Bijlage Voorstel afvalproeven
Tekst van het document
Afvalproeven t.b.v. Grondstoffenbeleidsplan fase 2
Document:
Toekomstige afvalinzameling, voorstel afvalproeven
Auteur:
Simone Lindhout en Ton Daamen van De AfvalSpiegel / Rens Hoffmann TORV
Dossier nummer: Vertrouwelijkheidsclassificatie:
Datum
Versie
Auteur
Openbaar
Omschrijving van de aanpassing
Inhoud 1.
Inleiding ...................................................................................................................... 3
2.
Beschrijving afvalproeven en proefgebieden..................................................................... 5
2.1
Selectie proefgebieden ........................................................................................... 5
2.2
Beschrijving proef 1: restafval wegbrengen en PMD-container ..................................... 5
2.3
Beschrijving proef 2: kleine restafvalcontainer en PMD-container ................................. 7
2.4
Beschrijving proef 3: GFT-afval in de hoogbouw ........................................................ 9
3.
Communicatie met inwoners uit de proefwijken ........................................................... 10
4.
Communicatie en gedragsverandering gemeente breed ................................................ 12
4.1
Communicatiecampagne ........................................................................................ 12
4.2
Gedragsverandering .............................................................................................. 13
5.
Monitoring en evaluatie ................................................................................................ 15
5.1
Service ................................................................................................................ 15
5.2
Milieu .................................................................................................................. 16
5.3
Kosten ................................................................................................................ 17
6.
Financiën ................................................................................................................ 18
6.1
Aanschaf inzamelmiddelen ..................................................................................... 18
6.2
Uitvoeringskosten afvalproeven .............................................................................. 18
6.3
Totale kosten afvalproeven .................................................................................... 20
7. Planning ........................................................................................................................ 21
Voorstel afvalproeven
2
1. Inleiding Grondstoffenbeleidsplan In 2013 heeft de gemeenteraad een Grondstoffenbeleidsplan voor de periode 2014 – 2021 vastgesteld waarin een keuze is gemaakt voor een stapsgewijze invoering van maatregelen: Stap 1 Maatregelen voor de korte termijn met als doelstelling 65% hergebruik en maximaal 140 kilogram restafval per inwoner per jaar. Stap 2 Maatregelen voor de lange termijn om richting 85% hergebruik en maximaal 45 kilogram restafval per inwoner per jaar te gaan (ambitie). Maatregelen stap 1 Een belangrijke maatregel in stap 1 was het verlagen van de inzamelfrequentie van restafval van 1 keer in de 2 weken naar 1 keer in de 4 weken. De gemeente richtte zich ook op het verbeteren van de inzameling van het GFT-afval en het PMD. Zo werd het aanbieden van de GFT-container goedkoper en werd het PMD vaker opgehaald (van 1 keer in de 4 weken naar 1 keer in de 2 weken). Daarnaast zijn op verschillende plekken in de gemeente luiercontainers geplaatst. Op basis van de evaluatie van stap 1 blijkt dat stap 2 noodzakelijk is om richting de ambitie van 85 % hergebruik en 45 kilogram restafval per inwoner te gaan. Het is aan de gemeenteraad om te besluiten in welke vorm stap 2 voor het onderdeel huishoudelijk afval wordt gezet. Het college heeft op 6 februari 2020 het ‘Grondstoffenbeleidsplan stap 2’ voorgelegd aan de gemeenteraad.
Daarin stelde zij voor om het systeem van ‘omgekeerd inzamelen’ in te voeren. De raad heeft ervoor gekozen om toen geen besluit te nemen, omdat het plan in hun ogen niet besluitrijp was. Zij heeft het college de opdracht gegeven te komen met een nieuw voorstel, waarbij de nadruk ligt op het betrekken van inwoners en de gemeenteraad. Het college stelt daarom voor om afvalproeven te gaan doen. Afvalproeven Het doel van de afvalproeven is het creëren van draagvlak. Inwoners kunnen dan zelf ervaren hoe het is om bijvoorbeeld een container voor PMD te hebben of hun restafval weg te brengen naar een ondergrondse container. Ook kan de gemeente door middel van proeven ervaringen opdoen over de effecten van diverse wijzigingen, zoals op de hoeveelheid restafval, de kwaliteit van gescheiden ingezamelde afvalstromen, de acceptatie door inwoners, de (on)mogelijkheden in de uitvoering en de kosten. De resultaten van de afvalproeven zijn mede bepalend voor de invulling van stap 2 uit het Grondstoffenbeleidsplan. Het beoogd resultaat aan het einde van de proeven ziet er als volgt uit: 1. Bewoners proefgebieden weten wat er verandert en waarom. 2. Uitvoering vindt plaats binnen het budget. 3. Inzicht in het effect van de proeven op de prestatiegebieden milieurendement, service en kosten.
