Bijlage 23 Beeldkwaliteitsplan Gedempte haven

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

B E E L D K W A L I T E I T S P L A N

07-06-2023

JYB

ARCHITECTEN

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK Colofon Uitgevoerd door:

Adviseurs:

In opdracht van:

Hoesbergen Stedenbouw

Inrichting openbare ruimte Tom van Tuijn Stedenbouw

PPO Hoefnagel Projectontwikkeling

+31 612342207 info@hoesbergenstedenbouw.nl www.hoesbergenstedenbouw.nl

Cultuurhistorie Bureau Lotte Zaaijer

JYB architecten +31 644750775 info@jybarchitecten.nl www.jybarchitecten.nl

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.

Inhoud 1. Inleiding plan en beeldkwaliteitsplan 2. Geschiedenis en bestaande situatie 3. Stedenbouwkundig plan 4. Karakter en sfeer 5. Regels voor de uitwerkering - Bebouwing - Inrichting openbaar gebied

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.

*

Situatie 07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.

Inleiding In 2021 is in opdracht van de gemeente Waalwijk en ontwikkelaars PP0 en Hoefnagel Projectontwikkeling het Stedenbouwkundig plan Gedempte Haven opgesteld en uitgewerkt in een bestemmingsplan. In het plan staat de ambitie centraal om het gebied Gedempte Haven te transformeren tot een bijzonder gebied, met een eigen signatuur dat zowel recht doet aan de historie als havengebied als invulling geeft aan eigentijdse woonwensen.

De kwalitatieve criteria, in woord en beeld, dienen ter verduidelijking en inspiratie voor de ontwerpers die het plan zullen uitwerken en zijn daarnaast leidend bij het toetsen van de bouwplannen. Om het beeldkwaliteitsplan tot een zelfstandig leesbaar document te maken zijn delen van de teksten en de beelden uit het Stedenbouwkundig Plan (De Gedempte Haven, stedenbouwkundig plan november 2021) overgenomen.

Het is een belangrijk project voor Waalwijk. De kans om de structuur van de stad te verbeteren, de geschiedenis van de haven opnieuw onder de aandacht te brengen én een onderscheidende woonkwaliteit, in uitstraling en gebruik, aan de stad toe te voegen, komen hier samen.

Het stedenbouwkundig plan voor de Gedempte Haven is vertaald in een juridisch bindend bestemmingsplan. In het bestemmingsplan worden onder andere de maatvoering en de kwantitatieve elementen uit het stedenbouwkundig plan vastgelegd. Om verwarring te voorkomen worden in dit beeldkwaliteitsplan daarom geen uitspraken gedaan over maatvoering. Als er toch discussies optreden vanwege eventuele discrepanties tussen het bestemmingsplan en het beeldkwaliteitsplan is het bestemmingsplan met de bijbehorende regels en verbeelding leidend.

Zeker ook een complex project. Complex omdat het gewenste resultaat alleen gehaald kan worden als de belemmeringen worden overwonnen en de uiteenlopende kwaliteiten in het gebied optimaal in elkaar haken. Het samenspel tussen de oude en de nieuwe topografie, tussen de waardevolle bestaande gebouwen en de nieuwe panden, tussen de oude en de nieuwe bomen, het samenspel tussen de woningen en de voorzieningen en, het onderwerp van dit Beeldkwaliteitsplan: het samenspel tussen de architectuur van de gebouwen en de inrichting van het openbaar gebied. Het voorliggende Beeldkwaliteitsplan is een voor deze ontwikkeling opgesteld planinstrument. In dit beeldkwaliteitsplan worden de stedenbouwkundige, landschappelijke en architectonische ambities beschreven en van uitgangspunten en regels voorzien. In het beeldkwaliteitsplan worden uitspraken gedaan over de stedenbouwkundige samenhang, de uitstraling en het materiaalgebruik van de woningen en het openbaar gebied.

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

Leeswijzer Hoofdstuk 1 betreft een inleidend hoofdstuk, waarin de rol van het Beeldkwaliteitsplan wordt aangegeven. Hoofdstuk 2 beschrijft de geschiedenis van de locatie en de bestaande situatie, waarna in hoofdstuk 3 het stedenbouwkundig plan wordt toegelicht. Hoofdstuk 4 beschrijft de beoogde sfeer in het gebied, waarna in hoofdstuk 5 met betrekking tot de aspecten bebouwing en openbare ruimte de uitgangspunten en spelregels voor de verdere uitwerking worden beschreven.

P.

Centraal staan de ambities om een bijzonder (woon)gebied te realiseren dat recht doet aan de rijke historie, invulling geeft aan eigentijdse (woon)wensen én een goed verblijf en leefklimaat creëert.

Gedempte Haven 02 De Waalwijk

Historie en bestaande situatie

Ruimtelijke principes

INTERMEZZO A CULTUURHISTORIE

Zoals op de luchtfoto op pagina 4 goed is te zien, is de haven door de aanleg van de snelweg ten noorden van het plangebied, afgesneden van de watertoegang van de stad. De Oude Haven aan de Winterdijk is gedempt.

Het plan wil een bijdrage leveren 2.1 Cultuurhistorie aan de verdere profilering van Op dit moment kenmerkt het gebied rond de hart Gedempte Waalwijk als stad waarin het In het van hetHaven gebied liggen zich door een mix van allerlei bedrijfsgebouwen, mét zonder rijke verleden en de eigentijdse nog steeds deen hardstenen leef-kwaliteit handlappendeken in hand kadebanden, meerringen en kwaliteit en een aan verhardingen. Opdede plek gaan. Daarnaast hebben we een de kadekeien. Maar de haven van het havenhoofd staan nu auto’s geparkeerd en de gebieden maatschappelijke ambitie. Met is gedempt en op de plek van daaromheen zijn geprivatiseerd en alleenhet bedoeld en toegankelijk het plan willen we voorzien in havenhoofd staan nu auto’s voor werknemers of bezoekers van de bedrijven. Het gebied niet ruimte voor aangenaam en actief geparkeerd. Op deisluchtfoto is goed doorwaadbaar, de ruimten lopen veelal dood. wonen, werken en recreëren. We te zien dat de Oude Haven door willen een leefomgeving bieden de aanleg van de grootschalige waarin liefhebbers van de stad en infrastructuur ten noorden van het De haven is in de geschiedenis van Waalwijk van grote betekenis de stedelijke gezelligheid elkaar plangebied, afgesneden is van de geweest. Het grote belang van de haven voor de ontwikkeling van ontmoeten, ervaringen uitwisselen watertoegang van de stad.

Waalwijk en de ambitie de historie onderdeel te laten zijn van en belevenissen delen. om Tegelijk de plannen, was de reden om met in het begin deisplanvorming moet het gebied samengaan Het van VOSP gericht op het hethistorie stadscentrum elkaar niet weerte herkenbaar maken van de de van het en plangebied goed in beeld brengen. Bureau concurreren. historische kwaliteiten Lotte Zaaijer heeft de opdracht gekregen om de cultuurhistorischevan het gebied en het versterken van de waarden van het gebied te inventariseren. De inzichten uit dit Om houvast te bieden aan het identiteit en de kwaliteit van de onderzoek hebben bijgedragen aan het leefomgeving stedenbouwkundig ontwerpproces heeft het planteam in ditplan deel van de waarin de herinnering aan de Oude Haven hét centrale thema deze ambities uitgewerkt en stad. Deze ambitie is, naast het vertaald in gebiedseigen, ruimtelijke realiseren eenom goed vormt in de opzet van de nieuwe buurt en aan het van besluit de woonmilieu, en functionele principes die de belangrijkste opgave karakteristieke Winterdijk te continueren. Bovendien is, op basis in de samen voor een belangrijk deel planvorming voor de transformatie van het onderzoek, besloten om vier karakteristieke werkpanden de identiteit van het gebied zullen van het gebied de Gedempte Haven. te handhaven en oude inrichtingselementen in te passen.

bepalen: De haven is voor de geschiedenis • Het herkenbaar houden en van Waalwijk van grote betekenis maken van de historie van het geweest. Dit is de reden om de gebied. geschiedenis van het plangebied, • Het realiseren van een gezellig rondom de haven, nader in beeld te autovrij ‘dwaalmilieu’ gericht op brengen. Bureau Lotte Zaaijer heeft ontmoeten. in het kader van het opstellen van • Het vormgeven van een actueel dit VOSP de opdracht gekregen om woonprogramma met de kadede cultuurhistorische waarden van identiteit als vertrekpunt en het gebied te inventariseren. ambitie.

