Bijlage Inclusie Agenda 2023-2024

Iedereen doet mee!

LOKALE INCLUSIE AGENDA 2023 - 2024

INHOUDSOPGAVE

Iedereen doet mee!

Woord vooraf

2

4

1.

Introductie 6

2.

Prioriteiten 9

2.1

Niets over ons, zonder ons

10

2.2

Rode draad: bewustwording

11

2.3

Prioriteiten 2023-2024 13

2.3.1

Verbeteren fysieke toegankelijkheid

13

2.3.2

Inclusieve dienstverlening

15

2.3.3

Vrije tijd

17

3. Uitvoeringsagenda

19

3.1

Niets over ons, zonder ons

20

3.2

Bewustwording 21

3.3

Activiteiten fysieke toegankelijkheid

22

3.4

Activiteiten inclusieve dienstverlening

23

3.5

Activiteiten vrije tijd 24

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

4. Budget 25

5. Bijlagen 26 A.

Wat gebeurt er al?

27

B.

Activiteiten programma inclusie 2021

33

C. Gesprekspartners 35 D.

Bronnen en links 36

3

WOORD VOORAF

Iedereen doet mee!

Wethouder Sheila Schuijffel:

“Voor mij heeft inclusie een ruime betekenis, namelijk dat iedereen zich prettig voelt en mee kan doen in onze gemeente. Iedereen mag en kan zichzelf zijn. Ongeacht lichamelijke/geestelijke beperking, etniciteit, geloofsovertuiging of seksuele geaardheid. Iedereen in onze gemeente moet eerlijke kansen krijgen”. 5

Als gemeente willen we dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Met een moeilijk woord noemen we dat inclusie. Meedoen is best lastig als je ervaart dat je buitengesloten wordt door anderen. Dat kan verschillende redenen hebben. Bijvoorbeeld omdat je een beperking hebt, niet goed Nederlands spreekt of moet rondkomen van weinig geld. De komende jaren gaan we ons in Waalwijk extra inzetten om te zorgen dat nog meer mensen kunnen meedoen in Waalwijk. Dit doen we aan de hand van een Lokale Inclusie Agenda. Voor het opstellen van deze Lokale Inclusie Agenda hebben we gesprekken gevoerd met inwoners, professionals en verschillende organisaties. Het inwonersplatform Inclusief Waalwijk heeft een actieve rol gespeeld bij de ontwikkeling van deze agenda en wordt ook bij de uitvoering betrokken. Ook de resultaten van de online enquête over inclusie hebben we mee genomen bij het maken van deze agenda. Ook inwoners, ondernemers, organisaties en wij spelen allemaal een rol bij het versterken van een inclusieve samenleving. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om onze samenleving zo in te richten dat alle inwoners mee kunnen doen.

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

De inclusieve samenleving is er niet van vandaag op morgen. Inclusie gaat over alle terreinen van de samenleving en raakt iedereen. Dat vraagt om een cultuurverandering en om een aanpassing van de fysieke omgeving die niet in een paar jaar te realiseren zijn. Het is een proces van lange adem. En vraagt om lange termijn investeringen en een structurele plaats in onze dagelijkse werkzaamheden. Deze agenda is ons actieplan voor de komende twee jaar. We kunnen hiermee, met elkaar, concreet aan de slag.

Doe je mee?! Wethouder Sheila Schuijffel

1. INTRODUCTIE

Iedereen doet mee!

Wij willen een duurzame, inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan doen. Zo zorgen we dat de generaties na ons kunnen leven in een fijne omgeving. In een inclusieve samenleving kan iedereen gelijkwaardig meedoen en hier actief onderdeel van zijn.

Exclusie

6

Jongerenambassadeur aan het woord:

“Bij inclusie denk je al snel aan etniciteit of seksuele geaardheid. Daar is in de media veel aandacht voor. Maar er is minder

Segregatie

Twee kaders vormen de basis voor de ontwikkeling van deze Lokale Inclusie Agenda: • Het VN-verdrag Handicap (Verdrag over de rechten van personen met een handicap, New York, 13-12-2006); • De Sustainable Development Goals (duurzame ontwikkelingsdoelen, ook wel Global Goals genoemd).

aandacht voor mensen met een fysieke beperking. Het is goed als Waalwijk meer aandacht besteedt aan mensen met een beperking, bijvoorbeeld online en in social media.”

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

VN-verdrag Handicap In 2016 heeft Nederland het VN-verdrag rechten voor mensen met een handicap getekend. Het doel van dit verdrag is dat de wereld toegankelijk en inclusief wordt voor iedereen. Het VN-verdrag is een mensenrechtenverdrag. Mensen met een beperking of chronische ziekte hebben recht op gelijke behandeling en meedoen (participatie). Bijvoorbeeld als het gaat om onderwijs, wonen, werken, de omgeving, informatie, vervoer, dienstverlening en zorg. Het VN-verdrag gaat over mensen met alle soorten beperkingen: mentaal (psychisch en verstandelijk), lichamelijk, zintuiglijk en alle chronische ziekten. In een inclusieve gemeente kan iedereen meedoen en sluiten we niemand uit. Dat geldt ook voor

Integratie

Inclusie

mensen die uitgesloten worden om andere redenen, bijvoorbeeld vanwege hun migratieachtergrond of seksuele oriëntatie. Als gemeente moeten we passende maatregelen nemen om te zorgen dat mensen met een beperking of chronische ziekte zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Gemeenten hebben de wettelijke taak om het VN-verdrag uit te voeren en om een Lokale Inclusie Agenda op te stellen. Daarom richt deze agenda zich op inclusie van mensen met een beperking of chronische ziekte.

Global Goals Waalwijk heeft zich ook verbonden aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). Deze SDG’s gaan over sociale, economische en politieke insluiting van iedereen. De SDG’s, zijn zeventien doelen om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Deze doelen zijn een wereldwijd kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs, het verminderen van ongelijkheid en de klimaatcrisis. De Global Goals vallen voor een groot deel samen met het VN-verdrag Handicap.

7

2. PRIORITEITEN

Iedereen doet mee!

Toegankelijkheid en inclusie beperken zich niet tot het sociale domein. Ook als het gaat om de openbare ruimte, mobiliteit, vrije tijd, wonen en onderwijs valt er nog veel te verbeteren. Daarom hebben we voor de Lokale Inclusie Agenda input opgehaald uit verschillende invalshoeken.

Er gebeurt al veel om de gemeente Waalwijk toegankelijker en inclusiever te maken. Samen met partners hebben we al veel activiteiten en diensten ontwikkeld. Er zijn netwerken waarop we voortbouwen. Denk aan de Coalitie Een tegen eenzaamheid, de Alliantie Kinderarmoede, toegankelijk stemmen en het klantenpanel Wmo. Zie ook het overzicht van bestaande en eerdere initiatieven in de bijlagen A en B.

8

Leeswijzer

Het is niet zo dat we blanco beginnen

In deze uitvoeringsagenda beschrijven we de plannen en projecten voor 2023-2024. Niet alles kan tegelijk. Stap voor stap kunnen we verbeteringen in gang zetten. De focus in deze lokale inclusie agenda ligt op mensen die uitgesloten worden door hun beperking of chronische ziekte. Dat zijn de doelgroepen van het VN-verdrag Handicap. Zo’n 15% van de bevolking in Nederland heeft een beperking of chronische ziekte. Voor de gemeente Waalwijk gaat het om ruim 7.000 inwoners.

De gemeente Waalwijk is al langer en op verschillende manieren bezig met de inclusie van inwoners in een kwetsbare positie. Lees hierover meer in de bijlagen A en B. In bijlage C hebben we een lijst van gesprekspartners opgenomen en in bijlage D zijn informatiebronnen opgenomen.

