Bijlage 2 Accountantsverslag
Tekst van het document
Gemeente Waalwijk
Accountantsverslag
21 mei 2026
2025
Openingsbrief Onze
kernboodschappen
Onze
conclusies
PwC 21
Speerpunten
mei 2026
Geachte leden
van
de raad
en
het
college,
Uitkomsten controle Met genoegen
Financiële
leggen wij u ons accountantsverslag voor dat is opgesteld in het kader van onze opdracht tot controle van de
positie
jaarrekening 2025 (de ‘jaarrekening') gemeente Waalwijk. Wij hebben onze controle uitgevoerd in van
Overige
observaties
Bijlagen
a Anton
Eelco Gerritsma
senior director
hebben,
om
contact met
bijzondere aandacht besteed aan
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
de speerpunten
van
het
auditcomité.
Dit
verslag bevat de belangrijkste bevindingen
op
12
van uw
en
is besproken en
ons
u
op
te nemen.
Met
jaarrekening ambtelijke organisatie op 21 april 2026
voor
nog vragen
aarzel dan niet
overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 25 september 2025 en ons controleplan 2025. Wij hebben
controle
Dit verslag is opgesteld
Wij bespreken de inhoud van dit verslag tijdens de vergadering van de auditcomité op 9 juni 2026. Mocht
vriendelijke groet,
(geanonimiseerd)
van
onze
drs.
met
uw
senior director
met de
A.E.
Gerritsma
wethouder
mei 2026.
uitsluitend
gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Waalwijk. Op dit verslag kan niet door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden
en
de resultaten onjuist
kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen
Kim
aansprakelijkheid, zorgplicht en/of
Manager
verantwoordelijkheid jegens enige andere partij dan de gemeente Waalwijk.
Kuijf
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.,
Fascinatio Boulevard 350, 3065 WB Rotterdam, Postbus 8800, 3009 AV Rotterdam T: 088 792 oo 10, F: 088 792 95 33, www.pwe.nl PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam. ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285),
PwC
Gemeente
Waalwijk Accountantsverslag
2025
|
21
mei 2026
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Onze kernboodschappen Dit gedeelte geeft een samenvatting van onze belangrijkste boodschappen inclusief de ,
bevindingen controle.
PwCPwC
en
opmerkingen
van onze
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
3
Onze belangrijkste boodschappen Gemeente Waalwijk'scontrole Onze conclusies
Speerpunten
Onze conclusies
Uitkomsten controle
Speerpunten
Controleverklaring We hebben onze controle van de jaarrekening van gemeente Waalwijk afgerond en verstrekkeneen goedkeurende accountantsverklaring onder voorbehoud van goedkeuring van de jaarrekening door de raad. ,
•Wij komen tot de conclusie dat bij het werken in bouwteamverband voor het project groot onderhoud “Van der Duinstraat-Kerkstraat” in Sprang-Capelle het contract rechtmatig tot stand is gekomen. Tegelijkertijd hebben wij ook aanbevelingen ten aanzien van het proces.
•Door kritische beoordeling van de bestuursrapportagesvan Baanbrekers als onderdeel van de P&C-cyclus en het stellen van technische vragen heeft de ambtelijke organisatie van gemeente Waalwijk voldoende onderbouwing voor het monitoren van de bijdrage aan Baanbrekers. ,
,
,
Financiële positie
Overige observaties
Uitkomsten controle
Financiële positie
Overige observaties
•Op basis van de gegevensgerichte werkzaamheden concluderen we dat de gemaakte schattingen beoordelingen en aannames inzake de grondexploitatiesevenwichtig tot stand zijn gekomen. Ondanks deze conclusie merken we op dat er significante fluctuaties zijn in de verwachte kosten en opbrengsten. Door het nadrukkelijker onderbouwen van de gegevens en het implementeren van look-back procedures kan de kans op fluctuaties worden gemitigeerd. •De eerste effecten van de ombuigingen in het sociaal domein zijn zichtbaar. De koers wordt doorgezet in 2026. •Wij hebben de belangrijkste schattingen beoordelingen en veronderstellingen die door het college zijn gedaan in de jaarrekening beoordeeld en concluderen dat deze evenwichtig tot stand gekomen zijn.
•Het resultaat over 2025is positief. De afwijkingen van de begroting hebben voornamelijk een incidenteel karakter. Blijven investeren in het voorspellend vermogen is van belang. •De financiële positievan de gemeente Waalwijk is voldoende om risico’s op te vangen. Door de dalende trend in het weerstandsvermogenen de toenemende onzekerheden en risico’s is het van belang om te blijven sturen op de verhouding eigen en vreemd
•We beoordelen dat de kwaliteit van het jaarverslag als voldoende. De jaarrekening en het jaarverslag zijn met elkaar verenigbaar. •Ten aanzien van de interne beheersing hebben wij een aanbeveling die toeziet op betalingen met de creditcard.
,
vermogen.
,
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
4
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Onze conclusies Dit gedeelte geeft een toelichting op de accountantsverklaring en de conclusies met betrekking tot de jaarrekening en de overige informatie in uw jaarverslag.
PwPwCC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
55
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld We hebben onze controle van de jaarrekening van gemeente Waalwijk afgerond en verstrekken een goedkeurende accountantsverklaring. Dit alles onder voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. Wij hebben geen (niet-gecorrigeerde) controlebevindingen in de WNTverantwoording 2025.
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Geen fouten en een aantal onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid Tijdens onze controle hebben we geen gecorrigeerde en nietgecorrigeerde afwijkingen geïdentificeerd boven onze rapportagedrempel van €219. 000. We hebben een onzekerheid geconstateerd van € 174. 751 ten aanzien van het sociaal domein.
