Bijlage 2 Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen

‘Herstelondersteuning. Het is vertrouwen. Dat iemand meer is dan z’n diagnose. Meer kan. Het is hoop. Het is geloven in de persoon. Het is oprecht om iemand geven en zeggen: “Ik wil jou leren kennen, ik wil ontdekken wat jouw dromen zijn, ik wil er met jou achteraan”.’

Uit Herstelondersteuning. Van kans naar realiteit!, Werkplaats herstelondersteuning, 2015

Onderdeel van het Wmo-beleidsplan 2022

Inhoudsopgave

1. Inleiding

Pagina 2

Doel

Pagina 2

2. Herstelondersteunend werken

Pagina 3

2.1 Zinvolle daginvulling

Pagina 3

2.2 Stigmatisering

Pagina 3

2.3 Herstelondersteuning

Pagina 4

2.4 Herstelondersteuning met behulp

Pagina 4

van een ervaringsdeskundige 2.5 Samenvatting 3. Huidig aanbod 3.1 Voorzieningen in Waalwijk 4. Werkwijze en aanbod gemeente Waalwijk 2022

Pagina 6 Pagina 7 Pagina 7 Pagina 8

4.1 Pilot

Pagina 8

4.2 Opzet pilot

Pagina 8

4.3 Doelgroep

Pagina 9

Resultaat

Pagina 10

4.4 Uitgangspunten

Pagina 10

4.5 Voortgang monitoren

Pagina 10

4.6 Financiën

Pagina 11

Bijlage 1

Pagina 14

Literatuurlijst

Pagina 15

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

1

Uitvoeringsregeling Herstelondersteunende inloopvoorzieningen 1. Inleiding Zoals we in het WMO-beleidsplan 2022 constateren kent de gemeente Waalwijk weinig voorzieningen voor psychisch kwetsbare mensen binnen de eigen gemeentegrenzen. Mensen met een psychische kwetsbaarheid zijn aangewezen op GGZ-locaties in Tilburg, Heusden of Dongen en/of maken gebruik van individuele begeleiding. Als mensen om wat voor reden dan ook tijdelijk niet meer mee kunnen in de maatschappij is het van belang ze zo snel als mogelijk en laagdrempelig perspectief te bieden. Hoe langer zij niet of slecht functioneren binnen de samenleving hoe groter de afstand wordt tot die samenleving. Ieder mens wil op zijn manier een fijne en veilige plek in de samenleving en ieder mens wil ertoe doen. We zien dat we in Waalwijk weinig voorzieningen hebben om laagdrempelig te kunnen werken aan herstel en deelname aan de samenleving. Tijdelijk kwetsbare mensen zijn al snel aangewezen op individuele, professionele zorg (individuele begeleiding). Uit onderzoek de afgelopen jaren blijkt dat mensen met een psychische kwetsbaarheid juist meer gebaat zijn bij lokale, laagdrempelige voorzieningen waar ze kunnen werken aan herstel.

Binnen de gemeente Waalwijk willen wij het komend jaar inzetten op andersoortige voorzieningen voor kwetsbare mensen in de breedste zin van het woord, om zo hun kans op deelname aan de maatschappij te vergroten. In deze uitvoeringsregeling geven we aan hoe we dit de komende vijf jaar gaan realiseren.

Doel Mensen die tijdelijk niet meer mee kunnen draaien in de maatschappij of dreigen in die situatie te komen, kunnen zonder indicatie binnen de gemeente Waalwijk werken aan herstel van psychische problematiek.

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

2

2.

Herstelondersteunend werken

2.1 Zinvolle daginvulling Binnen onze maatschappij is alles gericht op het hebben van een arbeidsmatige daginvulling. Bij voorkeur betaald, zodat iemand in zijn eigen middelen kan voorzien. Soms is het echter niet haalbaar of wenselijk voor iemand om arbeidsmatig actief te zijn. Wel hebben de meeste mensen behoefte aan dagstructuur, ontplooiing, zingeving en ontmoeting. Dit kun je realiseren door middel van aanbod op het gebied van inloop en ontmoeting. Een zinvolle daginvulling is voor iedereen van belang, maar zeker voor kwetsbare mensen omdat het bijdraagt aan herstel. Herstel is het proces van iemand na een ziekte of een heftige ervaring waarna je je leven opnieuw moet vormgeven. Een zinvolle daginvulling draagt bij aan maatschappelijk herstel en aan herstel van identiteit. Ook kan iemand vaardigheden aanleren die bijdragen aan het (sociale) functioneren. Door de combinatie van inloop/ontmoeting en op herstel gerichte ondersteuning werk je op de meest effectieve manier aan herstel en aan terugkeer in de maatschappij.

