Bijlage Vraag en antwoord Groenlinksaf Notitie - windturbines en microplastics

NOTITIE

Onderwerp Project Opdrachtgever Projectcode Status Datum Referentie Auteur(s)

Gecontroleerd door Goedgekeurd door

Windturbines en microplastics Plan-MER GODE Waalwijk Gemeente Waalwijk 138919 Definitief 28 februari 2024 138919/24-003.203 L.F. de Visser-Bleijenberg MSc R. de Jong MSc L.F. de Visser-Bleijenberg MSc

Paraaf

Bijlage(n)

-

Aan

Gemeente Waalwijk

Hans Kursten

Slijtage, of Leading Edge Erosion (LEE), van windturbinebladen treft bijna alle windturbines. Regen, hagel, zand, insecten of andere zwevende deeltjes zorgen voor erosie van voornamelijk de voorrand van een windturbineblad. De voorrand is de voorste rand van een turbineblad die bij het draaien als eerste in aanraking komt met de lucht. Zonder aanvullende bescherming van de voorrand betekent dit dat de windturbinebladen materiaal verliezen. Dit zou in het milieu terecht kunnen komen. Om deze effecten tegen te gaan, maken fabrikanten gebruik van coatings zoals epoxy, een type plastic. Effect van microplastics op het milieu Er wordt veel onderzoek gedaan naar de effecten van microplastics op mens en milieu1. Het is bekend dat plastic deeltjes bij waterdieren en vissen invloed hebben op ademhalen, bewegen en voedselopname. Grotere stukken plastic kunnen voor darmblokkades of verstikking zorgen. Onderzoekers hebben echter nog geen langetermijnstudies gepubliceerd naar de effecten van microplastics op de gezondheid van mensen. Het is bijvoorbeeld onbekend of deeltjes plastics zich in ons lichaam ophopen, of onze cellen beïnvloeden. Ook is het nog onbekend vanaf welke concentratie en welke grootte microplastics schadelijk zijn voor onze gezondheid, of voor natuur.

Wel is aangetoond dat microplastics overal in het milieu aanwezig zijn: in de bodem, in de lucht in huis, in planten, en in ons lichaam. Onderzoekers gaan ervan uit dat microplastics schadelijk zijn voor mens en milieu, en dus een negatief effect hebben op de leefomgeving. Onderzoek naar emissie van microplastics Naar de jaarlijkse erosie van windturbinebladen wordt onderzoek gedaan door producenten. Dit komt omdat door erosie de opbrengsten van windturbines achteruitgaan. Door beschadiging ervaart een 1

https://www.rivm.nl/plastics

Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. Leeuwenbrug 8 | Postbus 233 | 7400 AE Deventer | +31 (0)570 69 79 11 | www.witteveenbos.com | KvK 38020751

windturbineblad meer weerstand van de lucht. Windturbineproducenten proberen erosie daarom te voorkomen. Van de uitgevoerde onderzoeken zijn weinig resultaten gepubliceerd. Windturbineproducent Vestas rapporteert een jaarlijks gewichtsverlies van maximaal 150 gram per windturbine, waarbij het aandeel microplastics onduidelijk is. Een inschatting van The Turbine Group, een belangenorganisatie uit Noorwegen, is dat het gewichtsverlies 62 kilogram per windturbine per jaar is. De resultaten van dit onderzoek zijn door Factcheck.Vlaanderen echter ontkracht1. Zij stelt dat The Turbine Group ervanuit gaat dat windturbines geen coating hebben, ze altijd draaien bij hevige regen en op het gehele windturbineblad evenveel eroderen. Dit klopt niet met de werkelijke situatie. Factcheck.Vlaanderen benoemt dat Vleemo, een Vlaamse windturbineproducent, jaarlijks per windturbine zo’n 640 gram afval verwacht. Sinds de publicatie van plan-MER GODE Waalwijk in juni 2023 heeft ook het RIVM onderzoek uitgevoerd naar de effecten van erosie van windturbines2. In het onderzoek van het RIVM is aan een niet bij naam genoemde windturbineproducent gevraagd een inschatting te maken van het jaarlijkse gewichtsverlies per windturbine (0,00312 kilogram per jaar per windturbine met beschermende coating tot 1,43 kilogram per jaar per windturbine zonder beschermende coating).

Daarnaast heeft het RIVM zelf een inschatting gemaakt van de verliezen van windturbines op zee. De waarden per windturbine die hieruit komen variëren van 0,675 kilogram per jaar per windturbine tot 17,5 kilogram per jaar per windturbine. Deze cijfers houden geen rekening met een beschermende coating. Daarnaast eroderen windturbines op land minder, omdat deze kleiner zijn, het minder waait en geen slijtage optreedt door zout water. Uit het onderzoek trekt het RIVM twee conclusies die direct van toepassing zijn op windturbines op land: - een beschermende coating kan tot sterke vermindering van de emissie van plasticdeeltjes leiden; - er is veel onzekerheid over de grootte van de emissie, grootte van de deeltjes en het risico van de emissie voor het milieu. Proefberekening om het effect in Waalwijk te duiden Een proefberekening in Geomilieu naar de impact van LEE op luchtkwaliteit voor het plan-MER heeft uitgewezen dat de verhoogde concentraties van stoffen in de lucht door LEE vanaf windturbines niet statistisch significant zijn. De luchtkwaliteit wordt niet meetbaar slechter. Op basis hiervan is in het plan-MER geconcludeerd dat dit effect niet onderscheidend is om een locatie te kiezen voor windturbines. Op basis van de worst-case inschatting van het RIVM is opnieuw een proefberekening uitgevoerd naar de impact van deze emissie op de luchtkwaliteit.

Ook voor deze aannames geldt dat de luchtkwaliteit niet meetbaar slechter wordt (0,00 µg/m3 per jaar voor een windpark). Het effect blijft niet onderscheidend. Conclusie Het ontwikkelen van windturbines in Waalwijk zorgt naar verwachting niet voor een meetbare toename van microplastics in het milieu. Desondanks is het belangrijk om de emissies van microplastics zoveel als mogelijk te beperken. In het geval van windturbines is het toevoegen van een beschermende coating daarin zeer effectief.

1

https://factcheck.vlaanderen/factcheck/windturbines-verliezen-geen-62-kg-per-turbine-aan-microplastic

2

RIVM 2023. Beoordeling mogelijke risico’s van chemische stoffen en plastic deeltjes van windturbines op zee.

2|2

Witteveen+Bos | 138919/24-003.203 | Definitief