Historische haven

Historische kaart (Topotijdreis)

In de huidige situatie mist de Gedempte Haven kwaliteit als gebruiks- en verblijfsgebied en is de identiteit van vroeger slechts minimaal te voelen en te beleven. Afgezien van een enkel monumentaal pakhuis herinneren momenteel alleen de hardstenen kadebanden, de meerringen en de keibestrating nog aan het verleden. Daarnaast verwijst ook de naam van het restaurant op de hoek, Hugo, naar het verleden; na zijn ontsnapping uit het Hollandse Slot Loevestijn in 1621 zou Hugo de Groot hier in de haven aangekomen zijn in Brabant.

Gestart als agrarische veenontginning was in de 14e eeuw al sprake van turfwinning op grote schaal. Er werden turfvaarten naar de Oude Maas gegraven, voor het vervoer van de turf naar elders in Brabant en Holland. De huidige haven was van oorsprong een verbrede turfvaart en onderdeel van het slagenlandschap. De haven had destijds een strategisch gunstige ligging en was ook economisch waardevol.

Toch is de cultuurhistorische achtergrond van de locatie aanleiding geweest om Cultuurhistorisch Bureau Lotte Zaaijer te vragen een cultuurhistorische verkenning voor het gebied op te stellen. Waalwijk en de omliggende kernen Besoyen en Baardwijk ontwikkelden zich waarschijnlijk vanaf 1000 na Chr. De eerst vermeldingen van Waalwijk, dan ‘Walewich’ (wijk op de wal) geheten, dateert uit 1200. De stad kreeg in 1303 stadsrechten.

Historische haven

12

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

Het slagenlandschap van toen was bepalend voor de richting van huidige lijnen en structuren rondom de Gedempte Haven. Voorbeelden zijn de haven, Zomerdijkweg, Hugo de Grootstraat, verkaveling, de rooilijnen van de gebouwen en de voormalige grens tussen Waalwijk en Besoyen. Deze lijnen zijn van cruciaal belang voor de afleesbaarheid van de structuur van het landschap. De Winterdijk is aangelegd als waterkering na de verwoestende St. Elisabethvloed uit 1421. De Winterdijk wordt onderbroken tussen de voormalige dijkhuizen voor de Hervormde Kerk en de locatie van de voormalige leerlooierij.

Historische haven met kerk op achtergrond

13

P.

OUDE MAAS

OUDE MAAS

HAV EN

EN

WEG DIJK

ER ZOM

HAV

WEG DIJK

ER ZOM

WAALWIJK BESOYEN

Rond 1900 was erRond veel1900 bedrijvigheid was er veel rond bedrijvigheid de havenrond namen de af en haven de tramverbinding namen af en dewerd tramverbinding werd haven, als gevolghaven, waarvan alser gevolg zich ook waarvan caféser zich opgeheven. ook cafés opgeheven. en herbergen vestigden. en herbergen Er kwamen vestigden. grotere Er kwamen grotere pakhuizen buitendijks, pakhuizen rondom buitendijks, de haven.rondom de In de haven. loop van deIn 20ste de loop eeuw vangroeide de 20ste eeuw groeide De ruimte direct naast De ruimte het havenhoofd direct naastwas het havenhoofd Waalwijk was sterk. De Waalwijk economische sterk. De groei economische vroeg groei vroeg openbaar en bestemd openbaar als laaden bestemd en losplaats. als laad- en omlosplaats. schaalvergroting om schaalvergroting van de industrie. van Het de industrie. Het Veel goederen waren Veel bestemd goederenvoor waren Tilburg. bestemd voor gebied Tilburg. tussen degebied haven en tussen de Zomerdijkweg de haven en de Zomerdijkweg Deze werden vanaf Deze de werden haven per vanaf stoomtram de haven perwerd stoomtram bedrijventerrein. werd bedrijventerrein. Hier kwamen twee Hier kwamen twee naar Tilburg gebracht. naar Tilburg Tilburggebracht. zelf had toen Tilburg zelf industriehallen had toen enindustriehallen bedrijfspand Taxandriaweg en bedrijfspand Taxandriaweg nog geen haven. nog geen haven. 2.

De provinciale 2. weg Dewerd provinciale aangelegd wegen werd aangelegd en de haven werd inde 1959 haven gedempt. werd inAan 1959 degedempt. Aan de Het tramstation lag Hetaan tramstation de Grotestraat lag aan de Grotestraat noordzijde van denoordzijde provincialevan weg dewerd provinciale de weg werd de tegenover de hervormde tegenover kerk. de hervormde kerk. nieuwe haven aangelegd. nieuwe haven Rond aangelegd. de gedempte Rond de gedempte De omslag kwamDe na omslag de aanleg kwam vanna hetde kanaal aanleg van haven hetverschijnen kanaal haven bedrijven. verschijnen Ten westen bedrijven. van Ten westen van Oosterhout – Tilburg Oosterhout en Tilburg – Tilburg zelf perenboot Tilburg het zelf gebied per boot wordthet de woonbuurt gebied wordt Leefdaelhof de woonbuurt Leefdaelhof bereikbaar werd. bereikbaar De activiteiten werd. rond De activiteiten de gerealiseerd. rond de gerealiseerd.

WAALWIJK

BESOYEN

Kaart van Sluyter 1562 Kaart van Sluyter 1562

Op de kaart van Sluyter Op de kaart uit 1562 vanis Sluyter de uit 1562De is versierde de panden De versierde van notabelen panden envan notabelen en loop van de havenloop naar van dede Oude haven Maas, naar de Oudefabrikanten Maas, aan de fabrikanten Grotestraat aan geven de Grotestraat uiting geven uiting de Zomerdijkwegde enZomerdijkweg de Winterdijk goed en de Winterdijk aangoed deze bloeitijd.aan deze bloeitijd. zichtbaar. zichtbaar. Op de kadastraleOp minuut de kadastrale van 1811 –minuut 1832 van 1811 – 1832 In 1616 neemt de In heer 1616 van neemt Waalwijk de heer het van Waalwijk is dehet haven weergegeven. is de haven Deweergegeven. haven leidt De haven leidt initiatief om de haven initiatief te verbreden om de haven en te te verbreden vanaf enhet te havenhoofd vanafnaar het havenhoofd de Oude Maas. naar de Oude Maas. verdiepen zodat schepen verdiepen met zodat diepgang schepen demet diepgang De havendeis verbonden De haven metishet verbonden pad overmet de het pad over de kern ook kunnen kern bereiken. ook kunnen bereiken. Winterdijk. De dijkWinterdijk. is tussen de DeHervormde dijk is tussen de Hervormde Het havenhoofd vormde Het havenhoofd het werkterrein vormde het werkterrein kerk onderbrokenkerk en de onderbroken Leerloijerij.en de Leerloijerij.

en het kloppendeen hart hetinkloppende al de jarenhart vanin het al de jaren Ter hoogte van hetvan deTer haven hoogte worden van de haven worden functioneren vanfunctioneren de haven. Hier van vond de haven. de Hierkleinschalige vond de werkpanden kleinschalige gerealiseerd, werkpanden deelgerealiseerd, deel bedrijvigheid, diebedrijvigheid, kenmerkend is die voor kenmerkend een isbuitendijks, voor een deelsbuitendijks, in de dijk. deels in de dijk. haven, plaats. haven, plaats. De handel in turf De maakte handel in in deturf 18emaakte en 19e in de 18e In het en 19e begin van de In het 20ste begin eeuw vanbestond de 20ste eeuw bestond eeuw plaats vooreeuw de leerindustrie plaats vooren dede leerindustrie hetenhavenhoofd de uit hetkademuren havenhoofd dieuitaan kademuren die aan schoennijverheid.schoennijverheid. Voor de economische Voor de economische de westzijde bestond de westzijde uit hout bestond en aan deuit hout en aan de ontwikkeling van ontwikkeling Waalwijk wasvan hetWaalwijk belangrijk was het oostzijde belangrijk uit steen. oostzijde Tussenuit 1888 steen.