Voorstel afvalproeven
3
Selectie proeven De gemeenteraad is actief betrokken geweest bij de keuze van de proeven. Om een compleet beeld te geven aan de gemeenteraad van de mogelijke alternatieve inzamelsystemen die kunnen worden beproefd, hebben we een onderzoek uitgevoerd. De resultaten hiervan zijn gepresenteerd tijdens de E-input op 26 november 2020. We hebben daarbij een aantal van deze mogelijke inzamelsystemen uitgelicht:
•
Wegbrengen van restafval naar een ondergrondse container
•
Kleine container voor restafval (140 liter)
•
PMD container
•
Papiercontainer
•
Gescheiden inzameling van GFT-afval in de hoogbouw
We hebben deze systemen op hoofdlijnen getoetst op de prestatiegebieden service, milieu en kosten. Vervolgens hebben we de gemeenteraad gevraagd aan te geven welke van deze verschillende systemen ze het liefst zouden willen uittesten in de vorm van afvalproeven in de laagbouw (door deze te rangschikken). Ook is gepeild of de gemeenteraad positief staat tegenover een proef met de inzameling van GFT-afval in de hoogbouw. Hieruit is de selectie van de volgende proeven gekomen:
•
Wegbrengen van restafval naar een ondergrondse container in combinatie met een PMDcontainer
•
Kleine container voor restafval (140 liter) in combinatie met een extra PMD container
•
Gescheiden inzameling van GFT-afval in de hoogbouw
Deze afvalproeven gaan we gedurende 1 jaar in geselecteerde gebieden uitvoeren. Op die manier kunnen we kijken hoe de proeven worden gewaardeerd en wat de resultaten zijn door alle seizoenen heen. Communicatie en gedragsverandering gemeente breed In de rest van de gemeente willen we gedurende dat jaar geen grote wijzigingen doorvoeren in de manier van afval inzamelen. Toch willen we ook hen stimuleren om hun afval beter te gaan scheiden. We gaan daarom gemeente breed extra inzetten op communicatie en gedragsverandering. Opbouw rapport In dit voorstel werken we de afvalproeven verder uit. De hoofdstukindeling ziet er als volgt uit: Hoofdstuk 2
Beschrijving afvalproeven en proefgebieden
Hoofdstuk 3
Communicatie met inwoners proefgebieden
Hoofdstuk 4
Communicatie en gedragsverandering gemeente breed
Hoofdstuk 5
Monitoring en evaluatie
Hoofdstuk 6
Kosten afvalproeven
Hoofdstuk 7
Planning
Voorstel afvalproeven
4
2. Beschrijving afvalproeven en proefgebieden In dit hoofdstuk gaan we in op de selectie van de proefgebieden. Daarnaast beschrijven we per proef de inzamelsystematiek, het proefgebied en de inzameldagen.
2.1 Selectie proefgebieden Bij de selectie van de proefgebieden hebben we rekening gehouden met een aantal factoren:
•
Het type bebouwing en type inwoners in het proefgebied is divers. Het is belangrijk om verschillende type bebouwingen in het proefgebied te hebben zitten. Een derde container aan huis heeft bijvoorbeeld een grotere impact voor iemand die klein is behuisd, dan voor iemand die alle ruimte heeft. Daarnaast heeft het wegbrengen van restafval bijvoorbeeld weer een grotere impact voor ouderen of inwoners die slecht ter been zijn dan voor jongere inwoners. Om na afloop van de proeven iets te kunnen zeggen over de effectiviteit en de waardering van het beproefde inzamelsysteem is het belangrijk om dit bij een diverse doelgroep te hebben uitgetest.
•
De aparte inzameling kan efficiënt gebeuren. Bij de selectie van de proefgebieden hebben we zoveel mogelijk gekeken naar bestaande routes. Zowel voor restafval als voor PMD-afval. Een route voor restafval opbreken zou betekenen dat er twee keer een halve route zou moeten worden gereden. Dit is niet efficiënt. We hebben daarom een hele restafval route gekozen als proefwijk. Vervolgens hebben we gezocht naar een gebied/wijk dat daarnaast ook in één PMDroute ligt.
•
We sluiten zoveel mogelijk aan op bestaande inzamelmiddelen. Voor de proef met het wegbrengen van het restafval is gekozen voor een wijk waar al een aantal ondergrondse containers staat. Op die manier kunnen we kosten besparen doordat zo een gedeelte van de inwoners uit de laagbouw kan aansluiten op bestaande ondergrondse containers. Daarnaast hoeven in een dergelijke wijk minder nieuwe locaties te worden gezocht voor ondergrondse containers. Een proces wat niet altijd gemakkelijk is vanwege de vele criteria waar een locatie aan moet voldoen (o.a. geen kabels en leidingen in de grond, veiligheid, goed bereikbaar voor inwoners en het inzamelvoertuig).
2.2 Beschrijving proef 1: restafval wegbrengen en PMDcontainer Inzamelsysteem In vergelijking met het huidige inzamelsysteem wijzigt het volgende voor de vier belangrijkste afvalstromen die in de proefwijk aan huis worden ingezameld:
•
Inwoners brengen het restafval weg naar een ondergrondse wijkcontainer, bij voorkeur op maximaal 250 meter loopafstand. Alle huishoudens ontvangen een afvalpas om de container mee te openen. Zij betalen een tarief per inworp (gelijk aan het tarief voor de hoogbouw). De pas registreert de inworp.
Voorstel afvalproeven
5
•
De bestaande restafvalcontainer (240 liter) wordt ingezet voor de inzameling van PMD. Op de container wordt een sticker geplakt, zodat duidelijk is dat deze voor PMD-afval bedoeld is. Indien inwoners nu een kleine restafvalcontainer (140 liter) hebben, kunnen zij die gratis omruilen voor een 240 liter container. De inzamelfrequentie blijft één keer per twee weken.
•
De inzameling van GFT-afval blijft ongewijzigd, dat wil zeggen één keer per twee weken met een kleine 140 liter container.
•
De inzameling van papier blijft ongewijzigd, dat wil zeggen één keer per vier weken zonder inzamelmiddel.