In hoofdstuk 2 beschrijven we de prioriteiten. Per onderwerp geven we hier aan: wat bedoelen we? Wat gebeurt er al? En: wat is er extra nodig? De prioriteiten werken we in hoofdstuk 3 uit in een concrete uitvoeringsagenda voor 2023-2024. Doelen, planning en uitvoering hebben we beschreven. Tot slot komt in hoofdstuk 4 het budget aan de orde.

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

Met deze lokale inclusie agenda geven we de uitvoering aan het VN-verdrag Handicap in Waalwijk een extra impuls. En beschrijven we de prioriteiten voor de komende twee jaar. De focus in deze inclusie agenda ligt op het vergroten van toegankelijkheid en inclusie voor mensen met een beperking. Zoals omschreven in het VN-verdrag Handicap. Het kan gaan om mensen met een lichamelijke, verstandelijke, zintuiglijke beperking, chronische ziekte of psychische kwetsbaarheid. Onder toegankelijkheid verstaan we niet alleen fysieke toegankelijkheid, maar ook sociale en digitale toegankelijkheid. Dit betekent dat we niet alleen kijken of mensen met een beperking een ruimte kunnen betreden, maar ook of ze zich geaccepteerd voelen en ondanks een beperking toegang hebben tot de computer en digitale media. We hebben met inwoners, maatschappelijke partners, belangenorganisaties en medewerkers van de gemeente gesproken om te komen tot prioriteiten voor de komende jaren. Zie bijlage C voor een lijst van gesprekspartners.

2.1

Niets over ons, zonder ons

Het VN-verdrag is de belangrijkste katalysator voor hoe er gekeken wordt naar mensen met een handicap. Daarom keek men naar mensen met een handicap als mensen die afhankelijk waren van liefdadigheid, medische behandeling of sociale bescherming. Het VN-verdrag dwingt ons om mensen met een handicap te zien als volledige en gelijkwaardige deelnemers aan de samenleving. Mensen met mensenrechten, net als ieder ander. Van een medisch naar een sociaal model.

Ervaringsdeskundige aan het woord:

“Ik wil dat we volledig geaccepteerd worden, ongeacht een beperking. Er moet geen onderscheid en ongelijkheid in de wereld zijn.” Bij de uitvoering van het VN-verdrag Handicap is de inbreng van ervaringsdeskundigen onmisbaar. In dit verdrag is dan ook vastgelegd dat de overheid en organisaties verplicht zijn om ervaringsdeskundigen te betrekken bij de uitvoering.

9

2. PRIORITEITEN LOKALE INCLUSIE AGENDA GEMEENTE WAALWIJK

Iedereen doet mee! “

10

Ervaringsdeskundige aan het woord:

Jongerenambassadeur aan het woord:

“Ik werk graag mee aan een stukje

“Kinderen met een fysieke

acceptatie en bewustwording in

beperking wordt verteld dat ze

de breedste zin van het woord.

iets niet kunnen, dat het niet gaat

En fysieke toegankelijkheid is voor

lukken. Hierdoor gaan ze dat ook

mij een belangrijk thema: in de

geloven en voelen ze zich buiten

openbare ruimte, in winkels, bij

gesloten.”

horeca en andere voorzieningen.” Wat gebeurt er al? Als geen ander hebben ervaringsdeskundigen kennis over een chronische ziekte of beperking en hoe je hiermee omgaat. Zij weten wat de ziekte of beperking in het dagelijks leven betekent. Deze kennis is specifiek voor een ervaringsdeskundige. Professionals hebben kennis van de systemen, maar geen eigen ervaringskennis.

Sinds een jaar is er weer een lokale groep van ervaringsdeskundigen in onze gemeente actief. Dit platform van inwoners -Inclusief Waalwijkbestaat nu uit 11 actieve inwoners. Mannen en vrouwen, variërend in leeftijd van 20-85 jaar. Alle deelnemers hebben zelf een beperking en/of chronische ziekte. Deelnemers signaleren knelpunten, denken mee over de uitvoering van beleid en doen mee aan concrete projecten.

Zij wisselen ervaringen uit en doen inspiratie bij elkaar op. Deelnemers van het (H)oorcafé leveren, gevraagd, input op specifieke thema’s.

Ervaringsdeskundige aan het woord:

“Als je slechthorend bent, is het fijn als mensen in je omgeving rekening met je houden, maar het is niet vanzelfsprekend. Het is je eigen verantwoordelijkheid om aan te geven wat je nodig hebt. Blijf positief en kom voor jezelf op. [ hoormij.nl ]”

11

inclusiebeleid en -uitvoering. We brengen voorzieningen in kaart en gaan in gesprek met professionals over hoe dit het beste kan. Tijdens de Prokkelweek vragen we aandacht voor de uitdagingen die mensen met een verstandelijke beperking ervaren.

2.2

Rode draad: bewustwording

Bewustwording is de motor voor het realiseren van een inclusieve samenleving. Daarom stimuleren wij dialoog en bewustwording over het belang van toegankelijkheid.

Ervaringsdeskundige aan het woord:

“Mijn ervaringen, als persoon in

Wat is er extra nodig in 2023-2024?

De gemeente ondersteunt het (H)oorcafé

Om de continuïteit, de kwaliteit en slagkracht van het platform Inclusief Waalwijk te vergroten bieden we trainingen aan. Bijvoorbeeld over het VN-verdrag Handicap, belangenbehartiging, effectieve communicatie en inzet van sociale media. Daarnaast zetten we in op het vergroten van de naamsbekendheid van het platform en verbinding maken met andere adviesgroepen, zoals de Jongerenambassadeurs Waalwijk (JAW) en de Sociale Adviesraad (SAR).

De gemeente ondersteunt ook het (H)oorcafé. In het Parkpaviljoen is er elke maand een activiteit voor mensen met een gehoorbeperking.

De komende jaren willen we ook inwoners met een verstandelijke beperking actief betrekken bij

een rolstoel, wil ik graag delen met anderen. Ik wil vooral laten zien dat er nog van alles kan.”

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

Dat komt ook uit de online enquête over inclusie (voorjaar 2022): Het stimuleren van bewustwording is onderdeel van alle activiteiten en projecten die we in deze agenda beschrijven. We zetten toegankelijkheid en inclusie op de agenda in onze gemeentelijke organisatie, maar ook bij inwoners en externe partijen. De inzet van ervaringsdeskundigen bij bewustwordingsactiviteiten is belangrijk. Zij weten als geen ander wat er nodig is om mee te doen als je een beperking of chronische ziekte hebt. We laten zien wat de knelpunten zijn, maar ook wat er allemaal wél mogelijk is.

2. PRIORITEITEN

Iedereen doet mee!

WELKE THEMA’S ZIJbelangrijk BELANGRIJK EEN INCLUSIEVE SAMENLEVING? Welke thema’s zijn voorVOOR een inclusieve samenleving? Respect voor en acceptatie van iedereen vinden de respondenten het met afstand belangrijkste thema: 76% noemt dit als meest belangrijke thema (top 1) en 88% heeft dit in zijn persoonlijke top 5 staan. Alle andere thema’s worden slechts sporadisch het meest belangrijk gevonden. Wanneer we kijken naar de persoonlijke top 5 dan worden de thema’s ‘Gebouwen moeten fysiek toegankelijk zijn voor iedereen’ (70%), ‘Gelijke kansen op de arbeidsmarkt voor mensen met een beperking’ (63%) en ‘Informatie moet beschikbaar zijn voor iedereen’ (59%) door méér dan de helft in de persoonlijke top 5 genoemd.. Verdieping Er zijn geen significante en relevante verschillen gevonden tussen de verschillende subgroepen.