en 1904 Tussen 1888 en 1904 dat de mogelijkheid datopen de mogelijkheid bleef om vrachten open bleef om werd vrachten de Bergschewerd Maas detussen Bergsche Heusden Maas en tussen Heusden en per boot via de vaart per boot naarvia de de Oude vaart Maas naar tede Oude Geertruidenberg Maas te Geertruidenberg gegraven, deze verbond gegraven, de deze verbond de vervoeren naar allerlei vervoeren steden naar in Holland. allerlei steden inMaas Holland. met de Amer Maas en het metHollandsch de Amer enDiep. het Hollandsch Diep. Waalwijk werd een Waalwijk belangrijk werd centrum een belangrijk centrum De havenmond werd De havenmond via het Oude werd Maasje via het Oude Maasje op het gebied vanop dehet schoenenfabricage. gebied van de schoenenfabricage. aangesloten op de aangesloten Bergsche Maas. op de Bergsche Maas. Leerlooierij buitendijks tpv kruispunt van twee sloten Winterdijk

Winterdijk? Winterdijk Dijkwoning?

Dijkwoning

Dijkwoning

Opbouw huidige structuur Opbouw huidige structuur

Leerlooierij buitendijks tpv kruispunt van twee sloten

Winterdijk Winterdijk?

Winterdijk

Dijkwoning? Straatwoning binnendijks

Straatwoning binnendijks

HerkenningspuntenHerkenningspunten in historische kaart in historische kaart Havenhoofd net kademuren Havenhoofd net kademuren

14

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

Historische waarderingskaart Historische waarderingskaart

14

15

P.

15

Situatie 07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.

De waardering isDe onderdeel waardering vanisde onderdeel overwegingen van deachter overwegingen het stedenbouwkundige achter het stedenbouwkundige plan. plan. De drie gebouwen Demet drie een gebouwen hoge waardering met een hoge alsmede waardering het pand alsmede bedrijfspand het pand aanbedrijfspand de aan de Taxandriaweg zijn Taxandriaweg opgenomenzijn in het opgenomen stedenbouwkundige in het stedenbouwkundige plan. plan. Over deze vier gebouwen: Over deze vier gebouwen: •

Pakhuis Gedempte • Pakhuis Haven Gedempte 1 Haven 1 •

Pakhuis Gedempte • Pakhuis Haven Gedempte 4 Haven 4

•

Het pakhuis is aangewezen Het pakhuisals is aangewezen als Het pand is waarschijnlijk Het pand is inwaarschijnlijk 1900 gebouwd in 1900 gebouwd rijksmonument.rijksmonument. De omschrijvingDe in de omschrijvingen in maakte de deel en uit maakte van bebouwing deel uit die van bebouwing die monumentenlijst monumentenlijst leert dat het pakhuis leert dat is het pakhuis nagenoeg is het volledig nagenoeg perceel het volledig vulde. De perceel vulde. De gebouwd in 1903 gebouwd in een stijl in 1903 met elementen in een stijl met elementen bebouwing bestaat bebouwing uit een stenenpakhuis. bestaat uit een stenenpakhuis. van neorenaissance. van neorenaissance. In 1918 werd hetInpakhuis 1918 werdDe hetzadeldaken pakhuis zijn De zadeldaken haaks op dezijn haven haaks op de haven in opdracht van in Ant. opdracht van Iersel vanverbouwd Ant. van Iersel verbouwd gesitueerd. De indeling gesitueerd. van de De gevel indeling is later van de gevel is later tot fabriek, hierbij totwerd fabriek, vooral hierbij het werd interieur vooral hetaangepast. interieur De voorgevel aangepast. bestaat De voorgevel uit de twee bestaat uit de twee gewijzigd. Het gebouw gewijzigd. ligtHet op de gebouw hoek van ligt de op de topgevels. hoek van de topgevels. Gedempte Haven Gedempte en de Dijkstraat Haven en aan dehet Dijkstraat nu aan het nu geheel bestrategeheel plein. Het bestrate is eenplein.

herinnering Het is een herinnering Het pakhuis heeft Het een pakhuis functionele heeft een functionele aan de oorspronkelijke aan de haven oorspronkelijke en thans haven in en thans architectuur. in Hetarchitectuur. bestaat uit twee Het bestaat beuken,uit twee beuken, gebruik als winkel gebruik en wijnhuis. als winkel en wijnhuis. een hoofdbeuk en eeneen hoofdbeuk kleinere aanbouw, en een kleinere met aanbouw, met Groot bakstenenGroot pandbakstenen op een rechthoekige pand op een rechthoekige zadeldak, gedekt zadeldak, met rodegedekt shingles. metDe rode gevel shingles. De gevel plattegrond onder plattegrond een samengesteld onder een samengesteld is witgepleisterdisen witgepleisterd voorzien vanen een voorzien grijze van een grijze (dubbel) mansardedak. (dubbel)Tussen mansardedak. de daken, Tussen deplint. daken, Op de begane plint.grond Op deeen begane dubbele grond deur een dubbele deur in het midden van in het de voorgevel, midden van is de eenvoorgevel, ismet eenloopdeur. Op met de loopdeur. verdieping Op eveneens de verdieping eveneens eveneens uitkragende eveneens kleine uitkragende torenachtige kleine torenachtige een openslaande een deur. openslaande De aanbouw deur. heeft De aanbouw heeft opbouw met zinken opbouw spitsmet geplaatst. zinken spits geplaatst. ook een dubbeleook deur.

een Karakteristiek dubbele deur.zijn Karakteristiek de zijn de Daaronder bevindt Daaronder zich eenbevindt geschilderd zich een vlak,geschilderd gevelankers. vlak, gevelankers. oorspronkelijk met oorspronkelijk de bedrijfsnaam. met deDebedrijfsnaam. beide De beide topgevels hebben topgevels smalle rondboogramen, hebben smalle rondboogramen, rechts met een hijsinrichting. rechts met een Daaronder hijsinrichting. zijn Daaronder zijn luiken aangebracht. luiken In aangebracht. gele strengperssteen In gele strengperssteen zijn speklagen aangebracht. zijn speklagen Ook aangebracht. de Ook de achtergevel heeft achtergevel diepliggende heeft getoogde diepliggende getoogde ramen. ramen.

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

Fabrieksgebouw • Fabrieksgebouw Taxandraiweg 2Taxandraiweg 2

Er staan aan de Er Zomerdijkweg staan aan detwee Zomerdijkweg vrij twee De fabrieksruimte vrij Debestaat fabrieksruimte uit een tweelaagse bestaat uit een tweelaagse identitieke hallen. identitieke De eerstehallen. hal werd De eerste hal werd bebouwing met bebouwing platdak. met platdak. gebouwd in 1951.gebouwd In 1959 wordt in 1951.deInhal 1959 te wordt de Het halpand te is in verschillende Het pand is in bouwfasen verschillende bouwfasen klein. Het pand wordt klein. Het grondig pandaangepast wordt grondig aangepast tot stand gekomen. tot stand Het betreft gekomen. een Het betreft een en ernaast wordt eneen ernaast tweede wordt hal gebouwd. een tweede halopbouw gebouwd. boven een opbouw éénlaags boven gebouw. een éénlaags gebouw. De twee hallen worden De tweeverbonden hallen worden en aan verbonden Deenvoorzijde aan vanDe het voorzijde pand is gesitueerd van het pand is gesitueerd de zuidgevel wordt de zuidgevel een aanbouw wordt met een aanbouwrichting met de Taxandriaweg, richting dedie Taxandriaweg, lager ligt die lager ligt kantoorruimte gerealiseerd. kantoorruimte In 1961 gerealiseerd. krijgt ookIn 1961 dankrijgt het bedrijfsterrein. ook dan hetTussen bedrijfsterrein. gebouw Tussen en gebouw en de achterzijde een de achterzijde aanbouw. Naast een aanbouw. de loods Naast Taxandriaweg de loods ligt Taxandriaweg een trap. Deligt voorgevel een trap.

