GEWIJZIGD RV Nota van Uitgangspunten voor de begroting 2025

GEWIJZIGD Raadsvoorstel Dossier:

2024-019659

Datum collegevergadering: Onderwerp:

Nota van Uitgangspunten voor de begroting 2025

0. Adviespunten/beslispunten 1. De uitgangspunten zoals die zijn vermeld in de bij dit voorstel behorende Nota van Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2025 vast te stellen. 2. Het programma Jeugd (als onderdeel van de programmabegroting) niet meer als separaat programma in de begroting 2025 op te nemen, maar de betreffende informatie onder te brengen in beleidsveld 6, Sociaal Domein. 3. Het programma Binnenstad (als onderdeel van de programmabegroting), onder voorbehoud van het afsluiten van een (anterieure) overeenkomst met betrokken partijen ten aanzien van de daadwerkelijke herontwikkeling van de ELS, niet meer als separaat programma in de begroting 2025 op te nemen, maar de betreffende informatie onder te brengen in beleidsveld 8, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing.

1. Aanleiding? In de financiële verordening 2023 van de gemeente Waalwijk (ex artikel 212 Gemeentewet) is bepaald dat de nota van uitgangspunten voor de begroting alléén bij afwijkingen en/of bijzonderheden van de ramingen voor lonen en prijzen van het Centraal Planbureau (CPB) en de indexering van de rente (gebaseerd op de meest actuele marktverwachtingen van experts) wordt vastgesteld door de raad. Is dit niet het geval dan kan deze nota vastgesteld worden door het college en wordt de raad geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief. Voor de nota van uitgangspunten zijn de bijzonderheden: de extra indexering rioolrechten als gevolg van het Integraal Waterplan Waalwijk en een bepaling over het aanzuiveren bij de resultaatbestemming van de jaarrekening van onttrekkingen uit de algemene reserve bij de begroting. Daarom wordt de Nota van Uitgangspunten voor de begroting 2025 expliciet aan de raad voorgelegd. Voorafgaand daarom wordt het Auditcomité daarbij betrokken.

2. Wat willen we bereiken? De begroting wordt ambtelijk samengesteld. De begroting 2024 inclusief de daarop genomen wijzigingsbesluiten en de geactualiseerde jaarschijf 2025 vormen de basis voor de begroting 2025. Met behulp van de door de raad vastgestelde uitgangspunten voor de samenstelling van de begroting 2025 kan vervolgens een doorrekening plaatsvinden. Deze doorrekening vormt de basis voor het financieel beeld dat geschetst zal worden. Volledigheidshalve merken wij op dat structurele doorwerkingen vanuit de Najaarsbericht 2023 en Voorjaarsbericht 2024, samen met de uitkomsten van het kaderstellend debat (Kadernota 2025) betrokken zullen worden bij de samenstelling van de uiteindelijke begroting 2025. Door het vaststellen van de bij dit voorstel behorende Nota van Uitgangspunten 2025 voor de samenstelling van de Begroting wordt duidelijkheid geschapen voor de samenstellers van de begroting. Voor volgend jaar willen we de uitkomsten van de Nota van Uitgangspunten voor de begroting voortaan opnemen in de Kadernota, voor het eerst in de Kadernota 2026. 1

Voorafgaand daaraan volgt nog een wijzigingsvoorstel van artikel 3 van de financiële verordening 2023.