88%

Gebouwen moeten fysiek toegankelijk zijn voor iedereen

6%

Gelijke kansen op de arbeidsmarkt voor mensen met een beperking

5%

Informatie moet beschikbaar zijn voor iedereen Toegankelijke openbare ruimte (bijvoorbeeld wegen en parken) Toegankelijke recreatie en vrije tijd

12

Meer toegankelijke, openbare toiletten Kinderen met een beperking moeten naar gewone scholen kunnen

15

76%

Respect voor en acceptatie van iedereen

70% 63% 4% 59% 2% 40% 34% 31%

4. Welke thema’s zijn voor u het meest belangrijk voor een inclusieve samenleving? Maak uw persoonlijke top 5.

Wat gebeurt er al? We organiseren regelmatig activiteiten om mensen bewust te maken van uitdagingen die mensen met een beperking of chronische ziekte ervaren. En hoe daar dan mee om te gaan. Door het gesprek hierover aan te gaan wordt de bewustwording van knelpunten vergroot. En krijgen mensen concrete handvatten om toegankelijkheid en inclusie te vergroten. Om de maand publiceert gemeente Waalwijk de themapagina ‘Ik doe mee’ in Weekblad Waalwijk. We betrekken medewerkers van de gemeente, organisaties en inwoners van Waalwijk bij de invulling van de themapagina. Als gemeente initiëren en coördineren we jaarlijks activiteiten tijdens de Week van de Ontmoeting (een samenvoeging van de Week tegen eenzaamheid en de Week van de Toegankelijkheid). Bijvoorbeeld een inspiratiesessie, workshops, ervaringsparcours of een schouw.

Als eerste genoemd (top 1)

n=386 Basis: Alle respondenten

Wat is er extra nodig? De inzet van de themapagina’s is een mooi begin, maar we kunnen het bereik verder vergroten met de inzet van andere media en een campagnematige aanpak. Het bespreekbaar maken van de uitdagingen, de taboes en mogelijke oplossingen krijgen structureel aandacht en blijven we agenderen.

13

vertrouwde een klant een audicien toe.

In de persoonlijke top 5 genoemd

De kwartiermaker inclusie speelt een actieve rol bij de interne bewustwording in de gemeentelijke organisatie. Als spil in het programma inclusie stimuleert de kwartiermaker dat collega’s steeds inclusiever gaan denken en doen. De kwartiermaker is een aanjager. En brengt partijen, personen en potentiële partners samen, inspireert en initieert nieuwe initiatieven. Dat gebeurt door motiverende gesprekken, presentaties, workshops, publicaties en training. Dit alles in nauwe samenwerking met ervaringsdeskundigen. De overkoepelende bewustwordingsactiviteiten worden door de kwartiermaker gecoördineerd.

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

want ik kan de gesprekken niet eenzamer dan wanneer ik niet ga”

1%

28%

“Ik ga niet meer naar verjaardagen, meer volgen. Ik voel me dan nog

1%

2%

De programma’s Een tegen eenzaamheid en inclusie worden nauwer met elkaar verbonden. Mensen die uitsluiting ervaren, ervaren ook meer eenzaamheid. We gaan daarom van de Week van de Eenzaamheid naar de Week van Ontmoeting. De Week van de Ontmoeting keert ieder jaar terug.

2.3

Prioriteiten 2023-2024

Op basis van de inventarisatie via Inclusief Waalwijk, het online burgerpanel en gesprekken met collega’s en externe partners zijn de volgende drie prioriteiten voor 2023 en 2024 bepaald: 1. Het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid 2. Het bevorderen van inclusieve dienstverlening 3. Het verbeteren van toegankelijke voorzieningen voor vrije tijd Deze drie prioriteiten zijn voor de gemeente Waalwijk de actielijnen voor de komende twee jaar. Hiermee zetten we concrete stappen en deze Lokale Inclusie Agenda is daarvoor het kader. Zo zetten we stapsgewijs verbeteringen in gang om de gemeente Waalwijk inclusiever te maken.

2.3.1

Verbeteren fysieke toegankelijkheid

Artikel 9 VN-verdrag Handicap: Toegankelijkheid. Global Goal 11: Leefbare, inclusieve, toegankelijke en veilige gemeente.

De fysieke toegankelijkheid voor mensen met een beperking vormt vaak een uitdaging in hun dagelijks leven. Het is bijvoorbeeld lastig om een winkel binnen te gaan door een hoge drempel. Je kunt een verkoper niet verstaan door harde muziek. Je gaat niet naar een restaurant omdat er geen mindervalidentoilet is. Of je kunt ergens niet betalen omdat de pinautomaat te hoog staat. Een paar willekeurige voorbeelden van niet toegankelijk. Het is belangrijk om in samenwerking met de gemeente, ondernemers en ervaringsdeskundigen te werken aan bewustwording en om deze drempels weg te halen.

Wat gebeurt er al? Om de bewustwording in de gemeente Waalwijk te vergroten, organiseren we regelmatig activiteiten. Zo hebben de deelnemers van het Platform Inclusief Waalwijk meegedaan aan een schouw van het centrum, waarbij er gekeken werd waar mensen met een beperking letterlijk en figuurlijk ‘tegenaan lopen’ als zij zich willen verplaatsen door het centrum. Op deze manier hebben we de fysieke toegankelijkheid van Waalwijk centrum samen in kaart gebracht.

2. PRIORITEITEN

Iedereen doet mee! w

Bij deze tour door het centrum waren medewerkers van verschillende afdelingen van de gemeente Waalwijk aanwezig. Er kon direct overlegd worden over de aanpak van de belemmeringen. Door de verbinding met het platform Inclusie Waalwijk is het in de toekomst ook makkelijker om bij herontwikkeling of andere ruimtelijke projecten in een vroeg stadium ervaringsdeskundigen te betrekken.

14

De organisatie Ongehinderd heeft gemeentelijke locaties getoetst op toegankelijkheid en bracht adviezen uit voor de verbetering daarvan. Het gaat om sportlocaties en andere locaties met een maatschappelijke bestemming. Het streven is om de toegankelijkheid van deze gebouwen op het peil te brengen van het keurmerk ‘zilver’. Met dit niveau van toegankelijkheid komt een gebouw een stap dichter bij integrale toegankelijkheid. Dit keurmerk is bij de meeste gebouwen een reëel perspectief. Met het gemeentehuis ambiëren we een voorbeeldfunctie en willen we naar het keurmerk ‘goud’ voor Toegankelijkheid. Een gebouw met een gouden keurmerk is bijna geheel en integraal toegankelijk.

Wat is er extra nodig? Bij de ontwikkeling van nieuwe projecten, gebouwen of in de openbare ruimte, moet toegankelijkheid als belangrijk criterium opgenomen zijn. Inwoners met een beperking moeten we vroeg in het proces betrekken, zodat hun input mee genomen kan worden in de plannen. Hiermee voorkomen we ook meerkosten (aanpassingen) op een later moment. We streven bij nieuwbouw van gemeentelijke voorzieningen naar het keurmerk ‘goud’. Ook het centrum van onze kernen Sprang Capelle en Waspik gaan we met ervaringsdeskundige inwoners schouwen. Gemeente Waalwijk maakt gebruik van twee apps die toegankelijkheid in kaart brengen: Ongehinderd en Hoge Nood (toiletten).

