Bijlage 2 bij vragen en antwoorden ChristenUnie (2)

Boom effect analyse Raadhuisplein te Waalwijk

Martijn van der Spoel 9 maart 2021

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Colofon Titel van het rapport Boom effect analyse Raadhuisplein te Waalwijk

Projectnummer AC-21-0002

Opdrachtgever Gemeente Waalwijk T.a.v. De heer F. van Kuik Postbus 10150 5140 GB WAALWIJK

Opdrachtnemer Arbor Consultancy BV Vroenhoutseweg 26 4703 SJ ROOSENDAAL

Adviseur Martijn van der Spoel European Tree Technician Board Certified Master Arborist NVTB-Taxateur en Register Taxateur-VRT E: martijn@arborconsultancy.nl T: 06-22 692 485

1 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ................................................................................. 4

2.

Methode van onderzoek .............................................................. 5

3. Locatie ................................................................................... 6 3.1 Locatie ................................................................................ 6 3.2 Geplande werkzaamheden ......................................................... 7 4. Resultaten ............................................................................... 8 4.1 Visuele controle ..................................................................... 8 4.2 Bodem- en bewortelingsonderzoek .............................................. 10 5. Conclusie .............................................................................. 11 5.1 Conditie, kwaliteit en toekomstverwachting .................................. 11 5.2 Bodem en beworteling............................................................. 11 5.3 Knelpunten analyse ................................................................ 11 6. Advies .................................................................................. 12 6.1 (Overwegen) te vellen bomen .................................................... 12 6.2 Te verplanten bomen .............................................................. 13 6.2.1 Kabels en leidingen ............................................................ 13 6.2.2 Voorbereiding ...................................................................

14 6.2.3 Verplanting ...................................................................... 14 6.2.4 Transport ........................................................................ 14 6.2.5 Nieuwe standplaats ............................................................ 15 6.3 Handhaven bomen ................................................................. 15 6.4 Groeiplaatsverbetering ............................................................ 16 6.4.1 Bij nieuwe bomen .............................................................. 16 6.4.2 Bij bestaande bomen .......................................................... 17 6.4.3 Drainage ......................................................................... 18 6.4.4 Bomengranulaat onder verharding........................................... 18 6.5 Benaderbaarheid bomen .......................................................... 19 6.6 Opnemen verhardingen en herstraten .......................................... 19 6.7 Omgang wortels .................................................................... 20 6.8 Ophogen ............................................................................. 20 6.9 Toezicht houden .................................................................... 20

2 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk Bijlagen: Bijlage 1: tekening met boomnummering .............................................. 21 Bijlage 2: ontwerptekening ............................................................... 22 Bijlage 3: gegevens boomcontrole ....................................................... 23 Bijlage 4: foto’s bodemprofielen ......................................................... 25 Bijlage 5: foto’s proefsleuven ............................................................ 27 Bijlage 6: boombeschermende maatregelen ........................................... 30 6.1 Aandachtspunten vóór de werkzaamheden..................................... 30 6.1.1 Snoeien .......................................................................... 30 6.1.2 Boombeschermende maatregelen in bestek................................ 30 6.1.3 Schouwen bomen ............................................................... 30 6.1.4 Instructie personeel............................................................ 31 6.1.5 Kabels en leidingen ............................................................ 31 6.2 Aandachtpunten tijdens de werkzaamheden .................................. 31 6.2.1 Beschermd boomgebied ....................................................... 31 6.2.2 Inzet boomtechnisch toezichthouder .......................................

32 6.2.3 Ophangen poster ............................................................... 32 6.2.4 Ophogen of afgraven........................................................... 32 6.3 Aandachtspunten na de werkzaamheden ....................................... 33 6.3.1 Snoeien .......................................................................... 33 6.3.2 Verdichting opheffen .......................................................... 33 6.3.3 Dood hout verwijderen ........................................................ 33 6.3.4 Schades beoordelen ............................................................ 33 Bijlage 7: methode van onderzoek ...................................................... 34 7.1 Visuele boomcontrole.............................................................. 34 7.2 Toekomstverwachting ............................................................. 34 7.3 Groeiplaatsonderzoek ............................................................. 34 7.4 Boom en werkzaamheden ......................................................... 35

3 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

1. Inleiding In opdracht van Gemeente Waalwijk is een Bomen Effect Analyse uitgevoerd bij 23 bomen binnen het projectgebied Raadhuisplein te Waalwijk. De gemeente Waalwijk is voornemens het plein opnieuw in te richten. Op dit plein staan diverse bomen, in verschillende leeftijden, omvang en conditie. Het plein zal opnieuw worden ingericht. Doel van het onderzoek is de opdrachtgever te informeren over de gevolgen van de werkzaamheden voor de bomen en de benaderbaarheid van de bomen. Tevens wil de opdrachtgever worden geïnformeerd betreffende de verplantbaarheid van de bomen en de mogelijkheden om de groeiplaatsen te verbeteren. Het onderzoek is uitgevoerd op 2 maart 2021 door M.L. van der spoel, consulent boom en bodem en S.L. Korstanje-Jacobs, Boomcontroleur. Beide werkzaam bij Arbor Consultancy BV.

4 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

2. Methode van onderzoek Een uitgebreide beschrijving van de toegepaste onderzoeksmethodiek en een uitleg over de gebruikte parameters is opgenomen in bijlage 7. Onderstaand is een beknopte toelichting gegeven over de methode van onderzoek. Allereerst zijn de bomen visueel beoordeeld op conditie en mechanische kwaliteit. Wanneer een boom in een goede conditie verkeert, zal deze beter bestand zijn tegen eventuele schades of andere nadelige gevolgen van de werkzaamheden. Om te beoordelen of de boom schade gaat ondervinden van de voorgenomen plannen, is de boom bovengronds onderzocht conform de VTA-methodiek. Aanvullend is door middel van bodem- en wortelonderzoek de groeiplaats onderzocht om de beworteling, samenstelling van de bodem en de grondwaterstand in kaart te brengen. De bovenstaande aspecten vormen de basis voor de beoordeling of en wanneer de voorgenomen werkzaamheden negatieve effecten hebben op de kwaliteit voor de boom.

5 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

3. Locatie 3.1 Locatie De projectlocatie betreft het Raadhuisplein, een deel van de Grotestraat en de Markt en is weergegeven op de onderstaande afbeelding (geel omkadert) en in bijlage 1.

