GroenLinksaf AlgemeneBeschouwingKadernota2024

Voorzitter, Vandaag praten we over de kaders voor de begroting van 2024. Vorig jaar bestonden die kaders voornamelijk uit een vertaling van het coalitieprogramma, en dat was geschreven vanuit een voorzichtig financieel perspectief. Dit jaar zien we de eerste bijgestelde kaders, en daaruit blijkt dat die voorzichtigheid goed was. Onze voornaamste bron van inkomsten draait binnen nu en een paar jaar rigoureus de kraan dicht, en dat heeft natuurlijk gevolgen. Voorzitter, al geruime tijd horen we bij elk voorstel waar geld naar toe moet dat we wél rekening moeten houden met het ravijnjaar, de angstaanjagende naam voor het jaar waarin er stevige kortingen op het gemeentefonds doorgevoerd gaan worden. Ook in deze kaderstelling komt dat begrip regelmatig naar voren. We lezen dat de VNG hard bezig is “het ravijn ongedaan te maken”, en dat de mei-circulaire het moment is waarop we daar iets van zouden kunnen zien. Wij hebben in de circulaire niets anders gelezen dan een bevestiging van de problemen. Kan de wethouder ons even meenemen in de ontwikkelingen rond de Algemene Uitkering? Voorzitter, ondanks de donkere wolken aan de horizon heeft Waalwijk een zeer goed gevulde AR, en dat is maar goed ook. Zelfs met minimaal nieuw beleid is er wel het een en ander in ontwikkeling, en daar is veel geld voor nodig.

De uitleg over hoe we het geld uit de AR gaan gebruiken roept toch wel wat vragen op. Het college constateert dat we feitelijk maar 6 miljoen vrij te besteden hebben. De berekening achter dat bedrag bevreemdt ons wat. De vertraging van de GOL plannen gaat ons tussen de 5 en 13 miljoen extra kosten, en dus parkeren 10 miljoen voor de GOL. Iets soortgelijks doen we voor de haven en het centrum, en daarmee is de reservekoek wel zo’n beetje op. Vreemd genoeg nemen we de bandbreedte van de kosten voor een geluidswal bij Baardwijk gewoon niet op. De raad heeft opdracht gegeven die wal te bouwen, maar u constateert nu eigenlijk dat we daar geen geld voor gaan hebben, PM lezen wij in dit geval een beetje als post mañana.. Interessant, zeker als je je bedenkt dat de extra kosten van de GOL waarschijnlijk goedgemaakt gaan worden door de meeropbrengsten van de uitgestelde grondverkoop. Ook zetten we aan de hand van dit hoofdstuk vraagtekens bij het idee dat we niet zouden reserveren. We begrijpen de overwegingen, maar kunt u ons uitleggen wat het op voorhand onttrekken van zo’n 19 miljoen euro aan de beschikbare ruimte in de AR dan wel is? Voorzitter, Waalwijk praat al tijden over participatie. Participatie is een vast onderdeel van alle voorstellen die we in de raad te zien krijgen. Dat is mooi, maar woorden zijn slechts tekentjes op een stuk papier, we missen de daad bij

het woord, we missen duidelijke ambities. We missen visie op hoe we Waalwijkers zoveel mogelijk bestaanszekerheid bieden in een tijd die bol staat van de onzekerheden. De politiek praat over een ravijnjaar, terwijl veel te veel mensen in Nederland en Waalwijk al jarenlang zonder enige vorm van reserve op de rand van een ravijn leven. Onze reserves zijn groter dan ik ze ooit gezien heb. Wat doen wij? Hebben wij überhaupt een visie over wat wij als gemeentebestuur zouden kunnen doen? Het is misschien een klein ding, maar tijdens de coalitieonderhandelingen is door Lokaal Belang het onderwerp van de ongelukkige wachttijd voor jongeren bij het aanvragen van Bijstand ingebracht. Dat voorstel is toen gesneuveld, maar is wel degelijk actueel. In april nog heeft de SGP aandacht gevraagd voor dit probleem. En dus dienen wij samen met Lokaal Belang een motie in om die zogenaamde zoektijd op te heffen. Verder hopen wij komend jaar meer voorstellen te zien voor innovaties, voor visie op het gebied van participatie. Dit alles in het kader van het motto: Niet praten maar poetsen!! Een onderwerp dat hier mooi bij aansluit is Slachtofferhulp. Slachtofferhulp doet prima werk, voegt echt een noodzakelijke dienst toe aan onze samenleving. We hebben tijdens de gespreksavond een pakkend betoog gehoord over de noodzaak van een fatsoenlijke bekostiging door de gemeente Waalwijk.

