Overzicht raadsvragen en antwoorden versie 2 juli

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Titel

Vraag

Antwoord

1

22-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 2. Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2026 - 2.2 Indexering kosten

Indexering subsidies

In hoeverre zijn we gebonden aan deze methode van indexering voor subsidies berekenen? Kunnen we als Raad er ook voor kiezen om voor de subsidies uit 2025 te bevriezen (0% indexatie) of zelfs een soort trap-op-trap af systematiek instellen wanneer we als gemeente tekorten hebben (negatief indexeren)? Wat zou het financieel effect zijn als we over gaan tot 0% indexeren voor 2026?

De gemeente is niet (juridisch) gebonden aan de huidige methode van indexering. De VNG adviseert gemeenten om bij indexatie vast te houden aan afspraken en CBS-indexcijfers. Echter is het een beleidsmatige keuze die kan worden aangepast zolang dit binnen de eigen verordening past, hiervoor dienen de kaders van de Algemene Subsidieverordening (ASV) en het gemeentelijk subsidiebeleid te worden gewijzigd. De raad kan ervoor kiezen om de indexatie te bevriezen of om een negatieve indexatie toe te passen, mits dit gemotiveerd en transparant wordt vastgelegd in de ASV en het subsidiebeleid én dit vooraf duidelijk wordt gecommuniceerd. Trap-op-trap-af methodiek is complexer aangezien rechtszekerheid en gelijkheidsbeginsel belangrijke kaders zijn. Subsidieontvangers mogen niet willekeurig of zonder duidelijke reden benadeeld worden, ook moet aan (langdurige) subsidiepartners enige bestaanszekerheid worden verschaft. Het financiële effect van het vaststellen van de indexatie op 0% in 2026 is lastig exact te bepalen, omdat de aangevraagde subsidies per jaar verschillen. Naar schatting levert deze maatregel een besparing op van circa € 250.000 tot € 300.000, welke indirect als bezuinigingsopdracht bij de subsidiepartners komt doordat zij te maken hebben met prijsstijgingen.

Ook zijn er enkele partners welke vastgoed huren van de gemeente, het bevriezen van indexatie zal ook hier impact op hebben.

2

22-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 2. Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2026 - 2.2 Indexering kosten

Indexering gemeenschappelijke regelingen

In hoeverre kunnen we voor 2026 (of 2027) een bevriezing van de GR bijdragen Op 27 juni 2024 is door de raad een motie aangenomen over het hanteren van de lokaal inboeken (binnen BBV)? We hebben toch afgesproken dat als wij op 0 0-lijn in begrotingen van gemeenschappelijke regelingen. Zowel de gemeente (of min) staan de GR'en dat ook moeten doen. Waalwijk als de gemeenschappelijke regelingen hebben in de begrotingen 2026 wel rekening gehouden met de nominale ontwikkeling (lonen en prijzen). De gevolgen daarvan moeten wij als gemeente zien te dekken uit extra middelen (“accres") die in de Meicirculaire 2025 zijn opgenomen. Eerder is bij een aantal gemeenschappelijke regelingen in hun kadernota 2026 al bepaald dat zij de nominale ontwikkelingen in hun begroting 2026 zullen verwerken. Per gemeenschappelijke regeling wordt voor de begroting 2026 getoetst of de nullijn (exclusief nominale ontwikkelingen) is gehanteerd. Voor 2027 kan de motie worden aangescherpt door te stellen dat ook nominale ontwikkelingen niet tot hogere bijdragen van gemeente in de begroting 2027 mogen leiden. In feite betekent dat dus wel een bezuinigingstaakstelling voor de gemeenschappelijke regelingen, die ook vooraf door alle deelnemende gemeenten (c.q. de meerderheid daarvan) moet worden vastgelegd.

3

22-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 1. Waar komen we vandaan? - 1.5 Ontwikkeling gemeentefinanciën

Meicirculaire

In hoeverre is het mogelijk om vóór de kadernota een actuele update te Zodra we de definitieve financiële consequenties vanuit meicirculaire in beeld ontvangen over de financiële positie, rekening houdend met de inzichten uit de hebben informeren wij u – zoals u van ons gewend bent - hierover door middel van mei-circulaire? Dit stelt ons in staat om tijdens het debat de kadernota te duiden een Raadsinformatiebrief. Deze brief wordt naar verwachting rond 25 juni met de op basis van de meest recente cijfers en weloverwogen keuzes te maken. We raad gedeeld. verzoeken geen uitgebreide analyse maar een update van het financieel beeld 2026-2029.

27-5-2025

Pagina 1 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Titel

Vraag

Antwoord

4

22-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.2 Mens en samenleving - Samen bouwen aan een verbonden samenleving 4.2.3 Samen Redzaam

Burgerbegroting

We zien dat in 2026 we 25K (N) en in 2027 81K (N) uitlopen in de burgerbegroting. Dat zijn significante bedragen. Gaat het hier om ambtelijke ondersteuning/uren of extra middelen voor initiatieven. Kunt u duiden hoe het komt dat we negatief uitlopen in deze jaren?

Het gaat om ambtelijke ondersteuning. In september 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met het kader Burgerbegroting. De gemeenteraad heeft daarbij de projectkosten, te weten € 300.000, en de projectmiddelen, te weten € 1.000.000, ter beschikking gesteld. Dit vastgestelde kader beschrijft de uitvoering van twee edities Burgerbegroting. De eerste editie in 2025, waarvan de projecten in 2026 worden uitgevoerd. De tweede editie in 2026, waarvan de projecten in 2027 worden uitgevoerd. In totaal moet in 2026 én 2027 1 miljoen euro worden gemonitord. Vanaf het tweede kwartaal in 2024 is gestart met de voorbereidingen. Eind 2026 ontstaat door stijgende loonkosten een tekort van € 25.000 op de begroting van de € 300.000 projectkosten. De gekozen projecten van de tweede editie worden uitgevoerd in 2027 en de eindevaluatie van twee edities Burgerbegroting kan pas in de eerste helft van 2027 vormgegeven worden. We maken op dit moment de inschatting dat voor de monitoring en de evaluatie in 2027 ambtelijke ondersteuning nodig is. Deze ambtelijke ondersteuning kost maximaal € 81.000 boven op het tekort van € 25.000 en betreft de inzet vanaf maart 2027. U leest maximaal. We weten niet hoe goed en snel het uitvoeren van gekozen projecten onderdeel wordt van normale werkzaamheden, daarom stellen we voor om budget voor 2027 te reserveren in onze bestaande middelen.

U kunt ervan op aan dat we u informeren na afloop van de eerste editie van de Burgerbegroting en de uitvoering van de projecten, met geactualiseerd beeld voor inzet van projectkosten. Dit is op zijn vroegst mogelijk in januari/februari 2027. De mogelijke extra lasten kunnen worden gedekt binnen de beschikbare incidentele ruimte op de personeelsstaat van team Beleid Sociaal Domein.

5

27-5-2025

22-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.2 Mens en samenleving - Samen bouwen aan een verbonden samenleving 4.2.4 Onderwijs

Leerlingenvervoer

Kunt u aangeven hoe de kosten van het leerlingenvervoer zich in de afgelopen jaren hebben ontwikkeld en welke reisbewegingen (van-naar) deze leerlingen maken? In hoeverre heeft de gemeente invloed op deze kosten en reisbewegingen?