•

•

•

2.2 Stigmatisering Per jaar krijgen ruim 191.000 mensen in Nederland voor het eerst een psychische aandoening. Ongeveer 4 op de 10 Nederlanders voldoen op enig moment in hun leven aan de criteria van een psychiatrische diagnose (De Graaf et al., 2012). Mensen met een psychische aandoening horen tot de meest gestigmatiseerde groepen van de samenleving (Van Weeghel et al.,2016). Zij ondervinden in reacties van anderen vaak angst, boosheid of medelijden (ibid). Stigma zet een individu apart van anderen en koppelt hen aan ongewenste, stereotiepe eigenschappen (zoals gevaarlijk, onvoorspelbaar of hulpbehoevend zijn), met betutteling, afwijzing, vermijding en/of discriminatie van de gestigmatiseerden als mogelijk gevolg. Uit de Landelijke monitor van de GGZ blijkt dat ruim driekwart mensen met psychische problemen wel eens wordt gediscrimineerd (Van Hoof et al., 2016).

Het Trimbos-instituut schrijft in “de kern van ervaringsdeskundigheid” over stigmatisering van mensen met psychiatrische problematiek: Stigma is het negatieve beeld dat een groep of samenleving heeft over mensen die afwijken van wat de groep normaal vindt. De groepsnorm wordt bepaald door de mensen met de grootste sociale, economische en maatschappelijke macht. In een proces van stigmatisering krijgen afwijkende individuen het negatieve stigma en worden zij, veelal uit angst, buiten de groep gesloten en gediscrimineerd (Thornicroft 2007; Link e.a., 2001; Goei e.a., 2006). Het stigma wordt door hen die het treft gemakkelijk geïnternaliseerd waardoor zij ook zichzelf negatief beoordelen. Zo wordt stigma ‘zelfstigma’. Voor anderen vallen zelfbeeld en de algemene mening weliswaar niet samen maar toch lopen zij in hun gedrag vooruit op de heersende opvattingen, bijvoorbeeld door maar niet te gaan solliciteren. Dit is geanticipeerd stigma. Stigmatisering betekent telkens weer het negatieve beeld bevestigen. Hulpverleners zijn niet immuun voor het (onbewust) bevestigen van de negatieve beelden. Daarnaast speelt in de relatie hulpverlener-cliënt de tegenstelling ‘alwetend, helpend en gezond’ tegenover ‘niet-wetend, hulpeloos en ziek’ mee, waardoor Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

3

een extra stigma kan ontstaan naast het algemene dat aan een psychiatrische diagnose kleeft. De gevolgen van stigmatisering zijn dramatisch. Het stigma is voor een groot deel verantwoordelijk voor het verlies van maatschappelijke rollen waarmee veel mensen met ontwrichtende psychische ervaringen te maken hebben: het verlies van baan, inkomen, het verlies van sociale contacten. Over de hele linie is een lagere kwaliteit van leven het gevolg (Van Weeghel, 2010) Om stigmatisering te voorkomen willen wij gaan werken met herstelondersteunende voorzieningen waar iedereen gelijkwaardig is. 2.3 Herstelondersteuning Herstel verloopt (niet lineair) in vier fasen: De fasen zoals beschreven door Gagne (2004) worden veel gebruikt: 1. overweldigd worden door de aandoening 2. worstelen met de aandoening 3. leven met de aandoening 4. leven voorbij de aandoening In de eerste twee fasen ligt er een rol voor de gemeente in de vorm van (crisis)opvang en/of individuele begeleiding veelal binnen de GGZ. In deze uitvoeringregeling gaan we niet nader in op het herstel in deze fasen. In dit stuk hebben we het over de rol van de gemeente vanaf de derde fase of nog deels in de tweede fase als een op herstel gerichte inloopvoorziening een duidelijke meerwaarde biedt.

Hoewel deze fasen niet lineair verlopen en bij elke persoon uniek zijn is wel vast te stellen dat fase 3 en 4 het langst duren, waardoor er meer winst te behalen is. In de derde fase begint het besef te groeien dat er met de aandoening kan worden omgegaan. Hierdoor wordt de angst minder en ontstaat er ruimte om beperkingen en sterke kanten te leren ontdekken. Kenmerken in deze fase zijn het opbouwen van een nieuw ‘zelf’, het herstellen van oude en ontdekken van nieuwe rollen en het (opnieuw) aangaan van contacten met belangrijke anderen. In de vierde fase is het van belang ons te beseffen dat er een terugval mogelijk, en zelfs waarschijnlijk is en de inwoner (tijdelijk) weer terecht moet kunnen in een inloopvoorziening. ‘Ik hoop dat we uiteindelijk kunnen zeggen: we hebben over 15-20 jaar geen sector chronische psychiatrie meer. Dat er wel een groep mensen is met een beperking, maar dat we dat label van chronische psychiatrie waarin we mensen afschrijven, dat we dat dan niet meer als groep in de samenleving zien. Maar als burgers met een beperking die gewoon meedoen.’ Uit: Herstelondersteuning.