De informatie in deze apps moeten we actualiseren en uitbreiden. Met de actieve inzet van ervaringsdeskundigen checken we extra locaties. Datzelfde geldt voor de inzet van de Ongehinderd app, die bredere informatie over toegankelijkheid bevat, onder andere over toegang en parkeren. Op 15 september 2022 is het Raadsvoorstel hierover geagendeerd. We stellen de inzet van een lokaal toegankelijkheidsfonds voor. Met als doel het stimuleren van maatschappelijke partners en ondernemers om te investeren in verbeteren van de toegankelijkheid. Bijvoorbeeld voor wandbeugels in het toilet, de aanleg van ringleiding, een workshop Gebarentaal of een training gastvrijheid. In 2023 zal er een nieuw subsidiekader vastgesteld worden. Daarin nemen we criteria op die toegankelijkheid en inclusie bevorderen.

2.3.2

Bevorderen inclusieve dienstverlening

Artikelen 8, 9, 17 van het VN-verdrag Handicap gelden als het gaat om dienstverlening door de gemeente. Het gaat dan om: - Bewustwording (8) - Toegankelijkheid (9) - Bescherming persoonlijke integriteit (17) Global Goal 10: Sociale, economische en politieke insluiting van iedereen. Gelijke kansen voor iedereen mogelijk maken. Met ondersteuning kan elke inwoner optimaal meedoen in de samenleving. Met regie over eigen leven. Informatie en procedures voor het aanvragen van voorzieningen moeten daarom voor iedereen toegankelijk zijn. Het verlenen van inclusieve dienstverlening is van groot belang om dit doel na te streven.

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

Fysieke toegankelijkheid De toegankelijkheid van de dienstverlening van de gemeente kan een uitdaging zijn voor mensen met een beperking. Zo is het bijvoorbeeld heel lastig voor mensen met een gehoorbeperking om aan het loket van het gemeentehuis geholpen te worden. Zij kunnen de medewerker vaak niet goed verstaan. Of zijn niet voorbereid op het gebruik van hun hulpmiddel op het moment dat zij thuis gebeld worden door de medewerker. Rolstoelgebruikers vinden het lastig om zich ‘gezien’ te voelen aan het gemeenteloket. Het loket is volgens sommige rolstoelgebruikers te hoog, waardoor de medewerker hen niet kan zien als ze zich bij het loket melden.

Sociale toegankelijkheid Dat er nog veel mis gaat bij de behandeling van mensen met een beperking constateerde ook het SCP, na onderzoek in 2021. De meest voorkomende vormen van onplezierige bejegening: - Aanstaren, bekeken worden - Niet voor vol worden aangezien, behandeld worden als achterlijk - Weigering of onwil om te helpen - Bot, grof, respectloos behandeld worden - Bagatelliseren van de beperking - Genegeerd worden.

15

2. PRIORITEITEN

Iedereen doet mee!

een afspraak en lagere balies voor mensen die een rolstoel gebruiken.

Sociale toegankelijkheid In alle bewustwordingsactiviteiten is sociale toegankelijkheid een belangrijk thema. Mede door de actieve rol van Inclusief Waalwijk bij deze activiteiten krijgt dit veel aandacht.

Begrijpelijke taal

16

Begrijpelijke taal Duidelijke taal is essentieel voor inclusieve dienstverlening. In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen van 16 jaar en ouder moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Dat is 18% van alle mensen in Nederland. Dus ongeveer 1 op de 6 mensen, ook in onze gemeente.

Wat gebeurt er al? Fysieke toegankelijkheid In 2022 hebben we akoestische panelen in een aantal vergaderzalen van het gemeentehuis geplaatst, zodat mensen met een gehoorbeperking beter mee kunnen doen in overleg. Inwoners met een gehoorbeperking zijn actief betrokken bij de vernieuwing van het audiosysteem en de ringleiding in de Raadszaal. Inwoners met een beperking hebben we ook gevraagd naar verbeterpunten van de toegankelijkheid van het gemeentehuis. Zij hebben verschillende punten genoemd, waaronder het gebruik van mobiele pinautomaten, het aan kunnen geven van behoefte aan ondersteuning bij aanmelding voor

Voor onze inwoners is het belangrijk dat wij schrijven op B1 niveau. Dat wil zeggen dat 80% van de ontvangers onze communicatie begrijpt. Daarom zijn we al ruim twee jaar bezig met Duidelijk Taal, op initiatief van Team Communicatie. De gemeente heeft hiervoor onder meer een ‘Schrijfwijzer Duidelijke Taal’ ontwikkeld en de tool klinkende taal is beschikbaar voor 100 medewerkers. Ook trainen we zoveel mogelijk collega’s in Duidelijke Taal. Naast trainingen en de inzet van praktische tools houden we het belang van Duidelijke Taal met originele, ludieke acties warm onder collega’s.

Momenteel is de status van onze website B. De website voldoet gedeeltelijk, dit valt binnen de norm.

ingebracht. Onder andere het aanbrengen van markeringen, toegankelijk meubilair en verbeteren trapleuningen.

Wat is er extra nodig?

Practice what you preach

Sociale aspecten van toegankelijkheid zijn vaak onderbelicht. De meest directe vorm van sociale barrières zit in de behandeling door anderen. We nemen dit op in onze bewustwordingscampagne, zowel intern als extern.

Hoe inclusief is de gemeentelijke organisatie als het gaat om personeel? We gaan een inventarisatie uitvoeren om een beter inzicht te krijgen in de diversiteit van ons personeelsbestand. En om na te gaan hoe inclusief ons wervingsbeleid is.

Team Communicatie heeft de ambitie het aantal trainingen ‘schrijven op B1-Niveau’ te verdubbelen. Dat betekent 40 in plaats van 20 per jaar. Zij streven er ook naar dat alle collega’s de tool klinkende taal kunnen gebruiken (dat zijn er nu 100). Hiermee kunnen zij digitaal hun eigen teksten testen op begrijpelijkheid.

2.3.3

De actuele toegankelijkheidsverklaring staat op www.waalwijk.nl/toegankelijkheid

Een medewerker Communicatie aan het woord:

“Weg met die wollige brieven, ingewikkelde e-mails, omslachtige uitleg en onleesbare webteksten.” Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

Artikel 30 VN-verdrag: Deelname aan het culturele leven, recreatie, vrijetijdsbesteding en sport. Global Goal 11: Leefbare, inclusieve, toegankelijke en veilige gemeente. Zelf je vrije tijd kunnen invullen, bijvoorbeeld met sport of culturele activiteiten en uitgaan, draagt bij aan het meedoen in het maatschappelijke leven. Weten dat je ergens kunt komen en naar binnen kunt, samen spelen voor kinderen met/zonder beperking, je overal welkom voelen. Dat is nog lang niet altijd het geval.

Onze website Een overheidswebsite moet voor iedereen toegankelijk zijn en daarom voldoen aan diverse toegankelijkheidseisen. Om dit te waarborgen: - Toetst onze redactie voor publicatie de inhoud op toegankelijkheid; - Doen we zelf tussentijdse controles op de inhoud; - Wordt onze website elke 3 jaar getoetst door onafhankelijke deskundigen.