Bijlagen
Bijlagen
Na afronding van onze controle hebben we de materialiteit opnieuw beoordeeld. Er zijn geen niet-gecorrigeerde afwijkingen en/of onduidelijkheden die boven onze algehele materialiteit van €3. 942. 432 ligt en daarom geen invloed op onze controleverklaring hebben. Er zijn geen aanwijzingen van fraude of niet-naleving van wet-en regelgeving onder onze aandacht gekomen tijdens de controle.
Verslaggevingsvereisten zijn juist toegepast Het college heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het BBV en de bepalingen van en krachtens de Wet normering topinkomens (WNT). Wij vinden de door het college bij het opstellen van de jaarrekening 2025 toegepaste waarderingsgrondslagengeschikt. Tevens voldoet de toelichting in de rechtmatigheidsverantwoording aan de bepalingen van de Kadernota Rechtmatigheid.
De jaarrekening en het jaarverslag zijn consistent met elkaar verenigbaar. Als controlerend accountants hebben wij de verantwoordelijkheid om in onze controleverklaring te rapporteren over de overige informatie in het jaarverslag. Onze conclusie is dat het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening.
Rechtmatigheid specifieke uitkeringen (SiSa) Wij hebben in onze controleverklaring ook een goedkeurend oordeel verstrekt over de baten en lasten als mede de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen.
Geen wijzigingen in ons controleplan Ten opzichte van ons controleplan hebben wij geen nieuwe risico’s geïdentificeerd. Wij hebben onze werkzaamheden conform het controleplan kunnen uitvoeren.
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
6
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Niet-gecorrigeerde afwijkingen zijn niet materieel
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie
en
onduidelijkheden
Overige observaties
Overige observaties
De volgende geconstateerde afwijkingen betreffen ongecorrigeerde fouten en onduidelijkheden en onjuiste/onvolledige toelichtingen die niet zijn gecorrigeerd in de jaarrekening. Het collegeheeft geconcludeerd dat de kwalitatieve en kwantitatieve impact van deze verschillen niet materieel is. We zijn het eens met deze conclusie.
Bijlagen
Bijlagen
PwC
#
Beschrijving
Post in jaarrekening
1
Onzekerheden in prestatielevering sociaal domein
Sociaal domein
174. 751
Totaal
174. 751
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
Fouten
Onzekerheden
7
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
3
Speerpunten In dit gedeelte rapporteren wij onze bevindingen bij de specifieke speerpunten die u ons hebt meegegeven.
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
88
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Speerpunt
1
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Bij het werken in bouwteamverband voor het project Van der Duinstraat-Kerkstraat is het contract rechtmatig tot stand gekomen ; tegelijkertijd hebben wij aanbevelingen voor het proces.
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Beoordeling of het proces van werken in bouwteamverband leidt tot rechtmatig inkopen , door vast te stellen of de Europese aanbestedingsregels zijn gevolgd , specifiek voor het inkopen van groot onderhoud voor “Van der Duinstraat-Kerkstraat” in Sprang-Capelle In onze rapportage van interim-bevindingen 2025 hebben wij de casus inkopen van groot onderhoud voor “Van der Duinstraat –Kerkstraat” in Sprang-Capelle beschreven. Daarbij zijn wij ingegaan op het proces van inkopen en de keuzes die de ambtelijke organisatie hierin heeft gemaakt. In deze rapportage beschrijven wij onze bevindingen over de rechtmatigheid van de uitkomst van dit proces en hebben wij nog enkele aanbevelingen. Uitkomsten van het proces Uw speerpunt spitst zich toe op de vraag of het werken in bouwteamverband leidt tot een rechtmatige manier van inkopen in het kader van de Europese aanbestedingsregels. Voor beantwoording van die vraag is bepalend of de totale lasten van het aanbestede project (alle deelfasen) de Europese aanbestedingsgrens van €5. 538. 000 overschrijden. De totale opdrachtwaarde isop basis van de offerte(s) voor€5. 535. 500 gegund wat dus net onder de aanbestedingsgrens ligt. Hierdoor ontstaat er geen ruimte voor meerwerk terwijl op grootschalige werken 10-15% als regulier te beschouwen is. De gerealiseerde lasten tot en met maart 2026 zijn €1. 341.
591 en liggen in lijn met de begroting van dit project van de gemeente. De ambtelijke organisatie schat de kans op extra lasten als gevolg van meerwerk laag in omdat er een vaste prijsafspraak met de aannemer is. Daarnaast is de offerte van de aannemer tijdens het inkoopproces getoetst op marktconformiteit en hieruit kwamen geen afwijkingen naar voren. ,
,
,
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
De offerte omvat volgens de organisatie alle deelfasen van het project. De totale contractwaarde van de opdracht zal dus naar verwachting niet de Europese aanbestedingsgrens overschrijden. Wij delen de conclusie van het college in de rechtmatigheidsverantwoording dat deze lasten rechtmatig tot stand zijn gekomen. Aanbevelingen Ten aanzien van het proces hebben wij de volgende aanbevelingen: • De afdeling inkoop is bij de eerste fase van de aanbesteding door het grondbedrijf niet betrokken geweest. Dit is conform de procedure bij de gemeente Waalwijk. Wij raden echter aan om bij dergelijke complexe aanbestedingsprocedures de afdeling inkoop van het begin af aan te betrekken. • Specifiekin deze casus is het van belang om de marktconformiteit van het bedrag in de offerte vast te stellen. De ambtelijke organisatie heeft dit gedaan alvorens de uitvoering van de deelgebieden is gegund. De beoordeling is echter niet als zodanig schriftelijk vastgelegd in het aanbestedingsdossier. Wij raden aan om deze marktconforme toets formeel onderdeel te maken van het proces en vast te leggen in het aanbestedingsdossier. • De opdracht van het bouwteam omvat normaliter het ontwerp en de uitvoering van het project. Juistdeze integraliteit vormt de toegevoegde waarde van deze werkwijze.