3. Argumenten/Overwegingen Het volgende brengen wij specifiek onder de aandacht: In de Nota van Uitgangspunten voor de begroting 2025 wordt rekening gehouden met de ramingen voor lonen en prijzen 2025 van het Centraal Planbureau (CPB) uit het Centraal Economisch Plan (februari 2024), aangezien deze door het rijk ook worden gehanteerd bij de meicirculaire 2024. De indexering van de rente is gebaseerd op de meest actuele marktverwachtingen van experts. 1a. Indexering personeelslasten (lonen) De huidige CAO gemeenten loopt nog tot en met 1 april 2025 en kent verhogingen van 4,75% per 1 januari 2024 en 1,25% per 1 oktober 2024. De structurele effecten daarvan worden (ten opzichte van de in de Nota van Uitgangspunten 2024 opgenomen 4,5%) bij het Voorjaarsbericht 2024 (indicatief) verwerkt in de meerjaren begroting, met daarbij de verwachting dat vanuit het bijgestelde accres 2024 in de Meicirculaire 2024 daarvoor dekking beschikbaar komt. Voor 2025 zijn voor gemeenten nog geen CAO-afspraken gemaakt. Het Centraal Planbureau (CPB) raamt nu 4,4% voor 2025 (prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers). Aangezien de nieuwe CAO gemeenten pas per 1 april 2025 ingaat, is het voorstel om voor 75% van de CPB-index op te nemen als te verwachten , zijnde 3,3%.

Indien er op het moment van samenstelling van de Begroting 2025 nog geen CAO-gemeenten voor 2025 is, wordt voor 2025 dus gerekend met een te verwachten stijging van 3,3 % (4,5 % voor 2024). 1b. Indexering prijzen Voor bepaling van het accres in de algemene uitkering wordt voortaan rekening gehouden met de volgende indexen: - Loonvoet sector overheid voor 60% => voor 2025: 4,4%; - Prijs materiële overheidsconsumptie voor 20% => voor 2025: 2,2 %; - Prijs bruto overheidsinvesteringen voor 20% => voor 2025: 2,0%. Rekening houdend met de weging van deze 3 factoren komt de verwachte index voor 2025 uit op 3,48 % (afgerond 3,5%). Voor 2024 zou die gewogen index nu uitkomen op 5,02%, dus nagenoeg gelijk aan de 5% waar wij voor 2024 mee hebben gerekend. Deze indexering van 3,5% zal ook gebruikt worden voor de tarieven 2025, waaronder de Onroerende Zaakbelastingen. Uitzondering op tariefverhoging met alleen inflatie is met ingang van 2025 de extra jaarlijkse tariefverhoging rioolrechten i.v.m. de in het Integraal Waterplan Waalwijk 2025 – 2027 opgenomen investeringen. Deze tariefverhoging komt bovenop de inflatie (onder voorbehoud van raadsbesluit over Integraal Waterplan Waalwijk, raad 27 juni 2024). 1c.

Indexering subsidies Voor de jaren 2022-2024 was voor indexering subsidies oorspronkelijk een vast percentage van 1,85% voor budgetsubsidies en 1,6% voor overige subsidies bepaald bij de Nota van Uitgangspunten 2022 (meteen voor 3 jaar vast). In zowel 2023 als in 2024 is van de vaste percentages afgestapt en zijn deze hoger vastgesteld (als gevolg van loon- en prijsstijgingen). Het hanteren van vaste percentages voor 3 jaar is niet handig gebleken. Voor 2025 wordt daarom voorgesteld de budgetsubsidies voor 70% loongevoelig en 30% prijsgevoelig op basis van de CPB-ramingen te laten zijn. Overige subsidies volgen de prijsindex 2025 van het CPB. Voor budgetsubsidies wordt dat dan 70% van 4,4% + 30% van 3,5% = 4,13 %, afgerond 4,15%. Voor overige subsidies is dat voor 2025 3,5% (= prijsindex). 1d. Specifieke indexeringen De begroting van de gemeente Waalwijk kent een aantal posten waarvoor een specifieke indexering geldt. De belangrijkste posten betreffen de verbonden partijen en de budgetten jeugd, regiovervoer en onderwijshuisvesting. De verbonden partijen (zoals 2