De kosten voor het leerlingenvervoer zijn de afgelopen jaren gestegen. Deze stijging is met name toe te schrijven aan hogere loonkosten voor chauffeurs, gestegen brandstofprijzen en een toename van het aantal leerlingen dat gebruik maakt van deze voorziening. De groei in het aantal vervoerde leerlingen bedraagt tussen de 0% en 5% per jaar, deze percentages komen grotendeels overeen met de gestegen kosten. De reisbewegingen binnen het leerlingenvervoer betreffen voornamelijk vervoer van leerlingen vanuit de gemeente Waalwijk naar onderwijsinstellingen in de gemeente Tilburg, en in mindere mate naar de gemeente Breda. Dit betreft met name leerlingen die zijn aangewezen op speciaal (basis)onderwijs, dat in Waalwijk zelf slechts beperkt beschikbaar is. De gemeente heeft een wettelijke taak om passend leerlingenvervoer te organiseren. De beleidsruimte is hierin beperkt. Wel wordt, waar mogelijk, met ouders en verzorgers het gesprek gevoerd over alternatieven zoals eigen vervoer of deelname aan groepsvervoer, omdat dit doorgaans kostenefficiënter is. In de praktijk blijkt dit echter vaak niet haalbaar, bijvoorbeeld vanwege de aard van de beperking of de afstand tot de onderwijsinstelling. Ook op de reisbewegingen zelf heeft de gemeente beperkte invloed, aangezien de locatie van het passende onderwijsaanbod hierin bepalend is.

Pagina 2 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Titel

Vraag

6

23-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 1. Waar komen we vandaan? - 1.3 Maatschappelijke, economische en politieke context

Balans

U stelt dat er een spanningsveld bestaat tussen maatschappelijke Die disbalans is er en speelt op verschillende niveaus. Het college heeft de raad verwachtingen en de realisatiekracht van gemeenten. Daarmee suggereert u begin dit jaar ook geïnformeerd over de prioritering en fasering in het fysieke dat er momenteel een disbalans is. Betekent dit dat maatschappelijke domein: https://waalwijk.notubiz.nl/document/15101965/1. “Nee zeggen” tegen verwachtingen, evenals onze eigen politiek-bestuurlijke ambities, te hoog zijn en ambities uit regio, provincie en Rijk is vaak niet de juiste oplossing. Veel van deze dat onze organisatie hier niet aan kan voldoen? Is dat een juiste conclusie? En ambities komen namelijk ook voort uit een maatschappelijke behoefte of opgave, als dat zo is, moeten we dan streven naar meer balans door onze ambities te ook in Waalwijk. Daarnaast bieden deze ambities ook mogelijkheden om matigen, uit te stellen of vaker (bestuurlijk ongehoorzaam) "nee" te zeggen Waalwijkse ambities te realiseren. Het college kiest daarom voor een tegen bepaalde Rijk-, Provinciale- of Regio-ambities? Of moeten we juist meer gebalanceerde aanpak, waarbij de inhoudelijke opgave en het belang en de investeren in onze organisatie en zorgen dat de basis op orde komt? meerwaarde voor inwoners uit de gemeente voorop staat.

Om dat op de goede manier te kunnen blijven doen, zijn verdere investeringen in de organisatie in de toekomst nodig. Daarbij speelt echter wel mee dat door de krapte op de arbeidsmarkt en beperkte financiële middelen, deze investeringen niet altijd direct realiseren zijn. Tegelijkertijd betekent het helaas soms ook dat er geprioriteerd moet worden en eerlijk gecommuniceerd moet worden naar inwoners, ondernemers of verenigingen dat die prioritering en fasering van projecten nodig is.

Antwoord

7

23-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 1. Waar komen we vandaan? - 1.3 Maatschappelijke, economische en politieke context

Weerbaarheid

In hoeverre zijn we als gemeente bereid om bij te dragen aan de weerbaarheid van onze samenleving in de huidige (geo)politieke context, bijvoorbeeld door defensie of defensiegerelateerde bedrijven meer ruimte te geven binnen onze gemeente?

Als gemeente erkennen we onze verantwoordelijkheid als het gaat om de weerbaarheid van onze samenleving in de huidige (geo)politieke context. Daarin pakken we onze rol. Door de brede planologische mogelijkheden van onze bedrijventerreinen in het algemeen en op Haven specifiek kunnen defensiegerelateerde bedrijven zich hier vestigen. Mochten er vanuit Defensie verzoeken komen die niet binnen de planologische mogelijkheden passen dan bekijken we op de Intaketafel (net als ieder verzoek) of en hoe we het verzoek toch mogelijk kunnen maken. Voor de groeiende behoefte aan oefengebieden, benoemd in het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie, is er overleg met Defensie om ruimte te bieden zonder dat daarbij onze andere belangen onevenredig in het gedrang komen. Hierbij trekken we op met buurgemeenten en de provincie. We zijn al meerdere jaren met defensie in gesprek over hoe we de belangen van defensie en van onze gemeente goed met elkaar kunnen verenigen, bijvoorbeeld bij het windpark Buitenpolders. Deze gesprekken zijn tot op heden constructief.

8

23-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 1. Waar komen we vandaan? - 1.4 Investeringen

Gewetensvraag

Stel dat u als college hypothetisch niet te maken heeft met een "ravijn", maar met een "Grand Canyon" – bijvoorbeeld een structureel tekort van -7 tot 10 miljoen. Welke investeringen beschouwt u dan als must haves en welke als nice to haves? En gaat u in zo'n situatie voor stevige investerings- en ambitieuze keuzes, of kiest u andere maatregelen?

9

23-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 2. Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2026 - 2.2 Indexering kosten

Subsidiebeleid

Op 22 juni 2023 heeft de raad van de gemeente Waalwijk het Het college is voornemens het huidige subsidiebeleid (niet zijnde de Algemene rekenkamerrapport 'Tussen subsidie en markt' behandeld en de aanbevelingen Subsidieverordening) te herijken en is reeds gestart met de voorbereidingen overgenomen. In hoeverre zijn deze aanbevelingen inmiddels daartoe. De herijking vindt plaats door de gefaseerde implementatie van het geïmplementeerd, en is hierover al informatie verstrekt? Is het college nog principe van impactgericht subsidiëren. Dit proces is momenteel nog in uitvoering. steeds voornemens om in 2026 het huidige subsidiebeleid (niet zijnde ASV) Met deze aanpak wordt invulling gegeven aan twee belangrijke aanbevelingen uit maatschappelijk en impactgericht te herijken? het rekenkamerrapport ‘Tussen subsidie en markt’: enerzijds het creëren van aanvullende ruimte voor initiatieven die onder de huidige subsidieregeling buiten de regeling vallen, en anderzijds het (verder) ontwikkelen van objectieve criteria voor subsidietoekenning. Deze herziening is noodzakelijk omdat wordt toegewerkt naar een nieuw subsidiebeleid waarin niet langer bestaande subsidiepartners expliciet worden benoemd, maar waarin aansluiting bij maatschappelijke doelstellingen centraal staat. Hierdoor ontstaat meer beleidsruimte voor nieuwe initiatieven die bijdragen aan de gewenste maatschappelijke impact.

27-5-2025

Het is lastig om te reageren op hypothetische vragen. De luxe van ‘nice to haves’ is er eigenlijk niet meer. Investeringen die het college voorstelt zijn in de basis allemaal noodzakelijk om de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van Waspik, Sprang-Capelle en Waalwijk te behouden of te vergroten en onze strategische positie als middelgrote stad te behouden. Daarom worden – ondanks de financiële krapte – nog steeds investeringsvoorstellen gedaan. Om deze te kunnen financieren, komt het college met een gewogen voorstel aan dekkingsmiddelen, met bezuinigingen, verplaatsing van kosten naar gebruikers en generieke maatregelen om meer middelen op te halen. Dit heeft natuurlijk niet de voorkeur, maar is volgens het college gezien de maatschappelijke opgave noodzakelijk.

Pagina 3 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Titel

Vraag

Antwoord

10

23-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 2. Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2026 - 2.3 Indexering tarieven en rechten

Indexering tarieven en rechten

Is het technische mogelijk om ervoor te kiezen om de 2,2% los te laten en hier een hoger dan wel lager percentage voor te kiezen? Is het mogelijk om financieel een indicatie te krijgen van de opbrengsten dan wel niet tekorten bij een indexatie van 5% en een indexatie van 0%?