Afbeelding 1: het projectgebied (geel omkadert)

6 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

3.2 Geplande werkzaamheden Binnen het projectgebied staan 23 bomen. De gemeente Waalwijk is voornemens het plein opnieuw in te richten. Een aantal bestaande bomen zullen hierbij worden gekapt of, waar mogelijk, herplant. In de toekomstige situatie zijn 25 bomen gepland. Op onderstaande afbeelding is de nieuw te realiseren situatie afgebeeld. In rood zijn de niet te behouden bomen aangeduid.

Afbeelding 2: het projectgebied

7 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

4. Resultaten 4.1 Visuele controle Ten behoeve van het onderzoek zijn de bomen visueel beoordeeld op conditie, mechanische kwaliteit en toekomstverwachting. Het betreft hier een opname van de huidige conditie, kwaliteit en toekomstverwachting, zonder de effecten van de werkzaamheden hierin mee te wegen. Om een goede afweging te kunnen maken is het immers van belang de kwaliteit en toekomstverwachting van de bomen te kennen. Hieronder zijn de belangrijkste resultaten weergegeven. Een volledig overzicht van de visuele controle is opgenomen in bijlage 3. Binnen het project staan 23 bomen van diverse boomsoorten: Conditie: • 7 bomen verkeren in een goede conditie; • 13 bomen verkeren in een redelijke conditie; • 3 bomen verkeren in een matige conditie. Mechanische kwaliteit: • 9 bomen hebben een goede mechanische kwaliteit; • 12 bomen hebben een redelijke mechanische kwaliteit; • 2 bomen hebben een matige mechanische kwaliteit.

Toekomstverwachting op basis van gelijkblijvende omstandigheden: • 8 bomen hebben een goede toekomstverwachting, wat inhoudt dat uitval van de bomen binnen 15 jaar niet wordt verwacht; • 11 bomen hebben een redelijke toekomstverwachting, wat inhoudt dat uitval van de boom binnen 10 jaar niet wordt verwacht; • 3 bomen hebben een matige toekomstverwachting, wat inhoudt dat uitval van de boom binnen 5 jaar niet wordt verwacht; • 1 boom heeft een slechte toekomstverwachting, wat inhoudt dat uitval van de boom binnen 5 jaar wordt verwacht. Bijzonderheden: • 12 bomen vertonen opdruk van verhardingen (9 bomen beperkt (<1,5 cm), 3 bomen ernstig >1,5 cm)); • 11 bomen hebben dood hout in de kroon, dit kan bij breuk leiden tot (letsel)schade; • 2 bomen staan in een verhoogd plantvak (20 cm); • 1 boom heeft een vruchtlichaam van dikrandtonderzwam op de stamvoet; • 1 boom heeft een ingegroeide boomband in de stamvoet; • 1 boom vertoon bastscheuren (vermoedelijk brandschade) en heeft een afwijkende stamvoet (mogelijk uitgestelde onverenigbaarheid). 8 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Foto 1: boomnr. 1 dode zone.

Foto 2: boomnr. 23: verhoogd plantvak.

Foto 3: boomnr. 11: ingegroeide boomband.

Foto 4: boomnr. 9: wond stamvoet.

Foto 5: boomnr. 15: dikrandtonderzwam.

Foto 6: boomnr. 8: forse opdruk.

9 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

4.2 Bodem- en bewortelingsonderzoek Bij de bomen zijn steekproefsgewijs proefsleuven gegraven en grondboringen verricht. De proefsleuven zijn gegraven om inzicht te verkrijgen in de bodemopbouw, wortelintensiteit en diameter van wortels op de rand van de werkgrens. De nummering correspondeert met de tekening in bijlage 1. Tabel 1: bodemopbouw en beworteling

Boring/ Sleuf B1

Boom -nr. 1

B2

2

B3

6

B4/S1

9

B5

10

B6/S2

23 West zijde

B7/S3

23 Zuid zijde

10 |Pagina

Beschrijving bodem

Beschrijving beworteling

>0 0-40 40-70 >70

Matig intensieve, fijne beworteling in de bovenste 70 cm van de bodem. Dieper is de beworteling extensief. De beworteling reikt tot circa 120 cm diepte.

>0 0-15 15-45 >45 >0 0-10 10-35 >35

Matig intensieve, fijne beworteling in de bovenste 35 cm van de bodem. Dieper is de beworteling extensief. De beworteling reikt tot circa 120 cm diepte. Matig intensieve, fijne beworteling in de bovenste 45 cm van de bodem. Dieper is de beworteling extensief. De beworteling reikt tot circa 140 cm diepte. Intensieve, fijne beworteling in de bovenste 45 cm van de bodem, met enkele dikke wortels tot circa 10 cm in diameter. Dieper is de beworteling fijn en zeer extensief. De beworteling reikt tot circa 115 cm diepte. Matig intensieve, fijne beworteling in de bovenste 45 cm van de bodem. Dieper is de beworteling extensief. De beworteling reikt tot circa 120 cm diepte. Extensieve, fijne beworteling met een enkele dikkere wortel tot circa 3 cm in diameter. De beworteling reikt tot circa 115 cm diepte.

bestrating splitlaag puinlaag humushoudend zand >0 bestrating 0-15 splitlaag 15-35 puinlaag >35 bomenzand >0 bestrating 0-20 splitlaag 20-45 puinlaag >45 bomenzand >0 bestrating 0-15 splitlaag 15-45 puinlaag 45-145 bomenzand >145 grijs zand

>0 0-20 20-45 >45

bestrating splitlaag puinlaag bomenzand bestrating splitlaag puinlaag matig humushoudend zand bestrating splitlaag puinlaag bomenzand

Intensieve, fijne beworteling tot circa 65 cm diepte. Dieper is de beworteling fijn en extensiever. De beworteling reikt tot circa 130 cm diepte.

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

5. Conclusie 5.1 Conditie, kwaliteit en toekomstverwachting Geconcludeerd kan worden dat de bomen overwegend in een redelijke (13 st) tot goede (7 st) conditie verkeren, een redelijke (12 st) tot goede (9 st) mechanische kwaliteit hebben en hierdoor een redelijke (11 st) tot goede (8 st) toekomstverwachting hebben. Uitzondering hierop vormen: • Boomnummer 5 heeft een matige conditie en een slechte toekomstverwachting. • Boomnummers 1, 13 en 16 hebben een matige toekomstverwachting.