Vrije tijd

Halverwege 2022 is onze website vernieuwd. In het najaar van 2022 wordt de website opnieuw getoetst. Met knelpunten gaan we aan de slag. We willen in 2023 volledig voldoen aan de toegankelijkheidseisen en de A-status halen. Daarnaast gaan we in 2023 ook werk maken van het digitaal toegankelijk maken van pdf-documenten. En gaan we ook enkele andere van onze websites toetsen en verder toegankelijk maken. Het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid van het gemeentehuis is ook nodig. Dit kan door het uitvoeren van de aanbevelingen van Ongehinderd en de aanvullende punten die inwoners hebben

Mensen met een beperking hebben ook het recht om deel te nemen aan het culturele leven. Daarmee bedoelen we: - Toegang hebben tot cultuuruitingen in toegankelijke vorm - Toegang hebben tot televisieprogramma’s, films, theater en andere culturele activiteiten in toegankelijke vorm; - Toegang hebben tot plaatsen voor culturele uitvoeringen of diensten, zoals theaters, musea, bioscopen, bibliotheken en dienstverlening op het gebied van toerisme en zo veel mogelijk toegang tot monumenten en plaatsen van nationaal cultureel belang.

17

Iedereen doet mee!

Ervaringsdeskundige aan het woord:

“Als ouder van een jong kind, ik gebruik zelf een rolstoel, wil ik wel mee kunnen naar de speeltuin waar mijn kind zo graag speelt.” Wat gebeurt er al?

18

In 2020 hebben 23 sportorganisaties het Sportakkoord ondertekend. Parallel aan het opstellen van dit Sportakkoord is er een visie ontwikkeld op Sport en Bewegen in Waalwijk voor de periode 2020-2024. Onderdeel van het Sportakkoord en deze visie is het Inclusief Sporten. We hebben inmiddels twee netwerkbijeenkomsten over Inclusief Sporten georganiseerd. Voor sportaanbieders, voor hulpverleners en zorgvoorzieningen. Zij hebben ervaringen uitgewisseld, workshops gevolgd en nieuwe kennis opgedaan.

Wat is er extra nodig? Het verbeteren van de toegankelijkheid en het ontwikkelen van inclusief sportaanbod is nodig. Dit zal opgepakt worden met de organisaties die actief betrokken zijn bij het deelakkoord Aangepast Sporten en die deel uitmaken van het bredere netwerk Inclusief Sporten.

3. UITVOERINGSAGENDA

In het coalitieakkoord ‘Samen werken aan de toekomst’ is vastgelegd dat het programma ‘Inclusieve en toegankelijke gemeente’ in 2023 en 2024 vervolgd wordt.

Voor deze jaren zijn de functie van kwartiermaker/ projectleider en een activiteitenbudget begroot. De projectleider heeft een coördinerende rol en aanjaagfunctie. Het einddoel is dat iedereen op termijn inclusief denkt en doet. In de eerste helft van 2024 is er een evaluatie en wordt er een voorstel voor het vervolg en de borging gemaakt. De inzet van de gemeente op inclusie en toegankelijkheid wordt zoveel mogelijk gerealiseerd vanuit de reguliere begroting en werkzaamheden.

Kwartiermaker inclusie aan het woord:

“De grootste uitdaging is jezelf kunnen verplaatsen in elkaars leefwereld. En vooral ook goed luisteren en niet invullen voor een ander (NIVEA).”

Voor de uitvoering van inclusieve en toegankelijke dienstverlening door de gemeente zijn de verschillende afdelingen zelf verantwoordelijk. Op deze manier is de kans op duurzaam inclusief denken en doen groter en zal dit op den duur vanzelfsprekend zijn.

Vergroten van de inzet om de bewustwording bij culturele instellingen en festivalorganisaties over toegankelijkheid en inclusie te vergroten. Het uitvoeren van een inventarisatie om na te gaan wat er op het gebied van recreatie binnen de gemeente wel en niet goed geregeld is voor mensen met een beperking. Het vergroten van de mogelijkheden voor inclusief spelen in elke kern van onze gemeente.

Onderzoeksrapport Inclusie ‘Iedereen doet mee’ Juni 2022

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

19

3. UITVOERINGSAGENDA

Iedereen doet mee!

3.1

Niets over ons, zonder ons

3.2

Wat

Doel

Wanneer

Wie

Wat

Faciliteren platform Inclusief Waalwijk

Input van ervaringsdeskundigen benutten

Continue

Gemeente Ondernemers Organisaties Inwoners Inclusief Waalwijk

Invloed op beleid en projecten vergroten Vergroten naamsbekendheid, aantal deelnemers en inzet 20

Training

Vergroten kennis en vaardigheden ervaringsdeskundigen

Coördinatie: Kwartiermaker inclusie Voorjaar 2023

Coördinatie: Kwartiermaker inclusie

Voorjaar 2024

Publiciteit

Vergroten naamsbekend- Continue heid en werving deelnemers

Platform Inclusief Waalwijk

Uitbreiding vertegenwoordiging ervaringsdeskundigen

Inwoners met een verstandelijke beperking betrekken en ervaringen benutten (van 11 naar 20 deelnemers)

Kwartiermaker inclusie, cliëntenraden, woon/ zorgvoorzieningen, Platform VG-MWBrabant

2023

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

Bewustwording Doel

Wanneer

Wie

Publicatie themapagina’s Vergroten Iedereen doet mee bewustwording

6 maal per jaar

Team Maatschappelijke Ontwikkeling, Communicatie en Kwartiermaker inclusie

Aandacht voor toegankelijkheid en inclusie op intranet en tijdens bijeenkomsten van de gemeente

2-wekelijks (intranet)

Coördinatie: Kwartiermaker inclusie

Organisatie Bevorderen begrip en Week van de Ontmoeting acceptatie, stimuleren (samenvoeging week ontmoeting en dialoog vd Toegankelijkheid en Week tegen eenzaamheid)

Sept/okt 2023

Team Maatschappelijke Ontwikkeling, Communicatie, Kwartiermaker inclusie, Inclusief Waalwijk

Organisatie Prokkelweek

Bevorderen begrip en acceptatie, stimuleren ontmoeting en dialoog tussen mensen met/ zonder verstandelijke beperking

Juni 2023

Meten van de zichtbaarheid van mensen met beperking en diversiteit in brede zin gemeentelijke Communicatie

Bevorderen begrip en acceptatie, stimuleren ontmoeting en dialoog

Begin 2023

Gelijke kansen op de arbeidsmarkt voor mensen met een beperking

Vergroten kennis, bewustwording en diversiteit van de gemeentelijke organisatie en bij ondernemers in onze gemeente

Ontwikkelen Stimuleringsfonds Toegankelijkheid

Vergroten bewustwording Stimuleren en faciliteren uitvoeren maatregelen fysieke en sociale toegankelijkheid

Vergroten bewustwording

Sept/okt 2024

Juni 2024

Eind 2024

Team Maatschappelijke Ontwikkeling, Communicatie, Kwartiermaker inclusie, zorgaanbieders, woonvoorzieningen Team Maatschappelijke Ontwikkeling, Communicatie, Kwartiermaker inclusie Communicatie, Team HR, Kwartiermaker inclusie

2023-2024

Kwartiermaker inclusie

21

3. UITVOERINGSAGENDA

Iedereen doet mee!