Van kans naar realiteit!, Werkplaats herstelondersteuning, 2015 2.4 Herstelondersteuning met behulp van ervaringsdeskundigheid Het Trimbos-instituut stelt dat ervaringsdeskundigen de eigen ervaringen van stigmatisering en empowerment kunnen inzetten om hiermee een bijdrage te leveren aan het bevorderen van een herstelondersteunende (maatschappelijke) omgeving en herstelondersteunende zorg. De inbreng van deze aan den lijve ondervonden kennis voor de inrichting van herstelondersteunende zorg is onderscheidend van alle andere disciplines. Door middel van een intensieve scholing krijgen mensen met ervaring met psychische Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

4

problematiek les in hoe hun ervaring om te zetten in waardevolle ondersteuning van lotgenoten. Zelfhulp en ervaringsdeskundigheid staan (ook internationaal) al jarenlang volop in de schijnwerpers en de meerwaarde en werkzame factoren ervan worden steeds meer aangetoond op basis van onderzoek. Ervaringskennis is naast wetenschappelijke en professionele kennis niet meer weg te denken als waardevolle vorm van zorg en ondersteuning bij herstelprocessen van mensen, complementair aan en in samenhang met het reeds bestaande reguliere aanbod in zorg en welzijn. Je gehoord en begrepen voelen is voor ieder mens van belang, maar is extra belangrijk bij kwetsbare mensen die dreigen uit te vallen. Ervaringsdeskundige zijn mensen die zelf te maken hebben gehad met psychische problematiek die een opleiding hebben gevolgd als ervaringsdeskundige. Zij kunnen op basis van hun eigen ervaring de mensen met vergelijkbare problematiek helpen en ondersteunen. Zij dienen ook als voorbeeld omdat zij hun weg in de samenleving weer hebben gevonden. Het staat vast dat verschillende vormen van informele zorg en sociale steun - zoals zelfhulp en ervaringsdeskundigheid, naastenbetrokkenheid en lotgenotencontact - in veel gevallen leiden tot positieve effecten in herstelprocessen, tot het verbeteren van de leefsituatie en het gevoel van welbevinden van mensen.

Er is een sterke positieve relatie tussen de kwaliteit van leven, zelfmanagement en zorgbehoeften: “Deze relatie wordt gedeeltelijk verklaard door het aantal behoeften aan professionele zorg. Hoe groter het zelfmanagementvermogen van iemand, hoe minder (onvervulde) behoeften diegene heeft aan professionele zorg en hoe hoger de kwaliteit van leven. Er is namelijk een negatieve relatie tussen het aantal behoeften aan professionele zorg en iemands kwaliteit van leven. Deze relatie is er niet als iemand een behoefte heeft aan zorg uit het informele netwerk. Tenslotte blijkt dat wanneer men zorg ontvangt dit ten goede komt van hun kwaliteit van leven, zowel in het geval van professionele als informele zorg” (Parie, 2017 (Trimbos-instituut)). Het gebrek aan indicatievrije voorzieningen die herstelondersteunend werken is vanuit het perspectief van de inwoner inhoudelijk onwenselijk en het alternatief, professionele zorg, vanuit het perspectief van de gemeente minder effectief en duurder. Doordat de ondersteuning niet effectief is lopen mensen het risico dat hun (psychische) problemen verergeren en zij meer gebruik moeten maken van ondersteuning. Hierdoor is de kans reëel dat mensen jarenlang of zelfs levenslang aangewezen zijn op professionele ondersteuning.

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

5

2.5 Samenvatting Ieder mens heeft behoefte aan een zinvolle daginvulling los van of deze invulling arbeidsmatig is of niet. Voor mensen met een psychische aandoening is dit extra van belang omdat zij zich vaak buiten de maatschappij geplaatst voelen. Het stigma is voor een groot deel verantwoordelijk dat mensen geen maatschappelijke rol meer voor zichzelf zien of geen maatschappelijke rol krijgen toebedeeld. Zij moeten na de acute fasen leren leven met hun aandoening. Door mensen laagdrempelig een zinvolle daginvulling te geven en ze in contact te brengen met ervaringsdeskundigen, naastbetrokkenen en lotgenoten zijn zij in staat te werken aan herstel en leren zij om te gaan met hun aandoening en er betekenis aan te geven. Doordat er binnen een herstelvoorziening uitgegaan wordt van de behoeften en de kwaliteiten van de deelnemer verbetert het welbevinden en verbetert de leefsituatie van mensen met een psychische aandoening duurzaam.