gemeenschappelijke regelingen) hanteren een eigen index, die meestal wel in buurt ligt van de door ons gehanteerde indexen. De nieuwe begrotingen van die verbonden partijen worden daarop getoetst en eventuele afwijkingen worden toegelicht in de raadsvoorstellen voor die begrotingen 2025. Voor de budgetten jeugd en regiovervoer wordt in het voorjaar de indexering voor 2025 bekend, waarop wij moeten aansluiten. Voor jeugd is die afkomstig van de regio Hart van Brabant op basis van hun Kadernota. Voor regiovervoer komt de indexering van bureau regiovervoer Midden-Brabant op basis van hun contractafspraken. 1e. Rentepercentages De rentetoerekening is gebaseerd op het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Ingeschat wordt dat de in de begroting 2025 te hanteren rente uitkomt rond 1,25%. De daling van 0,25% ten opzichte van 2024 wordt veroorzaakt door lagere rentelasten in verband met daling van de rente en hogere rentebaten in verband met schatkistbankieren. Voor nog in het jaar 2025 aan te trekken geld hebben wij ons qua rentepercentages gebaseerd op verwachtingen van deskundigen. De verwachting is dat de rente richting volgend jaar licht gaat dalen. Sinds de begroting 2024 is de rente voor kort geld licht gestegen en de rente voor lang geld licht gedaald. De huidige rente voor kort geld bedraagt ongeveer 4%.

Voor de begroting 2025 gaan we uit van 3,75%. De huidige rente voor lang geld (10 jaar) bedraagt ongeveer 3%. Voor de begroting 2025 gaan we uit van 2,75%. 2. Het aanpassen van de programma-indeling is een bevoegdheid van de raad Ingevolge artikel 2 van de financiële verordening van de gemeente Waalwijk is het vaststellen van de indeling van de programmabegroting een bevoegdheid van de raad. Aangezien de programmabegroting 2025 in de komende maanden wordt gemaakt en we gezien de ontwikkelingen deze programma’s niet meer op willen nemen in de begroting leggen we dit besluit nu voor. 2a. Naar aanleiding van de evaluatie programma Jeugd is geconcludeerd dat het niet langer helpend is om het eerder apart benoemde programma voor jeugd in stand te houden Met de raadsinformatiebrief ‘Evaluatie Programma Jeugd’ (052-24) bent u geïnformeerd over de uitgevoerde evaluatie van het programma. Conclusie van de evaluatie is dat het gezien de grote opgaven waar we als gemeente op dit moment vanuit het gehele domein voor staan niet helpend is om het eerder apart benoemde programma voor jeugd in stand te houden. De inhoud is immers te zeer verweven met de Koers sociaal domein en is daarom daar nu integraal onderdeel van. 3. Met de aanvang van de uitvoeringsfase van de herontwikkeling van de Els heeft het programma geen toegevoegde waarde meer in de begroting.

De beleidsuitvoering gekoppeld aan het meerjarenprogramma van de BIZ en begeleiding van kleinere (transformatie)projecten is eind 2023 al teruggeplaatst in de lijn. De herontwikkeling van De Els en omgeving willen/moeten we uiterlijk eind 2024 zekeren via een (anterieure)overeenkomst met de betrokken partijen. Dat vormt momenteel de focus van het programma Binnenstad. Als we daarin slagen kan het programma Binnenstad in 2025 als werkstructuur worden opgeheven en vervangen door een (majeur) project in de lijnorganisatie. De politiek/bestuurlijke verantwoording kan daarna, gekoppeld aan het ruimtelijk en economisch beleid, door team REW en de projectleider voor De Els worden verzorgd en verloopt via de reguliere planning- en controlproducten (voorjaarsbericht, najaarsbericht en jaarrekening). We lopen met het besluit om het separate programma Binnenstad niet meer in de begroting 2025 op te nemen, enigszins vooruit op de totstandkoming van de overeenkomst. Als we dit besluit nu echter, 2024 met voorbehoud, niet voorleggen, kunnen we de begroting 2025 hier niet tijdig op aanpassen.

4. Financiën De prognoses voor loon- en prijsstijgingen 2025 komen uit het Centraal Economisch Plan 3

2024 van het Centraal Planbureau en hebben effect op de rijksuitgaven. Via het accres van de algemene uitkering krijgen wij extra middelen ter dekking van loon- en prijsstijgingen. In de Meicirculaire 2024 van de algemene uitkering Gemeentefonds wordt duidelijk wat we vanuit het rijk aan accres krijgen. Uit dat accres en uit de verhoging van de gemeentelijke tarieven (zoals OZB) moeten wij de indexeringen op de lasten van onze begroting zien te dekken. Per saldo leidt dat tot een (structureel) voordeel of nadeel; dat zal zo mogelijk in de raadsinformatiebrief Meicirculaire 2024 worden toegelicht.