De voorgevel verrijst een separaat verrijst trafohuisje. een separaat Het trafohuisje. kavel van Het het kavel pand aan van dehet Taxandriaweg pand aan deheeft Taxandriaweg heeft wordt aangesloten wordt metaangesloten een laag muurtje. met een laag muurtje. een symmtrische een indeling symmtrische met centraal indeling met centraal Tussen de loodsen Tussen en dedepanden loodsen aan ende de panden een aan accent de vooreen de entree. accent De voor voorde entree. en De voor- en Gedempte Haven Gedempte en het bedrijfspand Haven en het bedrijfspand de achtergevel is, degelijk achtergevel aan de voorgevel, is, gelijk aan de voorgevel, Taxandriaweg 2Taxandriaweg liggen binnenstraten. 2 liggen binnenstraten. opgebouwd uit smalle opgebouwd uit smalle muurdammen met muurdammen daartussenmet spaarvelden, daartussen spaarvelden, Voorgevel Voorgevel doorlopend overdoorlopend de beide lagen overvan de beide het lagen van het De voorgevel van Deindustriehal voorgevel van 1 heeft, industriehal in 1 heeft, gebouw. in gebouw. tegenstelling tottegenstelling de tekening uit tot1951, de tekening een uit 1951, een asymmetrische asymmetrische gevelindeling. Het gevelindeling.

rood/ Het Derood/ constructie van De constructie het pand betreft van het eenpand betreft een bruine metselwerk, bruine opgetrokken metselwerk, in een opgetrokken betonconstructie in een betonconstructie met in het werkmet gestorte in het werk gestorte soort van halfsteens soortverband, van halfsteens wordt aan verband, de wordt gewapende aan de betonnen gewapende kolommen betonnen en balken. kolommen en balken. bovenzijde beëindigt bovenzijde met een beëindigt ‘rondlopend’ met een ‘rondlopend’ De betonnen balken De betonnen zijn opgelegd balken opzijn de opgelegd op de overstek steunend overstek op houten steunend klossen. op houten Aan klossen. muurdammen Aan inmuurdammen de voor- en achtergevel. in de voor- en achtergevel. de onderzijde heeft de onderzijde de gevel een heeft plint devan gevel een plint van afwijkende steenafwijkende met rollaag. steen Hetmet metselwerk rollaag. Het metselwerk wordt boven de wordt vensters boven ondersteund de vensters door ondersteund door een latei gecombineerd een lateimet gecombineerd een metselwerk met een metselwerk rollaag. Tussen de rollaag. vensters Tussen op de debegane vensters op de begane grond en de verdieping grond en isde in het verdieping metselwerk is in het metselwerk een versiering aangebracht een versiering vanaangebracht baksteen envan baksteen en crèmekleurige tegels. crèmekleurige tegels.

Het pakhuis is van Hetalgemeen pakhuis isbelang. van algemeen Het belang. Het gebouw is van cultuurhistorisch gebouw is van cultuurhistorisch belang als belang als uitdrukking van uitdrukking een sociaal-economische van een sociaal-economische ontwikkeling en ontwikkeling als voorbeelden van alsde voorbeeld van de typologische ontwikkeling typologische vanontwikkeling het pakhuis.van het pakhuis. Het heeft industrieel-archeologische Het heeft industrieel-archeologische waarde. waarde. Het heeft ensemblewaarden Het heeft ensemblewaarden in relatie tot de in relatie tot de overige gebouwen overige aan de gebouwen voormalige aanhaven de voormalige haven van Waalwijk. van Waalwijk.

16

Industriehallen • Dijkstraat Industriehallen 5-7 Dijkstraat 5-7•

16

17

P.

17

Legenda: Legenda: bedrijven Snelweg, Snelweg, bedrijven Woongebied Woongebied Winterdijk Winterdijk Grotestraat Grotestraat

3. Stedenbouwkundig plan De basis voor de kwaliteitsuitgangspunten ligt in de keuzes

een stenen lijn die rijkt tot aan de noordkant van het plangebied

Analyse bestaande situatie: gefragmenteerd gebied, auto op op stedenbouwkundig niveau, die buitendijks in nauw overleg tussen de de havenen terugkomt in de contour van de bebouwingswand. Analyse bestaande situatie: gefragmenteerd buitendijks gebied, auto op de haven

gemeente Waalwijk en de initiatiefnemers gemaakt zijn. Zoals in het Stedenbouwkundig plan staat omschreven is het plan voor de Gedempte Haven gebaseerd op een overzichtelijk aantal kernwaarden en basisprincipes.

Gedempte Haven 03 De Waalwijk

Herkenbaar maken van de historische situatie van de Haven. Een belangrijk uitgangspunt van het plan betreft het nadrukkelijker herkenbaar maken van het verhaal van de haven van Waalwijk. Dit uitgangspunt heeft geresulteerd in een aantal concrete ontwerpbesluiten: De contouren van de historische haven vormen de basis voor de Plan inrichting van het gebied. Er komt een Waterplein op de plaats van de Oude Haven, tussen de nieuwe woonbuurt en de Winterdijk. De historische lijnen van de Oude Haven zijn straks weer te zien en het 3.1 Stedenbouwkundige Opzet water komt terug op deze plek. In de inrichting van het Waterplein Samenspel van structuren en ruimten komt het historische verschil tussen de harde stenen kade aan de Op het niveau van de wijdere omgeving is de stedenbouwkundige oostkant en de zachte houten kade aan de westkant terug in de situatie te lezen als een netwerk van ruimtelijke verbindingen tussen kade komt in de inrichting terug als nieuwedeinrichting. De oostelijke verschillende lijnen en zones in de topografie van Waalwijk. De doorgangen tussen de Grotestraat en de Winterdijk, de veelbeschreven ‘Mijnen en Dammen’. Ze verbinden de hoofdstructuren in dit deel van de stad en vormen de aanleiding om vooral ook de wandelaar als uitgangspunt te kiezen in de herontwikkeling van het gebied. Rond de kerk, de brouwerij en de Gedempte Haven verandert de Winterdijk van sfeer.

Hier ligt op stedenbouwkundig niveau de kans om in het gebied een samenspel te realiseren tussen de kerk, de ruimte rond de brouwerij en de gedempte haven. Met nieuwe bebouwing, een nieuwe inrichting en een aangepaste organisatie van de ruimte ontstaat een hoogwaardige verblijfsruimte die de basis vormt voor de beoogde gebiedsontwikkeling. In een groter verband kan de gebiedsontwikkeling rond de Gedempte Haven ook van invloed zijn op toekomstige ontwikkelingen ten oosten en ten westen van de plangebied.

Verwijzend naar de robuuste havensfeer van destijds is daarnaast besloten om in het hele gebied een doorlopende werkvloer aan te leggen bestaande uit oude en nieuwe bestratingskeien en ook de nog aanwezige inrichtingselementen zoals de hardstenen kadebanden en de meerringen blijven onderdeel van de inrichting. Wat betreft de bebouwing is de handhaving van 4 werkpanden bepalend voor het ontwerp. Natuurlijk het bijzonder fraaie gebouw van Dosis als ‘hoeksteen’ van de nieuwe buurt, maar ook de loods aan de Zomerdijksestoep, het bedrijfspand aan de Taxandriaweg, in de noordwesthoek van het plangebied en de twee kleine loodsjes aan de oostkant van het Waterplein. De loods is groot en op zichzelf staand, maar de twee andere grotere panden waren leidend in het bepalen van de maat en schaal van de nieuwe panden in de nieuwe buurt. En wat betreft de architectonische uitstraling van de nieuwe panden is besloten om de kadesfeer met pakhuizen als het leidende thema uit te werken. Legenda: Legenda: bedrijven Snelweg, Snelweg, bedrijven Woongebied Woongebied Winterdijk Winterdijk Grotestraat Analyse bestaande situatie: gefragmenteerd buitendijks gebied, auto op de haven Grotestraat De nieuwe buurt De nieuwe buurt

Legenda: Snelweg, bedrijven Woongebied Winterdijk Grotestraat

Ambitie op structuurniveau: samenhangend gebied buitendijks, auto vrij, doortrekken Winterdijk Ambitie op structuurniveau: samenhangend gebied buitendijks, auto vrij, doortrekken Winterdijk 23 23