Wij adviseren om bij een aanbesteding van een bouwteamovereenkomst een realistisch taakstellend budget te bepalen en een plafondbedrag vast te stellen eventueel met een bandbreedte voor de uitvoeringsfase. Op basis van dit plafondbedrag kan de opdracht aanbesteed worden. ,
,
,
9
O p e n ining s b rireief
OOppeenniinnggssbbrriieeff Onze kernboodschappen
Speerpunt
2
Onnzzee kkeerrnnbbooooddsscchhaappppeenn O n z e conclusies
Onnzzee ccoonncclluussiieess Speerpunten
SSppeeeerrppuunntteenn
De afspraken die zijn gemaakt met de uitvoeringsorganisatie Baanbrekers geven de ambtelijke organisatie voldoende onderbouwing om de bijdrage te kunnen monitoren
U i t k o m s t e n controle
UUiittkkoommsstteenn ccoonnttrroollee Financiële positie
FFiinnaanncciiëëllee ppoossiittiiee Overige observaties
Ovveerriiggee oobbsseerrvvaattiieess Bijlagen
BBiijjllaaggeenn
De gemeenschappelijke regeling ‘uitvoeringsorganisatie Baanbrekers’ is een samenwerking tussen de gemeenten Heusden Loon op Zand en Waalwijk voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening en de Participatiewet. Deze GR heeft drie bestuursorganen: het algemeen bestuur het dagelijks bestuur en de voorzitter. Het algemeen bestuur bestaat uit zes wethouders en zes raadsleden (twee van elke deelnemende gemeente) en het dagelijks bestuur uit drie wethouders (één van elke deelnemende gemeente) en twee externe bestuursleden. Het voorzitterschap wordt roulerend door een collegelid van de deelnemende gemeenten ingevuld. ,
,
De gemeente Waalwijk verstrekt een heldere en geharmoniseerde opdracht aan Baanbrekers tot het uitvoeren van de Participatiewet. Baanbrekers heeft bij het uitvoeren van deze taak autonome bevoegdheden en ruimte in beleid. Jaarlijks dient het dagelijks bestuur van Baanbrekers de ontwerpbegroting en de meerjarenraming aan de gemeenteraden aan te bieden. De algemene financiële en beleidsmatige kaders zijn opgenomen in de kaderbrief. De gemeenteraad kan een zienswijze indienen op de ontwerpbegroting. Deze kan door het algemeen bestuur aan de kant worden gelegd bij het definitief vaststellen van de begroting. In de begroting staat de bijdrage van de gemeente Waalwijk opgenomen. Deze bestaat uit het volledige Wsw-budget de uitkeringskosten en het re-integratiedeel uit de integratie-uitkering vanuit het gemeentefonds. Voor andere taken worden enkel bijdragen uitgekeerd na ontvangst van een bestedingsplan dat moet worden goedgekeurd door de raad van de gemeente Waalwijk.
De gemeente Waalwijk ontvangt twee keer per jaar een bestuursrapportage waarin de begroting realisatie en actualisatie wordt gerapporteerd. In de financiële rapportages worden diverse kengetallen gepresenteerd zoals doorloopsnelheid reactietijden hoeveel mensen er aan werk geholpen zijn etc. Daarnaast geeft de bestuursrapportageinzicht in de organisatiebredeontwikkelingen en de activiteiten en ontwikkelingen op de (deel)programma’s (1. Re-integratie Participatie & Inkomen en 2. Leren & Werken). De ambtelijke organisatie van de gemeente Waalwijk beoordeelt deze kengetallen en vergelijkt deze met de verwachting op basis van (macro-economische) trends en ontwikkelingen. Over de bestuursrapportagekunnen technische vragen worden gesteld. Over de tweede bestuursrapportage2025 heeft de gemeente Waalwijk acht inhoudelijke vragen gesteld. Dit heeft er specifiek toe geleid dat er door Baanbrekers meer duiding is gegeven aan kengetallen voor de ontwikkeling in categorieën kandidaten. Hiermee kan de ambtelijke organisatie van de gemeente Waalwijk invloed uitoefenen op de rapportages en de uitkomsten monitoren. ,
,
,
,
,
,
Daarnaast wordt de jaarrekening van Baanbrekers jaarlijks gecontroleerd door een accountant ; het vaststellen van de prestatielevering is onderdeel van deze controle. De gemeente Waalwijk neemt ook kennis van de rapportage van interimbevindingen het accountantsverslag en de controleverklaring. ,
,
,
,
Conclusie De afspraken tussen de gemeente Waalwijk en Baanbrekers ten aanzien van de verantwoording zijn formeel vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling Baanbrekers. De ambtelijke organisatie beoordeelt de rapportages kritisch als onderdeel van de P&C-cyclus. Op basis van nader toelichting bij de bestuursrapportagekrijgt de ambtelijke organisatie voldoende onderbouwing ten aanzien van de afwijkingen van de begroting. ,
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
10
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Financiële positie
Uitkomsten controle 2025
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste uitkomsten van de controle voor het ruimtelijk domein , het sociaal domein en de overige domeinen , waaronder de bedrijfsvoering.