Kort samengevat:
Figuur 2.1 Inzamelsysteem in proefwijk 1 Proefgebied Voor deze afvalproef hebben we gekozen voor een deel van de wijk Laageinde. Het betreft restafvalroute 4a. In de route zitten 730 huishoudens waarvan 87 huishoudens in de hoogbouw en 643 huishoudens in de laagbouw. Voor de inwoners in de hoogbouw verandert er niets, deze vallen dus buiten de proef. In dit gebied staan al 5 ondergrondse containers: 3 aan de Dr. Kuyperlaan en 2 in de Ir. Lelystraat. Op basis van maximaal 60 huishoudens per container en een goede geografische spreiding (i.v.m. de loopafstand) plaatsen we hier nog circa 8 containers bij. Inzameling In totaal staan er straks circa 13 ondergrondse containers voor restafval. Deze legen we wekelijks in een aparte route. Zo kunnen we de hoeveelheden goed registreren. Ook de PMD-containers zamelen we in een aparte route in, afzonderlijk van de huidige PMD-route. Dit doen we om de eventuele vervuiling goed te kunnen monitoren. Het PMD-afval zamelen we één keer per 2 weken in op vrijdagochtend. Inwoners zetten hun PMD-container op de container verzamelplaats. Inwoners uit de proefwijk ontvangen een brief over de nieuwe inzameldagen en passen ze ook aan in de AfvalWijzer app.
Voorstel afvalproeven
6
Figuur 2.2 Proefwijk 1
2.3 Beschrijving proef 2: kleine restafvalcontainer en PMDcontainer Inzamelsysteem In vergelijking met het huidige inzamelsysteem wijzigt het volgende voor de vier belangrijkste afvalstromen die in de proefwijk aan huis worden ingezameld:
•
Voor de inzameling van restafval ontvangen alle huishoudens een kleinere restafvalcontainer (140 liter). De inzamelfrequentie blijft één keer per vier weken.
•
De bestaande restafvalcontainer (240 liter) wordt ingezet voor de inzameling van PMD. Op de container wordt een sticker geplakt, zodat duidelijk is dat deze voor PMD-afval bedoeld is. Indien inwoners nu al een kleine restafvalcontainer (140 liter) hebben, ontvangen zij een 240 liter container voor het PMD-afval. De inzamelfrequentie blijft één keer per twee weken.
•
De inzameling van GFT-afval blijft ongewijzigd, dat wil zeggen één keer per twee weken met een kleine 140 liter container.
•
De inzameling van papier blijft ongewijzigd, dat wil zeggen één keer per vier weken zonder inzamelmiddel.
Voorstel afvalproeven
7
Kort samengevat:
Figuur 2.3 Inzamelsysteem in proefwijk 2
Proefgebied Voor deze afvalproef hebben we gekozen voor een deel van de wijk Besoyen. Het betreft restafvalroute 1a. In de route zitten 633 huishoudens waarvan 27 huishoudens in de hoogbouw en 606 huishoudens in de laagbouw. Voor de inwoners in de hoogbouw verandert er niets, deze vallen dus buiten de proef.
Figuur 2.4 Proefwijk 2 Inzameling De inzameling van de restafvalcontainers gebeurt op dezelfde dag als nu. Doordat het formaat van de containers kleiner is zullen er naar verwachting meer containers buiten staan. De PMDcontainers zamelen we in een aparte route in, afzonderlijk van de huidige PMD-route. Dit doen we om de eventuele vervuiling goed te kunnen monitoren. Het PMD-afval zamelen we één keer per 2 weken in op vrijdagochtend.
Voorstel afvalproeven
8
Inwoners zetten hun restafvalcontainer en PMD-container op de container verzamelplaats. Inwoners uit de proefwijk ontvangen een brief over de nieuwe inzameldagen en passen ze ook aan in de AfvalWijzer app.
2.4 Beschrijving proef 3: GFT-afval in de hoogbouw Inzamelsysteem In vergelijking met het huidige inzamelsysteem wijzigt het volgende:
•
Inwoners uit de appartementencomplexen kunnen hun GFT-afval aanbieden in GFT-zuilen nabij het complex. De zuil is een metalen behuizing waar een 240 liter container in staat. Deze zuil openen ze met hun huidige afvalpas. Zij kunnen dit afval op ieder moment van de dag kwijt.
De inzameling van alle andere afvalstromen blijft ongewijzigd. Kort samengevat:
Figuur 2.5 Inzamelsysteem bij 5 appartementencomplexen in proef 3 Proefgebied Voor deze afvalproef hebben we 5 complexen geselecteerd: •
Hendrik Chabotstraat in Sprang-Capelle, 18 aansluitingen
•
Molenstraat/Hollandsestraat in Waalwijk, 48 aansluitingen
•
Het Fort (nummer 123 t/m 156) in Waalwijk, 34 aansluitingen
•
De Waard (Eikendonklaan) in Waalwijk, 40 aansluitingen
•
Havendries in Waspik, 20 aansluitingen
Inzameling Per 20 tot 25 huishoudens plaatsen we één GFT-zuil. De minicontainers die in de GFT-zuilen staan legen we gelijktijdig met de laagbouw, 1 keer per 2 weken. Het gewicht van de containers wordt door middel van de chip geregistreerd. Met een visuele check voor het legen van de container houden we de kwaliteit in de gaten. Indien een container te vervuild is, dan legen we de container gelijktijdig met het restafval. Zo voorkomen we dat vrachten met GFT-afval te vervuild raken en worden afgekeurd.