Legenda: Snelweg, bedrijven Woongebied Winterdijk Grotestraat De nieuwe buurt

Legenda: Snelweg, bedrijven Woongebied Winterdijk Grotestraat

Analyse bestaande situatie: gefragmenteerd buitendijks gebied, auto op de haven 22

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

Ambitie op structuurniveau: samenhangend gebied buitendijks, auto vrij, doortrekken Winterdijk 23

P.10

Op het niveau van de wijdere omgeving draagt de stedenbouwkundige opzet bij aan de ruimtelijke verbindingen tussen de verschillende doorgaande lijnen en langgerekte stedelijke gebieden in de topografie van Waalwijk. Hierin spelen de lange ontginningsassen een belangrijke rol en ook de verbindingen tussen de Grotestraat en de Winterdijk, de karakteristieke ‘Mijnen en Dammen’. Deze smalle doorgangen verbinden de hoofdstructuren in dit deel van de stad en vormen de aanleiding om vooral de wandelaar ook als vertrekpunt te kiezen in de ontwikkeling van het plangebied. Een informeel dwaalmilieu tussen ogenschijnlijk los in de ruimte geplaatste gebouwen is het resultaat. Nergens is sprake van een straatprofiel met een rijbaan. De auto is te gast en heeft de mogelijkheid om stapvoets door het plan te rijden over de doorlopende ‘werkvloer’ tussen de gebouwen. In de bestaande situatie verandert de sfeer van de karakteristieke Winterdijk in het gebied rond de hervormde kerk, de Stadsbrouwerij en de Gedempte Haven. De Winterdijk is in dit gebied te weinig herkenbaar. De dijk mist ruimtelijke continuïteit. Met de nieuwe bebouwing en inrichting ontstaat een hoogwaardige verblijfsruimte waarin de Winterdijk wel doorloopt in oost-west richting tot aan de Zomerdijksestoep en de ruimte rond de kerk zijn vervolg krijgt in de nieuwe woonbuurt. De verblijfsruimte krijgt samenhang met de omgeving.

Het karaktervolle monument van Dosis, in de zuidwesthoek van de Gedempte Haven is voor de ruimtelijke opbouw belangrijk en helpt enorm in het markeren van de ruimtelijke ontmoeting van de Winterdijk met de Oude Haven. De geplande kleine kiosk, staat ín de overgang en speelt mee.

Leidende principes: - Herkenbaar maken van historische haven - Een eigentijdse gastvrije woonbuurt - Autovrije en autoluwe ontmoetingsruimten - Woonbuurt met voorzieningen

P P

P P

P

Autovrije zone / autoluw gebied Ontsluiting parkeren

Bereikbaarheid auto

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

Route auto (te gast)

P.11

3. Stedenbouwkundig plan Een eigentijdse gastvrije woonbuurt met autovrije en autoluwe ontmoetingsruimten

Wat we goed kunnen missen in de nieuwe beleving is de dominantie van de auto in het gebied. De auto wordt voor een groot deel uit het straatbeeld en het gebruik van de openbare ruimte verbannen. De wandelaar en de fietser kunnen vrij bewegen door het gebied. De buurt krijgt daardoor een gezellige, gastvrije sfeer waarin bewoners en bezoekers elkaar kunnen ontmoeten. Het parkeren van de auto’s vindt met name plaats in een grote ondergrondse parkeergarage en in de rand van het gebied.

P P

Tussen het Waterplein en de noordwand van het gebied staan twee zelfstandige alzijdige panden los in de ruimte, waardoor het gebied transparant wordt en er tussen de blokken door maximaal zicht is op de gedempte haven. Zoals hiernaast verbeeld ontstaat tussen de bouwmassa’s een scala van ruimten met een eigen karakter. De centrale ruimte is het waterplein met harde kades rondom een centraal wateroppervlak met groen. De Winterdijk blijft als eigen karaktervolle doorgaande structuur herkenbaar maar kent verschillende delen: aan de oostkant een uitnodigende ruimte met horecavoorzieningen en terrassen, in het midden het ‘kruispunt’ naar de kerk de Grotestraat en aan de westkant de parkeervoorzieningen ingepast in de sfeer van de Winterdijk.

P

P

Acht plekken en pleintjes

Groene zones en parkeerzones

In het noordelijk deel van de buurt zijn de ruimten overwegend groen: De grote langgerekte ruimte ten zuiden van de woonwand en de vierkante ruimte in de diagonaal tussen het waterplein en de toren in de noordwesthoek. Op de plaats van de noordelijke hal komt een entreeplein met parkeerplaatsen en een doorsteek voor bestemmingsverkeer. Een derde parkeerruimte is opgenomen in het groene talud in de ruimte tussen de nieuwe buurt en de buurt ten oosten van het plangebied. Groene randen vinden we ook aan de westkant en de noordkant in de overgang naar de Zomerdijksestoep en de Taxandriaweg.

Woonbuurt met voorzieningen

De nieuwe buurt krijgt een gemengd karakter waarin door de nieuwe woningen de woonsfeer zal overheersen. Dat betekent dat voor het eerst in de geschiedenis het gebied rond de Oude Haven een woongebied zal worden en daarmee zal aansluiten bij de omgeving, waarin ten oosten en ten westen van het plangebied al eerder woonbuurten werden gerealiseerd. Niet alleen wonen. Andere functies dan de woonfunctie vinden we met name terug in de bestaande, te handhaven bebouwing. Het monumentale pand van Dosis behoudt haar huidige functie. Het bedrijfspand aan de Taxandriaweg krijgt een kantoorfunctie. Van de hallen aan de Zomerdijksestoep blijft de zuidelijke hal staan en krijgt een sociaal maatschappelijk functie. De oude bedrijfspandjes ten oosten van de huidige parkeerplaats worden opgenomen in het hier te ontwikkelen woongebouw. In de zuidoosthoek van het plan krijgt de begane grond van het nieuwe pand een horecavoorziening die aansluit op de omliggende horecasfeer.

Dosis Fabrieksgebouw (bedrijfspand) Industriehal Dijkstraat (zuidelijke hal) Pakhuis Gedempte Haven 4

Te behouden panden 07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

Waterelement (voormalige haven) Oude stadsbrouwerij Kerkplein

Ruimtes rondom de Gedempte Haven P.12

Situatie 07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.13

4. Karakter en sfeer Onderscheidend woonmilieu met respect voor historie Een nieuwe buurt die met haar eigen sfeer en uitstraling aanvullend is op de andere buurten en wijken van Waalwijk. In het verlengde van het besluit om in te zetten op de herinnering aan de Oude Haven en de vier bedrijfspanden te laten staan is gekozen voor een duidelijke afstemming van de nieuwe gebouwen en de inrichting zodat een herkenbare totaalkarakteristiek ontstaat dat te typeren is als een stedelijk ‘kademilieu’. Bebouwing Door voor de bebouwing een aantal samenhangende afspraken te maken ontstaat een herkenbaar gebied. Voor de bebouwing geldt het uitgangspunt van ‘eenheid in verscheidenheid’. De bebouwing is enerzijds zeer gevarieerd en de bestaande bebouwing voegt daar nog een veelheid aan variatie aan toe. Door het overkoepelende thema van de ‘pakhuisarchitectuur’ te introduceren ontstaat de gewenste gemeenschappelijke noemer die past bij de geambieerde kade-sfeer.

Bouwmassa, korrelgrootte en bouwhoogte De panden rondom het havenplein zijn in maat en schaal te beschrijven als grote stadspanden. De grotere, meer langgerekte bebouwing, aan de noordkant en de oostkant van het plan, is opgedeeld in verschillende delen, die in maat en schaal overeenkomen met het bedrijfspand in de noordwesthoek. En de westelijke wand van de Gedempte Haven is geparcelleerd in afzonderlijke panden. De gebouwen verschillen in hoogte, zodat een gevarieerd beeld ontstaat en het zelfstandige karakter van de verschillende panden wordt versterkt. De bouwhoogte varieert tussen de 3 en de 5 lagen. Uitzonderingen zijn de twee bestaande pakhuisjes naast de Gedempte Haven, het accent in de lijn van de oude haven welke een hoogte krijgt van zeven lagen en het hoogteaccent in de noordwesthoek van het plangebied met een hoogte van elf lagen. Hier markeert de toren de entree van het centrum van Waalwijk aan de westkant. De hoogte van de begane grond is bij voorkeur minimaal vier meter, waardoor een flexibel gebruik (met andere functies dan wonen) mogelijk wordt. Dit draagt bij aan de stedelijkheid en de robuuste schaal van de bebouwing. Losse bijgebouwen bij de woningen komen in het plan niet voor. Bergingen worden in de gebouwen geïntegreerd óf in de parkeerkelder.