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
1111
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Ruimtelijk domein (1/2)
,
,
Onze kernboodschappen
,
Onze conclusies
Het risicoprofiel is onderhevig aan veranderingen
Onze conclusies
,
Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Het risicoprofiel is onderhevig aan veranderingen Het risicoprofiel van de grondexploitaties hebben we beoordeeld aan de hand van het geprognosticeerde resultaat de winstneming en de gevormde verliesvoorziening voor de (verwachte) verlieslatende grondexploitaties. De ontwikkeling ten opzichte van 2024 is in de figuur hiernaast weergegeven. Het verwachte eindresultaat van de positieve grondexploitaties is sterk toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Vorig jaar werd een eindresultaat van €309 miljoen verwacht wat dit jaar €537 miljoen is. Een significante stijging van €228 miljoen die vooral wordt veroorzaakt door een significante stijging (€271 miljoen) in de eindwaarde van project Haven 8 Oost. Deze stijging wordt veroorzaakt door een actualisatie van de grondprijswaardering op basis van recente taxatierapporten. ,
,
,
,
Bijlagen
,
,
,
,
,
,
Door de ontwikkelingen in de grondexploitaties in combinatie met projectgerelateerderisico’s (geraamd op €24 miljoen) neemt het risicoprofiel toe. Op basis hiervan acht het college de reserve grondexploitaties in de huidige berekening ontoereikend om alle risico’s op te vangen. Het inschatten en monitoren van de risico’s vergt derhalve extra aandacht. ,
,
Overige observaties Bijlagen
De verliesvoorziening is per saldo met €24 miljoen toegenomen. • Ultimo 2024 is het verlieslatende project De Rugtafgesloten wat heeft geleid tot een onttrekking van €12 miljoen aan de voorziening. • Daarnaast is in 2025 de grondexploitatie De Els geopend. Voor het maximale verlies van dit project (€40 miljoen) is een voorziening gevormd. • Ten slotte is €04 miljoen vrijgevallen voor het project Landgoed Driessen ; de verwachting is dat dit project ten opzichte van 2024 minder verlieslatend is (van €52 miljoen naar €48 miljoen).
Ondanks deze positieve ontwikkeling is per saldo €39 miljoen aan winst teruggenomen conform de Percentage of Completion-methode en is de verliesvoorziening met €24 miljoen toegenomen. De terugname van winsten houdt verband met kosten van het project Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat (GOL). Er is een raadsbesluit genomen met betrekking tot GOL waarin is ingestemd met aanvullende kredieten. Tevens is besloten de hiermee samenhangende kosten gedeeltelijk te dekken door deze toe te rekenen aan de nabijgelegen grondexploitaties. Op basis van dit raadsbesluit zijn de betreffende kosten verwerkt in de verwachtingen voor 2025 en de gehanteerde ramingen. Deze kosten zijn getoetst aan de BBV-criteria voor activering waarbij geen afwijkingen zijn geconstateerd. De kosten zijn op correcte wijze toegerekend aan de nabijgelegen grondexploitaties Haven 8 West Insteekhaven en Haven 8 Oost. De toegerekende kosten leiden tot teruggenomen winsten van €27 miljoen bij Haven 8 West en €12 miljoen bij Haven 8 Oost. Het verwachte eindresultaat van deze grondexploitaties blijft positief. ,
,
Verlies van De Els is gemaximaliseerd In mei is grondexploitatie ‘De Els’ vastgesteld die in samenhang met een private ontwikkeling tot stand is gekomen. Vaststelling heeft plaatsgevonden met een maximale voorziening van €4 miljoen. Indien bij actualisatie van de grondexploitatie blijkt dat de eindwaarde lager uitvalt wordt de exploitatiebijdrage van de private partij zodanig verhoogd dat het verlies maximaal €4 miljoen zal bedragen. ,
,
Figuur Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties
2025
2024
,
,
,
70 60 50 40 30 20
,
,
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
10 0 -10
Prognose eindresultaat (positieve grondexploitaties)
Winstneming
Verliesvoorziening (negatieve grondexploitaties)
12
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Ruimtelijk domein (2/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
De kans op significante fluctuaties kunnen worden gemitigeerd
Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Beoordeling
De gehanteerde rekenrente
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
Parameter
De gemaakte schatting zijn onderhevig aan fluctuaties De parameters om het risicoprofiel te beoordelen laten fluctuaties ten opzichte van voorgaand jaar zien (1/2). In lijn met deze constatering merken we ook op dat er significante fluctuaties in de gehanteerde schattingen met betrekking tot de grondexploitaties zijn. Specifiek ten aanzien van de verwachte kosten en nog te realiseren opbrengsten. De nog te realiseren opbrengsten worden geschat op basis van actuele taxatierapporten. Op basis daarvan beoordelen we dat deze evenwichtig tot stand zijn gekomen. Ten aanzien van de verwachte kosten zien we ruimte voor verbetering. Om fluctuaties te mitigeren bevelen wij aan om de gemaakte schattingen beoordelingen en aannames inzake de grondexploitaties nadrukkelijker te onderbouwen met onderliggende documentatie zoals historische gegevens van vergelijkbare projecten en actuele externe bronnen. Tijdens de gegevensgerichte werkzaamheden op de waardering van de grondexploitaties zien we dit onvoldoende ,
,
,
terug.