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

6

3. Huidig aanbod 3.1 Voorzieningen in Waalwijk Binnen de gemeente Waalwijk gebeurt er veel voor diverse doelgroepen. Er is de buurtapp Hoplr waar je praktische zaken kunt regelen met de mensen in je buurt. Er is GO Waalwijk, waar activiteiten worden georganiseerd op het gebied van sporten en creatief bezig zijn voor alle inwoners. De gemeente maakt gebruik van Whapp waarop mensen een klus aan kunnen melden die dan wordt opgepakt door mensen uit de buurt. Er zijn coaches maatschappelijke activering die er op gericht zijn inwoners van Waalwijk actief te laten zijn binnen de gemeente ten gunste van de gemeenschap, waarbij het vrijwilligerswerk één van de mogelijkheden is. We zijn hard op weg om een dementievriendelijke gemeente te worden. Verder is er Waalwijk Taalrijk, waar kinderen en ouders met een taalachterstand worden geholpen en zijn er allerlei mogelijkheden voor ontmoeting, zoals de telefooncirkel en de WIJ-dienstencentra. Er gebeurt dus van alles om kwetsbare mensen laagdrempelig te ondersteunen. Naast deze laagdrempelige voorzieningen kent de gemeente Waalwijk diverse ondersteuningsvormen voor jeugdigen, mensen met een beperking en ouderen waarvoor een indicatie nodig is in het kader van de Jeugdwet of de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Om in aanmerking te komen voor deze ondersteuning kunnen mensen met een ondersteuningsbehoefte zich melden bij Team WijZ.

Binnen Team WijZ onderzoeken de (senior) regisseurs aan welke ondersteuningsvorm behoefte is en indiceren zij voor de meest geschikte voorziening. Voor jeugdigen wordt de ondersteuning regionaal ingekocht. Voor mensen die gebruik maken van de Wmo koopt de gemeente de ondersteuning zelf in. Voor ouderen en mensen met een (verstandelijke) beperking is er binnen de gemeentegrenzen aanbod beschikbaar. Voor mensen met een psychische aandoening is het aanbod echter zeer beperkt en niet meer passend volgens de nieuwste inzichten. Binnen de gemeente Waalwijk werken we op dit moment voor mensen met een psychische kwetsbaarheid met indicaties voor dagbesteding in de gemeente Tilburg, Heusden en Dongen. Dit is niet laagdrempelig, maakt vervoer noodzakelijk, draagt niet bij aan het weer deelnemen in de eigen gemeente en geeft mensen een stigma omdat ze gebruik maken van dagbesteding voor een specifieke doelgroep. Daarnaast maakt de gemeente Waalwijk gebruik van indicaties voor (kostbare) individuele begeleiding. Deze begeleiding kan stigmatiserend werken en is veelal niet gericht op opnieuw meedoen in de samenleving. Zoals het Trimbos-instituut opmerkt is er eerder een negatieve relatie tussen het aantal behoeften aan professionele zorg en iemands kwaliteit van leven Als we kijken naar inloopvoorzieningen dan werken we in Waalwijk met Wij-dienstencentra.

Deze dienstencentra voldoen aan een grote behoefte, maar zij bieden niet wat mensen met een psychische kwetsbaarheid nodig hebben. Binnen deze WIJ-dienstencentra is geen sprake van herstelgericht werken. Daar zijn zij ook nooit voor bedoeld geweest. Zij zijn vooral gericht op het aanbieden van activiteiten en het organiseren van de ontmoeting. Hier zijn zij goed in en dat moet vooral zo blijven. Voor mensen met een psychische kwetsbaarheid zijn zij op dit moment minder geschikt, mede door een groot risico op stigmatisering door de andere deelnemers. Laat onverlet dat het op termijn de moeite waard is om te onderzoeken of de herstelgerichte voorzieningen en de WIJ-dienstencentra in elkaar geschoven kunnen worden en meer doelgroepen kunnen bedienen. Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