"Technisch is het mogelijk. Wel wijken we hiermee af van onze financiële gedragslijn. Wel zijn er enkele ombuigingsvoorstellen zoals extra opbrengst correctie areaaluitbreiding, verhogen kostendekkendheid begraafplaatsen, verhogen verblijfsbelasting en daarnaast de extra stijging van 5% OZB om noodzakelijke investeringen te doen en de bestaande doelstellingen te realiseren. Onderstaande tabel geeft een indicatie van de geraamde opbrengsten 2026 op basis van de begroting 2025, zie onderstaande link. Afval en rioolheffingen betreft een gesloten circuit, extra verhoging resulteert in verhoging van de voorziening. https://waalwijk.begrotingsapp.nl/begroting-2025/programma/paragraaf-1-lokaleheffingen#onderdeel-3723400-lokale-heffingen "

11

24-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 2. Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2026 - 2.6 Indicatieve lastendruk

OZB berekening

Kunt u verklaren/ berekening geven waarom in 2026 de OZB met 9% (8,95%) stijgt in plaats van 5%.

In de stijging van afgerond 9% zit naast de (extra) OZB-verhoging van 5% en de reguliere verhoging van 2,2% ook de verhoging zoals die is opgenomen bij de ombuigingen, nl: de correctie met terugwerkende kracht areaaluitbreiding van € 300.000.

12

24-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 2. Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2026 - 2.3 Indexering tarieven en rechten

Verblijfsbelasting

In hoeverre kunnen we bij de verblijfsbelasting de tarieven gelijk trekken, en wat Er is geen wettelijke beperking op het tarief voor verblijfsbelasting. De raad heeft zou het opleveren als we ‘beroeps en bedrijfsmatig’ tarief ook op bv. € 2,13 hierin vrijheid om een keuze te maken. Dit kan worden aangepast bij de zetten (minimum) of zelfs hoger (bv. € 3,50). In hoeverre kan dat kwaad en wat vaststelling van de verordeningen, einde 2025. Er zijn voor- en nadelen voor het gaat ons dat per jaar opleveren? verhogen van tarieven of het aanpassen van tarieven. Het gelijktrekken van de tarieven naar €2,13 en beide tarieven daarna 10% verhogen leidt tot een extra opbrengst van ongeveer €220.000. (dit betekent een stijging van 60% voor het tarief van bedrijfsmatige werkzaamheden). Op het moment dat het lagere tarief voor bedrijfsmatige werkzaamheden gelijkgetrokken wordt met een hotelovernachting kan de consequentie zijn dat verblijfsbelasting wordt vermeden doordat meer mensen zich definitief inschrijven in de gemeente. Dit betekent minder inkomsten op verblijfsbelasting, maar een groter aantal inwoners voor de gemeente en daarmee een hogere bijdrage uit het gemeentefonds. Wat de exacte financiële gevolgen hiervan zijn is niet zeker te stellen en er is een hoge mate van onzekerheid over de gevolgen.

Het is wel raadzaam om het tarief in verhouding te laten zijn met omliggende gemeenten. Zo heeft de gemeente Heusden een tarief van €2,10, de gemeente Loon op Zand €2,56 en de gemeente Vught €2,07 voor een hotelovernachting. Voor campings hanteren zij respectievelijk €1,10, €1,12 en €1,81. Waalwijk hanteert voor beide 1 tarief. In de provincie zijn het met name de grote steden die een tarief hanteren van meer dan €3,00. Het is niet inzichtelijk of er bij andere gemeenten andere tarieven voor verblijfsbelasting in het kader van bedrijfsmatige werkzaamheden wordt gehanteerd. (bron: https://coelo.nl/atlas-lokale-lasten2025/interactieve-kaarten-2025/atlas-gemeenten-2025/)

27-5-2025

Pagina 4 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Titel

Vraag

13

28-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 3. Actualiseren begrotingspositie - 3.8 Verhogen inkomsten

Verhoging inkomsten

Mijns inziens moeten we trots zijn dat Waalwijk zich in deze positie bevindt—dat We hebben stevige ambities geformuleerd om in de gemeente een aantrekkelijke we de lasten van onze hoge ambities zelf kunnen bekostigen en deze niet leefomgeving te houden voor onze inwoners, met onder meer goede scholen, afschuiven op de inwoners door middel van exorbitante OZB-verhogingen of voldoende sportvoorzieningen, een stevig vangnet en een passend andere heffingen. Het narratief dat 90% tot 95% van de andere gemeenten woningbouwaanbod. Het is de afgelopen jaren gelukt om fors te investeren en gemiddeld hogere lasten hebben en wij dus zouden moeten volgen, snijdt geen tegelijkertijd inderdaad een van de goedkoopste gemeenten van Nederland te hout. Iedere gemeente maakt mijns inziens lokale keuzes, en iedere context is blijven. Met name door de vele grondverkopen die incidenteel ruimte gaven. We anders. Een verhoging van de lokale lasten moet dan ook altijd gericht zijn op constateren echter dat deze inkomstenbron weg gaat vallen. We zoeken in deze een specifiek doel of een duidelijke ambitie en niet als structurele sluitpost voor Kadernota naar een balans waarin we tegelijkertijd noodzakelijke investeringen de begroting.

Het moet tijdelijk én verklaarbaar zijn richting inwoners—waarom blijven doen en ambities realiseren, terwijl we ook verstandig financieel beleid vragen we de komende tijd meer van hen? voeren. Hierbij hanteren we het uitgangspunt structurele uitgaven dekken door structurele inkomsten. De OZB is een structureel én algemeen dekkingsmiddel. Kunt u als college concreet en specifiek aangeven waarom we de OZB met 5% Het koppelen van specifieke investeringen aan een specifieke dekking vanuit de (cumulatief 9%) verhogen en wat onze inwoners daarvoor terugkrijgen? Kunnen gedachte dat voor een bepaalde investering een extra OZB wordt gevraagd is naar deze OZB-middelen dan ook direct aan dit doel en/of deze ambitie gekoppeld onze mening niet zonder meer logisch. Feitelijk is de OZB (stijging), naast de worden, zodat we hiervoor een duidelijke dekking kunnen inregelen? algemene uitkering, een dekkingsmiddel voor heel veel (nieuwe) gemeentelijke doelen/ activiteiten die (extra) geld vragen. Niet alleen de onderdelen die nu zijn opgenomen in deze kadernota.

14

28-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 3. Actualiseren begrotingspositie - 3.9 Conclusies financieel beeld 2026-2029

Financieel beeld

Tussen het verhogen van belastingen en lage lasten zit nog een hele wereld van nuances. Mijns inziens (zie vorige opmerking) is het goed uitlegbaar waarom we voor bepaalde collectieve doelen of ambities we de lasten tijdelijk (en gericht) verhogen. Wanneer we uitkomen dat onze voorzieningen in stand gehouden moeten worden (bv eenmalige investering in nieuwe kleedkamers, transformatiemiddelen voor sociaal domein etc.) dan is dat een uitlegbare verhoging. Het is niet uitlegbaar dat de OZB structureel verhoogd wordt om ruimte te creëren om toekomstige politiek-bestuurlijke (prestige)projecten te financieren/subsidiëren. In hoeverre kunnen we richting de begroting een duidelijke OZB doelfinanciering inrichten waar we ook als politiek (maar bv ook de inwoners) op kunnen sturen?

15

28-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - Algemene toelichting

Drie perspectieven

Zijn de drie perspectieven hiërarchisch opgesomd (1 prioritair ect.) of De drie perspectieven en de volgorde volgen uit het Ruimtelijk Voorstel Brabant. Het college volgt deze volgorde en heeft geen hiërarchie aangebracht. zijn ze volgens het college gelijkwaardig. Indien de opsomming hiërarchisch is dan is mijns inziens een omgekeerde volgorde van toepassing.