5.2 Bodem en beworteling De aanwezige bodem is van onvoldoende kwaliteit en kwantiteit voor een duurzame groei van de bomen. De bodem bestaat uit een stellaag van split met daaronder een stabilisatie puinlaag, onder de stabilisatielaag bevindt zich een doek met daaronder bomenzand. Door het (met fijne delen dichtgeslibde) doek, de verdichte bovenlagen en het ontbreken van een deugdelijk beluchtingssysteem, komt er weinig water en zuurstof in het bomenzand, dit is zichtbaar aan de weinige wortelvorming in het bomenzand. Het grondwater bevindt zich op circa 160 cm diepte.

5.3 Knelpunten analyse Tabel 2: knelpunten

Boomnr.

Boomsoort

Knelpunt

9, 11 t/m Robinia pseudoacacia 20 'Bessoniana' 23 Tilia x europaea 'Euchlora'

Niet te handhaven op locatie

Alle bomen

Werken rondom bomen

Diverse

11 |Pagina

Niet te handhaven op locatie

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6. Advies 6.1 (Overwegen) te vellen bomen Boomnummer 1 Deze boom kent een matige mechanische conditie en een matige toekomstverwachting. De boom heeft een dode zone op de stam (mogelijk veroorzaakt door brand). Daarnaast lijkt de boom geënt te zijn waarbij de onderstam kleiner is gebleven dan de bovenstam. Dit kan duiden op uitgestelde onverenigbaarheid waardoor de boom in de toekomst zou kunnen afbreken op de entplek. Geadviseerd wordt om deze boom te vellen en een nieuwe boom te planten. Boomnummers 11 t/m 20 Op deze plekken worden nieuwe verhoogde plantvakken gerealiseerd. Gezien de conditie van de bomen (redelijk tot matig) en de boomsoort, zijn deze bomen niet succesvol te verplanten. Het advies is deze bomen te vellen, goede groeiplaatsen aan te leggen en nieuwe bomen aan te planten. Boomnummer 9 De opdrachtgever is voornemens deze boom te verplanten. In de proefsleuf zijn enkele dikke oppervlakkige (opdruk veroorzakende) wortels aangetroffen (tot circa 10 cm in diameter) welke bij verwijderen de conditie van de boom (ernstig) zouden verminderen. Daarnaast heeft de boom een wond aan de stamvoet en zijn er wurgwortels zichtbaar. Tevens reageren Robinia’s doorgaans slecht op verplanting. Het advies is deze boom te vellen.

Afbeelding 7: boomnummer 9. Wond op stamvoet en wurgwortel.

12 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.2 Te verplanten bomen Boomnummer 23 (Tilia x europaea 'Euchlora') is het waard om te verplanten. De boom verkeert in goede conditie en heeft een goede toekomstverwachting, wat wil zeggen dat uitval binnen 15 jaar niet wordt verwacht. Wel moet hier ruimte zijn in de planvorming om de boom te verplanten naar hun definitieve locatie. Gezien het formaat van de boom is het niet eenvoudig de boom van het plein te transporteren.

6.2.1 Kabels en leidingen Ten oosten van de boom, ligt op 0,75 m uit de verhoogde boombak een ov/laagspannings-kabel. Deze moet waarschijnlijk worden verwijderd bij het verplanten van de boom. Op 2,9 m uit de boom, aan de oostzijde, liggen 2 laagspanningskabels en een waterleiding. Indien de boom onderteund verplant moet worden (als er geen voorbereidingstijd beschikbaar is), zullen deze kabels en leidingen mogelijk tijdelijk omgelegd/verwijderd moeten worden om de boom te kunnen verplanten. Aan de zuidzijde ligt een verdeelput op 1,5 meter uit de boom. Deze kan waarschijnlijk behouden blijven bij de werkzaamheden. Aan de westzijde van de boom is, op 1,2 m een laagspanningskabel aanwezig. Deze kan waarschijnlijk behouden blijven bij de werkzaamheden.

Afbeelding 8: kabels en leidingen nabij boom nummer 23

13 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.2.2 Voorbereiding Indien de boom binnen het terrein verplant kan worden (binnen het draaibereik van de telekraan) is een voorbereiding niet noodzakelijk. Bij voorkeur worden bomen voorbereid op verplanting gedurende tenminste 1 groeiseizoen. Hierdoor wordt de kluit geïntensifieerd en worden de hergroeikansen van de boom vergroot. Indien de boom niet op het terrein herplant kan worden en op transport gesteld moet worden, is het advies de boom minimaal 1 a 2 groeiseizoenen voor te bereiden op verplanting om de kluit voldoende stevigheid te geven zodat deze niet uit elkaar valt bij de transportbewegingen. Bij het voorbereiden wordt de boom rondgegraven op een indicatieve kluitmaat van 400x400x120 cm. Vervolgens wordt de kluitrand ingepakt met folie met als doel nieuwe wortels in de kluit te stimuleren. De boom wordt gedurende de voorbereidingstijd voorzien van watergiften en sturende bemesting.

6.2.3 Verplanting Geadviseerd wordt de boom zo minimaal mogelijk te snoeien voorafgaand aan de verplanting. Door het behoud van twijgen kan de boom eerder aanvangen met het herstel en blijft de energievoorziening enigszins behouden. Geadviseerd wordt de boom te verplanten met behulp van de hijstechniek. Hierbij wordt de boom rond gegraven (indicatieve kluit 400x400x120 cm). De stam wordt net onder de eerste takkrans met jute omgewikkeld. Hier worden vervolgens hijsbanden bevestigd waarna de boom naar de nieuwe standplaats kan worden gehesen. Indien geen voorbereidingstijd beschikbaar is, is het advies de boom te verplanten met behulp van de ondersteunde verplantingsmethode. Hierbij worden de boom vrij gegraven op de voorbereide kluitmaat. Vervolgens worden buizen onder de kluit door geperst. Onder de kopse kanten van de buizen worden hijsbalken bevestigd, waaraan de boom kan worden opgehesen en naar de nieuwe standplaats kan worden gehesen.

6.2.4 Transport Indien nodig kan de boom op een dieplader worden gehesen voor transport. Het transporteren van de bomen over grotere afstanden is, gezien het kroonvolume van de bomen, niet eenvoudig. Hiervoor zal de route naar de nieuwe plantlocatie goed moeten worden beoordeeld op bovengrondse obstakels.

