleiding De gemeente Waalwijk is op dit moment bezig met het uitwerken van de omgevingsvisie. In dit document wordt een stip op de horizon gezet hoe de gemeente Waalwijk er in 2050 ruimtelijk uit moet zien. Het is natuurlijk van belang dat dit goed gebeurt, met een knipoog naar een citaat van Winston Churchill, wij vormen onze omgeving en vervolgens vormt de omgeving ons. Door de loop van 2024 zijn verschillende gesprekken gevoerd met de inwoners van de verschillende kernen/wijken. Ook zijn er verschillende bijeenkomsten geweest waarin inwoners zelf mochten aangeven hoe zij wilden dat de gemeente er in 2050 wel en/of niet uit komt te zien. Op het moment is het koersdocument voor de omgevingsvisie openbaar gemaakt en deze wordt op 27 februari 2025 behandeld. Namens het platform Waspik zouden wij graag willen reageren op het koersdocument. Platform Waspik is een organisatie die zich inzet voor de leefbaarheid van de Waspikse gemeenschap en vindt een goede omgevingsvisie van belang voor de toekomst van Waspik en de gemeente Waalwijk. Het platform heeft al in 2022 zelf een onderzoek gedaan naar de toekomstbestendigheid van Waspik na 2025. De resultaten en aanbevelingen van dit onderzoek vormen een belangrijke bodem waarop de omgevingsvisie voort kan borduren.

Het platform Waspik wil de gemeente (raad, college en ambtenarij) benaderen als een constructieve partner, daarom zal in dit document zowel ingegaan worden op de punten van het koersdocument die zeker versterkt moeten worden als punten die wellicht ontbreken en/of bijgesteld dienen te worden. Gezien de omgevingsvisie de verantwoordelijkheid is van de gemeenteraad, het stelt immers de kaders voor de uitwerking van deze visie in het omgevingsplan, richten wij onze brief aan de raad.

1

Reactie Water Wat betreft de punten op water is het een goed initiatief om water- en bodemsysteem sturend te maken voor toekomstige ontwikkelingen. Dit om de ergste wateroverlast te voorkomen en dure water werende maatregelen (ophoging, extra afvoer water op riool) te voorkomen. Ook is het van belang dat samen wordt gewerkt om ruimte voor de rivieren te geven. Wel een onderdeel wat mist is een stukje klimaatadaptatie. Hoe wordt omgegaan met weerextremen met betrekking tot water (zomers uitzonderlijk droog en natte voeten in de winter)? Gezien de verschillende grondsoorten binnen de gemeente Waalwijk (zand, klei en veen) maatwerk vereisen om mogelijke problematiek tegen te gaan. Tevens mist hier ook de stip op de horizon over de vraag of de gemeente de ambitie heeft om efficiënter om te gaan met water, om hiermee de vraag naar water te beperken? Zijn hier mogelijkheden dat de gemeente burgers en bedrijven stimuleert om zuiniger om te gaan met water?

Natuur en groen De punten die over het beschermen van de groene parels van de gemeente gaan, is een goede zaak. Tevens is het inzetten op het versterken van kwaliteit (in plaats van alleen kwantiteit) en inwoners de natuurlijke schoonheid van de gemeente kunnen waarderen, punten die zeker behouden moeten blijven. Wel missen er nog ambities of de kwaliteit en kwantiteit van het bestaande groen, maar die geen onderdeel zijn van een beschermd natuurgebied, gewaarborgd of versterkt worden. Niet alle natuur, vooral in de kernen, valt onder een natuurgebied terwijl deze wel van hoge ecologische waarde kunnen zijn. Kan hier niet een situatie ontstaan dat waardevolle natuur degradeert omdat deze zich in een niet beschermd natuurgebied bevindt? Ook is een punt dat mist hoe de gemeente Waalwijk kijkt naar agrarische ondernemers die nabij beschermde natuurgebieden hun bedrijfsuitvoering hebben. In de paragraaf van economie wordt wel gesproken over een transitie van de landbouw naar meer natuur inclusief model. Tegelijkertijd is maar de vraag of een dergelijke transitie zowel vanuit financieel en ecologisch perspectief wel haalbaar zijn? Tevens focust deze paragraaf zich vooral op de flora kant van het natuur verhaal, maar de fauna kant blijft onderbelicht. Enerzijds is dit logisch aangezien het herstellen van groen ook ten goede komt van dieren.

Anderzijds is een visie over hoe mens en dier samen gebruik kunnen maken van de schaarse natuur noodzakelijk. Dit om de natuur te laten herstellen en groen openbaar te houden voor mensen.