16

28-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.1 Binnenstad

Investeringskrediet parkeergarage de Els

Waarom staat bij het investeringskrediet parkeergarage de Els een PM post? Als je ongeveer 9-12mio verwacht over zeg 40 jaar (met rente 1,5-2,0%) dan kan je hier toch een indicatie per jaar geven va. 2026 (ca. €417.000 €487.000). Dat kan je toch nu of in 2027 ev. al inboeken? Is dat niet realistischer dan een PM-post?

17

28-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.2 Woningbouw

Erfpacht

We willen inzetten op woningbouw in alle kernen maar moeten ook constateren Wij erkennen dat de stijgende kosten voor een woning een uitdaging vormen voor dat woningbouw duurder wordt en de gronden ook niet veel goedkoper. de realisatie van betaalbare woningen, met name voor starters en sociale Betaalbaar bouwen staat onder druk mede door de 30% norm voor sociale woningbouw. De 30%-norm voor sociale woningbouw legt extra druk op de woningbouw. Het is niet de optie die mij het meest aanspreekt, maar in haalbaarheid van projecten. hoeverre kunnen we de kosten voor woningen (starters etc) verkleinen door te Erfpacht kan een mogelijke oplossing bieden om instapkosten voor kopers te gaan werken met erfpacht. Hierdoor genereren we als gemeente een constante verlagen en tegelijkertijd een structurele inkomstenstroom voor de gemeente te stroom aan inkomsten, behouden we het eigendom op de gronden en kunnen genereren. we mogelijk met projectontwikkelaars beter tot een goede differentiatie komen. In hoeverre is hier al naar gekeken of onderzoek naar gedaan - en zo niet Op dit moment is binnen de gemeente nog geen diepgaand onderzoek gedaan kunnen we hier naar kijken? naar de toepassing van erfpacht in onze woningbouwstrategie.

In de Nota Grondbeleid 2025-2030 is de uitgifte in de vorm van erfpacht, in tegenstelling tot hetgeen in de Nota Grondbeleid 2019-2024 stond, ook een van de mogelijke uitgiftevormen. Hierdoor ontstaat meer wel ruimte voor deze uitgiftevorm. Het college is voornemens om, indien de situatie zich voordoet, een verkenning van de mogelijkheden die bijdragen aan een betere betaalbaarheid van woningen uit te voeren, eventueel samen met volkshuisvestingspartners.

27-5-2025

Antwoord

Zie antwoord op vraag 13

Het genoemde investeringskrediet bestaat uit meer onderdelen dan alleen de opstal. Dit gaat o.a. ook over installaties (gekoppeld aan de bouw), maar ook installaties die gekoppeld zijn aan het parkeersysteem. Deze volgen uit het ontwerp en de onderliggende raming. Een groot deel van de dekking volgt uit de parkeerexploitatie zelf. De kapitaallast is dus ook niet direct een extra last op de begroting. Dit wordt het komende jaar nader uitgewerkt. Op het moment dat een investeringsvoorstel aan de raad gedaan wordt, maken we deze effecten inzichtelijk. Om op dat moment onduidelijkheid te voorkomen, is voor nu gekozen om PM-posten aan te houden.

Pagina 5 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Titel

Vraag

Antwoord

18

28-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.3 Mobiliteit en wegen (onderhoud)

Onderhoudsniveau openbare ruimte

Onderhoudskwaliteit verlagen van de openbare ruimte kan flink wat sacherijn geven in de samenleving en het leefbaar maken van onze wijken en buurten niet bevorderen. De afgelopen jaren hebben we al gezien dat de onderhoudskwaliteit in de openbare ruimte als laag was. Kan het college aangeven wat het niveau van onderhoud op dit moment is (A+ tm D niveau) per wijk? en waar men ruimte ziet om te verlagen?

Op dit moment hanteren we de volgende onderhoudszonering: centrumgebieden en begraafplaatsen worden intensief onderhouden, woonwijken en bedrijventerreinen normaal, en het buitengebied extensief. Dit komt globaal overeen met beeldkwaliteitsniveaus A, B en C. Niet alle onderdelen van de openbare ruimte worden hierop gestuurd; sommige volgen vaste frequenties (bijv. 1–2 keer per jaar) of worden waarde gestuurd, zoals “maaien bij >30 cm”. Voor de communicatie gebruiken we meestal de letters A, B en C. We onderzoeken bezuinigingsmogelijkheden in álle typen posten, niet alleen in beeldkwaliteit. Dit onderzoek is dit jaar gereed.

19

28-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.3 Mobiliteit en wegen (onderhoud)

Monitoring fietsparkeren

Wat gaat we doen bij monitoring fietsparkeren? Graag een korte toelichting wat Om goed te kunnen monitoren is inzicht nodig in o.a. de bestaande parkeerdruk op men hier wil gaan doen en wat men wil bereiken met deze monitoring. tal van extra locaties (centrum en bushaltes worden bijvoorbeeld reeds geteld). Denk daarbij aan sportlocaties, overige winkelcentra en een leisurelocatie als het Lido. Met behulp van structurele monitoring (parkeerdruk, klantervaring, etc.) kan adequaat worden gestuurd op het nemen van de juiste maatregelen. Op deze manier weten we waar we welke fietsparkeervoorziening moeten maken en met welke prioriteit.

20

28-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.3 Mobiliteit en wegen (onderhoud)

mensgerichte verkeersveiligheid

Waar moet ik hieraan denken? Is dat het inzetten van observanten zoals we recent zien op de kruising Putstraat, Grotestraat, Groenstraat?

21

28-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.3 Mobiliteit en wegen (onderhoud)

Geluidswal

In hoeverre hebben we al zicht op de kosten die we moeten maken inzake de Momenteel wordt er gewerkt aan een programma van eisen, inrichtingsplan en alternatieve versie van een geluidsmuur/wal? Is deze al ingeboekt en definitief? een kostenraming voor de houtwal. Zodra het plan gereed is er zicht op de kosten. In de kadernota van 2025 is deze wel opgenomen va. 2026 een kapitaallast van 28K per jaar (500K aan kosten houtwallen).

22

28-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.4 Economie

Routestructuren

Wat gaat er concreet gebeuren als we niet investeren in deze routestructuren? Het klinkt als een nice2have waarbij de impact op onze inwoners nihil is. Is het niet een optie om enkele routes af te stoten en het daardoor wel betaalbaar blijft? Zijn er ook andere financieringsmogelijkheden die we zelf of als regio hiervoor kunnen aanboren.

Er is geen optie om ‘half’ mee te doen en je kunt geen ‘routes’ afstoten, het is een heel netwerk. Het knooppuntennetwerk (vanuit het Routebureau) ligt dan ook niet alleen in de regio Hart van Brabant, dit ligt ook in de provincie Noord-Brabant en verder. Inwoners kunnen vanuit huis vertrekken en knooppunten aandoen en op deze manier hun eigen route maken. Naast inwoners is dit een handig en bekend netwerk voor bezoekers en toeristen. Vanuit de regio Hart van Brabant zijn er geen financieringsmogelijkheden beschikbaar, de kosten liggen bij iedere gemeente zelf. Als we niet mee gaan in de verhoging, dan betekent dit voor ons dat het netwerk niet op orde gehouden kan worden en dat alles verloren gaat.

23

29-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 1. Waar komen we vandaan? - 1.5 Ontwikkeling gemeentefinanciën

Meicirculaire dd. 28 mei 2025

De meicirculaire is op 28 mei jl. gepubliceerd.

Zodra we de definitieve financiële consequenties vanuit meicirculaire in beeld hebben informeren wij u – zoals u van ons gewend bent - hierover door middel van een Raadsinformatiebrief. Deze brief wordt naar verwachting rond 25 juni met de raad gedeeld.

24

31-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.4 Economie

Wolluk your future (Stop the Braindrain)

Hebben we vooraf succescriteria en een evaluatiemoment vastgesteld voor 'Wolluk Your Future – Stop the Braindrain'? Kunnen we concreet aantonen dat we talent daadwerkelijk terug kunnen laten keren naar Waalwijk na hun studietijd (HBO/Universiteit)? Hebben we hier al inzicht in, of verwachten we dat we hier een duidelijk beeld van kunnen krijgen? Het zou zonde zijn als het een beleids-/bestuurambitie is en blijft, het moet ook aantoonbaar effect en impact hebben.