In de publieke ruimte van de Gedempte Haven, op de kruising van de Hugo de Grootstraat, de Winterdijk en de Gedempte Haven, staat een eenvoudige kiosk. Het bouwwerkje past in de havensfeer, Referentiebeelden: Ontwerpthema’s opbouw, overkapping en privé buiten maakt deel uit van de openbare ruimte en zal gebruikt worden bij festiviteiten. 58

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.14

59

4. Karakter en sfeer Gevarieerde pakhuisarchitectuur Architectuur Op de kade-vloer staan straks autonome bouwvolumes met een eigen herkenbaar karakter. Zowel de bestaande als de nieuwe panden krijgen een krachtige gebouwencontour. Industrieel erfgoed en nieuwe kadegebouwen wisselen elkaar af. Gevelbeeld Voor de architectuur is gekozen voor Pakhuisarchitectuur, met veel ruimte voor differentiatie. Het thema pakhuisarchitectuur sluit aan bij het bestaande pand van Dosis, maar ook bij andere inspirerende bedrijfsbebouwing in Waalwijk. De bebouwing kenmerkt zich door een sterke contour op gebouwniveau. De gevels zijn bij voorkeur strak vormgegeven, als rastergevels met een verticale geleding en een herkenbaar maar ondergeschikt reliëf in de gevel. Het reliëf draagt bij aan de schaal- en maatverhouding (en met name de verticale geleding van de gevels). De gevelopeningen zijn verticaal georiënteerd en kennen een sterke ritmiek. Kappen zijn welkom, met name bij de bebouwing aan de Gedempte Haven. Een goed gedetailleerde kroon- of daklijst als onderdeel van de gevelcompositie kan de beëindiging van de gevel expliciet maken. Door de buitenruimtes achter de voorgevel te plaatsen (inpandige loggia’s of frans balkon) of als herkenbaar afwijkende elementen aan de gevel te hangen, doorbreken ze het volume en de sterke gebouwencontour niet.

Balkons zijn dus ondergeschikt aan de architectonische contour.

Materialisatie en kleurgebruik Materialisatie en kleurgebruik ondersteunen het kademilieu en de industriële en bedrijfsuitstraling van de bebouwing. Dit wordt bewerkstelligd door de toepassing van stoere, robuuste materialen, gecombineerd met een geraffineerde detaillering. Ingetogen kleuren en materialen als metaal, staal, glas, hout, beton en metselwerk horen hierbij. Evenals het uitgangspunt van maximaal drie materialen per bouwvolume. Er worden geen gebiedsvreemde materialen toegepast. Ornamenten zullen slechts sporadisch worden toegepast. Wel kunnen bij de uitwerking belettering en opschriften worden geïntroduceerd die verwijzen naar de havenactiviteiten van destijds. 3.4 Architectuur Op het niveau van de architectuur zijn in dit VOSP nog geen vaste uitspraken gedaan. Wel willen we vastleggen dat in de architectuur net als in de inrichting van het openbaar gebied de uitstraling van het kademilieu, passend bij de havengeschiedenis sterk richtinggevend is. In vroegere tijden contrasteerde de meer chique architectuur van de huizen in de Grotestraat met de industriële en functionele architectuur van de gebouwen aan de haven. Dit contrast willen we graag weer zichtbaar maken. We kiezen voor de referentie naar het kleinere of grotere pakhuis. Bedoeld wordt een warme baksteen architectuur die veelal in havengebieden te vinden is.

In deze sfeer zijn zowel robuuste als meer gedetailleerde gebouwen denkbaar. Het geheel blijft echter in de zakelijke sfeer die eigen is aan werkgebouwen. Bijzondere kansen en thema’s die zich aandienen zijn het vormgeven van privébuitenruimten van de appartementen waarbij stalen aanhangende balkons het best lijken te passen bij de pakhuisarchitectuur, de optopping van het pand Taxandriaweg 2, waarbij het pand mag worden voorzien van een bijzondere opbouw en de kans om de tussenstraat tussen het monument en de loods een overkapping te maken. Ontwerpthema’s: • Pakhuisarchitectuur en hoogbouw in baksteen • Opbouw en overkapte tussenstraat • Privé buiten

Referentiebeelden: Ontwerpthema pakhuisarchitectuur en hoogbouw in baksteen

56

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

57

P.15

4. Karakter en sfeer

Architectuur geïnspireerd op Waalwijks industreel erfgoed Bebouwing rond de Gedempte Haven Rondom de Gedempte Haven staan een aantal kenmerkende gebouwen die in stand worden gehouden en als uitgangspunt dienen voor de architectuur van de nieuwe bebouwing in het plan ‘de Gedempte Haven’. Opvallend zijn de eenvoudige bouwvolumes met eigentijds industrieel karakter, herhalende vormen, ornamenten en verbijzonderingen in de gevels. Architectuur De architectuur in het plan de Gedempte Haven bestaat uit Pakhuisarchitectuur. Met de pakhuisarchitectuur wordt aansluiting gezocht met de bestaande oude panden rondom de Gedempte Haven en (voormalige) industriële bebouwing elders in Waalwijk. Binnen de pakhuisarchitectuur zit veel ruimte in het ontwerp, waarbij gewisseld kan worden tussen traditionele of modernere uitvoeringen. De nieuwe gebouwen direct aan de Gedempte haven, gelegen aan het nieuwe waterelement, krijgen een meer traditionele uitstraling, waardoor aansluiting wordt gezocht met de bestaande bebouwing. De traditionele uitstraling wordt bereikt door het gebruik van schuine daken en verrijking van de gevels door toevoegingen van belijningen en verbijzonderingen in het metselwerk. De nieuwe panden hebben een eigen uitstraling en organisatie. De panden zijn alzijdig met herhalende elementen.

De gevels zijn uitgevoerd in baksteen waarbij accenten en ornamenten worden gemaakt in beton of natuursteen. De detaillering van de gevels is geïnspireerd op de detaillering van de pakhuizen in Waalwijk. De meest kenmerkende gebouwen in pakhuisarchitectuur in Waalwijk zijn de Stoomschoenfabriek Hollandia en de fabriek Van Haren.

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.16

4. Karakter en sfeer

Uniforme kadevloer met bijzondere plekken Openbaar gebied Net als dat de gebouwen nog moeten worden uitgewerkt is ook het inrichtingsplan nog in voorbereiding. Wel zijn de belangrijkste uitgangspunten te benoemen: Het beeld van de openbare ruimte wordt voor een groot deel bepaald door de eerder benoemde doorlopende ‘kadevloer’, waarop de gebouwen zijn gesitueerd, waarin groenelementen hun plaats krijgen en waarop bestaande en nieuwe inrichtingselementen een plaats krijgen. De kadevloer wordt als één geheel ontworpen en krijgt een sterke mate van continuïteit. De vloer houdt de autonome en soms contrasterende architectonische eenheden bij elkaar. De inrichting van de vloer reguleert waar nodig het gebruik van de ruimte. Waar kan de auto wel komen en waar niet. Het traditionele straatprofiel wordt vermeden. De openbare ruimte is primair op fietsers en voetgangers afgestemd. In dit principe van ‘shared space’ is de auto te gast. Het kadekarakter wordt ondersteund door haven- en scheepsvaart elementen in de openbare ruimte. De relicten van de voormalige haven blijven behouden en worden aangevuld met bijpassende nieuwe elementen. Deze dragen enerzijds bij aan de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte van het waterplein ter plaatse van de Oude Haven en anderzijds aan het versterken van de identiteit en het unieke en onderscheidende karakter van deze nieuwe buurt.