14 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.2.5 Nieuwe standplaats Het belangrijkste aandachtspunt bij het vinden van een nieuwe standplaats voor de bomen is de grondwaterstand. Deze moet zich tenminste 15 cm dieper bevinden dan de huidige kluithoogte van de te verplanten bomen. Houdt hierbij rekening dat de boom in een verhoogd (circa 20 cm) plantvak staat. Het advies is de nieuwe plantplaats zorgvuldig in te richten. De onderzijde van de kluit dient boven het grondwater te worden aangebracht (minimaal 15 cm boven hoogste grondwaterstand). Op locaties met hogere grondwaterstanden moet de boom mogelijk verhoogd worden geplant. Denk hierbij aan een terp of een verhoogde plantplaats. Houdt bij de nieuwe standplaats rekening met voldoende afstand tot kabels en leidingen. Dit zodat er rondom de kluit (tenminste 1,0 meter rondom) een verbeterde groeiplaats gerealiseerd kan worden. Wij adviseren om de volgende maatregelen uit te voeren op de nieuwe standplaatsen: • • • •

Aanbrengen van een dijkje op de kluitrand t.b.v. het water geven; Aanbrengen van verankering bij de bomen; Aanbrengen mulchlaag op de kluit, bestaande uit 4 cm uitgerijpte houtcompost. Boven op de houtcompost wordt een 4 cm dikke laag gecomposteerde houtsnippers aangebracht in de fractie 20/40 mm.; Het toedienen van circa 10 watergiften per groeiseizoen gedurende 3 jaren na elke verplanting. Bij extreme weersomstandigheden kunnen mogelijk meer watergiften noodzakelijk zijn.

6.3 Handhaven bomen Geadviseerd wordt om de overige bomen te behouden. Het advies is bij deze bomen groeiplaatsverbetering toe te passen. (zie paragraaf 6.4) Het is aan te raden deze bomen te handhaven en te verzorgen met een snoeibeurt. Hierbij moet de nadruk liggen op het wegnemen van laaghangende takken (welke beschadigd kunnen raken tijdens de werkzaamheden) en het verwijderen van het dode hout (letsel)schade te voorkomen. Tevens wordt geadviseerd de bomen te beschermen tijdens de verschillende fasen van de werkzaamheden. Hoe de bomen beschermd kunnen worden, staat omschreven in dit hoofdstuk en in bijlage 6.

15 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.4 Groeiplaatsverbetering Het advies is de groeiplaatsen bij de te behouden bomen te verbeteren en de groeiplaatsen van nieuw te planten bomen uit te wisselen. In de volgende paragrafen wordt de groeiplaatsverbetering toegelicht.

6.4.1 Bij nieuwe bomen De opdrachtgever heeft aangegeven de bomen voor tenminste 30 tot 40 jaar van voldoende groeiplaats te voorzien, zodat de bomen in deze tijd in een tenminste redelijke conditie verkeren. Om de bomen van voldoende groeiplaats te voorzien, moeten de groeiplaatsen bij de nieuw te planten bomen aan tenminste de volgende dimensies voldoen: Tabel 3: dimensionering groeiplaatsen bomen

Boomgrootte 1e grootte 2e grootte 3e grootte

Omloop +- 40 jaar +- 30 jaar +- 30 jaar

Breedte groeiplaats ≥2,5 m ≥2 m ≥1,5 m

M3 groeiplaats verharding ≥20 m3 ≥15 m3 ≥10 m3

De vorm (lengte/breedte) van de groeiplaatsverbetering in van ondergeschikt belang, mits deze voldoet aan de minimale breedte (ten behoeve van de stabiliteitskluit) en het uiteindelijke volume. Hoe de groeiplaats kan worden ingericht, is beschreven in paragraaf 6.4.3 en 6.4.4.

16 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.4.2 Bij bestaande bomen De opdrachtgever heeft aangegeven de bomen voor tenminste 30 tot 40 jaar van voldoende groeiplaats te voorzien, zodat de bomen in deze tijd in een tenminste redelijke conditie verkeren. Om de bomen van voldoende groeiplaats te voorzien, moeten de groeiplaatsen bij de bestaande bomen worden uitgebreid met de volgende volumes: (zie onderstaande tabel 4). Tabel 4: Advies per boom

Nr. 2 3 4 5 6 7 8 10 21 22 23

Boomsoort

Stamdiam.

Huidige kluit

Tilia tomentosa (lei) Tilia tomentosa (lei) Tilia tomentosa (lei) Tilia tomentosa (lei) Tilia tomentosa Robinia pseudoacacia 'Bessoniana' Robinia pseudoacacia 'Bessoniana' Tilia tomentosa Tilia tomentosa (lei) Tilia tomentosa (lei) Tilia x europaea 'Euchlora' (VP)

10-20 cm 10-20 cm 20-30 cm 10-20 cm 10-20 cm 30-40 cm

1,6 x 1,6 m 1,6 x 1,6 m 1,6 x 1,6 m 1,6 x 1,6 m 1,6 x 1,6 m 2,6 x 2,6 m* 2,6 x 2,6 m* 3,3 x 3,3 m 1,6 x 1,6 m 1,6 x 1,6 m 4x4m

30-40 cm 40-50 cm 10-20 cm 10-20 cm 50-60 cm

Breedte M3 groeiplaats groeiplaats verharding 1,5 m 5 m3 1,5 m 5 m3 1,5 m 5 m3 1,5 m 5 m3 ≥2,5 m 20 m3 ≥2,5 m 20 m3 ≥2,5 m

20 m3

≥2,5 m 1,5 m 1,5 m ≥2,5 m

20 m3 5 m3 5 m3 20 m3

De vorm (lengte/breedte) van de groeiplaatsverbetering in van ondergeschikt belang, mits deze voldoet aan de minimale breedte (ten behoeve van de stabiliteitskluit) en het uiteindelijke volume. Hoe de groeiplaats kan worden ingericht, is beschreven in paragraaf 6.4.3 en 6.4.4. Bij bestaande bomen is het advies de bomen rond te graven op de beschreven kluitformaten. De daadwerkelijke graafafstand moet in het veld worden bepaald. Vervolgens kan rondom de bomen de groeiplaats worden uitgebreid tot het benodigde aantal kubieke meters. Met name bij de Robinia’s zijn zeer plaatselijk enkele dikkere wortels op de beschreven kluitrand aangetroffen (zuidwestzijde). Het uitvoeren van groeiplaatsverbetering is dan ook maatwerk. Nabij de leilinden kan de zone tussen de bomen uitgewisseld worde, zodat in het trottoir ruimte blijft voor de kabels en leidingen.

