Notitie Reikwijdte en Detailniveau

Echter ligt dit beoordeeld. gebied niet direct grenzend aan de bebouwde omgeving, zoals dit wel in de kadernota GODE als wenselijk is opgenomen. Wij adviseren op dit punt om vooral in te zetten op maatwerk door initiatieven op hun merites te beoordelen en een directe aansluiting op de bebouwde omgeving niet op zichzelf doorslaggevend te laten zijn. Lokaal eigendom, mede-eigenaarschap en financiële Zoals vastgelegd in de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is het uitgangspunt bij De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. participatie: Het is van belang dergelijke wenselijke opties maar de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving. ook termen als ‘lokale samenleving’ duidelijk te definiëren Dit als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. In de Kadernota is (kunnen dorpsbewoners aan de andere kant van de aangegeven dat tenminste 50% van een initiatief in lokaal eigendom komt. De precieze uitwerking gemeentegrens die dicht bij het project wonen bijvoorbeeld zal te zijner tijd plaatsvinden. financieel participeren?). Dit is des te meer relevant omdat er een minimum van 50% wordt gesteld voor alle projecten die de ambitie moeten vervullen.

Pagina 11 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

8.3

M.E.R.-plicht Zonnevelden: Op pagina zeven wordt opgemerkt Het gemeentebestuur vindt het belangrijk om de milieu- en omgevingseffecten van de gehele De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. dat de m.e.r.-plicht waarschijnlijk niet voor grootschalige opwek opwek van grootschalige duurzame energie integraal te beschouwen. Dit past binnen de van zonne-energie zal gelden. Ook op pagina 27 van de notitie zorgvuldigheid die wij als gemeente nastreven. Vanwege de samenhang die voorts bestaat tussen staat dat zonnevelden naar verwachting geen m.e.r.-procedure beide vormen van opwek (zonne- en windenergie), ligt een integrale benadering ook voor de hoeven te doorlopen. Echter wordt op pagina 22 hand. Op deze wijze worden de mogelijke cumulatieve effecten ook goed in beeld gebracht. In de beargumenteerd dat er besloten is dat de effecten van zonne- planMER wordt het onderscheid tussen de effecten van zonne- en windparken toegelicht. In de energie wél mee te nemen in de planMER, waarbij de uiteindelijk vast te stellen beleidsvisie worden te zijner tijd de voorwaarden waaronder zonne- en samenhang tussen wind- en zonne-energie wordt aangehaald windeprojecten kunnen worden gerealiseerd, voor zo ver dat nodig is, afzonderlijk beschreven. als voornaamste reden.

Wij raden u aan het stuk met deze gedachte in het hoofd te herzien, en eventueel middels een apart hoofdstuk voor zonne-initiatieven duidelijkheid te scheppen.

9.1

Voorstel qua minimale afstand criteria tussen de windturbines. De afstand tussen de windturbines wordt meegenomen bij het uitwerken van het aspect De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Daarnaast hoop ik / eis dat er rekening mee word gehouden om landschap. de zonneladder na te leven. De principes zoals vastgelegd in de zonneladder liggen ten grondslag aan de Kadernota die is vastgesteld door de gemeenteraad. Daarmee is de zonneladder ook de basis voor de planMER. Rekening houden met de juiste grootte van de In de planMER worden alle genoemde aspecten onderzocht. Ter verduidelijking wordt aan de NRD De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD windmolens(hoogte) en diameter. De enorme windmolens toegevoegd dat het aspect straling deel uitmaakt van het onderzoek. staan er nog niet veel en zal een onderzoek naar de nadelige gevolgen vermoeilijken. Ik hoop daarom van harte dat het onderzoek naar de daadwerkelijke windmolens word gedaan die in de planning staan om in het zoekgebied van Waalwijk te kunnen en mogen plaatsen. Een volledig onderzoek doen naar de nadelige gevolgen van In de planMER worden alle genoemde aspecten onderzocht. In de NRD zal worden toegevoegd dat De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD windmolens voor mens dier grond en milieu d.m.v. straling ook straling wordt onderzocht. geluidshinder slagschaduw etc.

9.2

9.3

10.1

De vraag of het ontwikkelplan voor de Kerkvaartse Haven ten Het ontwikkelplan voor de Kerkvaartse Haven wordt als autonome ontwikkeling meegenomen in De NRD wordt aangepast op dit punt. behoeve van het bedrijventerrein Maasoever-Scharlo in Waspik de planMER. als autonome ontwikkeling kan worden meegenomen.

11.1

Op pagina 7 wordt in afbeelding 1.2 het zoekgebied aangeduid. Dit wordt gecontroleerd en waar nodig aangepast. De aangepaste kaart zal als uitgangspunt De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD Wij vermoeden dat de woning Waarderweg 10 in Drongelen worden opgenomen in het verdere onderzoek. over het hoofd is gezien bij het inmeten van het zoekgebied. De kaart is overigens enkel ter indicatie. In de praktijk zullen te zijner tijd de afstanden van 400 en Datzelfde geldt voor de grens van de bebouwde kom van 750 meter van een woning tot een windturbine worden getoetst. Drongelen bij de woning Kruisstraat 2.

Pagina 12 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 11.2

11.3

11.4

11.5

11.6

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Direct ten noordwesten van het zoekgebied ligt in de gemeente In de Kadernota is het buurtschap Peerenboom niet aangemerkt als woonkern waarvoor de De raad wordt voorgesteld in te stemmen met het Altena het buurtschap Peerenboom. Gezien het besluit van uw afstandsnorm voor windturbines van 750 meter wordt gehanteerd. Het verzoek is inmiddels toekennen van de status stedelijk gebied aan het raad over het buurtschap Labbegat ligt het voor de hand voor ambtelijk beoordeeld en hieruit is gekomen dat geadviseerd wordt om aan dit verzoek te voldoen. buurtschap Peerenboom. buurtschap Peerenboom eveneens een minimale afstand van Het verzoek wordt, met het positieve ambtelijke advies, ter besluitvorming voorgelegd aan de 750 m te hanteren. gemeenteraad. Wanneer de gemeenteraad hiermee instemt, wordt in de verdere uitwerking van de planMER deze afstandsnorm gehanteerd voor het buurtschap Peerenboom. In par 4.1 wordt ingegaan op het studiegebied. Er is echter geen Het studiegebied is het gebied waar mogelijk effecten te verwachten zijn. Dit is inderdaad niet De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. begrenzing van dit studiegebied gegeven. Nadere duiding is begrensd, omdat dit per thema kan verschillen. daarom wenselijk.