Daarnaast adviseren wij het implementeren van een onafhankelijke review op de waardering en look-back-procedures conform het 4-ogen-principe uitgevoerd door een functionaris die onafhankelijk opereert van de eerstelijns (operationele) organisatie die verantwoordelijk is voor het opstellen van deze schattingen. De inzichten uit deze look-back-procedures kunnen worden benut om lering uit te trekken en complexe schattingen voor de toekomst te verbeteren. Bovengenoemde maatregelen vergroot bijvoorbeeld de kans dat de toegerekende kosten van het GOL was opgenomen als project-gerelateerd risico. Dit had in het verleden de winstneming gedrukt waardoor voorkomen was dat de winst in huidig jaar teruggenomen moeten worden. ,
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
2025
2024
⬤
⬤
Het rentepercentage bedraag 125% en wordt berekend over de boekwaarde van de grondexploitaties op 1 januari. ,
Kostenstijgingen
⬤
⬤
Gemeente Waalwijk hanteert voor de kostenstijging een percentage van 3% in 2026 2027 en 2028 en 2% vanaf 2029 ,
,
,
Opbrengstenstijging
⬤
⬤
Gemeente Waalwijk hanteert voor de opbrengstenstijging een generiek percentage van 2% Gehanteerde programmering
⬤
⬤
De huidige grondexploitaties passen binnen de Woonvisie van gemeente Waalwijk. Disconteringsvoet
⬤
⬤
De gehanteerde disconteringsvoet van 2% is conform de BBV-regelgeving. ◼Controleverschil
Optimistisch
⚫Evenwichtig
⧫Voorzichtig
De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat De parameters in de tabel hierboven zijn gebaseerd op sectorontwikkelingen. Er is sprake van voortgaande stijgingen in woningprijzen bouwkosten grondwaardes en plankosten. Deze ontwikkeling wordt mede veroorzaakt door toenemende personeelslasten en hogere kosten voor externe inhuur. Gemeente Waalwijk heeft deze trends verwerkt in de gehanteerde parameters. De gehanteerde parameters zijn evenwichtig tot stand gekomen. Er wordt een licht conservatieve houding aangenomen door een hoger percentage voor de kostenstijgingen te hanteren dan het percentage voor de opbrengstenstijging. ,
,
13
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Sociaal domein (1/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Eerste effecten van ombuigingen in het sociaal domein zijn zichtbaar Ontwikkeling zorglasten (in € 1. 000)
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
De totale lasten voor het sociaal domein (beleidsveld 6) zijn over 2025 €942 miljoen en liggen daarmee €29 miljoen lager dan de bijgestelde begroting. De grootste afwijkingen komen voort uit: • De lagere lasten voor samenlevingsopbouw ad €06 miljoen. Bij diverse projecten (burgerbegroting community building en jongerenparticipatie) is het volledige budget (nog) niet benut. De projecten zijn nog niet afgerond en de middelen worden doorgeschoven naar 2026. • De lagere lasten voor toegang sociaal domein ad €06 miljoen. Voor het ombuigingstraject sociaal domein zijn bij de kadernota 2025 middelen vrijgemaakt voor de implementatie Koers Sociaal domein. Deze middelen zijn in 2025 ingezet voor het vrijmaken van medewerkers om te werken aan dit project. De nog niet benutte middelen worden doorgeschoven naar 2026. • Daarnaast is er een besparing gerealiseerd van €04 miljoen op Wmo begeleiding en Jeugdhulp lokaal als gevolg van het implementeren van de valuecases. Het ombuigingstraject kent vier valuecases waarbij in 2025 de valuecases18-en 18+ in aantallen individuele ondersteuning gerealiseerd zijn. Het financiële effect van deze ombuigingen blijft echter lastig te meten. Ook al neemt het aantal individuele ondersteuningen af door autonome ontwikkelingen wordt de zorgvraag complexer waardoor er vaker intensievere zorg en (duurdere) verblijfstrajecten nodig zijn.
• De overige twee valuecases80plus verkorting indicatie en complexe casuïstiek zijn niet gerealiseerd in 2025. Voor 80plus verkorting indicatie zijn wel stappen gemaakt in 2025 maar vraagt verdere aandacht in 2026. Complexe casuïstiek is in 2025 opgepakt als analyse opdracht. Naar verwachting worden in 2026 de financiële effecten van deze valuecasesgerealiseerd. ,
40000 ,
,
35000 ,
,
,
30000 ,
25000 ,
,
,
,
,
20000 ,
15000 ,
10000 ,
5000 ,
-
2022
2023
2024
2025
,
,
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
Totale zorglasten (Wmo + Jeugd)
Wmo
Jeugd
Ten aanzien van de ombuigingen in het sociaal domein hebben wij de volgende aanbevelingen: • Rapporteer verwachte en gerealiseerde besparingen in scenario’s of bandbreedtes om schijnzekerheid te voorkomen. • Benoem expliciet welke besparingen pas na meerdere jaren realistisch zijn en welke risico’s dit oplevert voor het financieel meerjarenbeeld. 14
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Sociaal domein (2/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Gemeente Waalwijk heeft voldoende grip op de prestatielevering en onzekerheden in het sociaal domein
Figuur Omvang sociale uitkeringen (in € mln. ) 20 15
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Onzekerheden omtrent prestatielevering zorg in natura De gemeente Waalwijk heeft in 2025 de prestatielevering van zorg in natura zelfstandig vastgesteld met een set interne beheersingsmaatregelen. Eén van de maatregelen omvat de jaarlijkse cliënt ervaringsonderzoeken voor zowel Wmo als voor Jeugdzorg die inzicht geven in de prestatielevering en de kwaliteit daarvan. Daarnaast wordt er per kwartaal willekeurig een substantieel (ca. 50 inwoners) gebeld. De inwoners worden verschillende vragen voorgelegd waardoor gemeente Waalwijk de prestatie kan vaststellen. Ook worden eventuele klachten direct besproken om ook de kwaliteit van de zorgverlening te waarborgen. Wij komen tot de conclusie dat de gemeente voldoende interne beheersmaatregelenheeft ingericht om de prestatielevering van zorg in natura vast te stellen.