2

Energie Er zijn veel goede punten opgenomen met betrekking tot het verduurzamen en efficiënter omgaan met energie. De gemeente lijkt een strategie toe te passen gericht op een combinatie van maatregelen die de vraag naar energie beperken en schone stroom opwekken. Tevens wordt er nadrukkelijk ingezet om de netcongestie op het elektriciteitsnet te voorkomen om bottlenecks in de energietransitie te voorkomen. Hoewel het algemeen belang baat heeft bij het opwekken van duurzame energie, is het ook een noodzakelijk punt om de CO2 uitstoot te verminderen. Er zal dus ook gekeken moeten worden naar hoe de inwoners die de meeste overlast ervaren op een juiste manier gecompenseerd kunnen worden. Dit, om draagvlak voor, en snelheid in het realiseren door deze maatregelen te waarborgen. Daarnaast, hoewel er grote plannen zijn voor grootschalige opwek, is er niet in de visie opgenomen dat deze opgewekte energie ten bate komt van de inwoners, bijvoorbeeld in de vorm van goedkope stroom.

Loopt de gemeente niet het risico dat het door een overschot aan goedkope energie, aantrekkelijk wordt voor stroom slurpende industrieën om zich te vestigen als een gevolg dat er minder stroom overblijft voor de inwoners van de gemeente? Hoewel het idee om een eis in te stellen dat de lokale gemeenschap minimaal 50% mede-eigenaar is, mogelijk dit risico kan beperken, kan alsnog de situatie ontstaan dat inwoners wel de lasten maar niet de baten ontvangen van de aanleg van zonnevelden en windturbine parken.

Mobiliteit Een goed punt is dat er duidelijk wordt ingezet op het verbeteren van de beperkte opties van het openbaar vervoer om het OV een praktisch alternatief te laten worden voor de auto. Het stimuleren van het STOMP principe en het stimuleren van efficiënte en veilige verkeersstructuur zijn punten die behouden en versterkt moeten worden. Wel een aandachtspunt is dat er vooral wordt ingezet op het realiseren van de BusRapidTransit die de as van Tilburg, Kaatsheuvel, Waalwijk en ’s-Hertogenbosch bedient. Toch moet ook gerealiseerd worden dat dit vooral de kernen bedient gelegen aan de N261. Vooral voor het westelijke gedeelte van de gemeente, een gedeelte dat historisch georiënteerd is op Oosterhout en Breda, is deze weg minder relevant. De gemeente zou beter ook de mogelijkheden of deze BRT ook een vertakking kan krijgen richting Raamsdonk/Raamsdonksveer, die aansluit op de BRT richting Utrecht, kunnen onderzoeken. Er worden in de visie hoge verwachtingen geschept over het terugdringen van de auto en het aanbieden van alternatieven. De ambitie die hiermee geschept lijkt te worden is dat mensen geheel niet meer afhankelijk zijn van de auto. Een realistischer beeld is dat inwoners van de gemeente wel

3

genoodzaakt zijn om één auto te hebben, maar dat een tweede of derde auto door alternatieven niet meer noodzakelijk is. Een volgend punt dat in de mobiliteit paragraaf, evenals in de economie paragraaf, maar beknopt wordt genoemd, is het belang van de strategische ligging van de gemeente langs de A59 en nabijheid van grote Brabantse steden. De verbinding is zowel voor mobiliteit als economisch belang, maar is door overbelasting en overlast ook gelijk de achilleshiel van de gemeente. Het is daarom ook zeker de moeite waard om een visie te creëren hoe deze relatie het beste vorm kan krijgen.

Gezondheid De punten van het stimuleren van een gezonde keuzes door het weghalen van barrières bij ruimtelijke projecten is een positieve ontwikkeling. Ook de aanpak van het streven woongemeenschappen waarbij zorg efficiënter gegeven kan worden, met beperkte arbeidskrachten, zijn aspecten die een mooie ambitie vormen. Wat nog wel mist is de rol hoe de fysieke ruimte zodanig ingericht kan worden dat de werkzaamheden van het verenigingsleven en vrijwilligersnetwerken geoptimaliseerd worden. Dus bijvoorbeeld niet dat deze voorzieningen worden getroffen aan het uiteinde van de kern/wijk.