Op pagina 8 van de NRD wordt gesproken over het overdragen De overdracht van de rol van bevoegd gezag voor windenergieprojecten van de provincie aan de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. van het bevoegd gezag van de provincie Noord-Brabant aan het gemeente Waalwijk vloeit voort uit de bestuurlijke afspraken die zijn gemaakt in het kader van de gemeentebestuur van Waalwijk. Wij hebben hier onze Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS). In dat kader is afgesproken dat de gemeente vraagtekens bij gezien de mogelijke verstrengeling van Waalwijk eerst het beleid ontwikkelt voor wind- en zonneparken. In de beleidsvisie die wordt belangen, temeer omdat op de volgende pagina wordt gesteld opgesteld op basis van de uitkomsten van de planMER worden, naast een aanwijzing van de dat het mogelijk is dat de gemeente Waalwijk zelf een of plaatsingszones waarbinnen zonne- en windprojecten mogen worden gerealiseerd, ook de meerdere projecten gaat ontwikkelen. voorwaarden benoemd waaronder die gebouwd mogen worden. Die voorwaarden zijn voor alle partijen hetzelfde. Wanneer de gemeente Waalwijk te zijner tijd binnen die voorwaarden zelf een wind- of zonneproject wil realiseren, dan moet het project daaraan voldoen.

Om een ongewenste belangenverstrengeling te voorkomen, kan op dat moment ook worden besloten om (mits dat past binnen de dan geldende wettelijke mogelijkheden) de rol van het bevoegd gezag weer over te dragen aan het provinciebestuur. Op pagina 9 wordt gesproken over een Green Deal. U geeft aan Alle initiatiefnemers die een grootschalig wind- of zonneproject in de gemeente Waalwijk wensen De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. met het uitbrengen van de concept-NRD bij u bekende te realiseren kunnen zich aanmelden om bij de Green Deal aan te sluiten. ontwikkelaars te vragen om zich bij deze Green Deal aan te sluiten. Dit roept bij ons de vraag op of dit ook geldt voor lokale burgerinitiatieven zoals uw eigen energie cooperatie Langstraat Energie maar ook onze energie cooperatie Altena Nieuwe Energie. In paragraaf 3.3 wordt ingegaan op een aantal variabelen De opgave en de verhouding tussen zon en wind is vastgelegd in de Kadernota, zoals die door de De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD waaronder de verhouding tussen windenergie en zonnegemeenteraad is vastgesteld. Deze opgave vormt het uitgangspunt voor de planMER. In de energie. In tabel 3.1 wordt dit uitgewerkt in 4 tweejaarlijkse evaluatie wordt de ontwikkeling van de zonnevelden gemonitord en wordt de alternatieven.

Wat ons betreft is de verhouding tussen eventuele invloed ervan op de verwachte opwek in relatie tot de restopgave tot 2030 (en ook voor windenergie en zonne-energie echter scheef: het verschil de periode daarna) beoordeeld. Om de effecten van de toekomstige windturbines zo goed tussen 5 ha zon (minimaal) en 15 ha zon (maximaal) valt zowel mogelijke in beeld te brengen, wordt gewerkt met vier alternatieven in het planMER. In twee van wat betreft opbrengst als impact in het niet bij het verschil die alternatieven worden de effecten van windturbines met een ashoogte van 130 meter bepaald tussen 10 of 14 windturbines. Daarbij lijkt er in de tabel geen en in de andere twee alternatieven windturbines met een ashoogte van 170 meter. Dit is gedaan onderscheid te worden gemaakt tussen turbines met een om een zo groot mogelijke bandbreedte te krijgen waarbinnen de milieueffecten op kunnen ashoogte van 130m en turbines met een ashoogte van 170m treden. De aantallen turbines zijn aangepast om het onderscheid te duiden. (aangezien de aantallen turbines gelijk zijn). Wij zijn benieuwd naar de reden achter deze verhoudingen.

Pagina 13 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

11.7

Met de tabel lijkt te worden geïmpliceerd dat windturbines met Gezien de opgave en gegeven de gestage ontwikkeling van efficiënte windturbines op land, is een ashoogte van 130m het minimum zijn. In onze eerdere gekozen voor 130 meter als ondergrens. De landschappelijke beoordeling is onderdeel van het zienswijze hebben wij u in overweging gegeven om te kiezen planMER proces. voor windmolens met een kleinere tiphoogte om daarmee de impact op het landschap en horizonvervuiling te beperken.

11.8

Op pagina 18 viel ons oog op de volgende tekst: "Daarnaast ziet De gemeente Waalwijk wil in 2043 klimaatneutraal zijn. Daar hoort een volledig duurzame opwek De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. de ontwikkeling van de opstellingsvarianten toe op de van energie bij. Besluiten over de invulling daarvan na 2030 zijn echter nog niet genomen. In de uitvoerbaarheid van de toekomstige planMER wordt wel een doorkijk gegeven naar de mogelijkheden voor de invulling van de opgave verduurzamingsopgave in de gemeente Waalwijk tot 2043 na 2030 tot 2043. De gemeenteraad kan de resultaten van deze doorkijk gebruiken bij de verdere (volledig duurzaam opgewekte energie). De ontwikkelingen tot besluitvorming hierover. 2030 mogen geen belemmeringen opleveren voor deze doelstelling." Dit impliceert dat de gemeente Waalwijk voornemens is (of in ieder geval overweegt) om na realisatie van de maximaal 14 windturbines waar nu over wordt gesproken nog meer windturbines mogelijk te maken. Wij vernemen graag uw reactie hierop. Wat betreft het beoordelingskader is voor de gemeente Altena De criteria waaraan concrete initiatieven worden getoetst, worden vastgesteld in de beleidsvisie De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. met name het aspect leefomgeving relevant. Temeer daar de waarvoor de planMER nu wordt opgesteld.

Voor dit moment gaan wij uit van de nu geldende wetnegatieve effecten vooral in Altena zullen "landen". Wij zullen en regelgeving en de voorwaarden die de gemeenteraad van Waalwijk daarover heeft vastgesteld daar dan ook kritisch naar kijken in het vervolg van de in de Kadernota. In het MER wordt op de volgende wijze omgegaan met de normstelling voor procedure. Ten aanzien van het geluidsaspect wordt gemeld dat geluid: (1) Voor de verschillende alternatieven worden de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB verschillende contouren in beeld zullen worden gebracht. Er in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke wordt echter niet gemeld aan welke norm zal worden getoetst. milieubeoordeling voor windturbines die nu plaatsvindt. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het Uit eerder onderzoek door het RIVM is gebleken dat de Lden 40 aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt dB waarde overeenkomt met de voorkeursgrenswaarde voor beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. wegverkeerslawaai. Wij willen dan ook op voorhand meegeven De wettelijke voorkeursgrenswaarde voor wegverkeerslawaai is 48 dB. Deze de voorkeur te geven aan die norm om het aantal gehinderden voorkeursgrenswaarde vertaalt zich in een Lden van circa 45 dB.