10 5 0
,
,
2022
2023
2024
2025
Omvang sociale uitkeringen De lasten voor de sociale uitkeringen (PW) laten een stijgende trend zien De participatiewet wordt uitgevoerd door de gemeenschappelijke regeling Baanbrekers. Baanbrekers en de deelnemende gemeenten proberen de lasten van de Participatiewet terug te dringen. Hierbij wordt onder andere ingezet op het verbeteren van het financiële beheer van BUIG-middelen zodat tekorten en onverwachte lasten worden beperkt. De schommelingen in de BUIG-budgetten leiden tot schommelende resultaten bij Baanbrekers en tot veranderingen in de gemeentelijke bijdragen. Daarom is een werkgroep BUIG ingesteld die een bestuurlijk advies voorbereidt over de wijze waarop in de toekomst met deze fluctuaties omgegaan moet worden. In deze werkgroep nemen de financieel adviseurs van de deelnemende gemeenten deel. ,
Onzekerheden in het sociaal domein Zorgaanbieders leveren een verantwoording van hun productie. De drempelwaarde om daarbij een controleverklaring aan te leveren is in het landelijke protocol verhoogd van €125. 000 naar €200. 000. We hebben geconstateerd dat dit voor gemeente Waalwijk een minimale impact heeft. In het verleden en ook dit jaar ontving gemeente Waalwijk tijdig de productieverantwoordingen (en controleverklaringen) van de betrokken zorgaanbieders. Er wordt voor €101 miljoen zorg verleend door de zorgaanbieders waarvan €92 miljoen (91%) wordt gedekt door een controleverklaring. Zoals in de tabel hiernaast wordt weergegeven is er slechts een onzekerheid van €175k vastgesteld. In combinatie met de hiervoor genoemde maatregelen heeft de Gemeente Waalwijk de onzekerheid in het sociaal domein gemitigeerd tot een acceptabel niveau. ,
,
,
Tabel Overzicht van fouten en onzekerheden sociaal domein
Getrouwheid
2025 (x €1. 000)
2024 (x €1. 000)
Fout
Fout
,
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
Onzeker
Jeugdzorg ZiN
Onzeker
-
-
WmoZiN
126
179
Pgb Jeugd en Wmo
49
56
Totaal
175
235 15
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies
Bedrijfsvoering
Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
,
,
Uitkomsten controle
Bedrijfsvoering
Interne beheersing –creditcard betalingen De controlestandaarden met betrekking tot fraude schrijven voor dat de accountant een element van onvoorspelbaarheid in zijn controle inbouwt. In dat kader hebben we dit jaar het proces rondom creditcards bekeken. Binnen de gemeente Waalwijk is één creditcard waarmee betalingen kunnen worden verricht buiten het reguliere inkoopproces. De uitgaven van de creditcards moeten worden voorzien van een bon of factuur en worden achteraf geautoriseerd door de directeur bedrijfsvoering. Het limiet van de creditcard is €2. 500 per maand waardoor de maximale inkopen met de creditcard €30. 000 per zijn. Er is geen formele richtlijn of beleid waarin opgenomen is welke kosten (aard) mogen worden gemaakt met de creditcard. Wij raden aan om dit wel formeel vast te leggen.
Nieuwe BBV notities Voor het begrotingsjaar 2025 is de vernieuwde notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken van toepassing. Voor de gemeente Waalwijk heeft deze notitie vooral impact op de classificatie van de faciliterende gronden. Wij hebben vastgesteld dat deze notitie juist is toegepast.
,
Observaties bedrijfsvoering
Belangrijke schattingen Financiële positie
,
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Wet-en regelgeving Wet DBA Vanaf 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst op de Wet DBA. Ook in 2026 controleert de Belastingdienst organisaties op volle schaal. Bij de constatering van schijnzelfstandigheid kan de Belastingdienst naheffingsaanslagen opleggen vanaf 1 januari 2025. De Belastingdienst legt vanwege de gedeeltelijke verlenging in 2026 van de zachte landing geen verzuimboetes op. Vergrijpboetes bij grove schuld of opzet worden vanaf 1 januari 2026 wel weer opgelegd. Wij raden de gemeente Waalwijk aan om per ingehuurde medewerker over 2025 (en 2026) een goede analyse te maken of er mogelijk sprake is van overtreding van de wet DBA. Bij mogelijke overtreding dienen er met spoed maatregelen genomen te worden om zo de schade voor de gemeente maar ook voor de desbetreffende ZZP-er te beperken.
Bijlagen
Bijlagen
,
,
,
,
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
,
16
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Rechtmatigheid
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
Rechtmatigheidsverantwoording van het college voldoet aan de vereisten
Onrechtmatigheden (in €1. 000) 18000 ,
Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Het college legt verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten lasten en balansmutaties via de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Als uw accountant hebben wij de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording meegewogen in ons oordeel over de jaarrekening als geheel (indirect oordeel over de rechtmatigheid). We hebben geen bevindingen. ,
16000 ,
14000 ,
12000 ,
Belangrijke schattingen Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Het college heeft onrechtmatigheden van €16. 712. 000 geconstateerd welke boven de verantwoordingsgrens van €4. 380. 000 uitkomen. Hiervan is een bedrag van €15. 977. 000 als acceptabel aangemerkt. De onacceptabele overschrijdingen komen voort uit: Overschrijding van het investeringskrediet verduurzaming Den Bolder van • €330.000 en ; • De lasten ad €405. 000 voortkomend uit het onrechtmatige contract Parkmanagement welke doorloopt vanuit voorgaande jaren. ,
,
,
Een nadere toelichting van de afwijkingen boven de rapportagegrens zijn toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering van uw jaarstukken. Daarnaast is beschreven welke maatregelen de gemeente Waalwijk neemt om deze overschrijdingen te voorkomen.
10000 ,
8000 ,
6000 ,
4000 ,
2000 ,
-
Totaal afwijkingen ◼= Onacceptabele onrechtmatigheden ◼= Acceptabele onrechtmatigheden
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
waarvan
begrotingscriterium
= Verantwoordingsgrens
2025
17
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies
Belangrijke schattingen
Bedrag (x €1 miljoen)
Schatting
2025
Uitkomst
2024
2025
2024
⬤
⬤
Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein
De schattingen van het college bij het opstellen van de jaarrekening zijn evenwichtig
Sociaal domein
Sociaal domein Bedrijfsvoering Rechtmatigheid
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bij het opstellen van de jaarrekening gebruikt en openbaart het college belangrijke boekhoudkundige schattingen beoordelingen en veronderstellingen. Wij hebben de belangrijkste schattingen beoordelingen en veronderstellingen die door het college zijn gedaan beoordeeld en concluderen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Een samenvatting van onze evaluatie staat in de tabel hiernaast samen met een verdere toelichting. ,
,
Bijlagen
,
81 ,
De nota waarderings-en afschrijvingsbeleid van de gemeente Waalwijk ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector. Waardering debiteuren en overige uitzettingen
02 ,
01 ,
⬤
⬤
,
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Financiële positie
75
De voorziening dubieuze debiteuren is bepaald op basis van ervaringscijfers van het afgelopen jaar en individuele gevallen. De gemeente Waalwijk heeft een memo opgesteld dat een analyse bevat ten aanzien van de op te nemen voorziening. Op basis van dit memo is vastgesteld dat deze afgelopen jaren toereikend was. In 2025 is er een bedrag gedoteerd zodat de voorziening toereikend is.