Op basis van normbedragen zouden we meer moeten betalen dan we nu doen, en dat doen we dus niet. Daarmee wentelen we de kosten af op de andere gemeenten die zich wel aan die norm houden, en dat is onfatsoenlijk. GroenLinksaf wil dat die situatie gecorrigeerd wordt, en dient daarom samen met bijna alle fracties een motie in die daarvoor moet zorgen. Voorzitter, GroenLinksaf vindt het opvallend dat het woord “wonen” of “woningbouw” in het document niet één keer genoemd wordt. Zijn we klaar? Is er geen noodzaak meer om na te denken over wat we willen en hoe we dat willen gaan doen? In het algemeen hebben we het afgelopen jaar moeten constateren dat de manier waarop de raad betrokken wordt bij ruimtelijke ontwikkelingen beter kan. Wij komen vaak laat in beeld, en vaak op een manier die en voor de raad, en voor de omgeving, en voor de plannen niet goed is. Bij bijna alle voorstellen rond wonen constateert bijna de voltallige raad onvoldoende aandacht voor problemen met parkeren, verkeer, de wat opportunistische omschrijving van sociale woningbouw, en de inpassing van groen in de plannen. Dat is jammer! We begrijpen de overwegingen die achter de voorstellen zitten. We hebben haast, er is fikse achterstand in bouwen, en het belang van de ambities verhoudt zich niet altijd even goed tot het belang van de omgeving waarin die ambities uitgevoerd moeten worden.

Voorzitter, zomaar een voorbeeldje. Groen wordt in alle voorstellen prominent meegenomen, maar we zouden zo graag zien dat het meer is dan het afvinken van een voorwaarde. Parkeerplaatsen meerekenen als groen is zo’n dingetje. Doe het uiterste om groeninpassing kwalitatief te benaderen, nu is het vaak een rekensommetje. We

hebben waardering voor de voortvarende manier waarop dit college uitdagingen te lijf gaat, maar verlies de raad en de zorgvuldigheid niet uit het oog! Voorzitter, bij de bespreking van financiële kaders kunnen we helaas niet om armoede heen. Armoede is in onze samenleving vaak onzichtbaar, maar bestaat wel degelijk. Waalwijk is daarom bezig met het oprichten van een Quiet Community, een platform voor alle mensen die in stilte in armoede leven. Van de problematiek die onder de kille cijfertjes verborgen zit, werden wij wel even stil: 1.500 Waalwijkse huishoudens leven onder de laagste inkomensgrens. 1 op de 10 kinderen in Waalwijk groeit op in armoede. Voorzitter, dit is ronduit beschamend voor één van de meest welvarende landen ter wereld! De effecten van armoede op mensen zijn bekend. Het is onze plicht als overheid, het is onze plicht als mens om dit probleem goed en doeltreffend op te lossen, al was het maar omdat te weinig doen zich op termijn vertaalt in stijgende kosten in het sociaal domein. GroenLinksaf is blij dat er nu stappen gezet worden om deze vaak niet zichtbare groep mensen de mogelijkheid te geven gehoord en geholpen te worden. Maar eigenlijk moeten we nog een stapje verder gaan. Het probleem van armoede is niet nieuw, al zijn er de laatste jaren wel wat nieuwe oorzaken bijgekomen.

Energiearmoede, sterk toegenomen inflatie, uit de pas lopende woonlasten, er is nogal wat waar mensen door in de problemen kunnen komen. Als lokale overheid hebben we de afgelopen decennia behoorlijk wat geld uitgegeven aan het bestrijden van armoede, maar helaas heeft dat niet mogen helpen. De vraag laat zich stellen of dat geld goed besteed was. Hebben we erger voorkomen of hebben we niet de goede dingen gedaan? Wat hadden we anders of beter kunnen doen? Misschien is het een idee om voor pakweg de laatste tien jaar eens te kijken wat we geprobeerd hebben, wat dat gekost heeft, en wat het rendement van deze maatregelen was. Wellicht dat daaruit een beeld ontstaat van wat we wel en wat we niet moeten doen. Ons beperken tot goede bedoelingen is in ieder geval geen optie.. Graag een visie. Als die uitblijft overwegen we om op enig moment een motie over armoedebestrijding in te dienen. Voorzitter, samenvattend is GroenLinksaf niet ontevreden over de manier waarop ons college het beleid vorm wil geven. Financieel gezien staan we er niet slecht voor, en samen met de raad is er een stevige basis gelegd om de toekomst een goede plek te maken voor onze inwoners. Wij zijn er van overtuigd dat de ingeslagen weg de juiste is, al zijn er wel wat onzekerheden die voor problemen kunnen gaan zorgen.

We kunnen we het in de raadzaal flink met elkaar oneens zijn over hoe we problemen nou precies moeten oplossen, als gemeenteraad van de Gemeente Waalwijk zullen we er samen voor moeten zorgen dat al onze besluiten in het belang zijn van onze gemeente, en het welzijn van onze inwoners. Wij zijn er van overtuigd dat dat zo is, maar laat ook de samenleving zien dat die overweging meer is dan de woorden van onze voorzitter aan het einde van onze vergadering. De voorgestelde kaders passen voor ons prima in die overweging.