7

4. Werkwijze en aanbod gemeente Waalwijk 2022 Vooruitlopend op een nieuwe visie op het sociaal domein en om tegemoet te komen aan de transformatiedoelstelling en op basis van één van de uitgangspunten uit het WMObeleid 2015 te weten: De gemeente organiseert de toegang tot ondersteuning in het sociaal domein zo veel mogelijk onafhankelijk van professionele organisaties die betaalde ondersteuning bieden, gaan we onderstaand aanbod realiseren in 2022. De gemeente organiseert binnen vrij toegankelijke voorzieningen ruimte voor indicatievrije inloop van psychisch kwetsbare mensen in hun eigen buurt, waarbij we kiezen voor de insteek om herstelgericht te werken. De herstelvoorziening wordt gerealiseerd op basis van het Wmo beleidsplan 2022. Het najaar van 2021 en het voorjaar van 2022 worden benut om een maatschappelijke dialoog te voeren en om mede op basis van deze dialoog een gezamenlijke visie op het sociaal domein te formuleren over de wettelijke schotten heen. De visie sociaal domein en de eerste ervaringen die we opdoen met de indicatievrije inloopvoorziening dienen als basis voor een inclusieve samenleving en de verdere uitbouw van herstelvoorzieningen. 4.1 Pilot Om voor mensen met een psychische kwetsbaarheid ook in Waalwijk een geschikt aanbod te creëren willen we in 2022 starten met één pilot ten behoeve van een voorziening voor herstelgericht werken.

De voorziening moet voor iedereen toegankelijk zijn, maar de activiteiten zijn gericht op herstel van mensen met een psychische kwetsbaarheid die daarbij worden ondersteund door een ervaringsdeskundige. We willen experimenteren wat in Waalwijk werkt. We streven er naar om in een periode van vijf jaar vier herstelvoorzieningen te creëren (twee in Waalwijk, één in Waspik en één in SprangCapelle). Omdat sport en bewegen een bijdrage leveren aan herstel, aan weer meedoen in de samenleving en aan het aanleren van sociale vaardigheden kiezen we ervoor om een samenwerking aan te gaan met Stichting Samen RKC. Stichting Samen RKC heeft “Team 12” dat gericht is op jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt die zij door middel van activiteiten in en rondom het RKC-stadion terugleiden naar betaald werk. De samenwerking met Samen RKC zorgt ervoor dat de deelnemers van Team 12 en de deelnemers van de inloopvoorziening elkaar kunnen ontmoeten en inspireren. 4.2 Opzet Pilot Om deze pilot te draaien hebben we locaties nodig met een buitenruimte die goed bereikbaar en uitnodigend zijn en in de buurt van voorzieningen liggen. Gebaseerd op andere succesvolle initiatieven komen we globaal tot de volgende opzet. Er is in iedere locatie minimaal zes uur per dag een ervaringsdeskundige aanwezig om het herstelgerichte werken te initiëren en faciliteren.

Naast de professionele ervaringsdeskundige maken we gebruik van vrijwilligers, lotgenoten en stagiaires. Binnen de voorziening zijn materialen aanwezig die alle deelnemers in staat stellen hun passie uit te voeren, waaronder een keuken, gereedschap en een atelier. Binnen de locatie is er de mogelijkheid om een lunch en/of warme maaltijd te bereiden en te serveren als onderdeel van het herstelgerichte werken. De voorziening is zo gesitueerd dat iedereen er binnen kan komen en biedt bij voorkeur de mogelijkheid om er gasten te ontvangen voor een kopje koffie of een lunch en de tentoonstelling van gemaakte producten.

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

8

4.3 Doelgroep Om stigmatisering te voorkomen hanteren we geen doelgroepenbeleid. Iedereen is welkom. Het herstelaanbod richt zich echter volledig op mensen die willen herstellen van een psychische kwetsbaarheid. Vooral voor mensen met een ernstig verstandelijke beperking (IQ<50) zal het lastig zijn om deel te nemen en voordeel te hebben bij de activiteiten. Hetzelfde geldt voor mensen die vanuit de context van de maatschappelijke opvang op zoek zijn naar een passieve ‘inloop/ hangplek’. Er wordt iets van de deelnemers verlangd, namelijk actieve wederkerigheid! Hoewel we dus niemand uitsluiten is deze inloopvoorziening niet voor iedereen de meest geschikte daginvulling. Omdat we mensen met een psychische aandoening op een voor hen veilige manier willen bereiken gaan we ons daar ten opzichte van de buitenwereld niet op richten. De voorziening is voor iedereen toegankelijk, maar het aanbod is gericht op een specifieke doelgroep. Hoe bereiken we deze doelgroep: • Iedereen is welkom, er worden geen beschikkingen of indicaties gebruikt. • Er worden geen individuele gegevens vastgelegd en uitgewisseld. Mensen mogen gebruik maken van de instrumenten om hun herstel en de tevredenheid vast te leggen zodat we kunnen monitoren. Wij verplichten hen niet, want je veilig voelen staat voorop.