Basisuitgangspunten - Stedelijk ‘kademilieu - Gedifferentieerde pakhuisarchitectuur - Maat en schaal van het stadspand - Bebouwingsaccent aan de A59 - Eenheid van de werkvloer

Materialisatie De materialisatie van de werkvloer is heel eenduidig en in principe een voorzetting van de bestaande keienbestrating rond de Oude Haven. Grote vlakken in één straatverband en één kleur. Onderscheidende markeringen of variaties in bestratingsverband geven aan waar bestemmingsverkeer is toegestaan. Er wordt op subtiele wijzen onderscheid gemaakt tussen verharding die behoort tot de openbare ruimte (kade) en verharding die behoort bij de privéruimten van de woningen, zoals een terras voor de horeca of een privé-terras of vlonder. De historische keien rondom de Oude Haven worden opnieuw gebruikt in het deel van de centrale ruimte. Op de parkeerplaatsen worden stelconplaten toegepast om de parkeerplaatsen te duiden en tegelijkertijd de sfeer van de werkomgeving te versterken. Om de Winterdijk te accentueren zal bestudeerd worden of hier een andere bestrating wordt gebruikt. De Winterdijk is een karakteristieke structuur op het niveau van de stad. Het belang van Winterdijk en de herkenbaarheid van het doorgaande karakter van de Winterdijk dienen bij de herinrichting behouden te blijven. Mogelijk kan hiervoor gekozen worden voor een materialisatie waarmee de Winterdijk zich kan onderscheiden van het nieuwe woongebied zonder dat de beleving rondom het Waterplein uit elkaar valt in twee separate delen.

Overgang privé – openbaar Op meerdere plaatsen zijn afstandhouders of overgangselementen tussen de woningen en het openbaar gebied gewenst. Traditionele voortuintjes zijn echter in het beeld niet toegestaan. De overgang wordt op verschillende manieren gerealiseerd: Margezone, een strook direct naast de woningen, in een subtiel afwijkende bestrating of Delftse stoep. Ook kunnen in deze zone geveltuintjes en voortuinen worden toegepast. Voor geveltuintjes en gevelbegroeiingen worden eenvoudigweg direct voor de gevel enkele straatstenen verwijderd.

Referentiebeelden openbaar gebied 32

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.17

4. Karakter en sfeer

De Gedempe Haven weer herkenbaar maken Waterplein Bijzondere aandacht verdient het waterplein, het visitekaartje van het gebied. Het plein vormt in het stedenbouwkundige plan de ruimtelijke schakel tussen de openbare horecasfeer aan de Winterdijk en de meer rustige sfeer van de nieuwe woonbuurt. Bestaande en nieuwe gebouwen vormen de wanden van het plein. Daarbinnen is de indeling van de ruimte voor een groot deel bepaald door de contouren van de Oude Haven. Door binnen deze contouren op een deel van het plein water in te zetten, wordt duidelijk verwezen naar de hier ooit aanwezig haven. Daarnaast krijgt het plein ook een groene uitstraling. Hoe precies is nog onderdeel van ontwerponderzoek. De ideeën gaan uit naar een asymmetrische inrichting binnen de contour van het havenhoofd, waarbij de westzijde net als in de historie, de zachte kant van de haven is en de oostzijde de harde kant, met een stenen kade, waarin de bestaande kade elementen terugkomen. De oostelijke havenlijn wordt als hardstenen lijn in het ontwerp van het openbaar gebied zichtbaar doorgezet tot aan de noordelijke bebouwingsrand, als verwijzing naar de historische kade van de haven en het langgerekte slagenlandschap van weleer.

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.18

5. Regels voor de uitwerking Algemeen - Herkenbaar houden van de ligging van de haven in het verleden - Doortrekken Winterdijk - Realiseren van buitendijkse buurt met een herkenbare identiteit - Stedelijk kademilieu - Samenspel met ruimte rond de kerk - Inpassen 4 bestaande gebouwen - Wandelaar als uitgangspunt, autovrij dwaalmilieu - Geen straatprofiel - Parkeren ondergronds of aan de rand van het plan Bouwmassa - Gevarieerd beeld - Gebouwen verschillen in hoogte - Zelfstandige stadspanden - Bouwhoogte varieert tussen de 3 en 5 lagen. - Hoogteaccenten in de noordwesthoek: 11 lagen en middenin de noordwand in het verlengde van het waterelement, parallel met de Taxandriaweg: 7 lagen. Korrelgrootte - Referentie is het grote stadspand, zoals veel in historische steden te vinden is. - Kleinere korrel rondom het Waterplein - Grotere korrel bij de gebouwen in de rand - Lange wanden en blok aan de noordkant van het Waterplein zijn geparcelleerd en sluiten aan bij maat en schaal van het stadspand. Dakvorm - Kappen rondom het Waterplein, in de rand voornamelijk plat en daar waar mogelijk gecombineerd met dakgroen Oriëntatie - De woningen zijn overal georiënteerd op het openbaar gebied binnen het plangebied. - Kiosk op de kruising van de Hugo de Grootstraat, de Winterdijk en de Gedempte Haven.

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

Te handhaven bebouwing Vier bestaande gebouwen blijven gehandhaafd en gaan op in de beoogde sfeer. Het pand van Dosis Gedempte Haven, is een bijzonder inspirerend pand en heeft de status van monument. Het pand blijft ongewijzigd. Handhaven van zuidelijke loods aan de Zomerdijksestoep. De aanbouwen aan de zuidzijde worden geamoveerd. De loods krijgt een sociaal maatschappelijke bestemming.

Massaopbouw panden C en E De twee los in de ruimte, alzijdige panden C en E ten noorden van het havenplein krijgen een maximale bouwhoogte van 5 lagen. C krijgt een hoogte van 5 lagen waarvan de vijfde laag terugliggend is. Het pand E is in twee delen gedeeld. Het oostelijke deel krijgt een kap met de kopse kant naar de Gedempte Haven. Het westelijke deel van het blok krijgt een vijfde laag die terugligt aan de kant van het Waterplein en een opbouw, waarvan nadere studie moet uitwijzen of deze een zelfstandige expressie krijgt.

De noordelijke loods maakt plaats voor de openbare parkeerplaats aan de westzijde.

B

De houten spanten van het pand blijven wel overeind en vormen straks de open constructie die de parkeervoorziening bij het plan betrekken. De twee kleine loodsen aan de oostzijde van de Gedempte Haven blijven gehandhaafd en worden opgenomen in de nieuwe woonbebouwing. Het bedrijfspand aan de Taxandriaweg blijft gehandhaafd en vormt een passende wand aan de kant van de snelweg. Het pand wordt aan de binnenzijde van het plangebied gecombineerd met het hogere accent in de noord-westhoek van het gebied. Het pand wordt opgetopt met een lichte constructie, om een markante uitstraling aan de snelweg te creëren. Hoogteaccent Het grote appartementen gebouw in de noordwesthoek van het plan krijgt een hoogte van 11 verdiepingen en krijgt een accentwaarde in de richting van de snelweg en de westelijke cetrumentree. Het pand is bijzonder vanwege haar hoogte en wordt uitgewerkt in de kadearchitectuur. Het pand zal dus in baksteen worden uitgevoerd.