Wolluk Your Future (voorheen Stop the Braindrain) is een langetermijninvestering in het versterken van de band tussen jongeren en Waalwijk. Hoewel het directe effect op terugkeer na hun studie lastig meetbaar is, ervaren deelnemers het project als positief en vergroot het hun beeld van kansen in de regio. We willen jongeren inspireren én informeren: hen iets leren over de verscheidenheid aan beroepen en bedrijven, en hen laten kennismaken met de brede economische en maatschappelijke diversiteit die Waalwijk te bieden heeft. Het sluit aan bij onze strategische keuze om een ‘Comeback City’ te zijn, waarin onderwijs, bedrijfsleven en overheid samen optrekken.

27-5-2025

Onder mensgerichte verkeersveiligheid verstaan we een gedragsgerichte aanpak op het thema verkeersveiligheid. We constateren met elkaar in de regio HvB dat in 90% van de verkeersongevallen menselijk gedrag de oorzaak is. Met behulp van deze middelen dragen we daarom bij aan verkeerseducatie op scholen, fietsvaardigheidstrainingen, maar bijvoorbeeld ook aan verkeersveiligheid campagnes.

Pagina 6 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Titel

Vraag

Antwoord

25

31-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.5 Klimaatrobuust en klimaatadaptief

Natura 2000

Buiten de EVZ Eendennest zitten we als Waalwijk ingeklemd tussen N2000 gebieden. Kunt u aangeven hoeveel bijdragen er van ons als gemeenten verwacht worden (of al zijn gedaan) inzake N2000-plannen. Leveren we personele capaciteit (uren) of alleen een financiële bijdrage? En waar wordt dit uit bekostigd (gedekt)?

Als gemeente leveren we een bijdrage aan de Natura 2000-plannen in de vorm van een Groenblauwe Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) voor twee gebieden: GGA Westelijke Langstraat (WL) en GGA Loonse en Drunense Duinen (LDD). Dat doen wij in de vorm van capaciteit, geld en grond op de volgende wijze: • Capaciteit WL en LDD: circa 1 dag per week. • Financiële middelen voor recreatievoorzieningen (borden, routes) en mobiliteitsmaatregelen (parkeerplaatsen, oversteekplaatsen) in de WL. Hierbij gaat het om een bedrag van € 100.000,- dat beschikbaar is gesteld op basis van de begroting 2025. • Financiële middelen zoals nu voorgesteld in de Kadernota voor WL: het realiseren van een Ecologische Verbindingszone naar natuurgebied Eendenest en onderhoud van recreatieve voorzieningen. Het plan voor EVZ Eendenest zien we dus als bijdrage aan de GGA Westelijke Langstraat. • We beschikken over de mogelijkheid om gronden in te zetten als ruilmiddel ten behoeve van de GGA’s. Gezien de boekwaarde van deze gronden en de minimaal te ontvangen marktwaarde, leidt dit niet tot een financieel nadeel voor de gemeente. Voordat tot inzet wordt overgegaan, dient zorgvuldig te worden afgewogen welk doel hiermee wordt nagestreefd en hoe dit zich verhoudt tot andere lopende of te verwachten ruimtelijke ontwikkelingen. • Op dit moment is de ontwikkeling van de gebiedsvisies voor de GGA's nog lopende.

Mogelijk volgen daaruit nog andere bijdragen uit.

26

31-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Enexis Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.6 Energieen grondstoffentransitie

In het BD stond laatst het artikel: Overbelast electriciteitsnet zorgt voor Voor de energietransitie in gemeente Waalwijk en de energie-ambities die we als vertraging van tientallen projecten in Den Bosch, zoals Lage Diezenbrug. Er zijn gemeente hebben, heeft de vertraging bij Enexis op het realiseren van ook andere gemeenten waar projecten uit de planning worden gehaald. In netaansluitingen in de gebouwde omgeving vooralsnog nog geen direct effect. Wel hoeverre is dat in Waalwijk ook het geval en wat heeft dat tot effect voor onze is er een wachtlijst voor grootverbruikaansluitingen voor bijvoorbeeld bedrijven en energie-ambities? maatschappelijke instellingen. Voor de aanpak van netcongestie werken we zowel lokaal als regionaal (via de REKS Hart van Brabant) samen met Enexis en Tennet. Daarbij kijken we naar hoe we energieprojecten zo in kunnen richten dat zij netcongestie verzachten of verhelpen.

27

31-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.7 Vastgoed

“Er volgt nog een raadsvoorstel over de verduurzaming van de gebouwen van

Tavenu en Kunstencentrum

het Kunstencentrum en de Tavenu”, waarom zijn hier geen PM posten voor opgenomen aangezien hier blijkbaar wel middelen voor gevraagd gaan worden

De cofinanciering ten aanzien van de verduurzaming bij het Kunstencentrum en de Tavenu worden zijn voorzien in de begrotingspost “cofinanciering DUMAVA”. Hiervoor volgt in 2026 een raadsvoorstel. Dit betreft een andere post dan de bijdrage onderhoudsvoorziening.

binnenkort (of staan deze onder verhogen dotatie aan onderhoudsvergoeding Vastgoed)?

28

27-5-2025

31-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.8 Omgevingswet

Omgevingswet

Worden de huidige (en toekomstige kosten) alleen voor inhuur van expertise De huidige kosten worden voornamelijk ingezet aan specifieke opdrachten aan ingezet en hoe borgen we intern deze kennis en kunde (institutioneel bureaus (omgevingsvisie en omgevingsplan). De komende jaren zal inhuur geheugen) de komende jaren? Kunt u ook aangeven hoeveel (meer) we onvermijdelijk zijn om de going concern werkzaamheden voort te laten gaan naast hebben uitgegeven aan de omgevingswet dan was voorzien? en krijgen we voor het werken aan het omgevingsplan. Bij de start van de Omgevingswet is een deze meerkosten ook meer middelen vanuit het Rijk? (in de zin van ‘meer taken eerste inschatting gemaakt van de kosten. Toen wetende dat dit gedurende het is meer knakken’) proces bijgesteld en aangevuld zou moet worden. Dit zoals nu ook het geval is. Vanuit het rijk zijn middelen beschikbaar gesteld maar deze middelen zijn niet voldoende voor de transitie.

Pagina 7 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

29

31-5-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.1 Vitale stad Stikstof Samen werken aan een aantrekkelijke leefomgeving - 4.1.9 Stikstof

Titel

Vraag

Antwoord

Is het belasten via een anterieure overeenkomst niet te laat? Tijdens de De kosten voor een voorbeoordeling (een uitspraak op een voorbeoordeling maken we vermoedelijk al kosten voor personeel, onderzoek principeverzoek) worden in rekening gebracht bij de aanvrager door het en juridische zaken. Kunt u per project aangeven welk percentage van de heffen van leges. Als dit een principeverzoek betreft die afwijkt van het kosten wordt doorbelast op basis van ambtelijke inzet en uren? Is het daarnaast geldende Omgevingsplan, is het gebruikelijk dat de gemeente de mogelijk om bij de aanvraag of melding een realistisch vast bedrag in rekening daarmee gemoeide kosten vervolgens verhaalt via een anterieure te brengen, bijvoorbeeld op basis van vierkante meters of een vergelijkbare overeenkomst. Een risico hierbij is dat een initiatiefnemer uiteindelijk maatstaf? Ook zou een maximale periode voor de voorbeoordeling (bijvoorbeeld X aantal uur of drie maanden) kunnen helpen om gemeentelijke afziet van het indienen van een formele aanvraag, waardoor geen kosten te beperken. Mijns inziens belasten we zoveel mogelijk onze ambtelijke anterieure overeenkomst tot stand komt en de reeds gemaakte kosten inzet door, zodat we ons verdienvermogen verbeteren. Het is daarbij essentieel niet kunnen worden verhaald via een exploitatiebijdrage.