Dit is daarmee een en de mate van hinder binnen de perken te houden. geluidscontour die in het kader van de planMER in beeld wordt gebracht. In hoofdstuk 5 van de NRD wordt slechts summier gesproken In het Participatie- & Communicatieplan Grootschalige Opwek is opgenomen hoe omwonenden De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. Het over inwoners van onze gemeente terwijl juist zij de effecten van het zoekgebied, ook van de randgemeenten, worden betrokken bij het proces. Hierbij gaat het Participatie- & Communicatieplan Grootschalige zullen ondervinden. In navolging op onze eerdere zienswijze op ook om onderwerpen als de verdeling van de lusten en de lasten voor de (directe) omgeving. Ook Opwek wordt als bijlage opgenomen . de Concept-Kadernota GODE dringen wij nogmaals aan op het als het omwonenden uit de omliggende gemeenten betreft. mogelijk maken van participatie van inwoners van Altena in Waalwijkse windturbines door hen te laten delen in de opbrengsten. Ook wat betreft de procesparticipatie benadrukken wij nogmaals het belang van het betrekken van onze inwoners bij het proces. Zoals al in de inleiding van deze zienswijze aangegeven wensen wij ten allen tijde van contacten met onze inwoners op de hoogte te zijn.

11.9

11.10

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 14 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 12.1

12.2

12.3

12.4

12.5

13.1

13.2

13.3

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Onderzoek naar niet alleen slagschaduw maar ook naar Milieueffecten reiken in een aantal gevallen verder dan het zoekgebied. Bewoners buiten het De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. geluidshinder in de buurgemeente Drongelen. De huidige zoekgebied kunnen bijvoorbeeld last hebben van geluidhinder of slagschaduw van windturbines. windmolens veroorzaken nu reeds slagschaduw in de In de milieueffectrapportage worden de effecten onderzocht en beoordeeld voor het gebied wintermaanden en bij zuidelijke wind of windstilte waarbinnen mogelijk effecten optreden (het studiegebied). geluidshinder. Aangeven bij 1. in hoeverre de automatische In het geval dat een niet-toelaatbare mate van slagschaduwhinder optreedt, kunnen maatregelen De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. stilstandvoorziening hierin voor benadeelden van betekenis kan worden getroffen. Of dit nodig is, is mede afhankelijk van de nog vast te stellen norm waaraan de gaan zijn. mate van slagschaduwhinder getoetst wordt. Onderzoek naar de dalende woningwaarde als gevolg van de Dit is geen onderdeel van het planMER-proces. Voor het afwikkelen van eventuele planschade De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windmolens en aangeven hoe hiermee omgegaan gaat worden. bestaat een wettelijke procedure.

In de nog op te stellen beleidsvisie waarvoor het planMER wordt opgesteld, wordt deze procedure beschreven. Onderzoek naar de effecten (op omwonenden) van Onderzoek naar de effecten van obstakelverlichting is onderdeel van de planMER. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. de verlichting op de windmolens. Met name het knipperend effect dat gaat ontstaan bij ronddraaiende wieken. Gezien de locatie van de molens aan de uiterste noordrand van In het Participatie- & Communicatieplan Grootschalige Opwek is opgenomen hoe omwonenden De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. de gemeente Waalwijk komen de lasten mbt slagschaduw, van het zoekgebied, ook van de randgemeenten, worden betrokken bij het proces. Hierbij gaat het geluid, licht en landschapsvervuiling grotendeels bij de ook om onderwerpen als de verdeling van de lusten en de lasten voor de (directe) omgeving. Ook buurgemeenten cq Drongelen te liggen. Onderzoek naar als het omwonenden uit de omliggende gemeenten betreft. haalbaarheid dat de lusten ook "enigszins" bij benadeelden terecht kan komen. Concreet: we willen graag uitnodigingen ontvangen voor alle Personen of organisaties die zich hebben aangemeld voor de nieuwsbrief worden op de hoogte De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. informatiebijeenkomsten en via andere vormen van informatie gehouden van alle informatiebijeenkomsten.

De indiener is aan de verzendlijst voor de betrokken blijven. nieuwsbrief toegevoegd. Tegenover Drongelen is ook de toekomstige containerhaven Alle autonome ontwikkelingen waarover een definitief besluit is genomen, dan wel waarvoor een De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD gepland. Wij zouden graag zien dat de onderzoeken t.a.v. de ontwerp van een besluit is gepubliceerd, worden bij het onderzoek betrokken. geluidshinder van zowel de evt. toekomstige windmolens als de Voor de containerhaven (Oostelijke insteekhaven) is een nieuw bestemmingsplan vastgesteld. geluidshinder van de containerhaven in samenhang worden Deze ontwikkeling wordt meegenomen als autonome ontwikkeling in de planMER. bekeken en tegen de te hanteren normen worden gehouden. Dat is nl. wel zo effectief, maar het is ook eerlijk om de optelsom van hinder voor bewoners aan de overkant van de Maas in kaart te brengen. Zij zullen die optelsom nl. ook zo ervaren! In actie nr 2 in het verslag van 18 januari wordt “geluid” ook In het akoestisch onderzoek wordt ook het aspect 'laagfrequent geluid' betrokken. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. genoemd, wij willen daarbij aantekenen dat het vooral over laagfrequent geluid gaat

Pagina 15 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

13.4

Wij vinden het belangrijk dat de meest recente en juiste Het gevolg van de uitspraak van de Raad van State is dat de Landelijke windturbinenormen in het De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. normen voor afstand en geluid worden gehanteerd. In Europese Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet mogen worden gebruikt voor windturbineparken landen buiten Nederland wordt bijvoorbeeld gesproken over totdat een landelijke milieubeoordeling is gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in afstanden van 10 maal de tiphoogte, wat duidelijk meer afstand december 2021 gestart. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 betekent dan de door u gehanteerde afstanden van 750 en 400 bekend zijn. De nieuwe landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. meter. Die normontwikkeling vanuit Europa zouden we hier ook Vooruitlopend hierop kan een gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, moeten hanteren om de gezondheid van burgers te garanderen mits deze goed worden gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie. In het MER wordt en geen oude normen die alleen economisch beter uitkomen. op de volgende wijze omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht.

Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. Voor slagschaduw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht. De gemeente betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD). Een afstandsnorm van 10x de tiphoogte maakt geen deel uit van het onderzoek voor de landelijke milieubeoordeling en evenmin voor de planMER die de gemeente Waalwijk op gaat stellen. De gemeente Waalwijk heeft op dit moment daarom geen reden om zo'n afstandsmaat in het onderzoek mee te nemen.

13.5

Wij missen de informatie over de toekomst van de bestaande windmolens van Eneco. Worden toekomstplannen van deze windmolens (nieuwe met grotere tiphoogtes) ook meegenomen? En op welke wijze?