17 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.4.3 Drainage Vanwege de wisselende grondwaterspiegel binnen het projectgebied, is het advies te onderzoeken of het aanbrengen van een drainage een positief effect zal hebben op het stabiliseren en van de grondwaterstand en de drooglegging. De drainage wordt bij voorkeur onder de bomen of net naast de bomen aangebracht. Door deze dubbel aan te brengen kan tegen geringe kosten een extra zekerheid worden aangebracht mocht één van de buizen verstopt of beschadigd raken. Drainagebuizen behoeven regelmatig onderhoud om te kunnen blijven functioneren.

6.4.4 Bomengranulaat onder verharding Het advies is de bodem onder de verhardingen uit te wisselen voor een belastbaar en doorwortelbaar groeimedium. Bomengranulaat combineert doorwortelbaarheid met een hoge draagkracht. Voor deze situatie is het advies een bomengranulaat met een lage zuurgraad toe te passen, bijvoorbeeld Bomengranulaat ECO van leverancier Heicom. Hiervoor wordt de bodem ontgraven tot maximaal het niveau van de gemiddeld hoogste grondwaterstand. Vervolgens wordt een laag drainagezand aangebracht met een laagdikte van circa 10 cm. vervolgens wordt het bomengranulaat wordt aangebracht in lagen van 30 cm en verdicht. Door in het pakket bomengranulaat een beluchtingsysteem (minimale perforatie 40%) aan te brengen met per 4 m2 een verticale beluchtingsbuis waardoor het beluchtingssysteem kan uitwisselen met het de buitenlucht, blijft het pakket bomengranulaat ondanks de verharding goed doorlucht en wordt opdruk tot een minimum beperkt. Op maaiveldhoogte worden de verticale buizen afgewerkt met een stalen (klap)deksel. Het beluchtingssysteem kan in een ring rond de bestaande bomen (in het nieuw aangebracht bomengranulaat) worden verwerkt. Bij nieuw te planten bomen is het advies 2 ringen aan te brengen (4 verticale buizen in de eerste ring, 6 verticale buizen in de tweede ring).

Op het bomengranulaat kan een laag menggranulaat worden aangebracht of (na het aanbrengen van een geotextiel) een laag straatzand. Het advies is het straatzand (en eventuele menggranulaat) in te pakken met een wortelwerende, lucht doorlatende, folie om ingroei van boomwortels te voorkomen. Het advies is het bomengranulaat tot maximaal 1,2 meter onder maaiveld te verwerken, mits de grondwaterstanden dit toelaten. Het aanbrengen van groeiplaatsverbetering is maatwerk.

18 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.5 Benaderbaarheid bomen De benaderbaarheid is gestaafd aan de hand van de proefsleuven en grondboringen. Het kan echter voorkomen dat zich bij een enkele boom een dikkere wortel bevindt. De boomtechnisch toezichthouder kan bepalen of de wortels verwijderd kunnen worden of behouden moeten blijven. (zie ook paragraaf 6.7 en 6.9). De onderstaande, ondergrondse benaderbaarheid geldt wanneer tot de gehele doorwortelde diepte wordt ontgraven. Wanneer minder diep wordt ontgraven, kan plaatselijk mogelijk dichter bij de betreffende boom worden gewerkt. In het veld moet per boom worden bepaald of met dichter naar de boom toe kan werken. Zie ook paragraaf 6.7 voor de omgang met boomwortels. Tabel 5: benaderbaarheid

Nr. Ondergrond benaderbaar 1 180 cm 2 120 cm 3 120 cm 4 180 cm 5 120 cm 6 120 cm 7 180 cm 8 180 cm 9 180 cm 10 180 cm 11 180 cm 12 180 cm

Bovengronds benaderbaar 4m 3m 3m 3m 3m 4m 6m 6m 6m 7m 5m 5m

Nr. 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23

Ondergrond benaderbaar 180 cm 180 cm 180 cm 180 cm 180 cm 180 cm 180 cm 180 cm 120 cm 120 cm 180 cm

Bovengronds benaderbaar 5m 6m 7m 6m 6m 5m 5m 5m 3m 3m 5m

6.6 Opnemen verhardingen en herstraten Om wortelschade te voorkomen, moet het oprooien van de verhardingen rondom de bomen (met name op locaties waar opdruk zichtbaar is), zo veel als mogelijk handmatig worden uitgevoerd. Daar waar oppervlakkig groeiende wortels moeten worden verwijderd, kan de boomtechnisch toezichthouder hierin adviseren.

19 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.7 Omgang wortels Om wortelschade te voorkomen, wordt geadviseerd de wortels te behandelen alsof het kabels en leidingen betreffen. Dit houdt in dat bij het graven altijd wordt voorgestoken. De aangetroffen wortels worden met een snoeischaar/snoeitang afgeknipt. Wortels dikker dan 5 cm worden met een scherpe zaag, haaks op de groeirichting afgezaagd. Hierdoor blijft het wondoppervlak zo klein mogelijk en wordt de kans op inrotting en/of de vorming van wortelopschot zo veel als mogelijk beperkt.

6.8 Ophogen Een beperkte ophoging welke beperkt blijft tot circa 10 tot 20 cm zal voor de bomen nauwelijks gevolgen hebben, mits graszoden en vers organisch materiaal voorafgaand aan de ophoging wordt verwijderd. Indien meer opgehoogd wordt, wordt geadviseerd beluchtingsbuizen te plaatsen om zo de wortels van voldoende zuurstof te blijven voorzien. Geadviseerd wordt de stamvoet (bast/schors) zo veel als mogelijk vrij te houden van ophoging.

6.9 Toezicht houden Het is van groot belang dat de werkzaamheden rondom de boom worden begeleid door een deskundige. Hiervoor kan een boomtechnisch toezichthouder worden ingezet. Dit is een persoon met aantoonbare boomtechnische kennis (niveau European Tree Technician), die ingezet kan worden om werkzaamheden rondom de boom te begeleiden en te controleren. Deze toezichthouder moet sturend optreden en controleert op het naleven van de hier beschreven voorschriften om eventuele problemen tijdig te signaleren en (ondergrondse of bovengrondse) schade aan de boom te voorkomen. Daarnaast kan de toezichthouder zorgen voor vaktechnische input en beoordelen, bij knelpunten, welke wortels wel of niet verwijderd kunnen worden. Door zelf, indien nodig, deze wortels deskundig af te zetten, wordt onnodige schade aan wortels voorkomen, wat een goede hergroei na afronding van de werkzaamheden bevorderd. Nadrukkelijk wordt gesteld dat de bevoegdheid van de boomtechnisch toezichthouder in het bestek van de civiele aannemer moet worden vastgelegd. Tot de bevoegdheden kunnen horen: het stil leggen van het werk en instructie aan personeel geven.