3.3

22

Fysieke toegankelijkheid

3.4

Inclusieve dienstverlening

Wat

Doel

Wanneer

Wie

Wat

Uitvoeren verbeterpunten Uittvoering hertoetsing

Verbeteren toegankelijkheid Getoetste locaties door Ongehinderd

2023

Teams Openbare Ruimte en Vastgoed Inclusief Waalwijk

Inclusieve communicatie Begrijpelijke, herkenbare Continue gemeente en toegankelijke communicatie voor alle inwoners

Communicatie, Inclusief Waalwijk

Toegankelijke website

Communicatie en ICT

Verbeteren fysieke toegankelijkheid

2023-2024

Teams Openbare Ruimte en Vastgoed

Status A; volledig toegankelijk

2023

Opnemen toegankelijkheidsmaatregelen in subsidies, ontwikkel- en aanbestedingstrajecten

Toegankelijke PDFs

Volledig toegankelijk

2023

Communicatie en ICT Team Facilitair en ICT

Tijdig meenemen toegankelijkheidsmaatregelen Verbeteren fysieke toegankelijkheid Vergroten bewustwording

2023-2024

Verbeteren fysieke toegankelijkheid

2023

Betrekken van ervaringsdeskundigen bij nieuwe projecten in openbare ruimte en vastgoed

Uitvoeren verbeterpunten toegankelijkheid gemeentehuis Testen inclusieve dienstverlening met mystery guests

Meten sociale en fysieke toegankelijkheid

2024

Teams Facilitair en ICT, Publiekszaken Kwartiermaker inclusie, Inclusief Waalwijk Team HR

Verbeteren fysieke toegankelijkheid

2023

Inclusief Waalwijk en gemeente

Inzicht in diversiteit personeelsbestand en inclusief wervingsproces

2023-2024

Uitvoeren van schouw in centrum Waspik en Sprang Capelle

Inzicht in diversiteit personeelsbestand en inclusief wervingsproces

Ontwikkelen Stimuleringsfonds Toegankelijkheid

Stimuleren en faciliteren uitvoeren maatregelen fysieke en sociale toegankelijkheid

2023-2024

Kwartiermaker inclusie

Actualiseren en uitbreiden informatie Hoge Nood app

2023-2024 Betere informatievoorziening voor inwoners en bezoekers over opengestelde en toegankelijke toiletten Vergroten aantal ondernemers dat toilet openstelt en informatie deelt via de app (van 40 naar 60 locaties)

Inclusief Waalwijk, centrummanagement, ondernemers, Kwartiermaker inclusie

Actualiseren en uitbreiden informatie Ongehinderd app

Betere informatievoorziening voor inwoners en bezoekers over toegankelijkheid locaties Vergroten aantal locaties in de app (van 29 naar 50 locaties)

2023-2024

Inclusief Waalwijk, centrummanagement, ondernemers, Kwartiermaker inclusie

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

Teams Openbare Ruimte en Vastgoed, Inclusief Waalwijk

Doel

Wanneer

Wie

23

4. BUDGET

Iedereen doet mee!

3.5

24

Vrije tijd

In het coalitieakkoord ‘Samen werken aan de toekomst’ hebben we vastgelegd dat het programma ‘Inclusieve en toegankelijke gemeente’ in 2023 en 2024 vervolgd wordt.

Wat

Doel

Wanneer

Wie

Inspiratiebijeenkomst voor evenementenorganisaties

Vergroten bewustwording Verbeteren fysieke en sociale toegankelijkheid

Eerste helft 2023

Beleidsadviseur Cultuur, culturele partners, Inclusief Waalwijk, Kwartiermaker inclusie

Follow-up inspiratiebijeenkomst evenementenorganisaties

Verbeteren fysieke toegankelijkheid

2024

Beleidsadviseur Cultuur, culturele partners, Inclusief Waalwijk

Inventarisatie fysieke toegankelijkheid voorzieningen (o.a. toegang, toiletten, zitplaatsen, website)

Inzicht in fysieke toegankelijkheid cultuursector

2023

Beleidsadviseur Cultuur, Inclusief Waalwijk, Kwartiermaker inclusie

Uitvoering deelakkoord Inclusief Sporten

Vergroten bewustwording bij sportaanbieders Ontwikkeling nieuwe activiteiten inclusief sporten

Najaar 2023

Schouw culturele instellingen

Vergroten bewustwording Verbeteren fysieke toegankelijkheid

2024

kwartiermaker inclusie Inclusief Waalwijk

Inventarisatie toegankelijke speelplekken

Verbeteren fysieke toegankelijkheid, met als einddoel in elke kern minimaal een inclusieve speelplek

2023-2024

Beleidsadviseur Sport, beheerder speelplekken, Inclusief Waalwijk, Kwartiermaker inclusie

Najaar 2024

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

Beleidsadviseur Sport, partners Sportakkoord, Inclusief Waalwijk

De uitvoering van de lokale inclusie agenda in 2023 kan deels gerealiseerd worden via reeds bestaande beschikbare middelen (€ 40.000,- voor extra coördinatie-uren en voor het toegankelijkheidsfonds). Het andere deel is vastgelegd in het Collegeprogramma. Voor inclusie zijn voor 2023 en 2024 aanvullende middelen gereserveerd (€ 55.000,- per jaar, voor coördinatie-uren en bewustwordingsactiviteiten). Het totale jaarbudget voor 2023 is € 95.000,-. Voor de uitvoering van inclusieve en toegankelijke dienstverlening en (ruimtelijke) projecten door de gemeente zijn de verschillende afdelingen zelf verantwoordelijk. Zij plannen en begroten inclusief, rekening houdend met toegankelijkheidseisen. Dit betekent dat er, bijvoorbeeld voor het aanpassen van gebouwen en voorzieningen, budget opgenomen moet worden in de begrotingen van de diverse projecten/voorzieningen.

25

5. BIJLAGEN

Iedereen doet mee!

BIJLAGE A Wat gebeurt er al? Hieronder lees je wat we al doen voor inwoners die uitsluiting (kunnen) ervaren.

Bevorderen van meedoen van mensen die laaggeletterd zijn Beleid Projecten/ voorzieningen

Waalwijk Taalrijk (tips en informatie voor ouders van kinderen tussen 0 en 18 jaar en voor volwassenen die beter willen leren lezen, rekenen of computeren en ook info voor professionals). Taalhuis Waalwijk ( laagdrempelig punt waar iedereen met een taalvraag terecht kan en ondersteund wordt bij het vinden van een passend aanbod. (Digi) Taalheld Waalwijk ContourdeTwern: taalvrijwilligers, taalgroepen, taalcafés.

Bewustwording/ communicatie

www.waalwijktaalrijk.nl https://taalhuismb.nl/ Training van ambtenaren B1 taal, toegankelijke taal op de websites van de gemeente. Week van de alfabetisering in september met diverse activiteiten door Taalhuis Waalwijk en Taalnetwerk Midden Brabant. Aanbod workshops, herkennen en bespreekbaar maken laaggeletterdheid.

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

27

5. BIJLAGEN

Iedereen doet mee!

Bevorderen van meedoen van mensen met een laag inkomen (1) Beleid Maatschappelijke activering (2022-2025)

Bevorderen van meedoen van mensen die ggz-uitdagingen ervaren Beleid

Projecten/ voorzieningen

Inzet via coaches maatschappelijke activering, instroomgroep Kunstencentrum Waalwijk, houtbewerkingsgroep ContourdeTwern.

Projecten/ voorzieningen

Autisme-café, café Brein, Alzheimercafé, ontwikkeling herstelvoorziening (start najaar 2022)

Bewustwording/ communicatie

Flyer, website en aandacht op themapagina Ik doe mee in Weekblad Waalwijk

Bewustwording/ communicatie

Dementievriendelijke gemeente

28

Bevorderen van meedoen van mensen met een laag inkomen (2) Beleid Beleidsplan Belofte maakt schuld, Beleidsplan Samen uit armoede 2019-2022 Projecten/ voorzieningen

Bewustwording/ communicatie

Inzet via coaches maatschappelijke activering, instroomgroep Kunstencentrum Waalwijk, houtbewerkingsgroep ContourdeTwern.