14.1

Tegenover onze huizen, aan de zuidkant van de Maas is ook de Voor de containerhaven (Oostelijke insteekhaven) is een nieuw bestemmingsplan vastgesteld. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. toekomstige containerhaven gepland. Wij vrezen echt Deze ontwikkeling wordt meegenomen als autonome ontwikkeling in de planMER voor de zonnegeluidsoverlast van deze haven. Vrachtwagens die piepen bij en windprojecten. Daarbij worden ook de mogelijke cumulatieve effecten van het industrielawaai het achteruitrijden. Het plaatsen van metalen containers op rondom de insteekhaven en de nieuwe windturbines in beeld gebracht. De uitkomsten van dit andere containers of op de vrachtwagens. Het vastzetten van onderzoek vormen mede de basis waarop de gemeenteraad van Waalwijk een besluit zal nemen containers met veel lawaai. Ervaringen van ons bij andere over locaties voor mogelijke nieuwe windturbines. containerhavens maken ons erg ongerust over de komst van deze haven…. Daar komt nu de dreiging van mogelijk meer en hogere windmolens bij!! U kunt zich voorstellen dat wij ons hier veel zorgen over maken. Wij zouden daarom graag zien dat de (geluids)effecten van deze twee ontwikkelingen goed in samenhang worden onderzocht en niet apart. Dat zouden we echt niet eerlijk vinden, want voor ons tellen de effecten natuurlijk wel bij elkaar op.

Het Ecopark vormt onderdeel van het zoekgebied waarbinnen dezelfde varianten zullen worden De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. onderzocht als in de rest van het zoekgebied. De toekomst van de bestaande windturbines van Eneco staat nog niet vast. Zoals ook opgenomen in de Kadernota heeft Eneco laten weten de bestaande windturbines op termijn te willen vervangen door twee nieuwe modellen.

Pagina 16 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 14.2

14.3

14.4

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Wij volgen dus ook alles wat we kunnen vinden in de media Als gevolg van een uitspraak van de Raad van State van 30 juni 2021 kunnen de Landelijke De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. over nadelen van windmolens op land. Er zijn zoveel nadelen windturbinenormen in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet worden gebruikt voor van windmolens in de buurt van woonhuizen, zoals ook al de beoordeling van windturbineparken tot het moment dat een landelijke milieubeoordeling is genoemd op 18 januari. Geluidsoverlast (met name gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in december 2021 gestart. De verwachting is dat laagfrequent geluid, waardoor slapen wordt gehinderd), de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De nieuwe landelijke normen slagschaduw wat nu al hinderlijk is, verstoring van het open zullen in de loop van 2023 in werking treden. Vooruitlopend hierop kan een gemeente zelfstandig uitzicht (naast de genoemde grote gebouwen in het Haven8 milieunormen vaststellen voor windturbines, mits deze goed worden gemotiveerd en toegesneden gebied en de overslaghaven met kranen) en mogelijke zijn op de lokale situatie.

In het MER wordt op de volgende wijze omgegaan met de milieunormen: vermenging van vervuilde lucht vanuit de industriegebieden in (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 de Moerdijk en Dordrecht. Dus wij hopen echt dat de dB in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke windmolens niet tegenover ons komen te staan en al helemaal milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde niet zo dichtbij als nu door u wordt genoemd… 750 meter en personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner zelfs maar 400 meter in het buitengebied). De norm die o.a. in tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. Voor slagschaduw en externe veiligheid wordt Duitsland wordt gehanteerd is 10 keer de tiphoogte, wat zo’n een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke ruime 2 km zou betekenen bij de grotere windmolens. Kortom: milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht. De gemeente betrekt de aan welke normen worden de nieuwe windmolenparken uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de getoetst, zowel qua afstand als qua geluid? En hoe wordt dat NRD).

Een afstandsnorm van 10x de tiphoogte maakt geen deel uit van het onderzoek voor de gedaan in de combinatie met de te verwachten hinder van de landelijke milieubeoordeling en evenmin voor de planMER die de gemeente Waalwijk op gaat toekomstige haven? stellen. De gemeente Waalwijk heeft op dit moment daarom geen reden om zo'n afstandsmaat in het onderzoek mee te nemen. Zoals hiervoor is aangegeven, worden de cumulatieve effecten van de nieuwe windturbines en de havenactiviteiten ook in beeld gebracht. Mede op basis van alle uitkomsten van het akoestisch onderzoek zal de gemeenteraad van Waalwijk een besluit nemen over de locaties van de nieuwe windturbines. Wij willen u ook graag wijzen op het grote belang van actie nr 2 In het akoestisch onderzoek wordt ook het aspect 'laagfrequent geluid' betrokken. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. in het verslag van de informatiebijeenkomst 18 januari waar onderzoek naar “geluid” wordt genoemd. Wij willen daarbij aantekenen dat het vooral gaat over laagfrequent geluid. Wat is eigenlijk de toekomst van de bestaande windmolens van De toekomst van de bestaande windturbines van Eneco staat nog niet vast. Zoals ook opgenomen De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Eneco.

Wordt dit ook meegenomen in de onderzoeken? En in de Kadernota heeft Eneco laten weten de bestaande windturbines op termijn te willen wordt dat ook tegen de meest recente normen getoetst? vervangen door twee nieuwe modellen. Het Ecopark vormt onderdeel van het zoekgebied waarbinnen dezelfde varianten zullen worden onderzocht als in de rest van het zoekgebied.

15.1

Ik vraag u om ten aanzien van geluid het cumulatieve effect van Voor de containerhaven (Oostelijke insteekhaven) is een nieuw bestemmingsplan vastgesteld. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. verschillende ontwikkelingen (zoals de in aanbouw zijnde Deze ontwikkeling wordt meegenomen als autonome ontwikkeling in de planMER voor de zon- en haven) in de MER mee te laten wegen. windprojecten. Daarbij worden ook de mogelijke cumulatieve effecten van het industrielawaai rondom de insteekhaven en de nieuwe windturbines in beeld gebracht. De uitkomsten van dit onderzoek vormen mede de basis waarop de gemeenteraad van Waalwijk een besluit zal nemen over de locaties van de nieuwe windturbines.

15.2

Verder vraag ik u om in de MER op te nemen dat niet alleen gekeken wordt naar de decibellen maar zeker ook naar laagfrequent geluid.

In het akoestisch onderzoek wordt ook het aspect 'laagfrequent geluid' betrokken.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 17 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 15.3

15.4

15.5

15.6

15.7

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Zoals al vaak wordt gesuggereerd dat de effecten van geluid verschillen van persoon tot persoon. Daarom vraag ik om in de MER rekening te houden met die verschillen en ruim aandacht te besteden aan de effecten van laagfrequent geluid voor mensen met stress.