Voorstel afvalproeven
9
3. Communicatie met inwoners uit de proefwijken Ieder huishouden heeft afval en moet elke dag bepalen waar welk afval in moet. Verandert er iets in de afvalinzameling, dan grijpt dit in op het dagelijks leven. Om bewustwording, steun en medewerking te krijgen betrekken bewoners van de proefgebieden daarom nauw bij de nieuwe manier van afval inzamelen. Door met ze in contact te blijven krijgt de gemeente inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van de nieuwe manier van afval inzamelen voor de bewoners. Hoeveel communicatie er nodig is verschilt per type proef. Bovendien hangen de communicatieacties af van de fase waarin een proef zit. De opzet en de communicatiemiddelen zijn al in andere gemeenten beproefd en vertalen we naar de situatie in de gemeente Waalwijk. We informeren bewoners van de proefgebieden, alle andere betrokkenen (ambtelijk verschillende afdelingen en KCC, politiek, bestuur) en alle andere inwoners over de veranderingen. In de communicatiecampagne vertellen we (per proefgebied) over de nieuwe manier van inzamelen. We maken duidelijk waarom de gemeente deze veranderingen doorvoert, zodat de bewoners van de proefgebieden weten wat ze te wachten staat. Tussentijds en na afloop informeren we de bewoners over de effecten van de verandering op de prestatiegebieden milieurendement, service en kosten.
Algemene communicatiemiddelen We informeren en betrekken de bewoners op diverse manieren: •
Elk huishouden ontvangt voor de start van de proef een papieren nieuwsbrief waarin alle informatie helder en eenvoudig staat uitgelegd. Door veel gebruik te maken van afbeeldingen en iconen is de informatie ook te begrijpen voor anderstaligen of laaggeletterden.
•
We organiseren voor de start van elke proef een inloopbijeenkomst waarbij we uitleg geven over de proef: van de aanleiding (waarom doen we dit) tot aan de planning en hoe verder na de proef. Ook krijgen bewoners de mogelijkheid om vragen te stellen en te komen met suggesties ter verbetering of aanvulling (het gaat dan vooral om flankerend beleid: communicatie, verstrekken hulpmiddelen voor in huis, inzet van een afvalcoach, etc.).
•
Andere belangrijke informatie verspreiden we via bewonersbrieven huis-aan-huis. Denk hierbij aan informatie over de laatste lediging van de restafvalcontainer of het plaatsen van de GFT-zuilen of ondergrondse containers.
•
Op www.waalwijk.nl komt een speciale pagina voor inwoners met alle informatie over de proeven en de antwoorden op veel gestelde vragen.
•
We maken per proefgebied een speciaal e-mailadres aan voor bewoners. Daarmee beantwoorden we vooraf, tijdens en na de proef vragen van hen. Zo kunnen inwoners op een laagdrempelige manier bij ons terecht met vragen en kunnen we op tijd bijstellen als er problemen ontstaan.
•
Via Hoplr en de AfvalWijzer app wordt belangrijke informatie op wijkniveau gedeeld. Binnen Hoplr maken we per proef een groep aan waarin bewoners met elkaar kunnen
Voorstel afvalproeven
10
communiceren en ervaringen kunnen uitwisselen. In de AfvalWijzer app kunnen we pushberichten sturen naar geselecteerde postcodes om inwoners te herinneren aan belangrijke momenten, zoals bijvoorbeeld de laatste lediging van de restafvalcontainer. •
Aanvullend gaan we een afvalcoach inzetten. Deze persoon is de ambassadeur van de proeven en van afvalscheiding, maar controleert ook of inwoners de regels naleven. De afvalcoach geeft tips, beantwoordt vragen en biedt hulp bij de proeven. Daarnaast haalt de afvalcoach ervaringen op in de wijk. We willen is om de afvalcoach werven via onze Zap-ers of andere betrokken inwoners.
•
We vragen alle bewoners van de proefgebieden een enquête in te vullen aan het einde van de proef (zie monitoring en evaluatie).
•
In een nieuwsbrief delen we de inzamelresultaten en ervaringen.
Alle communicatie-uitingen krijgen de slogan en het beeldmerk van de gemeente voor de lokale communicatiecampagne ‘Afval is waardevol’. In deze stijl delen we alle uitingen. In de communicatiecampagne wordt de communicatielijn verder uitgedacht, de boodschappen geformuleerd en verder afgestemd met betrokkenen. Denk aan communicatieadviseurs en de wethouder. Communicatie specifiek voor de proeven Proef 1: wegbrengen restafval Waar komen de ondergrondse containers? Daar moeten we bewoners goed bij betrekken in de proef waarbij zij het restafval daar naartoe moeten brengen. We willen hiervoor ongeveer 10 tot 15 mogelijke locaties uitkiezen. Deze plekken voldoen volgens ons aan de criteria (onder andere geen kabels en leidingen, voldoende afstand van bomen, veilig bereikbaar voor inwoners en de huisvuilwagen). Inwoners kunnen via een digitale enquête via Hoplr hun voorkeuren doorgeven. Voor inwoners die het restafval niet zelf kunnen wegbrengen, gaan we in gesprek om samen tot een goede oplossing te komen. Daarnaast krijgen inwoners in deze proefwijk informatie over de laatste leging van de restafvalcontainer en het plakken van de sticker op de oude restafvalcontainer. Proef 2: kleine restafvalcontainer De inwoners in deze proefwijk krijgen informatie over de laatste leging van de restafvalcontainer en het plakken van de sticker op de oude restafvalcontainer.