P.19

H A

C

E D

F

G

Massa’s

Parcelering

Daken & setbacks

Inpassing

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.20

herhalen van gevelopeningen en verdelingen in kozijnen

geschakelde volumes

parcelering

verbijzondering in het metselwerk

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

terugliggende bovenste laag

herhalen van gevelopeningen en verdelingen in kozijnen P.21

Referenties

verbijzondering in het metselwerk

verbijzondering in het metselwerk

rijke detaillering in de voorgevel

sobere gevel met plint 07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

accentueren van de entrees P.22

gebruik van gevelelementen

Referenties

Nieuwe gebouwen

Inrichting & groen

Stadsvloer

Parkeerkelder

Bestaande situatie

Stedenbouwkundige opbouw 07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.23

5. Regels, Bebouwing Materialisatie - Autonome bouwvolumes in kadesfeer - Stadspanden met een krachtige contour Eenheid in verscheidenheid - Pakhuisarchitectuur met rationele opzet in rasters met sterke ritmiek - Balkons als zelfstandige eenheden, ondergeschikt aan gebouwcontour. Materialisatie en kleurgebruik - Stoere en robuuste materialen - Overwegend gebruik van baksteen - Aanvullend zijn inzet van metaal, glas, hout en beton mogelijk Kleurgebruik - Differentiatie ondersteunt de parcellering in stadspanden Belettering In de gevel verwerkte belettering die verwijst naar de locatie, historie of nieuwe gebruikers binnen het plan passend bij pakhuisarchitectuur Hemelwaterafvoer - Overwegend weggewerkt - Geen getimmerde bakken voor de goot - Voorkeur gaat uit naar een verholen goot Entree - Entree waar mogelijk binnen de gevellijn vormgegeven Installaties - Installaties op daken zijn geïntegreerd in het gebouwvolume of zijn een onderdeel van de pakhuisarchitectuur

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.24

zone 2

Blok B

Blok C

zone 2

Blok D

zone 2

zone 1

Bouwhoogte

Locatie

Blok A

4-7 lagen

4-5 lagen

3-4 lagen

setback op de bovenste lagen

parcelering van langwerpige blok

setback op de bovenste laag

kappen architectuur aan het plein

Volumes

Profiel

11 lagen

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.25

Stijl

Blok B

Blok C

Blok D

Moderne pakhuisarchitectuur

Mix van moderne en traditionele pakhuisarchitectuur waarbij de nadruk ligt op het moderne

Moderne pakhuisarchitectuur

Traditionele pakhuisarchitectuur

Entree

Buitenruimtes

Materialisering

Blok A

optie luifel adres aanduiding

terugliggend 07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

nis P.26

C

Blok B

Blok C

Referentie entree

Referentie detail

Referentie dak

Referentie vorm

Blok A

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.27

Blok D

Blok E

Blok F

Blok G

Locatie

zone 2

Blok H

zone 2

zone 1

Bouwhoogte

zone 1

3-5 lagen

4 lagen

2+ lagen

kappen architectuur aan het plein

parcelering van het blok

kappen architectuur aan het plein

bijzondere optopping

Volumes

Profiel

5 lagen

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.28

Stijl

Blok F

Blok G

Blok H

Traditionele pakhuisarchitectuur

Mix van moderne en traditionele pakhuisarchitectuur waarbij de nadruk ligt op het moderne

Traditionele pakhuisarchitectuur

Bestaand gebouw met moderne / abstracte optopping

Materialisering

Blok E

Entree

Buitenruimtes

Voor de optopping op het traditionele bestaande pakhuis kan gekozen worden voor een bijzondere materialisering

dubbel hoge entree 07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

nis

entree in bestaand gebouw P.29

entree in bestaande gevel

Blok F

Blok G

Referentie entree

Referentie detail

Referentie dak

Referentie vorm

Blok E

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.30

Blok H

Parkeervakken

Overgang Winterdijk

Grote groen vlakken

Bomen

De bestrating in het plan is te typeren als een stoere werkvloer. De vloer toont zich als eenheid en loopt tussen de gebouwen en groenvlakken door van gevel tot gevel en van groenvlak tot groenvlak. De vloer bestaat uit gebruikte betonklinkers. Hiervoor zullen voor een deel de bestaande klinkers uit de Haven hergebruikt worden. Bovendien zullen de oude natuurstenen keien worden ingepast. Ook de historische hardstenen kadebanden en de meerringen blijven gehandhaafd. Water wordt afgevoerd via mol en/of lijngoten en geïnfiltreerd.

Er worden in het plangebied geen standaard parkeervakken aangelegd. Het parkeren gebeurt op een matje van stelconplaten zonder stalen randen. De stelconplaten, zijn van geveegd beton.

Binnen het plangebied wordt het groene karakter van de Winterdijk doorgezet. De richting van de bestrating wisselt op de grens van het plein en de Winterdijk.

In de ruimtes tussen de bouwblokken worden eilandjes van groen gecreëerd met tweede orde bomen. Deze ‘plantsoentjes’ liggen iets lager dan de bestrating erom heen. Geen opsluitbanden toegepast.

Op strategische plekken worden grote orde bomen of meerstammigen ofwel alleen ofwel in clumbs geplaatst. De bomen staan in een open boomspiegel die iets lager ligt dan het straatniveau. De boomspiegel is eventueel omzoomd door een stalen rand.

Referenties

Verbeelding

Omschrijving

Locatie

Werkvloer

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.31

Voortuinen

Talud

Geveltuintjes

Groene gevels

Rondom de vierkante losliggende woonblokken worden verhoogde terrassen gerealiseerd. De terrassen horen bij de woningen op de begane grond en worden door de bewoners ingericht met planten in potten.

Voor de woningen van blok B en F komen voortuinen. Het betreft privé groen voor de bewoners voorzien van een haag op eigen terrein.

Achter gebouw F wordt een openbaar talud aangelegd. Dit talud is ingezaaid met bloemrijk gras.

De bestrating loopt door tot aan de gevel, maar er kunnen geveltuintjes worden aangelegd. De tuintjes liggen iets lager dan de bestrating.

Gevels met weinig gevelopeningen en galerijen kunnen worden bekleed met gevelgroen. Voornamelijk blok B en F zijn hiervoor geschikt. De alzijdige blokken C en E zijn minder geschikt voor gevelgroen.

Referenties

Verbeelding

Omschrijving

Locatie

Verhoogde terrassen

07-06-2023

Groen

Geveltuintjes rondom de bestaande werkgebouwen

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.32

De bestrating loopt door tot aan gevel, maar er kunnen geveltuintjes worden aangelegd. Tuintjes liggen iets lager dan bestrating

Gedempte Haven Waalwijk

Schetsboek

Waterplein

Spanten

Verlichting & Kunst

Punaises

De bestaande monumentale elementen: de hardstenen kadebanden, de meerringen en de kadekeien worden gehandhaafd in het plan. Het oude verloop van de haven zal naar het noorden in de inrichting herkenbaar worden. Tussen de verlengde kadewand is een wadi mogelijk.

Het waterplein moet nog worden ontworpen. Uitgangspunt is een combinatie van water en groen en het onderscheid tussen de westkant met een zachtere uitstraling met hout en de oostkant met een harde stenen rand.

De ronde houten spanten van de loods blijven gehandhaafd en worden ingezet om het parkeerplein te overspannen. De spanten zullen begroeiing krijgen en zijn geschikt voor het ophangen van openbare verlichting.

De verlichting wordt zoveel mogelijk gehangen aan spanten of draden, of met behulp van uithouders aan de gevel. Daar waar een mast nodig is, wordt een armatuur ingezet dat het industriële karakter van het plan ondersteunt.

Er wordt geen straatprofiel gemaakt in het openbare gebied en de auto is te gast op het erf. Indien nodig zal de auto begeleid worden met ‘punaises’in de vloer.

Ook met de kunst in het openbaar gebied kan de verwijzing naar de historie van het gebied ondersteund worden. Bijvoorkeur in robuuste materialen zoals cortenstraal of Verlichting brons. Zoveel mogelijk hangend

Referenties

Verbeelding

Omschrijving

Locatie

Oude kadewand

De verlichting wordt zoveel mogelijk gehangen aan spanten of draden. Of als uithouder op de gevel geplaatst.

07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.33

Daar waar een mast nodig is, wordt een verwijzing naar het industriële karakter gemaakt. Combinatie van standaardarmatuur

Blok F

Blok E

Blok C

Blok A

Profiel A-A

Blok E

Blok B

Profiel B-B

Blok A Blok H Profiel C-C Profielen 07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.34

Blok B

Blok C

Blok D

Profiel D-D

Blok B

Blok H

Profiel E-E

Blok G

Blok F

Blok B

Profiel F-F Profielen 07-06-2023

GEDEMPTE HAVEN | WAALWIJK

P.35

JYB

ARCHITECTEN

telefoonnr: + 31 (0) 6 22 86 54 21 email: info@jybarchitecten.nl website: www.jybarchitecten.nl adres: Rubenslaan 8A | 5143 GB | Waalwijk