In het akoestisch onderzoek wordt ook het aspect 'laagfrequent geluid' betrokken. Daarnaast De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. wordt gewerkt met een GES-score (gezondheidseffectscore) waarbij het aantal potentieel gehinderde personen in beeld wordt gebracht. Voor personen met een specifieke gevoeligheid (voor bijvoorbeeld stress) zijn geen wetenschappelijk voldoende onderbouwde onderzoeksprotocollen beschikbaar. De beoordeling in de planMER vindt daarom in eerste instantie plaats op basis van de hiervoor beschreven methode. Verder verzoek ik om in de MER niet alleen de directe effecten Gezondheidseffecten worden onderzocht middels de GES-beoordelingsmethodiek De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD van (alle vormen van) geluid te onderzoeken, maar ook de (gezondheidseffectscore). Hierbij worden de laatste wetenschappelijke inzichten beschouwd en indirecte effecten. Als ten gevolge van (laagfrequent) geluid wordt het aantal potentieel gehinderde in beeld gebracht. stresslevels toenemen, kan dit gevolgen hebben voor bijvoorbeeld het slaapritme. Aangezien ons dorp zich direct bevindt aan de Bergse Maas, wil Dit wordt in de planMER meegewogen. In het akoestisch onderzoek wordt uitgaan van een worst- De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

ik verder in de MER meegenomen hebben welke mogelijke case benadering (het ergste geval), om zo de effecten in de meest ongunstige situatie in beeld te versterkende effecten van geluid te verwachten zijn t.g.v. het brengen en te beoordelen. landschap (Water draagt geluid nu eenmaal meer dan andere oppervlakken) Van de veranderende windstroom ten gevolge van de Vervuilde lucht of geur zijn geen item in de planMER. Windturbines hebben hier geen effect op. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. windmolens, specifiek voor het gebied Drongelen en omgeving. Het aspect luchtkwaliteit wordt wel onderzocht inclusief mogelijke effecten van windturbines op Denk aan overlast van vervuilde en/of stinkende lucht die we als de luchtstroming. bewoners van Drongelen nu (meer) kunnen verwachten. Ten aanzien van haalbaarheid denk ik dan bijvoorbeeld aan Het is de gemeente bekend dat momenteel schaarste bestaat in de mogelijkheden om nieuwe De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. zaken als de schaarste in transportcapaciteit van het wind- en zonneprojecten aan te sluiten op het landelijke hoogspanningsnetwerk. Het is de elektriciteitsnet (zie ook de brief van R.A.A. Jetten (minister gemeente echter ook bekend dat momenteel investeringsvoorstellen worden voorbereid om de voor Klimaat en Energie) met kenmerk DGKE/21256849) en de netcapaciteit uit te breiden.

In het kader van de doelstellingen die in de Regionale Energie- en capaciteitskaart van Netbeheer Nederland waarin we kunnen Klimaatstrategie (REKS) zijn afgesproken, heeft netbeheerder Enexis aangegeven dat zij zien dat voor de regio Waalwijk geldt: ‘Structureel congestie, verwachten voor 2030 voldoende capaciteit beschikbaar te hebben. Dat is voor de gemeente nieuwe aanvragen voor transport worden niet gehonoreerd’ Waalwijk de basis om de procedure voor de planMER nu op te starten.

15.8

Ten aanzien van effectiviteit denk ik dan aan eerlijke vergelijking In de planMER worden meerdere alternatieven beschouwd. Hierbij geldt als uitgangspunt dat de tussen verschillende alternatieven (cradle to cradle) in relatie gestelde doelstelling zoals benoemd in de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, tot rendement. Gaan we straks geen appels met peren worden behaald. vergelijken?

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

16.1

Wij hebben zelf twee jaar geleden privé in zonnepanelen Het aspect slagschaduw wordt in de planMER beschouwd. geïnvesteerd en hebben 12 panelen van 300 watt (dus ongeveer 3,5 kw) waarmee wij trachten onze eigen CO2 footprint te verlagen. Wij zouden graag aandacht willen vragen voor de mogelijke invloed van (slag)schaduw van eventueel te bouwen windmolens, met name ten Zuiden van onze eigen panelen, die wellicht een negatieve invloed op de opbrengst van onze panelen zou kunnen hebben.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 18 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

16.2

Kijkend naar de kaart van het zoekgebied, lijkt het erop dat wij onder bepaalde omstandigheden significant geluidsoverlast zouden kunnen ervaren van de windmolens. Het is op dit moment niet helemaal duidelijk op welke afstand de windmolens (hetzij ten zuiden dan wel ten noorden van onze woning) zouden komen te staan en wij zouden hierop dan ook tzt overleg en inspraak in willen hebben.

De uitkomsten van het akoestisch onderzoek (en de andere onderzoeken voor de planMER) vormen mede de basis waarop de gemeenteraad van Waalwijk een besluit zal nemen over de locaties van de nieuwe windturbines. Die keuze wordt vervolgens vastgelegd in een beleidsvisie. Te zijner tijd wordt die beleidsvisie voor consultatie gepubliceerd en heeft eenieder de gelegenheid om daarvan kennis te nemen en over de gemaakte keuzes in te spreken.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

17.1

Zorgen omtrent leefbaarheid en gezondheid: De verwachting is Als gevolg van een uitspraak van de Raad van State van 30 juni 2021 kunnen de Landelijke De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. dat er eind 2022 landelijke afstandsnormen gaan komen. Deze windturbinenormen in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet worden gebruikt voor afstandsnormen hebben hoogstwaarschijnlijk grote impact op de beoordeling van windturbineparken tot het moment dat een landelijke milieubeoordeling is de voorgenomen MER, we willen vragen aan de gemeente gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in december 2021 gestart. De verwachting is dat Waalwijk om geen overhaaste beslissingen te nemen waar zij de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De mogelijkheid om voor later spijt van gaat krijgen. En wil hen oproepen om in ieder windturbines vaste afstandsnormen te hanteren maakt deel uit van dat onderzoek. De nieuwe geval de resultaten van het onafhankelijke onderzoek dat landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. Vooruitlopend hierop kan een aangevraagd is door Erkens en Leijten/ het RIVM af te wachten. gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, mits deze goed worden gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie.

In het MER wordt op de volgende wijze omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. Voor slagschaudw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht. De gemeente betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD). Daarbij worden, in navolging van de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, in elk geval vaste afstandsnormen gehanteerd van respectievelijk 400 meter tot woningen in het buitengebied en 750 meter tot de bebouwde kom van kernen). Mede op basis van alle uitkomsten van het akoestisch onderzoek zal de gemeenteraad van Waalwijk een besluit nemen over de locaties van de nieuwe windturbines. Cumulatieve geluidsoverlast: Gezien de huidige Voor de containerhaven (Oostelijke insteekhaven) is een nieuw bestemmingsplan vastgesteld. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

(geluids)overlast die we reeds ervaren zouden we willen vragen Deze ontwikkeling wordt meegenomen als autonome ontwikkeling in de planMER voor de zon- en het cumulatieve (extra) geluid van deze windmolens, naast de windprojecten. Daarbij worden ook de mogelijke cumulatieve effecten van het industrielawaai effecten van verschillende ontwikkelingen zoals de in aanbouw rondom de insteekhaven en de nieuwe windturbines in beeld gebracht. De uitkomsten van dit zijnde haven in de MER te laten meewegen; onderzoek vormen mede de basis waarop de gemeenteraad van Waalwijk een besluit zal nemen over de locaties van de nieuwe windturbines. Milieugevolgen plaatsen windturbines: Is er in overweging In de planMER worden de milieueffecten bij zowel de bouw als gedurende de bedrijfsvoering en De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. genomen wat er met de bladen van deze windturbines gebeurt bij de sloop van het windproject betrokken. na de levensduur?