Wonen Bij wonen wordt de nadruk gelegd op inbreiding en efficiëntie. Dit zijn goede uitgangspunten gezien hiermee de huizenvoorraad toeneemt in de kernen zelf. Daarnaast biedt deze focus op inbreiding genoeg mogelijkheden om de kwaliteit van woningen te verbeteren door meer groen of levensbestendige woningen te realiseren. Tevens zijn de onderzoeksmogelijkheden naar het creëren van woningsplitsing en woningdelen een goede ambitie die op korte termijn al een impact hebben om te voorzien in ambities rondom zorg en wonen. Een aandachtspunt is dat de gemeente het beeld schetst dat ze het merendeel van haar eieren legt in het mandje van inbreiding. Toch moet er ook realistisch gekeken worden naar de woningvraag en dient de gemeente ook te realiseren dat de inbreidingsmogelijkheden beperkt kunnen zijn. Is het daarom ook niet voorstelbaar dat er een meer genuanceerde ambitie geformuleerd moet worden voor zowel inbreiding als uitbreiding? Nu lijkt het dat er voor het uitbreiden van de kernen geen visie en/of strategie is geformuleerd. Daarbij moet benadrukt worden dat er geen punt is opgenomen dat ontwikkelingen niet ten koste mogen gaan van de sociale cohesie van de gemeenschap. Dit is tweezijdig. Enerzijds lijkt er geen ambitie geformuleerd te zijn om huizen te bouwen voor huis zoekenden uit de gemeente zelf. Loopt de

4

gemeente hier niet het risico dat de woningen die gerealiseerd worden, opgekocht worden door kopers van buiten de gemeente, waardoor woningzoekenden alsnog uit de gemeente moeten trekken? Dreigt hier niet dat de gemeente nog meer een forensengemeente wordt, met de erosie van de sociale cohesie als een gevolg. Anderzijds doordat de focus wordt gelegd op de inbreiding binnen het stedelijk gebied, moeten al bestaande locaties gesloopt worden voor nieuwbouw. Er is in het koersdocument geen visie geformuleerd wat er gebeurt met de mensen die hier al wonen. Loopt men hier niet het risico op gentrificatie met als gevolg een erosie van de sociale cohesie en de armsten van onze gemeenschap die geen betaalbare woning kunnen betalen?

Voorzieningen Het is een goed punt dat gekeken wordt om de voorzieningen te koppelen in verbinding met inwoners en organisaties. Hierbij ook kijkende naar de zelfredzaamheid van deze voorzieningen. Een aandachtspunt is dat centra weliswaar een bredere functie krijgen met ook bedrijfsfuncties. Moet hier niet gewaakt worden dat ontmoetingsplekken buiten het werk en wonen worden verdrongen. Het is onverstandig als maatschappelijke en publieke voorzieningen moeten wijken voor commerciële ontwikkelingen. Tegelijkertijd wordt aangestuurd op het koppelen van functies en het centraliseren van voorzieningen. Hoewel dit praktisch zowel kijkende naar het delen van kosten, bestuursleden en vrijwilligers, wenselijk is, moet ook voorkomen worden dat voorzieningen uit de wijken verdwijnen.

Economie Het is een belangrijke ambitie en erkenning dat de economie van belang is voor de algemene welvaart, maar dat deze welvaart ook terugvloeit naar de inwoners. Het private belang moet zich kunnen ontwikkelen, maar niet ten koste van het publieke belang. Daarbij is het ook goed dat wordt ingezet op een diversificatie van het soort economische activiteiten die plaatsvinden binnen de gemeente. Tegelijkertijd lijken er wel verschillende tegenstrijdige ambities geformuleerd te worden in deze paragraaf. Enerzijds wordt er aangestuurd op diversificatie van het soort economische activiteiten, waarbij wordt aangestuurd op kennisintensieve maakindustrie en ambachten naast de bestaande specialisatie in logistiek. Tegelijkertijd lijkt de gemeente ook haar inzet te verdubbelen op deze logistieke specialisatie door bijvoorbeeld het aanleggen van het haventerrein. Anderzijds richt de gemeente zich op het creëren van een kennisintensieve maakindustrie. Tegelijkertijd wordt expliciet de wens uitgesproken dat inwoners van de gemeente werken in de gemeente zelf, waarbij eveneens wordt vermeld dat een groot gedeelte van de gemeente praktisch is

5

geschoold. Zijn hier wel de beoogde nieuwe activiteiten afgestemd op het opleidingsniveau van de inwoners van de gemeente en dus niet dat kennis buiten de gemeente gezocht moet worden?

Erfgoed, cultuur en recreatie Het is een goede zaak dat de gemeente zich inzet voor het behoud van erfgoed en het bevorderen van cultuur en recreatie. De vraag blijft echter wel hoe de gemeente een verbindende noemer wil vinden tussen de uiteenlopende kernen met ieder zijn unieke identiteit.

6