Bevorderen van meedoen van mensen die tot LHBTIQ+ behoren Beleid Projecten/ voorzieningen

Tavenu: pilot lhbti-groep

Bewustwording/ communicatie

Hijsen van regenboogvlag/communicatie over Coming Out Day

Paswijzer, inzet schuldhulpverlening, ArmoedeLAB Waalwijk ContourdeTwern: thuisadministratie, training “Armoede onder de loep”

Bevorderen van meedoen van mensen met een laag inkomen (3) Beleid Participatiewet

Bevorderen van meedoen van mensen met een migratieachtergrond (migranten, asielzoekers, statushouders) Beleid Beleidskader Wet Inburgering 2021 / Beleidskader arbeidsmigratie 2021-2025

Projecten/ voorzieningen

Inzet Baanbrekers: mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan werk helpen. In gesprek met werkgevers, eventueel werkplek aanpassen (d.m.v. hulpmiddelen op de werkplaats) en stimuleren dat werkgevers cliënten van Baanbrekers aannemen. Focus op: communicatie, fysieke toegankelijkheid, laagdrempeligheid van activiteiten/hulp.

Projecten/ voorzieningen

Ontwikkeling app, verbeteren informatievoorziening arbeidsmigranten, uitvoering nieuwe Wet inburgering (op participatie, meedoen en taal), maatschappelijke begeleiding vluchtelingenwerk voor statushouders, deelname campagne arbeidsmigratie werkt, informele taallessen ContourdeTwern

Bewustwording/ communicatie

Bij Baanbrekers wordt in principe Nederlands gesproken, de doelgroep van inburgeraars wordt zo gestimuleerd om hun taal/cultuurkennis van Nederland te vergroten.

Bewustwording/ communicatie

Bewustwording door middel van campagne arbeidsmigratie werkt, dag van de vluchteling, info op website gemeente

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

29

5. BIJLAGEN

Iedereen doet mee!

Beleid Signaleren, voorkomen en verminderen van eenzaamheid Beleid

30

Projecten/ voorzieningen

Netwerk ‘een tegen eenzaamheid (3-4 bijeenkomsten per jaar, nieuwsbrief)

Bewustwording/ communicatie

Nieuwsbrief en aandacht op themapagina Ik doe mee in Weekblad Waalwijk https://www.waalwijzer.nl/ontmoeting

Bevorderen van (inclusief ) sporten Beleid Sportnota Sport en Bewegen 2020-2024 Projecten/ voorzieningen

Waalwijks Sportakkoord, uitvoering deelakkoord Inclusief Sporten samen met partners waaronder steunpunt aangepast sporten. Halfjaarlijkse netwerkbijeenkomsten Inclusief Sporten

Bewustwording/ communicatie

Veelvuldige aandacht via gowaalwijk.nl en themapagina Ik doe mee in Weekblad Waalwijk Jaarlijks: GO Waalwijk Festival

Bevorderen meedoen door ouderen Beleid Ouderenbeleid is in ontwikkeling en wordt in 2023 vast gesteld Projecten/ voorzieningen Bewustwording/ communicatie

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

Inclusie is verweven in verschillende beleidsstukken van de gemeente Waalwijk. Beleidskaders, zoals de Sportnota en de Cultuurnota, refereren aan het thema inclusie. Ook is het thema inclusie verbonden aan maatschappelijke activering en het inburgerings- en arbeidsmigratiebeleid. Er is hier aandacht voor bijvoorbeeld taal, psychisch welzijn en lichamelijke gesteldheid van mensen met een andere etnische achtergrond. In het Preventief Jeugdbeleid is één van de pijlers van het beleid ‘Iedereen doet mee!’. Deze pijler focust onder andere op gelijke kansen voor jongeren in het onderwijs. De Lokale Educatieve Agenda draagt hieraan bij.

In de Cultuurnota is ook vastgelegd dat de gemeente Waalwijk graag mensen weer actief wil laten deelnemen aan de samenleving, door middel van een inclusief cultureel aanbod. In de Sportnota is er bijvoorbeeld aandacht voor inclusief sporten en bewegen, en het verbeteren van vaardigheid in bewegen. Het hoofddoel hiervan is het wegnemen van belemmeringen voor mensen die graag willen sporten. Er wordt bijvoorbeeld gewerkt met buurtsportcoaches, om zo de drempel om te beginnen met sporten te verkleinen. In de Sportnota is vastgelegd dat kwetsbare doelgroepen meer worden betrokken, door de lokale samenwerking met sportaanbieders en professionele partners uit te breiden. De inrichting en toegankelijkheid van sportlocaties zijn hierbij belangrijke speerpunten.

Projecten GO Waalwijk stimuleert dat iedereen mee kan doen. GO Waalwijk organiseert activiteiten en evenementen in Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik, in samenwerking met aanbieders van sport en cultuur. Deze activiteiten variëren in de thema’s sport, cultuur, gezondheid en beweging. Er worden bijvoorbeeld workshops in muziek en toneel, en sportactiviteiten georganiseerd. Ook brengt GO Waalwijk het aanbod van locaties voor aangepast sporten in kaart en ondersteunt het inwoners door het verstrekken van informatie over bijvoorbeeld het Steunpunt Aangepast Sporten.

Ongehinderd De gemeente Waalwijk is actief betrokken bij de Ongehinderd app en website. Deze app kun je gebruiken als je naar een plek gaat waar je nog niet bekend bent. De app heeft als doel om drempels letterlijk en figuurlijk weg te nemen voor mensen met een beperking. Inmiddels is de gemeentepagina up-to-date en kun je hier verschillende locaties in de gemeente Waalwijk vinden die getoetst zijn op toegankelijkheid. De app geeft per stad of dorp weer welke voorzieningen er zijn, of je hier kunt parkeren en of er bruikbare toiletten zijn. Er doen al meer dan 95 gemeenten mee aan de Ongehinderd app en het toetsen van de toegankelijkheid van publieke locaties. De app is gratis en wordt bijgehouden voor en door mensen met een lichamelijke beperking.

Dementievriendelijke Gemeenschap (DVG) In de gemeente Waalwijk werken we sinds 2010 samen aan een Dementievriendelijke gemeenschap. Thuiswonende mensen met dementie zijn vaak afhankelijk van zorg en ondersteuning. Daarom is het belangrijk om kennis te delen en samen te werken om deze inwoners zo goed mogelijk, in hun eigen omgeving, te ondersteunen en de kwaliteit van leven van mensen met dementie en hun familie/mantelzorgers te verhogen. De samenwerking tussen de 10 partijen die actief een bijdrage leveren aan dit doel loopt zeker tot 2025.

31

5. BIJLAGEN

Iedereen doet mee!

Voorzieningen Herstelvoorziening Waalwijk

32

In 2022 wordt er in de gemeente Waalwijk een herstelvoorziening opgericht. Er is een toenemende vraag naar (psychische) ondersteuning en een laagdrempelige, indicatievrije voorziening waar mensen kunnen werken aan hun herstel en ontwikkeling. Er is in deze herstelvoorziening een open inloop, waarmee inclusie bevorderd wordt. Iedereen is welkom en kan hier op zijn/haar eigen tempo en op basis van de eigen behoefte meedoen. Er zal ruimte zijn voor culturele activiteiten, ontmoeting en workshops, waar iedereen welkom is.

BIJLAGE B Aansluitend op dit initiatief, werkt RKC Waalwijk sinds 2021 mee aan Team 12 Dit is een ontwikkeltraject voor jongeren tussen 18 en 27 jaar met een afstand tot de arbeidsmarkt. De jongeren werken aan hun persoonlijke ontwikkeling in een voor hun aansprekende omgeving, zoals een voetbalclub, cultuurinstelling of groenvoorziening. Hier krijgen zij de kans om werkvaardigheden aan te leren en worden zij ondersteund en begeleid door een werkcoach.