17.2

17.3

Pagina 19 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 17.4

17.5

17.6

17.7

18.1

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Kosten vs baten. Bij de financiële doorrekening bij de kosten/ Een financieel haalbaarheidsonderzoek vormt geen onderdeel van de planMER. De keuze die de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. baten van een windturbine wordt veelal van een vast bedrag gemeenteraad van Waalwijk te zijner tijd maakt voor de locaties voor windturbines wordt gedurende de levensduur van de windturbine. Is er in het vastgelegd in een beleidsvisie. Op basis van die beleidsvisie kunnen ontwikkelaars voor zonne- en financiële plaatje rekening gehouden met het feit dat de windenergie een omgevingsvergunning aanvragen voor hun zonne- en windprojecten. De onderhoudskosten van een windturbine aan het einde van de ontwikkelaars bouwen en exploiteren die wind- en zonneparken vervolgens voor eigen rekening levensduur (ca. 20 jaar) meer dan twee keer zo hoog is dan bij en risico. Het is dus aan de ontwikkelaars om een eigen kosten-batenafweging te maken. aanvang. Schaarse capaciteit invoeding elektriciteitsnet: Volgens de Het is de gemeente bekend dat momenteel schaarste bestaat in de mogelijkheden om nieuwe De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. capaciteitskaart van netwerkbeheer Nederlands bevindt het wind- en zonneprojecten aan te sluiten op het landelijke hoogspanningsnetwerk. Het is de gebied van de windturbines in een rode zone.

Dit geeft aan dat gemeente echter ook bekend dat momenteel investeringsvoorstellen worden voorbereid om de hier structureel congestie is en aanvragen voor transport netcapaciteit uit te breiden. In het kader van de doelstellingen die in de Regionale Energie- en (invoeding) niet worden gehonoreerd. Zie ook onderstaande Klimaatstrategie (REKS) zijn afgesproken, heeft netbeheerder Enexis aangegeven dat zij afbeelding. Is hiermee rekening gehouden met de nieuw verwachten voor 2030 voldoende capaciteit beschikbaar te hebben. Dat is voor de gemeente geplande windturbines? Waalwijk de basis om de procedure voor de planMER nu op te starten. Backupsystemen windenergie: Is er bij de plaatsing van de In de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is gekozen voor de opwek van zonne- en De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. nieuwe windturbines gekeken van welke backup systemen windenergie als bewezen technieken. Dat deze een variabel karakter hebben, is bekend. Dit is gebruik gemaakt gaat worden en is doorgerekend wat de CO2 door de gemeenteraad meegewogen in de keuze die in de Kadernota is gemaakt. Daarom maakt impact hiervan is? een keuze over het wel of niet gebruiken van windenergie verder geen onderdeel van het planMER-proces. Handel in broeikasgassen.

In Europa worden broeikasgassen De gemeente Waalwijk heeft geen invloed op de werking van het Europese ETS-systeem en dit is De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. verhandeld voor het Emission Trading System (ETS). Met het geen onderdeel van het onderzoek voor de planMER. plaatsen van de windturbines komen er daarmee ook emissierechten op de markt voor producenten die niet met groene energie produceren. Wordt er in het besluit rekening gehouden om dit zogenaamde waterbed effect te voorkomen waar deze emissierechten op de markt komen en door welke bedrijven deze worden aangekocht. Een van de voordelen van het wonen op het platteland, in dit Onderzoek naar de effecten van obstakelverlichting is onderdeel van de planMER. geval aan de Waarderweg, is dat we niet veel last hebben van de lichtvervuiling van het industrieterrein aan de overkant. De dijk die tussen ons en Waalwijk ligt is een `natuurlijke` buffer zodat de nachten hier nog donker zijn. Indien er in de toekomst een serie windmolens geplaatst gaat worden, zal ons uitzicht verstoord gaan worden door een serie van rode lichten die verplicht op de top van deze windmolens moeten staan. Deze lichtbakens in de nacht zijn verstorend. Het woongenot van het wonen aan de Waarderweg zal hierdoor in hoge mate negatief beïnvloed worden.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 20 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 18.2

18.3

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Op dit moment is er een grote renovatie gaande aan de Een akoestisch onderzoek en een Gezondheidseffectscore (GES) maken deel uit van de planMER. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Sluisweg. De werkzaamheden gaan gepaard met een regelmatig duidelijk te horen indringende geluidsoverlast. Omdat we weten dat deze werkzaamheden van tijdelijke aard zijn kunnen we hieroverheen kijken. We hebben desalniettemin grote zorgen over wat de geluidsoverlast, die permanent geplaatste windmolens gaat geven, voor ons welzijn zal gaan betekenen. Behalve het woongenot en de gezondheid van mensen gaat het Wij realiseren ons dat de grootschalige opwek effect kan hebben. Bij gevreesde waardedaling van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. bij het plaatsen van windmolens ook om economische gevolgen de woning kan een verzoek om tegemoetkoming in planschade (onder de Omgevingswet: die voortvloeien uit milieu-effecten. Wij maken ons zorgen over nadeelcompensatie) worden ingediend. De conclusies uit dit onderzoek zijn niet zodanig dat de de invloed van de aanwezigheid van windmolens op de gemiddelde waardeling op voorhand onevenredig moet worden geacht t.o.v. het algemeen belang waardeontwikkeling van onze woningen. Uit onderzoek van de van de opwek van duurzame energie.

Voor het afwikkelen van eventuele planschade bestaat een Vrije Universiteit Amsterdam in opdracht van het Ministerie van wettelijke procedure. In de nog op te stellen beleidsvisie waarvoor het planMER wordt opgesteld, Economische Zaken en Klimaat in december 2019, blijkt dat er wordt deze procedure beschreven, maar het aspect planschade is geen onderdeel van het sprake is van een achterblijven van de milieuonderzoek bij de planMER. woningwaardeontwikkeling van woningen in gebieden met windmolens. Op welke manier wordt hier aandacht aan geschonken?