Ook informeren we ze over het bezorgen van de nieuwe kleine container. Proef 3: GFT-afval in de hoogbouw De inwoners uit de hoogbouw ontvangen bij de start van de proef allemaal een keukenbakje om het GFT-afval in te verzamelen in huis. Hierbij ontvangen ze ook een rolletje met biologisch afbreekbare zakjes en een flyer over het belang van GFT-afval scheiden en het gebruik van het bakje.
Voorstel afvalproeven
11
4. Communicatie en gedragsverandering gemeente breed In de rest van de gemeente willen we gedurende dat jaar geen grote wijzigingen doorvoeren in de manier van afval inzamelen. Toch willen we ook hen stimuleren om hun afval beter te gaan scheiden. We gaan daarom gemeente breed extra inzetten op communicatie en gedragsverandering.
4.1 Communicatiecampagne De gemeente Waalwijk werkt aan meer hergebruik van grondstoffen en minder restafval. Met de afvalcampagne wil de gemeente daarover extra communiceren. Dit heeft de volgende doelen: •
het stimuleren van preventie en hergebruik;
•
het terugdringen van het aantal kilogram restafval per inwoner;
•
het tegengaan van zwerfafval voor een schonere stad.
Doelgroep De doelgroep van de afvalcampagne zijn alle inwoners van de gemeente Waalwijk. Specifiek richt de campagne zich op de ‘middenmoot’: inwoners die hun afval al wel scheiden, maar waar nog veel verbetering mogelijk is. Kernboodschap Afval is waardevol. Met de campagne laten we zien welke waarde afval heeft en wat inwoners kunnen doen om de hoeveelheid afval te verminderen. Met praktische inzichten en inspirerende voorbeelden kunnen inwoners zelf de waarde uit hun afval ervaren, bijdragen aan meer hergebruik van grondstoffen en de hoeveelheid restafval verminderen. Insteek van de campagne De afvalcampagne richt zich op de eerste drie stappen in de afvalhiërarchie: preventie, hergebruik en recycling. De campagne laat de drie stappen aan bod komen in verschillende thema’s. Thema’s zijn onder meer de verschillende afvalstromen, zwerfafval en initiatieven zoals repair cafés en kringloopwinkels. In de campagne laten we inwoners en ondernemers uit Waalwijk aan het woord. Zij vertellen hoe zij op een slimme manier met afval omgaan. Ook geven we inzicht in wat er met het afval gebeurt. Op die manier krijgen inwoners per thema praktische handelingsperspectieven over het toepassen van preventie, hergebruik en/of recycling. De campagne bestaat uit een herkenbaar beeldmerk en de slogan ‘Afval is waardevol’.
Voorstel afvalproeven
12
De overige uitingen zijn specifiek aan het thema gerelateerd. Elke maand staat één thema centraal. Op deze manier laten we in een kalenderjaar twaalf thema’s aan bod komen. De campagne is bedoeld om jaarlijks bij te stellen en zo te herhalen. Sommige thema’s zijn seizoensgebonden en daardoor gekoppeld aan een bepaalde maand, al zijn we vrij om thema’s te wisselen. De communicatiecampagne is januari 2021 van start gegaan.
4.2 Gedragsverandering Naast communicatie willen we ook op andere manieren gedragsverandering bij onze inwoners bewerkstelligen. Een belangrijke factor waar we op willen gaan inspelen is het geven van feedback. Feedback Het geven van feedback op het gedrag, zorgt ervoor dat mensen hun gedrag kunnen aanpassen om zo dichter bij hun doelen te komen. Op dit moment krijgen inwoners op het gebied van afval twee keer per jaar een concrete terugkoppeling over hun aanbiedgedrag, namelijk wanneer ze de belastingaanslag Afvalstoffenheffing ontvangen. Inwoners zien dan hoe vaak ze de grijze container voor restafval hebben aangeboden en hoeveel kilogram restafval hierin zat. Feedback werkt echter beter als het kort op het gedrag volgt. Dan is er ook meer tijd en ruimte om het gedrag nog bij te stellen. We willen daarom in de huidige AfvalWijzer App een Diftar module opnemen waarbij inwoners, na inloggen met een speciale code of via DigiD, hun eigen aanbiedgedrag direct terug kunnen zien. Alleen weten hoe vaak je als inwoner de container aan de straat hebt gezet, is echter onvoldoende om hen te stimuleren om het afval beter te scheiden en de container minder vaak aan te bieden. Het is namelijk lastig voor inwoners om te bepalen of hun aanbiedgedrag nou ‘veel’ of ‘weinig’ is. Daarvoor is het belangrijk om ook in kaart te brengen hoeveel afval de gemiddelde Waalwijker aanbiedt.