Bedrijfsvoering
Belangrijke schattingen
Afschrijvingen materiële vaste activa
,
Waardering grondexploitaties
06 ,
-20 ,
⬤
⬤
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen. Juistheid en volledigheid voorziening verlofsparen
11 ,
09 ,
⬤
⬤
We hebben vastgesteld dat de voorziening verlofsparen gevormd is op basis van een evenwichtige schatting Juistheid en volledigheid onderhoudsvoorzieningen
25 ,
21 ,
⬤
⬤
Met betrekking tot de voorziening onderhoud hebben wij geconstateerd dat het beheerplan/onderhoudsplan geen financiële onderbouwing bevat. Schattingen zijn juist en volledig bevonden op basis van “look-back” procedures. Wij adviseren om wel een financiële onderbouwing (onderhoudsplan) op te stellen die ten grondslag ligt aan deze voorziening. Waardering en indexatie van de APPA-voorziening
47 ,
27 ,
⬤
⬤
Wij hebben de actuariële uitgangspunten van de APPA-voorziening getoetst en hierbij geen bijzonderheden geconstateerd. Voor de berekening van de APPA-voorziening zijn de nieuwe rekenregels voor de overgang naar het ABP in 2028 gehanteerd. Wij kunnen hiermee instemmen. Juistheid en volledigheid overige voorzieningen
22 ,
15 ,
⬤
⬤
Schattingen in de voorzieningen inzake riolering en afvalstoffenheffing zijn ook juist en volledig bevonden. De grondslagen die zijn gehanteerd zijn geschikt. ◼Controleverschil
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
Optimistisch
⚫Evenwichtig
⧫Voorzichtig 18
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Financiële positie In dit gedeelte geven we een analyse van de financiële positie van uw gemeente
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
1199
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Financiële positie (1/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
De financiële positie van de gemeente Waalwijk is voldoende om risico’s op te vangen
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Het financieel resultaat over 2025 is positief , blijven investeren in het voorspellend vermogen is van belang Over 2025 is een positief jaarrekeningresultaat na mutaties reserves van €73 miljoen gerealiseerd ; de begroting na wijzigingen ging uit van €14 miljoen positief. Kijkend naar het resultaat voor reservemutaties is een afwijking zichtbaar van €50 miljoen (hoger) ten opzichte van de bijgestelde begroting. De grootste afwijkingen (voor reservemutaties) komen voort uit: • een hogere uitkering algemene uitkering vanuit de decembercirculaire ad €15 miljoen ; hogere inkomsten omgevingsvergunningen van €12 miljoen door een • verhoging van het aantal aanvragen maar ook de afronding van grote langlopende vergunningstrajecten ; • hogere inkomsten uit de specifieke uitkering Realisatiestimulans van €05 miljoen en ; • een hogere storting in de voorziening APPA €10 miljoen (nadeel) als gevolg van een wijziging in de rekenregels doordat het pensioen in 2028 (verplicht) overgaat naar het ABP. ,
,
,
,
,
Voorspellend vermogen van de gemeente Waalwijk 10% 5% 0% -5% -10%
,
-15%
,
,
,
-20% 2021
2022
2023
2024
2025
% verschil gerealiseerde lasten / oorspronkelijk begrote lasten % verschil gerealiseerde lasten / bijgesteld begrote lasten
De afwijkingen van de begroting hebben voornamelijk een incidenteel karakter. Niet alle afwijkingen zijn goed te voorspellen ; de hogere algemene uitkering vanuit de decembercirculaire is hier een voorbeeld van. Voor 2025 zijn de afwijkingen van de begrote lasten minimaal ; er is een verbetering te zien in het voorspellend vermogen ten aanzien van de lasten ten opzichte van voorgaande jaren. Echter is het belangrijk om te blijven investeren in het voorspellend vermogen om goede tussentijdse besluitvorming mogelijk te maken.
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
20
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Financiële positie (2/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Het weerstandsvermogen is toereikend om de risico’s op te vangen De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten en financiële tegenvallers op te vangen. Bij de gemeente Waalwijk wordt er onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve ad €218 miljoen. Tot de structurele weerstandscapaciteit (€156 miljoen) behoren de onbenutte belastingcapaciteit en een post voor onvoorziene lasten.