• Bij de ingang staat een kapstok waarop mensen die dingen kunnen achterlaten die binnen de inloopvoorziening niet nodig zijn: titels, etiketten, ‘rugzakjes’. Eenmaal binnen is iedereen gelijk. • Voor de deelnemers is alles gratis, zowel koffie, thee en eten als het materiaal dat gebruikt wordt om aan de passie te werken. • Elke wens wordt serieus genomen, er wordt nooit gezegd: dat kan niet. • Als iemand alleen komt om een bakkie koffie te drinken is er in eerste instantie geen enkele druk om iets te doen. Omdat herstel en activering centraal staan worden de deelnemers wel verleid om actief deel te nemen. • Iedereen mag (binnen de openingstijden) komen en gaan wanneer hij/zij wil. De inloopvoorziening wordt standaard bemenst met 1 ervaringsdeskundige professional die 6 uur per dag sfeer, planning en activiteiten ondersteunt. Er zijn geen vooropgezette dagbestedingsactiviteiten. Deelnemers hebben de mogelijkheid om zelf het aanbod te ontwikkelen en te programmeren. Gericht op herstel, verwerken, accepteren, talent, passie en leren. Voor henzelf, samen met de ander. Er wordt gefaciliteerd, verbonden en versterkt. Vrijwilligers, stagiaires en deelnemers worden expliciet uitgedaagd om ‘eigenaar’ te worden en te blijven van het programma: niets over ons, zonder ons! Daarnaast worden er door de hele stad activiteiten ontplooit, op basis van vraag van inwoners.

Onderzocht wordt of het herstelgerichte werken op termijn ook kan worden geïntegreerd in de WIJdienstencentra.

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

9

Resultaat: De gemeente Waalwijk biedt indicatievrije inloopvoorzieningen voor psychisch kwetsbare mensen. Deelnemers kunnen zonder hulp van instanties en/of hulpverleners werken aan hun herstel. Herstel van een periode van regieverlies, of herstellen/stabiliseren van een leven wat gekenmerkt wordt door deze periodes. Dit faciliteren we door inloopvoorzieningen waar activiteiten plaatsvinden die aansluiten bij talenten en passies en waar we gebruik maken van ervaringsdeskundigen. Geen vooropgezette dagbestedingsactiviteiten, deelnemers hebben hier de mogelijkheid om zelf het aanbod te ontwikkelen en te programmeren. Deze inloopvoorzieningen worden gecreëerd binnen makkelijk bereikbare locaties.

4.4 Uitgangspunten Herstelgericht werken is meer dan alleen ontmoeting en een activiteitenaanbod dat aangeboden wordt binnen de WIJ-dienstencentra. Hieronder de belangrijkste uitgangspunten voor de op herstel gerichte inloopvoorziening: •

De inloopvoorziening is op een centrale locatie in de buurt van winkels of andere voorzieningen. • De inloopvoorziening is 7 dagen per week overdag open. • De inloopvoorziening is toegankelijk voor iedereen. • Er is geen indicatie nodig om gebruik te maken van de voorziening en de activiteiten. • Er is binnen de voorziening focus op herstelgerichte activiteiten voor mensen met een psychische aandoening, waardoor er een vanzelfsprekend onderscheid is tussen de deelnemers en de andere gasten. • De activiteiten, de koffie/thee en de lunch zijn gratis voor de deelnemers. • Er is minimaal 6 uur per dag een professionele ervaringsdeskundige aanwezig in de voorziening. • De deelnemers bepalen zelf wanneer ze komen en gaan. De deelnemers bepalen zelf hun activiteiten op basis van hun mogelijkheden, interesse en passie. 4.5 Voortgang monitoren Om een goede evaluatie mogelijk te maken is het van belang dat we monitoren wat er binnen de voorziening gebeurt. We doen dit aan de hand van het SRH-monitoringsmodel (zie bijlage KVL vragenlijst) 1. 2.

3.

We verwachten het eerste jaar met name te investeren in de voorziening zelf, maar ook in de werving van deelnemers. We streven in twee jaar naar een bereik van zeker 50 mensen waarvan 25 regelmatige deelnemers die 1 of meerdere keren per week deelnemen aan de activiteiten. Deze aantallen zullen per dag worden bijgehouden in eenvoudige excel-overzichten. Bij binnenkomst zal mensen worden gevraagd de woonplaats (of postcode?) in te vullen, we controleren dat niet. Deze gegevens zullen worden bijgehouden in eenvoudige excel-overzichten.