Ook dit is mogelijk om weer te geven in de Diftar module. Het vergelijken van de eigen gegevens met die van anderen heeft bij diverse diftar-gemeenten in het ROVA-gebied geleid tot een afname van het restafval. Feedback heeft nog een sterker effect wanneer je jezelf ook kan vergelijken met anderen die op jou lijken of waar jij je verbonden mee voelt. Iemand uit Waspik voelt zich misschien minder verbonden met de gemeente Waalwijk als geheel, maar wel met de inwoners uit Waspik. Daarom onderzoeken we ook de mogelijkheden om in de Diftar module een vergelijking te maken op wijk- of buurtniveau. Zo kan je als inwoner zien of jij bij één van de beste afvalscheiders van jouw buurt hoort. Zoals eerder aangegeven, is feedback belangrijk om te kunnen monitoren of je dichter bij je doelen komt. Het is daarbij wel belangrijk dat mensen voor zichzelf doelen stellen op het gebied van afval. Dit kunnen persoonlijke doelen zijn (minder afval aanbieden dan vorig jaar/vorige maand) of sociale doelen zijn (bij de beste afvalscheiders van de buurt horen). We willen het stellen van deze doelen stimuleren door acties te organiseren (de beste straat wint een mooie prijs) of via de app inwoners uit te dagen persoonlijke doelen te stellen.
Voorstel afvalproeven
13
Sociale norm De kwaliteit van onze herbruikbare afvalstromen is erg belangrijk. Helaas zien we nu ook al dat er mensen zijn die herbruikbare afvalstromen vervuilen. Zo zien we dat inwoners regelmatig plastic en harde kunststoffen tussen het GFT-afval aanbieden. Het is dus niet altijd restafval wat mensen bij de herbruikbare afvalstromen doen, maar ook afval wat ze gratis kunnen aanbieden. Het ontduiken van de kosten is dan ook niet voor iedereen de reden om afvalstromen te vervuilen. Gebrek aan kennis en gemak spelen ook een grote rol. Gelukkig doen de meeste mensen het goed! Dit is een gegeven dat we kunnen inzetten om ook anderen ervan te overtuigen het afval niet te vervuilen. Dat de meeste mensen het goed doen, laat zien dat dit de sociale norm is die heerst. Hiermee laat je zien dat het heel normaal is om je afval op de juiste manier te scheiden en geen verkeerd afval tussen bijvoorbeeld het GFT-afval te doen. Nu weten wij wel dat de meeste mensen het goed doen, maar het is nog sterker als dit ook zichtbaar is voor anderen. Daarom zijn we gestart met een interventie om vervuiling in de GFTcontainer aan te pakken, die dit wel laat zien. In de wijken waar op dit moment de vervuiling het grootst is, voeren we controles uit van de GFT-containers. In september 2020 en april/mei 2021 zijn de eerste controles al uitgevoerd.
Medewerkers van de buitendienst lopen voor de wagen uit om te kijken of het GFT-afval in de containers zuiver is, of dat er vervuiling tussen zit. Is het mooi zuiver? Dan krijg je als inwoner een groen label. Zit er hier en daar iets in wat er eigenlijk niet in hoort? Dan krijg je een oranje label. Maakt de inwoner er echt een potje van of zit er een zak restafval tussen, dan wordt de container niet geleegd en ontvangt de inwoner een rood label. Door de labels aan de containers te hangen, is voor de hele straat/buurt zichtbaar hoe jij het doet. Aangezien de meeste mensen het goed doen, siert de meerderheid van de containers groen: de sociale norm is hiermee gezet. Als inwoner met een oranje of rood label val je buiten de boot. En dat vinden mensen psychologisch gezien niet prettig. Gelukkig hebben we op het oranje en rood label tips gezet over de scheidingsregels van GFT-afval, zodat ook zij de volgende keer een groen label kunnen ontvangen. Leren ze niet van hun fouten? Dan wordt een tweede oranje label een rode, en een tweede rode een boete.
Voorstel afvalproeven
14
5. Monitoring en evaluatie Wij gaan de proeven evalueren op service, milieu en kosten.
5.1 Service De belangrijkste vraag die we hierbij stellen is: wat vinden onze inwoners van de proeven? Dit achterhalen we door enquêtes onder inwoners van de proefgebieden en een steekproef van inwoners uit de laag- en hoogbouw in de rest van de gemeente (referentie voor de proefwijken). We maken hierbij gebruik van Hoplr. Inwoners kunnen de enquête hierop digitaal invullen. Enquête In de enquête vragen we naar de ervaringen van de inwoners uit de proefgebieden: wat vinden ze van de nieuwe manier van afval inzamelen? Zijn ze hun afval ook beter gaan scheiden? Maar we zijn ook benieuwd naar hun mening over de toekomstige afvalinzameling: zouden ze deze manier van afval inzamelen na de proef willen voortzetten? Ook de inwoners buiten de proefwijken willen we bevragen. Wat vinden zij van de communicatiecampagne? En maken ze gebruik van de feedback in de app? Maar we vragen ook wat zij belangrijk vinden aan de afvalinzameling, waarom ze afval scheiden en hoe ze tegen de toekomstige afvalinzameling aankijken. Om ervoor te zorgen dat de resultaten van deze enquête representatief zijn, selecteren we een representatief deel van de bevolking op basis van een statistisch verantwoorde steekproeftrekking. Hiermee ontsluiten we informatie die vertaald kan worden naar de gehele gemeente.
De enquête zetten we daarom uit bij een representatieve steekproef van 1.300 huishoudens in de laagbouw en 1.300 in de hoogbouw. Wat meten we?
Hoe meten we?
Wanneer meten we?
Wie voert uit?