20 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Bijlage 1: tekening met boomnummering

21 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Bijlage 2: ontwerptekening

22 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Bijlage 3: gegevens boomcontrole Nr. Boomsoort

Stamdia. Type/stdpl

Kroondia.

Boomhoogte

Conditie

Mechanische T.V. Kwaliteit Matig Matig (5-10 jaar)

Boombeeld

1 Tilia tomentosa

21 cm

Bomen in verharding

5-7 m

6-9 m

Redelijk

2 Tilia tomentosa

19 cm

3-5 m

tot 6 m

3 Tilia tomentosa

18 cm

3-5 m

4 Tilia tomentosa

20 cm

5 Tilia tomentosa

18 cm

6 Tilia tomentosa

19 cm

Lei en vormbomen in verharding Lei en vormbomen in verharding Lei en vormbomen in verharding Lei en vormbomen in verharding Bomen in verharding

7 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

33 cm

8 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

Goed

Goed

Goed (>15 jaar)

Aanvaard boombeeld

Vormsnoei

Nee

tot 6 m

Goed

Goed

Goed (>15 jaar)

Aanvaard boombeeld

Vormsnoei

Nee

3-5 m

tot 6 m

Goed

Goed

Goed (>15 jaar)

Aanvaard boombeeld

Vormsnoei

Nee

3-5 m

tot 6 m

Goed

Goed

Goed (>15 jaar)

Aanvaard boombeeld

Vormsnoei

Nee

5-7 m

6-9 m

Redelijk

Goed

Redelijk (15-10 jaar)

Achterstallige Begeleidingssnoei snoei

Binnen 1 jaar

Nee

Bomen in verharding

9-11 m

9-12 m

Redelijk

Redelijk

Redelijk (15-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Ernstig (>1,5 cm)

Dood hout. Forse opdruk

30 cm

Bomen in verharding

9-11 m

9-12 m

Redelijk

Redelijk

Redelijk (15-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Beperkt (<1,5 cm)

Dood hout

9 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

35 cm

Bomen in verharding

9-11 m

9-12 m

Redelijk

Redelijk

Redelijk (15-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Ernstig (>1,5 cm)

Dood hout. Wond stamvoet. Wurgwortels.

10 Tilia tomentosa

41 cm

Bomen in verharding

11-13 m

12-15 m

Redelijk

Goed

Goed (>15 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Urgent (zo spoedig mogelijk) Urgent (zo spoedig mogelijk) Urgent (zo spoedig mogelijk) Korte termijn

Staat in 20 cm verhoogde boomspiegel

11 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

30 cm

Bomen in verharding

7-9 m

9-12 m

Redelijk

Redelijk

Redelijk (15-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Beperkt (<1,5 cm) Beperkt (<1,5 cm)

12 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

29 cm

Bomen in verharding

7-9 m

9-12 m

Redelijk

Redelijk

Redelijk (15-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Nee

Dood hout. VTA beperkt door kast rond stam.

13 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

30 cm

Bomen in verharding

7-9 m

9-12 m

Matig

Redelijk

Matig (5-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Beperkt (<1,5 cm)

Dood hout

23 |Pagina

Snoeifase

Achterstallige Begeleidingssnoei snoei

Urgentie

Opdruk

Opmerkingen

Binnen 1 jaar

Nee

Dode zone stam (door brand?). Onderstam smaller dan boven ent. Mogelijk uitgestelde onverenigbaarheid

Urgent (zo spoedig mogelijk) Urgent (zo spoedig mogelijk) Urgent (zo spoedig mogelijk)

Dood hout. Ingroeiende boomband stamvoet.

BEA Raadhuisplein te Waalwijk Nr. Boomsoort

Stamdia. Type/stdpl

Kroondia.

Boomhoogte

Conditie

Mechanische T.V. Kwaliteit Redelijk Redelijk (15-10 jaar)

Boombeeld

Snoeifase

Urgentie

Opdruk

Opmerkingen

14 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

34 cm

Bomen in verharding

9-11 m

9-12 m

Redelijk

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Beperkt (<1,5 cm)

Dood hout.

Matig

Matig

Slecht (<5 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Ernstig (>1,5 cm)

Dood hout. Dikrandtonderzwam op stamvoet.

9-12 m

Matig

Redelijk

Matig (5-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Beperkt (<1,5 cm)

Dood hout

9-11 m

9-12 m

Redelijk

Redelijk

Redelijk (15-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Urgent (zo spoedig mogelijk) Urgent (zo spoedig mogelijk) Urgent (zo spoedig mogelijk) Urgent (zo spoedig mogelijk)

15 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

42 cm

Bomen in verharding

11-13 m

9-12 m

16 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

34 cm

Bomen in verharding

9-11 m

17 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

31 cm

Bomen in verharding

Beperkt (<1,5 cm)

Dood hout

18 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana' 19 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana' 20 Robinia pseudoacacia 'Bessoniana'

24 cm

Bomen in verharding

7-9 m

9-12 m

Redelijk

Redelijk

Redelijk (15-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Oude stamwond.

33 cm

Bomen in verharding

7-9 m

9-12 m

Redelijk

Redelijk

Redelijk (15-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Beperkt (<1,5 cm) Nee

26 cm

Bomen in verharding

7-9 m

9-12 m

Redelijk

Redelijk

Redelijk (15-10 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

21 Tilia tomentosa

16 cm

3-5 m

tot 6 m

Goed

Goed

Goed (>15 jaar)

Aanvaard boombeeld

Vormsnoei

22 Tilia tomentosa

18 cm

3-5 m

tot 6 m

Goed

Goed

Goed (>15 jaar)

Aanvaard boombeeld

Vormsnoei

Nee

23 Tilia x europaea 'Euchlora'

50 cm

Lei en vormbomen in verharding Lei en vormbomen in verharding Bomen in verharding

7-9 m

12-15 m

Goed

Goed

Goed (>15 jaar)

Aanvaard boombeeld

Onderhoudssnoei

Nee

24 |Pagina

Urgent Beperkt (zo (<1,5 spoedig cm) mogelijk) Nee

Dood hout

Staat in 20 cm verhoogde boomspiegel.