19.1

We wonen in de buurt en hopen dat deze molens ver bij ons vandaan blijven. We horen geluiden van maar 400 meter, dit is veel te weinig volgens de regels. Ligt er natuurlijk ook aan hoe hoog ze worden, hoe hoger hoe verder weg van de huizen.

20.1

De invloed op het N2000 gebied Westelijk Langstraat, wat ook Het project Westelijke Langstraat wordt opgenomen als autonome ontwikkeling. In het ecologisch De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD een autonome ontwikkeling is. Hier is ook de GGA (Gebieds onderzoek worden ook de effecten op dit natuurgebied onderzocht. Gerichte Aanpak) van de provincie op van toepassing. Rekening houden met de beperkingen die er zijn in de nabijheid In de planMER wordt rekening gehouden met de beperkingen in verband met de nabijheid van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. van waterkeringen. waterkeringen. De ecologische verbindingszone wordt genoemd, maar beter is Deze verwijzing wordt overgenomen. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. te verwijzen naar het bestuurlijk geaccordeerd Natuurbod Regio Hart van Brabant. De Overdiepse Polder en de uiterwaarden worden in kaart De eventuele belemmeringen die samenhangen met de aanwijzing van de Overdiepse Polder als De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. gebracht als zoekgebied voor grootschalige opwek van overstromingsgebied, worden in de planMER betrokken. windenergie. Deze gebieden zijn aangewezen als waterberging/overstromingsgebieden waar specifieke voorwaarden van toepassing zijn die mogelijk belemmeren dat hier windturbines geplaatst kunnen worden.

20.2 20.3

20.4

De planMER wordt gebaseerd op het zoekgebied zoals dat in de Kadernota, die door de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. gemeenteraad is vastgesteld, is opgenomen. Ook worden in elk geval de vaste afstandsnormen voor windturbines gehanteerd die in de Kadernota zijn vastgelegd. Het betreft respectievelijk 400 meter tot woningen in het buitengebied en 750 meter tot de bebouwde kom van kernen. Mede op basis van alle uitkomsten van het planMER zal de gemeenteraad van Waalwijk een besluit nemen over de uiteindelijke locaties van de nieuwe windturbines.

Pagina 21 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

20.5

De zonne-energie in Haven 8 Oost wil men inzetten op bedrijfsdaken, boven parkeerterrein, op taluds en op restgronden. Op taluds van waterkeringen is het conform ons huidige beleid niet toegestaan om bouwwerken, zoals zonnepanelen, aan te brengen.

Het onderzoek houdt rekening met de genoemde beperking van mogelijke zonne-energie op de taluds.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

21.1

Op bladzijde 13 wordt gesproken over de vervanging van de huidige vier windmolens door twee grote voor 2030. Wanneer wordt hierover besloten en worden de gevolgen voor de omgeving ook meegenomen in de MER studie.

21.2

21.3

21.4

21.5

21.6

De toekomst van de bestaande windturbines van Eneco staat nog niet vast. Zoals ook opgenomen De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. in de Kadernota heeft Eneco laten weten de bestaande windturbines op termijn te willen vervangen door twee nieuwe modellen. Het Ecopark vormt onderdeel van het zoekgebied waarbinnen dezelfde varianten zullen worden onderzocht als in de rest van het zoekgebied. Ook op bladzijde 13 geeft u aan dat vanwege landschappelijk In de Kadernota is opgenomen dat vooraf geen keuze wordt gemaakt voor een opstelling in lijn of De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. oogpunt de voorkeur is voor clusteropstelling. Kunt u ook clusters van windturbines en beide opstellingsvarianten worden uitgewerkt in de planMER. aangeven hoever deze clusters volgens u uit elkaar zouden Beide opstellingsvarianten (lijn- en clusteropstelling) worden in het planMER onderzocht. Daarbij moeten liggen, hoe groot deze clusters moeten worden en hoe wordt ook gevarieerd in afstanden. groot de gevrijwaarde gebieden dan zijn? (De plaatjes van de bladzijden 19 en 20 geven geen duidelijkheid) Op bladzijde 15 spreekt u van onaanvaardbare en Deze vraag hangt mede samen met de beantwoording van het vorige punt. In de planMER wordt De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

onomkeerbare aantasting van de ruimtelijke kwaliteit namelijk onderzocht welke opstellingsvarianten mogelijk zijn en wat de landschappelijke effecten daarvan de grootschalige openheid van het gebied. Kunt u duidelijk zijn. Hierbij wordt aangesloten op landschappelijke structuren. Daarbij geldt de voorwaarde uit omschrijven wat u daar onder verstaat en hoe dat wordt provinciale regelgeving dat minimaal drie windturbines bij elkaar moeten worden gebouwd in een geborgd? lijn- of clusteropstelling. Ook op bladzijde 15 staat dat binnen de REKS is gekozen voor Aan de REKS ligt mede een landschappelijke analyse ten grondslag op basis waarvan de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. kwaliteit van het landschap als basis voor de grootschalige mogelijkheid van de bouw van nieuwe windturbines binnen het zoekgebied mogelijk is. Dat opwek van duurzame energie. Kunt u ook hier aangeven wat er zoekgebied is door de gemeenteraad van Waalwijk in de Kadernota duidelijk begrensd. Het in de onder wordt verstaan en hoe het wordt geborgd. REKS benoemde coulissenlandschap aan de zuidzijde van de Rijksweg A59 is om die reden buiten het zoekgebied gelaten. De plaatsing van windturbines buiten het zoekgebied maakt vooralsnog geen deel uit van het onderzoek voor de planMER.

Op bladzijde 15 bij punt 3.2.3 over de referentiesituatie wordt De nulmeting is in dit geval de huidige situatie met autonome ontwikkelingen. Dit zijn de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. er steeds gesproken over een referentiesituatie als er geen ontwikkelingen die nog niet hebben plaatsgevonden, maar waarvan bekend is dat deze uitgevoerd grootschalige opwek van duurzame energie plaats zou gaan gaan worden. In de planMER wordt de nieuwe situatie dus altijd vergeleken me de huidige situatie vinden, hier mis ik een duidelijk referentiepunt namelijk een en de effecten van de autonome ontwikkelingen tezamen. nulmeting, omdat alleen dit als basis zal kunnen dienen.