5. Risico’s Het Centraal Planbureau signaleert onzekerheid over de voorspellingen van de inflatie, maar minder dan de afgelopen jaren. Wij zijn uitgegaan van de basisramingen van het CPB, omdat dit scenario ook wordt gehanteerd bij de Voorjaarsnota van het rijk en de daarop volgende Meicirculaire van het gemeentefonds. Op voorhand is niet te zeggen wat het resultaat (voordelig of nadelig) zal zijn van de toegepaste indexeringen en het van het rijk verkregen accres algemene uitkering (dat accres is bedoeld ter dekking van de stijging van lonen en prijzen).

6. Participatie Participatievorm: N.v.t. (Nota van Uitgangspunten is financieel technisch)

Wie en wanneer? n.v.t.

7. Duurzaamheid Duurzaamheid: Nota van Uitgangspunten draagt bij aan een reëel en structureel sluitende begroting. SDG doelstelling 16, vrede, justitie en sterke publieke diensten. Deel 16.6: Doeltreffende, verantwoordelijke en transparante instellingen ontwikkelen op alle niveaus.

Meetbaarheid? Financieel beeld bij de begroting 2025. Idem.

8. Fatale beslisdatum Vaststelling van de Nota van Uitgangspunten voor de begroting 2025 door de raad is op 27 juni 2024 is nodig voor de samenstelling van de begroting 2025.

9. Vervolgstappen Onderwerp: Verwerken effecten Nota van Uitgangspunten in begroting 2025 Integreren van de Nota van Uitgangspunten in de Kadernota vanaf de Kadernota 2026

Wie en wanneer? Resultaat in begroting 2025, vaststelling door de raad op 10 november 2024. Voorjaar 2026, met daaraan voorafgaand een wijziging van artikel 3 van de financiële verordening 2023. 4

Opheffen programma’s Jeugd en Binnenstad met ingang van begroting 2025

Verwerken in begroting 2025, vaststelling door de raad op 10 november 2024.

10. Bijlagen Zie het RaadsInformatieSysteem (RIS): - Nota van Uitgangspunten voor de begroting 2025.

HET COLLEGE VAN WAALWIJK de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

5

Voorgeschiedenis: - Nota van Uitgangspunten voor de begroting 2024 (met bijlage): Nota van Uitgangspunten voor de begroting 2024: https://waalwijk.notubiz.nl/document/12870544/2/ GEWIJZ+RV+Nota+van+Uitgangspunten+voor+de+begroting+2024 Bijlage bij de Nota van Uitgangpunten voor de begroting 2024 https://waalwijk.notubiz.nl/document/12758057/1/Bijlage+NvU+begroting+2024 -

Raad 21 april 2022, vaststellen programma-indeling van de begroting 2023: https://waalwijk.notubiz.nl/document/11305760/2/RV+Programmaindeling+vanaf+de+begroting+2023

6

De raad van de gemeente Waalwijk; gezien het voorstel van het college van Waalwijk van

,

BESLUIT: 1. De uitgangspunten zoals die zijn vermeld in de bij dit voorstel behorende Nota van Uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2025 vast te stellen. 2. Het programma Jeugd (als onderdeel van de programmabegroting) niet meer als separaat programma in de begroting 2025 op te nemen, maar de betreffende informatie onder te brengen in beleidsveld 6, Sociaal Domein. 3. Het programma Binnenstad (als onderdeel van de programmabegroting), onder voorbehoud van het afsluiten van een (anterieure) overeenkomst met betrokken partijen ten aanzien van de daadwerkelijke herontwikkeling van de ELS, niet meer als separaat programma in de begroting 2025 op te nemen, maar de betreffende informatie onder te brengen in beleidsveld 8, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 27 juni 2024. DE RAAD VAN WAALWIJK de griffier,

de voorzitter,

Frances Opperman (plv)

Sacha Ausems

1