Ervaring met en
Meldingen en klachten
Tijdens proef continu;
Gemeente
waardering van
die bij gemeente
vóór de start meteen
nieuwe manier
binnenkomen
nadat gebied bekend is
Input vanuit afvalcoach
Continu tijdens de proef
Gemeente
communicatie plus
Berichten in de speciale
Continu tijdens de proef
De AfvalSpiegel
effect op
mailbox
scheidingsgedrag voor
Enquête onder bewoners
Aan het einde van de
De AfvalSpiegel
inzamelen restafval, GFT-afval, PMD en/of papier, ingezette
de andere afvalstromen
proef Bij gebruik groepen in
Continu tijdens de proef
Gemeente
Hoplr: meldingen en opmerkingen, groepsdialoog
Voorstel afvalproeven
15
5.2 Milieu We gaan de proeven ook evalueren op het prestatiegebied milieu. De belangrijkste vraag die we hierbij beantwoorden is in hoeverre de hoeveelheid restafval is gedaald of gestegen en de hoeveelheid herbruikbare afvalstromen is gedaald of gestegen. Dit doen we aan de hand van een analyse van de inzamelcijfers. Hiervoor is het noodzakelijk dat dit op het niveau van het proefgebied wordt geregistreerd. We hebben er daarom voor gekozen om bij de keuze van een proefgebied een hele inzamelroute (wijk) te nemen. Daarnaast is het belangrijk om te kijken naar de samenstelling van het restafval en de kwaliteit van het ingezamelde PMD- en GFT-afval. Dit doen we aan de hand van sorteeranalyses van het restafval en kwaliteitsanalyses van het PMD- en GFT-afval (per proefgebied en in de rest van de gemeente). Hiermee kunnen we achterhalen of de samenstelling van het restafval is gewijzigd, bijvoorbeeld of er minder PMD-afval in het restafval zit in een proefwijken met een PMD-container of dat er minder GFT-afval in het restafval zit bij de appartementencomplexen die meedoen aan de proef. Wat meten we?
Hoe meten we?
Wanneer meten
Wie voert uit?
we? Hoeveelheid en samenstelling restafval
Wegen hoeveelheid,
Tijdens proeven
registratie
continu; vóór de start
aanbiedingen
zo veel mogelijk
restafvalcontainer en
weken zodra het
stortingen in
besluit is genomen
Buitendienst
ondergrondse verzamelcontainers Sorteeranalyses fijn
1 keer vóór de start
Buitendienst i.s.m. De
restafval
en 1 keer tijdens de
AfvalSpiegel
proef Hoeveelheid en kwaliteit GFT-afval
Wegen hoeveelheid
Tijdens proeven
en registratie
continu; vóór de start
aanbiedingen GFT-
zo veel mogelijk
container en
weken zodra het
bovengrondse
besluit is genomen
Buitendienst
verzamelcontainers Sorteeranalyses GFT-
1 keer vóór de start
Buitendienst i.s.m. De
afval
en 1 keer tijdens de
AfvalSpiegel
proef Hoeveelheid en kwaliteit PMD
Wegen hoeveelheid,
Tijdens proeven
eventueel registratie
continu; vóór de start
aanbiedingen PMD-
zo veel mogelijk
Buitendienst
container/ zakken
Voorstel afvalproeven
16
weken zodra het besluit is genomen Sorteeranalyses PMD
1 keer vóór de start
Buitendienst i.s.m. De
en 1 keer tijdens de
AfvalSpiegel
proef
5.3 Kosten Het is ook belangrijk om de proeven te evalueren wat betreft de kosten. Hierbij kijken we niet alleen naar de kosten voor het uitrollen van de proeven, maar ook naar de hoogte van de kosten wanneer we het beproefde inzamelsysteem breder zouden uitrollen over de rest van de gemeente. Wat meten we?
Hoe meten we?
Wanneer meten
Wie voert uit?
we? Jaarlijkse kosten
In kaart brengen kapitaallasten, inzamelmiddelen, kosten inzameling, overige structurele kosten, verwerkingskosten restafval en GFT-afval en opbrengsten PMD en papier, alsmede het totaal aan jaarlijkse kosten
Vóór en na afronding
De AfvalSpiegel op
van de proef
basis van informatie van de gemeente (TORV)
Voorstel afvalproeven
17
6.
Financiën
We beschrijven de investeringen (aanschaf inzamelmiddelen) en de uitvoeringskosten voor de verschillende proeven.
6.1 Aanschaf inzamelmiddelen We onderscheiden per proef de volgende investeringskosten. Proef 1 •
Aanschaf en plaatsing van circa 8 ondergrondse containers voor restafval.
•
Aanschaf van 650 afvalpassen om de ondergrondse containers te openen.
Proef 2 •
Aanschaf van 620 kleine 140 liter minicontainers voor restafval.
Proef 3 •
Aanschaf en plaatsing van 8 bovengrondse GFT-zuilen.
De totale investeringskosten bedragen:
Investeringen Proef 1: Restafval wegbrengen
€ 87.250
Proef 2: Kleine restafvalcontainer + PMD container
€ 16.275
Proef 3: GFT-afval in de hoogbouw
€ 25.200
Totaal
€ 128.725
De investeringen schrijven we af in respectievelijk 10 jaar (bovengrondse containers) en 15 jaar (ondergrondse containers).
6.2 Uitvoeringskosten afvalproeven In de uitvoering hebben we kosten die bij alle proeven worden gemaakt en kosten die specifiek voor die proef zijn. Daarnaast hebben we nog kosten voor de gemeente brede communicatie en gedragsverandering. Hieronder lichten we deze kosten posten verder toe. Algemene uitvoeringskosten •
De communicatie rondom de proef (o.a. het opstellen van bewonersbrieven en nieuwsbrieven en het aanmaken van de groepen binnen Hoplr), inclusief de inzet van een afvalcoach.