dat we als gemeente ook daadwerkelijk leveren en voldoende capaciteit Om dit risico te beperken, is het voornemen om bij een positief hebben. Kunnen we dat? ontvangen initiatief een voorovereenkomst te sluiten. Deze

voorovereenkomst maakt het mogelijk om de kosten die worden gemaakt in de aanloop naar de anterieure overeenkomst alsnog te verhalen. Naar verwachting zal hiervoor een vast bedrag per woning of object worden gehanteerd. De exacte uitwerking hiervan is momenteel in voorbereiding. Bij facilitaire projecten worden alle gemaakte kosten rechtstreeks aan het betreffende project toegerekend. In beginsel is het uitgangspunt dat 100% van deze kosten wordt doorbelast aan de initiatiefnemer. Omdat de anterieure overeenkomst doorgaans aan het begin van het project wordt gesloten en de exploitatiebijdrage op dat moment wordt vastgesteld, bestaat de mogelijkheid dat de werkelijke kosten hoger uitvallen dan geraamd. In dat geval ontstaat een financieel tekort. Omgekeerd kan het ook voorkomen dat de uiteindelijke kosten lager zijn dan de ontvangen bijdrage, wat resulteert in een meevaller. Aangezien de exploitatiebijdrage gebaseerd is op een inschatting, zullen dergelijke afwijkingen altijd mogelijk blijven. Ons streven is om het totaalresultaat van de facilitaire projecten per saldo budgetneutraal te laten zijn.

30

2-6-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.2 Mens en samenleving - Samen bouwen aan een verbonden samenleving Algemene toelichting

31

2-6-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 5. Reserves - 5.2 Algemene Reserve - Algemene Algemene reserve reserve

U geeft aan dat er binnen de AR nog 7,6 mio vrije ruimte is. In hoeverre kunnen De vrije ruimte in de algemene reserve is eigen vermogen en geen feitelijk geld. we deze vrije ruimte inzetten om onze schuldpositie te verminderen? Vanuit de vrije ruimte van de AR kunnen dan ook geen geldleningen afgelost worden.

32

2-6-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 5. Reserves - 5.2 Algemene Reserve - Algemene AR ruimte reserve

In de begroting zitten nog best wel wat PM posten verscholen. Is het juist te concluderen dat de vrije ruimte in de AR door deze PM posten in werkelijkheid veel kleiner is dan 7,6 mio en dat we hierdoor ook niet in de (financiële) positie verkeren om de AR verder te belasten mede gelet op deze onzekerheden (en risico’s)?

27-5-2025

Sociale cohesie vs -media

We streven eigenlijk naar meer sociale cohesie, maar zien mede doordat we steeds minder intensief face-to-face contacten hebben door sociale media juist het tegenovergestelde met depressies en andere mentale gezondheidsproblemen tot gevolg. Moet we als gemeente niet steviger sturen op deze ontwikkeling in het sociaal domein en ouders, scholen, sportverenigingen en bedrijven en kinderen/jongeren bewuster maken van de destructieve aard van sociale media op jonge leeftijd (en sociaal-emotionele gevolgen voor later). Moeten we in plaats van zorg niet meer inzetten op ouderen opvoedondersteuning en plaatsen bepaalde plaatsen aanwijzen als Smartphone vrije zones?

Binnen het sociaal domein zetten we in op collectief en selectief preventief aanbod gericht op o.a. de genoemde verleidingen, te denken aan collectieve workshops gericht op ouders, professionals en leerlingen i.s.m. onze partners (zoals De Langstraat Academie met ‘digitale verleidingen’, ‘Feel fine online’ van Marloeszie en de inzet van een Go Healthy regisseur bij de sportverenigingen). We voeren een integrale aanpak met partners, jongeren en hun ouders. Vanuit de Koers Samen Redzaam ligt de nadruk op systemisch werken met daarin specifieke aandacht voor de ouders, zoals preventieve en indicatievrije opvoedondersteuning door o.a. Schoolmaatschappelijk Ondersteuners en opvoedondersteuners van ContourdeTwern. We herkennen het spanningsveld en zetten daarom breed in op bewustwording en ontmoeten.

Als de genoemde PM posten in de begroting omgezet worden in € dan betekent dit in eerste instantie dat er gezocht moet worden naar structurele dekking binnen de begroting. De algemene reserve wordt in principe alleen ingezet als incidentele dekking.

Pagina 8 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Vraag

Antwoord

33

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota 2026 - 1. Waar komen we vandaan? - 1.2 Koerswijziging Koerswijziging 2020

Titel

Belangrijk onderdeel van de nieuwe koers is dat de gemeente als lokale overheid (meer) regie neemt op een aantal grote vraagstukken van deze tijd. Welke grote vraagstukken zijn dat, noem de 5 meest belangrijke?

Deze opgaven hebben we benoemd in de inleiding. Deze opgaven zijn zo met elkaar verweven dat het terugbrengen tot een top vijf niet goed mogelijk is. Voorbeeld: een grote opgave is het zorgen voor voldoende (betaalbare) woningen. Deze opgave is één op één verbonden met het stikstofvraagstuk. Die maakt onderdeel uit van een andere grote opgave: toekomstperspectief voor de landbouw. Deze kan dan weer niet los gezien worden van de klimaatopgave, omdat het ook nadrukkelijk samenhangt met de vraag hoe we omgaan met onze waterhuishouding. Een ander voorbeeld is de samenhang tussen vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt en het beschikbaar houden van voldoende passende zorg. Kern van deze opgaven is dat ze complex zijn en vaak direct, soms minder direct, met elkaar verbonden zijn. We nemen regie omdat we als gemeente eerste overheid zijn, dichtbij onze inwoners. Dit is ook in lijn met de verenigingsstrategie van de VNG.

34

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota 2026 - 1. Waar komen we vandaan? - 1.3 Maatschappelijke, economische en politieke context

Maatschappelijke, economische en politieke context

Covid speelde in 2020/2021, Inval Oekraïne speelde in 2022. Hoewel de oorlog nog steeds gaande is, waren de prijseffecten meest voelbaar in 2022. We spreken nu over de kadernota 2026. Moeten we wel zover in het verleden blijven hangen om negatieve begrotingseffecten te verwerken?

Dit zijn grote disrupties uit de recente geschiedenis. Ze staan in de inleiding omdat ze nog steeds relevant zijn. Kern van deze disrupties is dat ze maatschappelijke, economische, financiële gevolgen hebben voor vandaag en morgen. Je kunt niet bepalen waar je heen gaat, zonder te kijken waar je vandaan komt. Deze grote disrupties verklaren ontwikkelingen en sturen daardoor op de keuzes die we als colleges voorstellen. Denk daarbij onder andere aan de effecten van deze disrupties op het vertrouwen in de overheid en maatschappelijke onrust. Daarnaast spelen prijseffecten nog steeds een rol.

35

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota 2026 - 1. Waar komen we vandaan? - 1.4 Investeringen

Insteekhaven

Wanneer hebben we de laatste 3 kwartaalupdates ontvangen over de insteekhaven?

Deze zijn opgenomen in de financiële rapportages die naar de raad zijn verzonden: Voorjaarsbericht 2025 Najaarsbericht 2024 Voorjaarsbericht 2024

Deze zijn te vinden op : https://waalwijk.begrotingsapp.nl/

36

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota 2026 - 1. Waar komen we vandaan? - 1.5 Ontwikkeling gemeentefinanciën

Gevolgen van de meicirculairen

37

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota 2026 - 1. Waar komen we vandaan? - 1.6 Voorbereiding op het 'Ravijnjaar'

Voorbereiding op het ravijnjaar

38

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota 2026 - 2. Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2026 - 2.6 Indicatieve lastendruk

Woonlastendruk

27-5-2025

De structurele gevolgen van de meicirculairen worden meegenomen in de begroting 2026. Toch is het wel goed om nu vast een inkijk te geven in de financiële gevolgen voor onze (meerjaren-)begroting. Wilt u de voornaamste effecten va de meicirculaire vast met ons delen? U geeft aan om nieuwe voorstellen zoveel mogelijk te dekken door het stoppen met anderen projecten. Staat u hierbij al een aantal projecten voor ogen? Welke?