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

10

4.

We werken vanuit het SRH monitoringsmodel Kwaliteit van leven. De ontwikkeling én de validering voor dit instrument vinden we in effectiviteitsmetingen voor de SRH-methode (Gijzel, 2013; Wilken, 2006, 2016) en in effectiviteitsmetingen voor Recovery Colleges (Meddings, McGregor, Roeg, & Shepherd, 2015). Met behulp van dit instrument maken we jaarlijks inzichtelijk (doorlopend) welke voortgang 10 willekeurig gekozen mensen geboekt hebben. Deze mensen (nummers 1 tot en met 10) krijgen regelmatig het verzoek om de vragenlijst bij te houden. Hierbij is echter wel een belangrijk uitgangspunt dat het invullen van en het communiceren over de resultaten volstrekt anoniem plaats zal vinden 4.6 Financiële effecten

Vanuit Waalwijk zijn er werkbezoeken afgelegd aan inloopvoorzieningen voor mensen met een psychische aandoening in Zeist, Helmond, Doetinchem en Oosterhout. Deze voorzieningen bestaan nu meerdere jaren en hebben voldoende unieke deelnemers om levensvatbaar te zijn. Zij boeken mooie resultaten door mensen weer mee te laten doen in de samenleving, door ze hun passie te laten ervaren en door hun sociale netwerk uit te breiden. De ervaring die zij hebben is dat er het eerste jaar weinig animo is. Je moet je eerst bewijzen en mensen moeten ervaren dat zij er zonder stigma naartoe kunnen gaan. Dit werkt met name door mond op mond reclame. Je zult het eerste jaar heel actief moeten werven en de doelgroep zien te bereiken. Mede hierdoor is het van belang om op een zichtbare locatie te zitten waar mensen langslopen en in de buurt van andere voorzieningen, zoals winkels.

Om een soepele overgang te creëren en om de inwoners van de gemeente Waalwijk niet gedwongen te laten veranderen van zorgaanbod respecteren we de huidige indicaties. Op basis van de ervaring van andere gemeenten beschouwen we het eerste jaar als jaar 0. Er worden kosten gemaakt ten behoeve van de (inrichting van de) voorziening, de inzet van een professionele ervaringsdeskundige en materialen. Dit eerste jaar willen we starten met één voorziening in het hart van Waalwijk. Hiermee creëren we de mogelijkheid voor dagbesteding binnen de eigen gemeente voor (tijdelijk) psychisch kwetsbare mensen. In de koersbepaling nemen we de mogelijkheid van meerdere inloopvoorzieningen mee, waaronder de mogelijkheid van inloopvoorzieningen in Sprang Capelle en Waspik. We vragen de nieuwe coalitie om dit mee te nemen in het coalitieakkoord. De inloopvoorziening die we vooruitlopend op de nieuwe koers opstarten wordt halverwege het tweede en derde jaar geëvalueerd om te bepalen of de pilot voldoet aan onze verwachting en geborgd moet worden in het reguliere aanbod of dat bijstelling is vereist. In het tweede en derde jaar verwachten we dat er voor mensen met een psychische aandoening minder nieuwe indicaties worden aangevraagd en dat een klein deel van de inwoners de overstap maakt van professionele begeleiding naar de indicatievrije inloopvoorzieningen.

Omdat we ook verwachten dat de doelgroep, met name ouderen, die gebruik maakt van de Wmo groeit gaan we niet uit van een daling in het Wmo-budget.

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

11

Om deze voorziening te realiseren gaan wij uit van de bedragen zoals opgenomen in de specificatie hieronder. Deze middelen zijn niet in de begroting opgenomen. Wij vragen daarom extra middelen beschikbaar te stellen om deze voorziening te kunnen realiseren en te bewijzen dat deze voorzieningen wezenlijk bijdraagt aan een gezond leefklimaat in Waalwijk. Bij de berekening hebben we informatie opgehaald bij andere gemeenten die een herstelvoorziening hebben. Daarnaast hebben we een gemiddelde van de huurkosten van mogelijk geschikte panden binnen het centrum van Waalwijk genomen en hebben we voor voeding de richtlijnen van het NIBUD gehanteerd. De kosten voor materialen zijn het eerste jaar hoger, omdat we in het eerste jaar meer middelen nodig hebben voor de inrichting en voor materialen, zoals muziekinstrumenten en keukenbenodigdheden. Omdat het aantal indicaties afneemt kunnen de (senior) regisseurs hun tijd en aandacht besteden aan de meer complexe casussen zoals zij zich steeds vaker voordoen. Zij zullen daarbij gebruik maken van de methode MaatPact, waarbij niet de wet, maar de vraag van de inwoner leidend is.