•
De inhuur van een projectleider om de proeven te begeleiden.
•
Monitoring en evaluatie (o.a. sorteeranalyses en enquêtes).
•
Het opruimen van dumpingen en bijplaatsingen
Voorstel afvalproeven
18
De algemene uitvoeringskosten bedragen:
Algemene uitvoeringskosten Communicatie afvalproeven
€ 23.170
Inzet projectleider
€ 11.050
Monitoring en evaluatie
€ 47.275
Opruimen dumpingen en bijplaatsingen
€ 4.499
Totaal
€ 85.994
Uitvoeringskosten proef 1 •
Alle huishoudens in de laagbouw gaan de 240 liter restafvalcontainer gebruiken als PMDcontainer. De container wordt voorzien van een sticker zodat deze herkenbaar is als PMDcontainer (aanschaf van 650 stickers en het bestickeren van 650 oude restafvalcontainers).
•
Het verspreiden van de 650 afvalpassen.
•
Locatieonderzoek voor de plaatsing van 8 ondergrondse containers.
•
Extra onderhoudskosten voor de ondergrondse containers.
•
Abonnementskosten voor de datacommunicatie van de ondergrondse containers.
•
Meerkosten voor de inzameling en het apart storten van restafval met ondergrondse containers (2,5 uur per week).
•
Meerkosten voor de inzameling en het apart storten van PMD-afval met minicontainers (één dagdeel per inzamelronde).
Uitvoeringskosten proef 2 •
Alle huishoudens in de laagbouw gaan de 240 liter restafvalcontainer gebruiken als PMDcontainer. De container wordt voorzien van een sticker zodat deze herkenbaar is als PMDcontainer (aanschaf van 620 stickers en het bestickeren van 620 oude restafvalcontainers).
•
Het uitzetten van 620 nieuwe 140 liter restafvalcontainers. Elke container krijgt daarnaast een adressticker (aanschaf van 620 stickers).
•
Meerkosten voor de inzameling en het apart storten van PMD-afval met minicontainers (één dagdeel per inzamelronde).
Uitvoeringskosten proef 3 •
De aanschaf en het uitzetten van 175 keukenbakjes en rolletjes biologisch afbreekbare zakjes
•
Locatieonderzoek voor de plaatsing van 8 GFT-zuilen.
•
Extra onderhoudskosten voor de bovengrondse GFT-zuilen.
•
Abonnementskosten voor de datacommunicatie van de ondergrondse containers.
Voorstel afvalproeven
19
De proef specifieke uitvoeringskosten bedragen:
Proef specifieke uitvoeringskosten Proef 1: Restafval wegbrengen
€ 28.956
Proef 2: Kleine restafvalcontainer + PMD container
€ 22.177
Proef 3: GFT-afval in de hoogbouw
€ 3.733
Totaal
€ 54.865
Uitvoeringskosten communicatie en gedragsverandering gemeente breed •
De kosten voor de middelen die worden ingezet tijdens de communicatiecampagne (o.a. video’s per thema).
•
De kosten voor de inhuur van een extra communicatieadviseur voor het uitvoeren van de communicatiecampagne.
•
De inrichting van de diftar module binnen de afvalapp waarin inwoners feedback ontvangen over hun aanbiedgedrag.
•
De kosten voor de GFT-controles (container labels en inzet personeel).
De uitvoeringskosten voor gemeente brede communicatie en gedragsverandering bedragen:
Communicatie en gedragsverandering gemeentebreed Communicatie gemeentebreed
€ 44.300
Gedragsverandering gemeentebreed
€ 15.250
Totaal
€ 59.550
6.3 Totale kosten afvalproeven De kapitaallasten van de investeringen en de uitvoeringskosten bij elkaar geven een beeld van de totale kosten voor de proeven gedurende het hele jaar. Kosten voor 1 jaar
A. Kapitaallasten B. investeringen Uitvoeringskosten
Totaal (A+B)
C. Al begrote posten
Netto Totaal (A+BC)
Proef 1: Restafval wegbrengen
€ 7.125
€ 28.956
€ 36.081
€ -7.125
€ 28.956
Proef 2: Kleine restafvalcontainer + PMD container
€ 1.872
€ 22.177
€ 24.048
€ -1.872
€ 22.177
Proef 3: GFT-afval in de hoogbouw
€ 2.898
€ 3.733
€ 6.631
€ -2.898
€ 85.994
€ 85.994
Uitvoeringskosten algemeen Communicatie en gedragsverandering gemeentebreed Totaal
€ 11.895
€ 3.733 € 85.994
€ 59.550
€ 59.550
€ -45.000
€ 14.550
€ 200.409
€ 212.304
€ -56.895
€ 155.409
Voorstel afvalproeven
20
7. Planning De planning ziet er voorlopig op hoofdlijnen als volgt uit:
Afvalproeven
2021 Q3 juli
Besluitvorming Voorstel afvalproeven in college Voorstel afvalproeven in de A raad Voorstel afvalproeven in de B raad Voorbereiding Voorbereiding Start afvalproeven Looptijd afvalproeven (1 jaar) Evaluatie Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie Besluitvorming nieuw beleid Voorbereiden besluitvorming
aug sept
2022
2023
Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 okt nov dec jan febr mrt apr mei juni juli aug sept okt nov dec jan febr mrt apr mei juni juli aug sept okt nov dec
6-jul 16-sep 30-sep
De gemeenteraad wordt geïnformeerd over de resultaten van tussentijdse evaluatie en de eindevaluatie.