Zodra we de definitieve financiële consequenties vanuit meicirculaire in beeld hebben informeren wij u – zoals u van ons gewend bent - hierover door middel van een Raadsinformatiebrief. Deze brief wordt naar verwachting rond 25 juni met de raad gedeeld. Het college refereert hierbij primair aan de exercitie die gedaan is in aanloop naar de Kadernota 2025. Daarbij is de nadrukkelijke opgave meegegeven om mogelijkheden te zoeken om via ‘nieuw voor oud’ initiatieven te ontplooien. Voor een voorbeeld hiervan verwijzen we naar https://waalwijk.begrotingsapp.nl/kadernota-2025-/programma/bijlage-2formulieren-nieuwe-voorstellen-per-domein#onderdeel-3501538-nieuwe-collegevoorstellen. Daarin is voor 2026 een dekking van +/- 8 ton opgenomen d.m.v. SPUKS en bestaande middelen in het sociaal domein. Hierdoor is de meerjarige financiële beeld minder negatief dan deze anders geweest zou zijn.

Hebt u in beeld wat de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden worden in 2027 en 2028?

Dit is niet exact aan te geven. Bij de Begroting 2026 kan de raad nog nadrukkelijk de afweging maken over de voorgenomen tariefaanpassingen. In het najaar worden ook de bijbehorende belastingverordeningen aan de raad ter besluitvorming voorgelegd: onroerendezaakbelastingen en leges op 11 december 2025 en de overige belastingen en rechten tijdens de begrotingsververgadering op 6 november 2025. Ook de indexaties voor die jaren zijn nog niet bekend.

Pagina 9 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Titel

Vraag

Antwoord

39

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota 2026 - 2. Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2026 - 2.3 Indexering tarieven en rechten

Parkeergarage PM

Welke kosten / baten verwacht u van de parkeergarage, tegenover welke kapitaalslasten? Kunt u hier een opzetje van geven?

De investering voor de parkeergarage bestaat naast de opstal ook uit installaties (gebouw en parkeersysteem). Uit het ontwerp volgt de kostenraming. Een groot deel van de jaarlijkse kapitaallasten kunnen gedekt worden vanuit de parkeeropbrengsten (parkeerexploitatie) en betekenen geen extra last voor de begroting. Dit wordt het komende jaar nader uitgewerkt. Op het moment dat een investeringsvoorstel aan de raad gedaan wordt, maken we deze effecten inzichtelijk. Voor nu wordt een PM-post aangehouden.

40

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.2 Mens en samenleving - Samen bouwen aan een verbonden samenleving 4.2.6 Sport en cultuur

Structurele opstart schoenmuseum

Deze term bevreemdt ons enigermate; een opstartsubsidie verstrek je aan het begin, niet nu het museum al een aantal jaren draait. Waarom is voor deze term gekozen, waarom is dit extra geld nodig, wat is er aan de hand?

Het betreft het structureel maken van de opstartsubsidie van het Schoenenkwartier. Eerder heeft de raad besloten om van 2021-2025 een opstartsubsidie te verlenen aan het Schoenenkwartier voor de invulling van hun activiteiten. Echter, het blijkt dat deze subsidie benodigd is om de reguliere bedrijfsvoering door te zetten. Er is voor de term “structureel maken opstartsubsidie” gekozen omdat we daarmee duidelijkheid wilden verschaffen in de beschikbaar te stellen middelen. De huidige subsidiestroom (reguliere subsidie + opstartsubsidie) wordt dus niet nog hoger maar gelijk gehouden aan voorgaande jaren (+indexering). Het extra geld is nodig om de bedrijfsvoering op orde te houden en is ook -in uitgebreide mate- terug te vinden in het beleidsplan + de begroting die het Schoenenkwartier met u gedeeld heeft na uw werkbezoek aan het Schoenenkwartier.

41

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.3 Dienstverlening en Beleidskeuze van Baanbrekers bedrijfsvoering - 4.3.1 Algemene toelichting

Ten gevolge van een beleidskeuze van Baanbrekers worden de Baanbrekers heeft haar werkwijze gewijzigd en voert vanaf 2026 geen schoonmaakkosten flink hoger per 2026. Welke beleidskeuzes zijn dit, wat vindt schoonmaakopdrachten meer uit als opdrachtnemer. In plaats daarvan worden het college hiervan en is deze beleidskeuze met de gemeente afgestemd en medewerkers met een begeleidingsbehoefte gedetacheerd bij reguliere door ons geaccepteerd? schoonmaakbedrijven. Deze beleidskeuze is met de gemeente besproken, maar betreft een zelfstandige koerswijziging van Baanbrekers. Hierdoor is de gemeente genoodzaakt de schoonmaakdienstverlening via een Europese aanbesteding in de markt te zetten, wat naar verwachting leidt tot hogere kosten. Ter voorbereiding is een (stel)post van € 75.000 opgenomen. De huidige overeenkomst wordt verlengd tot eind 2025, waardoor de financiële gevolgen vanaf 2026 worden verwacht.

42

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota 2026 - 5. Reserves - 5.2 Algemene Reserve - Algemene Inzet 10% vrije ruimte reserve

Inzet 10% vrije ruimte algemene reserve vanuit ombuigingen 2026, 2027, 2028 De inzet over de jaren 2026 en 2027 (420k) is benoemd bij de ombuigingen als resp. -420, -420 en -736. Kunt u ons de verschillen in deze getallen verklaren? gevolg van de vrijval van de reserves onderwijshuisvesting en Kerkvaartse haven. Op basis van meest recente inzichten bekijken we het inzetten van de 10% algemene reserve, als dekking van het begrotingstekort, in z'n algemeenheid en koppelen we dit niet één op één aan een andere reserve. De reserve Kerkvaartse haven blijft intact en vanuit de reserve onderwijshuisvesting wordt 4 mln. toegevoegd aan de algemene reserve. Om de ombuiging wel op het eerder benoemde niveau te behouden wordt het bedrag van 420k als 10% vrije ruimte binnen de AR wel ingerekend. Bij de ombuigingen is ook gerekend met een voordeel op de GOL van € 1.000.000. Na herrekening, gewijzigde toerekening aan grondexploitaties, is het voordeel ruim € 3 ton lager geworden. Dit wordt gecompenseerd door ook hiervoor 10% vrije ruimte binnen de algemene reserve in te rekenen.

27-5-2025

Pagina 10 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Titel

Vraag

Antwoord

43

3-6-2025

Raadslid Richard Tiemstra (SGP)

Kadernota-2026- 6. Risicos-en-voorzieningen - 6.3 Verwachte ontwikkeling weerstandsratio en netto schuldquote

Weerstandsratio’s

Kunt u ons de ratio’s, dan wel de te verwachten ratio’s, voor de jaren 2025, 2026 en 2027 verstrekken?

De verwachte weerstandratio voor het jaar 2025 is berekend in de begroting 2025. We verwijzen hiervoor naar paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing opgenomen in de begroting 2025. De ratio voor 2025 is 3,125. Kanttekening, die ook voor 2026 en 2027 geldt, is dat er nog steeds van een 100 % verhoging van de OZB. Voor de jaren 2026 is de weerstandsratio 2,52 en voor 2027 2,45. Hierbij gaan we uit dat het risicoprofiel van de gemeente ongewijzigd blijft ten opzichte van de risicokaarten opgenomen in de jaarrekening 2024 omdat dit de meest recente informatie die we hebben. Bij de begroting 2026 worden alle risicokaarten geactualiseerd en indien van toepassing nieuwe risicokaarten toegevoegd. Denk hierbij aan de recente uitspraak over het GOL.