Wij verwachten door het creëren van herstelgerichte voorzieningen geen besparing te behalen op de inzet van Team Wijz, maar we verwachten wel een daling van de wachtlijst en daardoor kortere (professionele) hulpverleningstrajecten, omdat er meer inzet is op preventie en de situatie minder vaak escaleert. Eerste jaar Omschrijving Omschrijving/directe kosten van de aanvraag : 1. Professionele ondersteuning: 6 uur x 7 dagen x 52wk ‘a €40,- (ex BTW) 2. Meewerkend coördinator - coördinatiekosten – coaching – intervisie –projectleiding (12 uur per week x 52 weken x ‘a €88,- ex BTW)

Kosten € 87.360 € 54.912

Totale directe kosten van de aanvraag

€142.272,-

Indirecte kosten (overhead) 3. communicatie/activiteiten/ maaltijden/ materialen/evenementen/back-office/

€30.000,-

4. Huur. €40.000,Totale indirecte kosten Onvoorzien 10%

€70.000,€21.000,-

Totale kosten van de aanvraag jaar 1

€233.272,-

Tweede en derde jaar Omschrijving Omschrijving/directe kosten: 1. Professionele ondersteuning: 6 uur x 7 dagen x 52wk ‘a €40,(ex BTW)

Kosten

2. Meewerkend coördinator - coördinatiekosten – coaching – intervisie -projectleiding (12 uur per week x 52 wk x ‘a €88,- ex BTW) Totale directe kosten van de aanvraag

€ 54.912,-

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

€ 87.360,-

€ 142.272,12

Indirecte kosten (overhead) 3. communicatie/activiteiten/ maaltijden/ materialen/ evenementen/back-office/

€20.000,-

4. Huur. Totale indirecte kosten van de aanvraag

€40.000,€60.000,-

Onvoorzien 10%

€20.000,-

Totale kosten van de aanvraag jaar 2 en 3

€222.272,-

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

13

Bijlage I Naam: Datum:

anoniem nummer 1 tot en met @@

Kwaliteit van Leven Profiel

cijfer

Algemene waardering kwaliteit van leven: Levensdomeinen

cijfer

Persoonlijke domeinen

Wonen

Zorg voor jezelf en anderen

Werken

Welzijn en gezondheid

Leren

Relaties

Vrijetijdsbesteding

Veiligheid

cijfer

Geef eerst een algemene beoordeling van hoe u uw leven beoordeelt op een schaal van 1 tot 10 Geef vervolgens elk domein een getal tussen de 1 en de 10. Dit getal geeft aan weer wat u vindt van de kwaliteit van leven op het betreffende domein. Eventuele toelichting of opmerkingen kunt u hier opschrijven: ……………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………….

Over een tijd willen we u opnieuw vragen dit lijstje in te vullen. We willen dan ook graag van u weten of de activiteiten waaraan u deelneemt, invloed hebben op uw kwaliteit van leven.

Voor vragen kunt u terecht bij:@@

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

14

Literatuurlijst Gagne, C. Rehabilitatie: een weg tot herstel. Voordracht studiedag ‘rehabilitatie en herstel’. Groningen: lectoraat Rehabilitatie Hanzehogeschool, 14 juni 2004. GGZ Nederland, Trimbosinstituut, Hee, Kenniscentrum Phrenos. ‘Beroepscompetentieprofiel voor Ervaringsdeskundigen in de GGZ’. Blz. 19 e.v. 2014. Graaf de R. e.a. ‘Prevalentie van psychische aandoeningen en trends van 1996 tot 2009; resultaten van NEMESIS-2’, Tijdschrift voor psychiatrie 54, 2012. Hoof van F. ‘Landelijke Monitor Ambulantisering en Hervorming Langdurige GGZ 2016’. Trimbosinstituut, 2016. Weeghel van J. e.a. ‘Handboek destigmatisering bij psychische aandoeningen, Principes, perspectieven en praktijken’. Coulinho, Bussum 2016. Werkplaats herstelondersteuning. ‘Herstelondersteuning. Van kans naar realiteit! Kansen voor psychisch kwetsbare mensen’. Werkplaats Herstelondersteuning, januari 2015

Uitvoeringsregeling herstelondersteunende inloopvoorzieningen Opsteller: G. van Westing, E. van Strien Versie: 17 september 2021

15