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Bijlage 4: foto’s bodemprofielen

Foto 7: bodemprofiel 1, boomnr. 1

Foto 8: bodemprofiel 2, boomnr. 2

Foto 9: bodemprofiel 3, boomnr. 6

Foto 10: bodemprofiel 4, boomnr. 9

25 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Foto 11: bodemprofiel 5, boomnr. 10

Foto 12: bodemprofiel 6, boomnr. 23 westzijde

Foto 13: bodemprofiel 7, boomnr. 23 zuidzijde

26 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Bijlage 5: foto’s proefsleuven

Foto 14: proefsleuf 1, boom nummer 9

Foto 15: bovenaanzicht proefsleuf

27 |Pagina

Foto 16: doorzicht proefsleuf

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Foto 17: proefsleuf 2, nabij boom nummer 23 westzijde

Foto 18: bovenaanzicht proefsleuf

28 |Pagina

Foto 19: doorzicht proefsleuf

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Foto 20: proefsleuf 3,nabij boom nummer 23 zuidzijde

Foto 21: bovenaanzicht proefsleuf

29 |Pagina

Foto 22: doorzicht proefsleuf

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Bijlage 6: boombeschermende maatregelen Geadviseerd wordt de te handhaven boom gedurende de werkzaamheden adequaat te beschermen. Om de boom duurzaam te behouden dienen onderstaande boombeschermende maatregelen onveranderd in acht te worden genomen! Wanneer dit onvoldoende wordt gewaarborgd, zullen de werkzaamheden leiden tot (snelle) conditievermindering van de boom, met als uiteindelijk gevolg het geheel afsterven.

6.1 Aandachtspunten vóór de werkzaamheden 6.1.1 Snoeien Geadviseerd wordt om te beoordelen in hoeverre het zinvol is de boom voor de werkzaamheden te snoeien. De snoei zal gericht zijn op het verwijderen/inkorten van laaghangende takken die mogelijk schade op kunnen lopen door het werken met machines. Tevens kan dan het dode hout worden verwijderd. Snoeien dient uitgevoerd te worden door een ervaren boomspecialist (European Treeworker) omdat gesnoeid dient te worden met gevoel voor evenwicht binnen de kroon. Er wordt steeds gesnoeid tot op een goede zijtak waarbij geen snoeiwonden gemaakt mogen worden met een diameter groter dan 10 centimeter. Grotere wonden overgroeien niet of nauwelijks en vormen invalspoorten voor (houtparasitaire) schimmels.

6.1.2 Boombeschermende maatregelen in bestek Het is sterk aan te bevelen de in dit hoofdstuk beschreven eisen, randvoorwaarden en boombeschermende maatregelen in het bestek op te nemen en sancties te treffen bij het niet houden hieraan.

6.1.3 Schouwen bomen Voorafgaande aan de werkzaamheden wordt geadviseerd de bomen nogmaals te schouwen waarbij de nadruk ligt op het noteren van alle al aanwezige schades en afwijkingen. Op deze wijze ontstaat er een nulopname die getoetst kan worden aan de situatie na werkzaamheden.

30 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.1.4 Instructie personeel Ondanks de inzet van een boomtechnisch toezichthouder (zie paragraaf 6.2.2) tijdens het werk moet het uitvoerende personeel in eerste instantie op de hoogte te zijn van de “speciale” regels die gelden met betrekking tot werken rondom bomen.

6.1.5 Kabels en leidingen Geadviseerd wordt om van tevoren de ligging en mogelijkheden tot vervanging en onderhoud van kabels en leidingen duidelijk in kaart te brengen. Bij voorkeur dienen kabels en leidingen zover mogelijk bij de wortelkluit vandaan te liggen zodat wortelschade bij onderhoud in de toekomst voorkomen kan worden. Geadviseerd wordt om gebruik te maken van zogenaamde mantelbuizen.

6.2 Aandachtpunten tijdens de werkzaamheden 6.2.1 Beschermd boomgebied Het is ongewenst om op de doorwortelde bodem acties uit te voeren die de bodem onevenredig sterk verdichten. Hierbij moet men denken aan acties als het storten van grond, het rijden met zwaar materieel en het opslaan van materialen op de doorwortelde bodem. Om te voorkomen dat tijdens de bouwwerkzaamheden toch ongewenste situaties ontstaan, wordt geadviseerd tussen de boom en het werkgebied een stevig bouwhek van 2 meter hoog te plaatsen en het gebied met de bomen tot "Beschermd boomgebied" te benoemen. Dit is om boven- en ondergrondse beschadigingen van de boom zo veel mogelijk te voorkomen. Aandachtspunt bij de afgezette boomgebieden is zwerfvuil te verwijderen en eventueel onderhoud te blijven plegen aan het gras en onderbeplantingen. Een verzorgd uiterlijk geeft minder aanleiding tot het overtreden van bovengenoemde reglementen. Indien bij enkele bomen het gebied niet afgezet kan worden, kan gebruik worden gemaakt van stamommanteling.

31 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.2.2 Inzet boomtechnisch toezichthouder Het is van groot belang dat de werkzaamheden rondom de boom worden begeleid door een deskundige. Hiervoor kan een boomtechnisch toezichthouder worden ingezet. Dit is een persoon met aantoonbare boomtechnische kennis (niveau European Tree Technician), die ingezet kan worden om werkzaamheden rondom de boom te begeleiden en te controleren. Deze toezichthouder moet sturend optreden en controleert op het naleven van de hier beschreven voorschriften om eventuele problemen tijdig te signaleren en (ondergrondse of bovengrondse) schade aan de boom te voorkomen. Daarnaast kan de toezichthouder zorgen voor vaktechnische input en beoordelen, bij knelpunten, welke wortels wel of niet verwijderd kunnen worden. Door zelf, indien nodig, deze wortels deskundig af te zetten, wordt onnodige schade aan wortels voorkomen, wat een goede hergroei na afronding van de werkzaamheden bevorderd. Nadrukkelijk wordt gesteld dat de bevoegdheid van de boomtechnisch toezichthouder in het bestek van de civiele aannemer moet worden vastgelegd. Tot de bevoegdheden kunnen horen: het stil leggen van het werk en instructie aan personeel geven.