Op bladzijde 17 wordt als autonome ontwikkeling de Grootschalige energieopwek kan samengaan met natuurontwikkeling, maar mag hierop geen natuurontwikkeling in de Capelsche Uiterwaard genoemd. Kunt significant negatief effect hebben. u aangeven hoe u de relatie ziet tussen grootschalige energie opwek en natuurontwikkeling.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 22 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 21.7

21.8

21.9

21.10

21.11

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Op bladzijde 24 geeft u aan dat er geen Nederlandse wettelijke Het gevolg van de uitspraak van de Raad van State is dat de Landelijke windturbinenormen in het De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. norm voor specifiek laagfrequent geluid van windturbines is en Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet mogen worden gebruikt voor windturbineparken dat gemeentes zelf een passende norm dienen te totdat een landelijke milieubeoordeling is gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in onderbouwen. Het lijkt mij daarom beter dat er eerst landelijke december 2021 gestart. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 normen afgesproken worden en dat niet elke gemeente zelf het bekend zijn. De nieuwe landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. wiel uit gaat vinden. Hierop zou u moeten wachten. De Vooruitlopend hierop kan een gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, gemeente Altena zou immers heel andere normen kunnen mits deze goed worden gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie. In het MER wordt vaststellen, bovendien valt de gemeente Altena onder een op de volgende wijze omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de ander energie verband, namelijk de RES West-Brabant. verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht.

Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. Voor slagschaduw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht. De gemeente Waalwijk betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD). Zoals hiervoor is aangegeven, heeft elke gemeente een zelfstandige bevoegdheid om de normstelling voor windturbines te bepalen. In het kader van het bestuurlijk overleg dat ook in REKS en provinciaal verband wordt gevoerd, zal de gemeente Waalwijk de gehanteerde normstelling en onderbouwing daarvan met de buurtgemeenten delen. Het is echter aan elk gemeentebestuur afzonderlijk op welke wijze zij met die normstelling om willen gaan. Op bladzijde 26 geeft u aan dat in de MER een beschrijving In de planMER worden de huidige situatie en de autonome ontwikkelingen als referentiesituatie De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. komt van de huidige situatie en de autonome ontwikkelingen in beschouwd.

Wij zullen ons maximaal inspannen om de autonome ontwikkelingen, die planologisch het zoekgebied. Hierover twee opmerkingen; niet alleen in het zijn vastgelegd, scherp te krijgen, alvorens wij starten met de onderzoeken. Hierbij richten wij ons zoekgebied maar in het gehele studiegebied, dus ook de niet alleen op het zoekgebied, maar ook op ontwikkelingen buiten het zoekgebied. Het gebieden die buiten het zoekgebied vallen, maar wel de studiegebied is per thema verschillend, omdat de effecten verder kunnen reiken. De vraag of (en gevolgen daarvan zullen ondervinden, dienen te worden zo ja, de wijze waarop) de nulmeting plaats zal vinden komt pas na de keuze van het beschreven. Ook duidelijk aangeven hoever het studiegebied voorkeursalternatief aan de orde. Betrokken partijen kunnen hierbij te zijner tijd hun expertise volgens u reikt. Tevens in plaats van alleen de huidige situatie hierover inbrengen. en autonome ontwikkelingen aangeven, ook een nulmeting uitvoeren, welke als referentie punt gebruikt kan worden. Op bladzijde 28 gaat het over de Green deal grootschalige Het maken van afspraken met betrekking tot communicatie zullen onderdeel zijn van de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. opwek. In deze deal zouden mijns inziens de punten uitwerking van de Green Deal.

Hieronder vallen ook zaken als een klachtenregeling voor de Klachtenregeling en handhaving en Monitoring van beleving en omgeving etc. gezondheid opgenomen dienen te worden, inclusief (nogmaals!) het bepalen van het referentiepunt (0-meting). Kunt u onderzoeken in de MER of er door de schittering van het Dit is geen onderdeel van het onderzoek van de planMER. Dit is immers een natuurlijk verschijnsel De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. water van de Bergsche Maas licht overlast plaats kan gaan dat ook zonder de bouw van wind- of zonneparken op zou treden. vinden, anders dan slagschaduw? Is het mogelijk in de MER een Omgevings Effect Rapportage op Naast het akoestisch onderzoek wordt gewerkt met een GES-score (gezondheidseffectscore) De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. te nemen en een Mens Effect Rapportage? waarbij het aantal potentieel gehinderde personen in beeld wordt gebracht. Hiermee wordt een extra criterium toegevoegd aan de beoordeling ten opzichte van enkel milieuthema's. De opzet van het milieuonderzoek is sowieso breder dan enkel milieuhinder. Daarom kan de planMER ook worden beschouwd als een Omgevingseffect Rapportage zoals door indiener is gevraagd.

Pagina 23 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 21 april 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

21.12

Graag zou ik zien dat er naast het opstellen van de MER een Hier is momenteel niet in voorzien. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. burger budget beschikbaar komt, zodat burgers ook onderzoek In het Participatie- en Communicatieplan is ruimte opgenomen voor burgers om mee te doen met kunnen laten doen naar de effecten van grootschalige de onderzoeken. duurzame energie opwek.

22.1

Wij willen u dan ook vragen het document aan te passen en op In de Kadernota is opgenomen dat vooraf geen keuze wordt gemaakt voor een opstelling in lijn of De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. geen enkele locatie in de tekst te spreken van een voorkeur clusters van windturbines en beide opstellingsvarianten worden uitgewerkt in de planMER. voor clusters, en beide mogelijke opstellingen te benoemen Beide opstellingsvarianten (lijn- en clusteropstelling) worden in het planMER onderzocht. danwel beide mogelijkheden compleet niet te noemen. Om transparantie te bieden dient het begrip ‘lokaal eigendom’ Zoals vastgelegd in de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is het uitgangspunt bij De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Het gedefinieerd te worden in de NRD. de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving. Participatie- en Communicatieplan wordt als bijlage Dit als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. In de Kadernota is worden toegevoegd. aangegeven dat tenminste 50% van een initiatief in lokaal eigendom komt. De precieze uitwerking hiervan vindt in een later stadium plaats. Ontwikkelingen waarvan zeer aannemelijk is dat deze Alle autonome ontwikkelingen waarover een definitief besluit is genomen, dan wel waarvoor een De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

gerealiseerd worden, parallel aan het ruimtelijke proces van ontwerp van een besluit is gepubliceerd, worden bij het onderzoek betrokken. windturbines, dienen in acht genomen te worden bij geluidsberekeningen. Het uitvoeren van fysieke metingen dient onzes inziens te In eerste instantie worden de onderzoeken uitgevoerd op basis van wettelijk voorgeschreven De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. worden toegevoegd als voorwaarde in de NRD. en/of wetenschappelijk gevalideerde modelberekeningen. Daar waar fysieke metingen aanvullende informatie kunnen geven op basis waarvan een betere afweging gemaakt kan worden door de gemeenteraad over de locaties waar de zonne- en windprojecten gerealiseerd kunnen worden, worden die te zijner tijd uitgevoerd. Informatie over de plannen van de gemeente Waalwijk om Van plannen van de gemeente Waalwijk is op dit moment geen sprake. Net zoals voor alle De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. twee windturbines in dit gebied te realiseren dient onzes initiatiefnemers geldt zal eerst het planMER proces moeten worden afgerond alvorens initiatieven inziens te worden opgenomen in de NRD aangezien deze kunnen worden beoordeeld in het vervolgproces.