44

9-6-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.2 Mens en samenleving - Samen bouwen aan een verbonden samenleving 4.2.6 Sport en cultuur

Openbaar maken van plannen Schoenenkwartier

"…structureel maken van de opstartsubsidie van het Schoenenkwartier. Dit laatste is noodzakelijk om het ambitieniveau van het museum dat past bij de stad te waarborgen." Kunnen wij als raad (3 werkdagen) voorafgaand aan de extra gespreksavond over de kadernota op 19 juni de documenten en plannen van het Schoenenkwartier ontvangen met betrekking tot hun aanvraag voor de structurele middelen? Volgens artikel 6, lid a, en artikel 7 van de Subsidieverordening had deze aanvraag uiterlijk op 1 juni jl. ingediend moeten zijn, dus deze documenten moeten beschikbaar zijn.

De strategische plannen zijn eerder door het Schoenenkwartier gedeeld met u. De griffie heeft in overleg nogmaals verwezen naar de betreffende documenten, inclusief de twee begrotingen. Momenteel zijn we nog in gesprek over de nieuwe prestatieafspraken voor 2026.

45

9-6-2025

Tom Klerks (VVD)

Kadernota 2026 - 4. Voorstellen per domein - 4.2 Mens en samenleving - Samen bouwen aan een verbonden samenleving 4.2.6 Sport en cultuur

SMART formuleren

Kunt u kritisch beoordelen in hoeverre de prestatieafspraken (zoals KPI’s) In de onderstaande tabel zijn de prestatieafspraken terug te vinden. tussen het Schoenenkwartier en de gemeente – zowel historisch als huidig – daadwerkelijk SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden) en concreet zijn vastgelegd? Welke interpretatieverschillen veroorzaken onduidelijkheden die het naleven van deze afspraken Museaal bemoeilijken? Is er sprake van dergelijke onduidelijkheid in de onderlinge relatie? Daarnaast, hoe kunnen de bestaande prestatieafspraken worden aangescherpt, en in hoeverre zijn aanvullende voorwaarden voor het verkrijgen 1. Ontwikkeling en beheer/behoud van een collectie die zich richt op van extra structurele middelen voldoende SMART geformuleerd? Kunnen we er (cultuur)historische, sociologische, economische en kunstzinnige ontwikkeling dus echt op vertrouwen dat we de komende jaren heldere en zakelijke van/rondom leder en schoenen afspraken hebben? 2. Presentatie van zowel verleden, heden en toekomst van leder en schoenen op bovenstaande gebieden aan het publiek 3. Het cultureel erfgoed van Waalwijk en de Langstraat op een eigentijdse wijze zichtbaar maken en dit jong en oud laten beleven

1. Onderhouden van de vaste tentoonstelling 2. Minimaal 1, bij voorkeur 2 wisseltentoonstellingen 3. Een tentoonstellingenplan ontwikkelen voor de komende jaren 4. Ontwikkelen van een meerjaren museumbeleidsplan t.b.v. behoud, beheer en ontwikkeling voor de komende 4 jaar 5. Programmering en inrichting van het Schoenenkwartier uitwerken op basis van de geformuleerde doelgroepen

46

27-5-2025

11-6-2025

Marc Dusomos

Kadernota 2026 - 2. Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2026 - 2.6 Indicatieve lastendruk

Indicatieve lastendruk

Indicatieve lastendruk, wordt verwezen naar een positie op een ranglijst, Ik vind De ranglijst is opgesteld door Centrum voor Onderzoek van de Economie van de in het verdere document geen ranglijst terug, noch kan ik herleiden ten opzichte Lagere Overheden (COELO) van wie of wat er wordt gerangschikt. Kunt u daar duidelijkheid over geven? https://coelo.nl/atlas-lokale-lasten-2024/benchmarks-en-rangnummers2024/woonlasten-en-rangnummers-per-gemeente-2024/

Pagina 11 van 16

Vraagnummer

Datum

Vraagsteller

Kruimelpad

Titel

Vraag

Antwoord

47

11-6-2025

Marc Dusomos

Kadernota 2026 - 3. Actualiseren begrotingspositie - 3.4 Overige investeringen en ontwikkelingen

vierde sociale ontmoetingsplek

Overige investeringen en ontwikkelingen, wordt er gesproken over de vierde sociale ontmoetingsplek. Wat is dat?

In de gemeente Waalwijk zijn momenteel drie sociale ontmoetingsplekken, elk in één van de kernen: Waalwijk, Waspik en Sprang-Capelle. In het kader van het programma Samen Redzaam wordt momenteel onderzocht of een vierde sociale ontmoetingsplek toegevoegde waarde heeft voor de gemeente. Dit onderzoek richt zich op de mogelijke locatie, de doelgroep en de bijdrage aan het versterken van de sociale samenhang en het verminderen van (zorg)kosten door middel van preventieve activiteiten. Een sociale ontmoetingsplek biedt ruimte voor ontmoeting, ondersteuning en samenwerking tussen inwoners, vrijwilligers en professionals. Denk hierbij aan activiteiten gericht op gezondheid, welzijn, participatie en het voorkomen van eenzaamheid. Deze aanpak sluit aan bij de doelstellingen van Samen Redzaam, waarin we inzetten op het versterken van de eigen kracht van inwoners en het voorkomen van zwaardere zorg. Wat een sociale ontmoetingsplek onderscheidt van andere ontmoetingsplekken zoals verenigingen, buurthuizen of speeltuinen is de nadrukkelijke inzet op de samenwerking tussen inwoners, vrijwilligers en professionals. Het is dus niet alleen een plek voor ontmoeting, maar ook een schakel in het sociale netwerk van de gemeente, gericht op preventie en ondersteuning.

De vermelding van de vierde sociale ontmoetingsplek betreft dan ook een mogelijke toekomstige investering, waarvan de precieze invulling en locatie nog onderwerp van onderzoek zijn.

48

11-6-2025

Marc Dusomos

Kadernota 2026 - 3. Actualiseren begrotingspositie - 3.7 Verlagen ambtitieniveau

Verlagen ambitieniveau

Verlagen ambitieniveau, ben ik benieuwd naar wat het verlagen van het voorzieningsniveau werkelijk treft. Op welke concrete voorzieningen zouden we concessies moeten doen. Dus los van nieuwe investeringen, wat wordt bij het terugdraaien van het budget hier direct door getroffen?

In de aanloop naar de Kadernota 2026 is de afgelopen jaren voorgesorteerd op het ravijnjaar. Ondanks de voorbereiding en reeds ingerekende bezuinigingen resteert een (substantieel) financieel tekort. Bovendien zijn er nog een aantal grote investeringen in voorbereiding die nog niet (volledig) gedekt zijn. Om dit resterende tekort te dekken, zijn drie oplossingsrichtingen in kaart gebracht. Dit zijn: • Ombuigingen uit het Financieel Robuust Perspectief; • Verlaging ambitieniveau; • Verhoging lokale lasten. Er is in deze kadernota nog geen concrete invulling gegeven aan het verlagen van het ambitieniveau. Het is een van de oplossingsrichtingen om (toekomstige) tekorten te dekken. Alle langere tijd constateren we dat de ambities groter zijn dan de organisatie met bestaande capaciteit aankan. Daarom voeren college en organisatie gesprekken over prioritering en fasering. Eventuele bezuinigingen op de organisatie kunnen alleen worden gerealiseerd als dat ook betekent dat ambities naar beneden worden bijgesteld. De raad is over de prioritering en fasering ook over geïnformeerd via raadsinformatiebrief 010-25. Het huidige – bewust gekozen – ambitieniveau vertaalt zich in extra uitgaven en investeringen op de beleidsvelden met relatief veel beleidsruimte.