ContourdeTwern Vrijwel alles wat Contour de Twern doet, wordt met het oog op inclusie georganiseerd. Vanuit het standpunt ‘nooit alleen’ is inclusie de rode draad in het werk van Contour de Twern. De inwoners van de gemeente Waalwijk vormt de doelgroep en er wordt verder niet gekeken naar bijvoorbeeld beperking of herkomst. Contour de Twern organiseert veel verschillende (toegankelijke) activiteiten, maar biedt bijvoorbeeld ook hulp aan mensen die daar behoefte aan hebben door middel van inloopmomenten.

Ik doe mee. Jij ook?

JAAROVERZICHT 2021 PROGRAMMA INCLUSIE In dit overzicht beschrijven we welke activiteiten er in het kader van het Programma Inclusie zijn uitgevoerd in 2021.

Agendering en bewustwording Extern

Intern

- Publicatie themapagina’s ‘Ik doe mee’ in Weekblad Waalwijk (6 edities)

- Gesprekken (doel bewustwording) met collega’s van: facilitair, vastgoed, sportbedrijf, speelplekken, openbare ruimte, centrummanagement, dienstverlening en verkiezingen

- Netwerkbijeenkomst Inclusief Sporten, met werkgroep Aangepast Sporten (okt 2021) - Ervaringsparcours in gemeentehuis tijdens de Week van de Toegankelijkheid (okt 2021)

College/Raad

Baanbrekers Baanbrekers is een gecombineerde uitvoeringsorganisatie voor sociale zaken en sociale werkgelegenheid in de gemeente Waalwijk, Heusden en Loon op Zand. Bij Baanbrekers staat werk voorop en deze organisatie wil graag dat iedereen naar eigen vermogen meedoet in zijn/haar werk. Hiervoor biedt Baanbrekers begeleiding en bemiddeling voor mensen die dat nodig hebben. Daarnaast kan deze organisatie werkgevers helpen met advies en ondersteuning om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen.

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

- Themaochtend college/managementteam (april 2021) - Twee Raadsinformatiebrieven Toiletten centrum 85-21, Toegankelijkheid en inclusie 95-21

- Start intranetgroep ‘Iedereen doet mee’ - Prikkelende berichten over toegankelijkheid/ inclusie op intranet (30 berichten)

Uitnodigin

g

Voor iedere

Inclusief Waalwijk - Opzetten platform Inclusief Waalwijk - Werving van ervaringsdeskundige inwoners - Bijeenkomsten met deelnemers (6) - Coördinatie inzet ervaringsdeskundigen bij andere activiteiten

ERDA

23 JU G NI 2022

en die mens

mogelijkhei

d wil

en met een

beperking

de

geven om (meer) te sporte bewegen: sportn en en beweegaanb ieders, zorgp én ervaringsde rofessionals skundigen zijn van harte welkom. In gemeente Waalwijk willen we dat iederee moeten kunnen n mee kan sporten en doen. Ook bewegen. Er mensen met is méér nodig. zijn en worden een beperk Tijdens de ing al veel goede 2e Netwerkbijee gaan we in stappen gezet, nkomst Aangep op de randvo maar er ast Sporten orwaarden een beperk op donder voor inclusi ing hebt? Doel dag 23 juni eve sport: wat is er nodig van de bijeenk inspireren om te sporte omst is om en bestaande n als je kennis en ervarin en aankom gen te delen, ende initiatie elkaar te ven met elkaar te verbinden.

Wat kun je

Niets over ons, zonder ons

DOND

2 e NETWER KBIJEENKO MST AANGEPAS T SPORTE N

verwachten?

We gaan van start met een plenaire presen workshops* tatie. Vervolg gaan we met ens gaan we elkaar in gespre en randvoorwaar aan de slag. k over de sociale In drie den voor inclusi , financiële ef sporten. kunnen we en praktische Daarbij komen diversiteit aspecten binnen een vragen aan vereniging sportdeelnam bod als ‘Hoe stimuleren? e en sportm Welke voorzie iddelen te voor de doelgro financieren? ningen zijn er om Hoe maken ep?’, et cetera. we informatie Ervaringsdesk en figuurlijk) goed toegan undigen vertelle moeten overwi kelijk n nnen. welke ervaringen Sportaanbied obstakels zij met sporta (letterlijk ers en ook anbod voor zorgprofessio mensen met Dat levert gegara nals delen een hun ndeerd waarde fysieke en/of verstandelijke volle inzicht met een korte en en bruikb beperking. samenvatting are tips op. van hetgee De bijeenk genieten van n in de worksh omst sluit een heerlijk ops aan bod af buffet. kwam, terwijl we samen

1/2

33

5. BIJLAGEN

Iedereen doet mee!

BIJLAGE C Geraadpleegde organisaties en personen

Ik doe mee. Jij ook?

• Ervaringsdeskundige inwoners (11 deelnemers) van Platform Inclusief Waalwijk • Deelnemers online panel Top Waalwijk (433 respondenten) • Ervaringsdeskundige inwoners (24) en professionals (29) voor de Inventarisatie Aangepast Sporten (2021) • Medewerkers van: Contour de Twern, Baanbrekers, Casade

34

VOORTGANG PROJECTEN Toegankelijk vastgoed - Opstarten projectteam - Plan van aanpak en begroting uitwerken in samenwerking met projectteam - Update inhoud Ongehinderd app - Voorbereiding raadsvoorstel (in 2022)

Openbare toiletten - Realisatie 24-uurs toiletvoorziening De Els met afdeling Vastgoed - Werving ondernemers voor extra ‘opengestelde toiletten’ (uitgesteld in verband met corona)

Overige activiteiten - Ondersteuning (H)oorcafé - Deelname aan landelijke bijeenkomsten Vereniging Nederlandse Gemeenten/Iedereen doet mee - Voorbereiding en inventarisatie voor de Lokale Inclusie Agenda (LIA)

Meer informatie? inclusie@waalwijk.nl

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

• Sociale Advies Raad/SAR 35

• Bestuursleden Platform Verstandelijk Gehandicapten Midden West Brabant • Collega’s in de gemeente van diverse afdelingen, waaronder TOOR, TROV, TMAO, Facilitair, Communicatie

Iedereen doet mee!

5. BIJLAGEN

BIJLAGE D Bronnen • Iedereen doet mee, Handreiking lokale inclusie agenda, VNG, 2019 • Global goals verbinden met lokaal inclusiebeleid, Handreiking VNG, 2022 • Lang niet toegankelijk, Ervaringen van Nederlanders met een lichamelijke beperking als spiegel van de samenleving, SCP 2021

Links 36

37

• https://vng.nl/rubrieken/onderwerpen/iedereen-doet-mee • https://www.kennispleingehandicaptensector.nl/inclusie/dit-betekent-vn-verdrag-gemeenten-bedrijven-inwoners • https://www.kennispleingehandicaptensector.nl/inclusie/vn-verdrag-gelijke-rechten-mensen-beperking-oiv-eiv • https://www.kennispleingehandicaptensector.nl/inclusie/vnverdrag-boekje-begrijpelijke-taal#:~:text=Begrijpelijke %20uitleg%20VN%2DVerdrag&text=De%20LFB%20bracht%20een%20boekje,dezelfde%20rechten%20als%20 ieder%20ander • https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/rechten-van-mensen-met-een-handicap/positie-mensen-met-eenbeperking-verbeteren-vn-verdrag-handicap

Lokale Inclusie Agenda gemeente Waalwijk

Iedereen doet mee! Iedereen doet mee!

Dit is een uitgave van Gemeente Waalwijk. Aan de inhoud van deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend. Uitgave september 2022

Meer informatie? inclusie@waalwijk.nl