6.2.3 Ophangen poster Ondanks de inzet van een bomenwacht tijdens het werk moet het uitvoerende personeel in eerste instantie op de hoogte te zijn van de “speciale” regels die gelden met betrekking op werken rondom de boom. Daarom wordt geadviseerd posters op te hangen in de directiekeet en in de bouwkeet, met aandachtspunten voor het behoud van bomen op bouwlocaties, zodat iedereen die op de bouwplaats werkt, hier kennis van kan nemen zodat de maatregelen onderbouwd en “gedragen worden” door de uitvoering. De posters "Boombescherming op bouwlocaties" zijn op te vragen bij vereniging stadswerk.

6.2.4 Ophogen of afgraven Ophogen van de bodem onder de kronen van de bomen moet in principe worden voorkomen. Door ophogen wordt de gaswisseling met de ondergrond belemmerd, waardoor zuurstofgebrek in de bodem optreedt. De wortels zijn aangepast aan het op een bepaalde diepte heersende zuurstofpercentage en zullen afsterven indien dit abrupt verandert. Hierdoor treedt conditieverlies op. Afgraven binnen de geadviseerde ontgravingafstand heeft wortel- en conditieverlies, mogelijk zelfs instabiliteit van de bomen tot gevolg.

32 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

6.3 Aandachtspunten na de werkzaamheden 6.3.1 Snoeien Indien, ondanks zorgvuldige omgang met de bomen, naderhand breuk in de kronen is opgetreden, zal dit door middel van snoei moeten worden gecorrigeerd.

6.3.2 Verdichting opheffen Doordat de meeste wortels in de bovenste lagen van de bodem groeien, zijn deze relatief kwetsbaar. Bovendien zijn de over het algemeen open groeiplaatsen van de bomen gevoelig voor verdichting en verslemping, wat gemakkelijk optreedt door gebruik van machines, opslag van materiaal en materieel en opslag van grond op de (toekomstig) doorwortelde bodem. Door verdichting treedt zuurstofgebrek op in de bodem, omdat de gaswisseling tussen bodem en buitenlucht wordt belemmerd, met als gevolg het verminderen van de wortelactiviteit, het afsterven van bodemleven gevolgd door wortelsterfte. Hierdoor kan de conditie van de boom sterk verminderen en kan de boom in het ergste geval afsterven. Deze verdichting is te verhelpen door middel van pneumatisch losbreken van de grond (het zogenaamde ploffen) met het tegelijkertijd injecteren van organische meststoffen. Ook voor de bomen welke geen hinder ondervinden van de voorgenomen werkzaamheden, kan deze maatregel als groeiplaatsverbetering worden ingezet.

6.3.3 Dood hout verwijderen Er zal blijvend gecontroleerd moeten worden op het ontstaan van dood hout, dit om veiligheidsrisico’s voor de omgeving zo klein mogelijk te houden. Diverse boomsoorten kunnen meer dood hout gaan vormen als er ingrepen in de groeiplaats hebben plaats gevonden.

6.3.4 Schades beoordelen Tijdens de werkzaamheden kunnen schades optreden. Geadviseerd wordt voor de oplevering van de werkzaamheden de boom en de groeiplaats (i.v.m. verdichting) nogmaals te schouwen en te vergelijken met de nul-opname zodat de aannemer bij grote schades aansprakelijk gesteld kan worden.

33 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

Bijlage 7: methode van onderzoek 7.1 Visuele boomcontrole Voor de visuele controle wordt op volgens een vastgesteld systeem gewerkt. Dit systeem bestaat uit een biologische en een mechanische component. De biologische component omvat een visuele inspectie van de conditie van de boom. Arbor Consultancy heeft hiervoor een gestandaardiseerde beoordelingsmethode. Naast de conditie van de boom wordt binnen de biologische component gekeken naar de aanwezigheid van vruchtlichamen van schimmels op stam en wortels. De mechanische component omvat een boomveiligheidsbeoordeling volgens de Visual Tree Assessment methodiek (V.T.A.-methode). In geval van twijfel wordt geavanceerde meetapparatuur ingezet.

7.2 Toekomstverwachting De toekomstverwachting is gebaseerd op de huidige conditie van de boom, de huidige mechanische kwaliteit en op eventuele aanwezigheid van (houtparasitaire) schimmelsoorten en aantastingen hierdoor. Het betreft een momentopname en geldt bij gelijkblijvende (groeiplaats) omstandigheden. Uit de toekomstverwachting kan geen maximale restlevensduur worden afgeleid. Diverse complexe processen voor de boom die invloed hebben op het verdere levensverloop van een boom, spelen een rol. Mede daarom kan Arbor Consultancy geen uitspraken doen over een termijn langer dan 15 jaar. Binnen dit tijdsbestek kunnen wij wel een classificering geven van de toekomstverwachting.

7.3 Groeiplaatsonderzoek Door graven van proefsleuven binnen de kroonprojectie wordt de opbouw en samenstelling van de bodem, grondwaterstand en de omvang en reikwijdte van de wortelkluit in beeld gebracht. Vooral de opbouw en samenstelling van de bodem en de grondwaterstand vormen de basis voor de beoordeling van de kwaliteit van de groeiplaats. De reikwijdte van de wortelgestellen wordt in hoofdlijnen bepaald door de kwaliteit van de groeiplaats.

34 |Pagina

BEA Raadhuisplein te Waalwijk

7.4 Boom en werkzaamheden Werkzaamheden in de nabijheid van bomen hebben meestal negatieve gevolgen voor bomen; er kan schade ontstaan aan bovengrondse boomdelen (kroon, stam, wortelaanzetten), maar er kan ook schade ontstaan aan de wortels, bijvoorbeeld tijdens graafwerkzaamheden. Bij het ontstaan van grote wonden is een aantasting door houtparasitaire schimmels vaak het gevolg. Hierdoor zal de boom op den duur breukgevaarlijk worden. Bovendien kunnen bomen bij ernstige wortelschade direct instabiel worden. Daarnaast kan de kwaliteit van de groeiplaats nadelig worden beïnvloed door bijvoorbeeld verdichting, waardoor wortels het door zuurstofgebrek moeilijk krijgen en afsterven. Om een uitspraak te kunnen doen over de mate waarin de boom bestand is tegen ingrepen in de groeiplaats is de boomsoort en leeftijd van de boom van groot belang.

35 |Pagina