Kengetallen
Gemeente Waalwijk
,
,
Landelijk**
2025
2024
2025*
2024
Solvabiliteit
348% ,
362% ,
358% ,
352% ,
Grondexploitaties
025% , ◼
-10% , ◼
51% ,
74% ,
Structurele exploitatieruimte
51% , ◼
55% , ◼
13% ,
20% ,
Nettoschuldquote
771% , ◼
826% , ◼
573% ,
565% ,
Nettoschuldquote gecorrigeerd
684% , ◼
729% , ◼
524% ,
514% ,
Belastingcapaciteit
796% , ◼
809% , ◼
101%
101%
Weerbaarheid
,
Op basis van de risicoanalyse heeft de gemeente Waalwijk een benodigde weerstandscapaciteit van €193 miljoen daarmee bedraagt de ratio voor het weerstandsvermogen (verhouding beschikbare vsbenodigde capaciteit) 194 wat kwalificeert als ruim voldoende. Hieruit kan worden geconcludeerd dat het weerstandsvermogen toereikend is om de risico’s op te vangen. Echter is er wel een dalende lijn in de ratio te zien vanaf 2023. ,
Wendbaarheid
,
,
,
De kengetallen voor de gemeente Waalwijk liggen in lijn met het landelijk gemiddelde Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen geanalyseerd. En in vergelijking met landelijke cijfers (zie de tabel hiernaast). Uw positie ligt onder het landelijk gemiddelde. De solvabiliteitsratio is gedaald naar 348% wat lager ligt dan het landelijk gemiddelde van 358%. In combinatie met de dalende trend in het weerstandvermogen en de toenemende onzekerheden en risico’s is het van belang om te blijven sturen op de verhouding eigen en vreemd vermogen. ,
,
,
De netto schuldquote laat een daling zien naar 771% ten opzichte van voorgaand jaar en ligt hiermee nog wel boven het landelijk gemiddelde. De schuldenlast (rente en aflossingen) ten opzichte van de exploitatie liggen hoger dan gemiddeld. Dit komt voort uit een relatief hoge schuldenpositie als gevolg van het hoge investeringsniveau van de afgelopen jaren.
* Op basis van de begroting 2025. ** Bron: https://findo. nl/jive ◼Categorie A Categorie B
⚫Categorie C
van de landelijke signaleringswaarden , waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C
het meest.
Hetkengetal van de grondexploitaties is in 2025 gestegen naar 025% maar blijft onder het gemiddelde van 51%. Dit kengetal geeft de waarde van de gronden ten opzichte van de totale baten weer waarbij een lager percentage positief is. Toekomstige opbrengsten voor grondexploitaties kunnen onzeker zijn. De impact van de grondexploitaties op de financiële positie van de gemeente Waalwijk liggen lager dan gemiddeld. ,
,
,
,
,
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
21
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking Vooruitblik
Vooruitblik Bijlagen
Overige observaties
Bijlagen
In dit hoofdstuk delen we onze overige observaties bij o. a. de kwaliteit van het jaarverslag en onze samenwerking
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
2222
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Observaties jaarverslag (1/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
Het jaarverslag is van voldoende niveau , we hebben enkele aanbevelingen om de informatiewaarde te vergroten
Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Jaarverslag
Beoordeling
Observaties
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Verenigbaarheid jaarrekening en het jaarverslag
⚫
Wij hebben vastgesteld op grond van de verkregen informatie in onze controle dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV.
Kwaliteit paragrafen
⚫
Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen.
Inzicht in fraudepreventiesysteem in paragraaf ‘Bedrijfsvoering’
⚫
De paragraaf Bedrijfsvoering geeft een volledig en adequaat beeld van het fraudepreventieprogramma van de gemeente Waalwijk.
Voldoende inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’
⚫
Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Waalwijk alle relevante informatie heeft opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ ; daarnaast zijn alle relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op de gemeente Waalwijk opgenomen in de toelichting. Wij vinden dat de gemeente Waalwijk in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een goede reflectie heeft gegeven op het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen.
Onze samenwerking Vooruitblik
Vooruitblik
,
,
Bijlagen
Bijlagen
Informatiewaarde jaarverslag
Ons oordeel is gebaseerd op de leesbaarheid concreetheid en kwaliteit van de analyses. Wij zijn van mening dat het jaarverslag de raad de gewenste informatie verschaft per beleidsterrein. De informatiewaarde van het jaarverslag kan worden verbeterd door meer duiding te geven van de effecten en wat is bereikt. In hoeverre zijn de doelstellingen van de gemeente bereikt? Daarnaast is de koppeling tussen beleidsresultaten en financiële uitkomsten beperkt. Financiën worden per beleidsveld getoond maar niet gekoppeld aan doelrealisatie. Tenslotte zien we dat voor verschillende prestatie-indicatoren verwezen is naar externe bronnen wat een negatief effect heeft op de leesbaarheid. ,
,
◼Bevinding PwC
Voldoende
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
maar voor verbetering vatbaar
⚫Voldoende 23
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Observaties jaarverslag (2/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
Hetjaarverslag is van voldoende niveau , we hebben enkele aanbevelingen om de informatiewaarde te vergroten
Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Paragraaf bedrijfsvoering
Beoordeling
Observaties
Afwijkingen + maatregelen toegelicht
⚫
Gemeente Waalwijk heeft een toelichting op alle afwijkingen die in de rechtmatigheidsverantwoordingheeft opgenomen voor zover deze de rapportagegrens overschrijden. Daarnaast zijn de maatregelen toegelicht over hoe deze afwijkingen in de toekomst wordenvoorkomen
Toelichting begrotingsrechtmatigheid
⚫
Volgens artikel 28 van de BBV dienen overschrijdingen en onderschrijdingenvan zowel de baten als de lasten ten opzichte van de begroting na wijziging bijhet overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te worden toegelicht. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting inzake begrotingsrechtmatigheid voldoet aan de vereisten van de BBV. Het college betrekt de afwijkende baten en onderschrijdingen van lasten eninvesteringen die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niettijdig zijn gemeld aan de gemeenteraad in de rechtmatigheidsverantwoording. En vanzelfsprekend ook de overschrijdingen van lasten en investeringen dieniet passen binnen het vastgestelde beleid en de criteria uit de financiëleverordening.
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking Vooruitblik
Vooruitblik Bijlagen
Bijlagen
◼Bevinding
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
Voldoende maar voor verbetering vatbaar
⚫Voldoende
24
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze samenwerking
Onze kernboodschappen Onze conclusies
De samenwerking tussen het controleteam en gemeente Waalwijk is goed ervaren
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking Vooruitblik
Vooruitblik
Reflectie op samenwerking en proces van jaarrekeningcontrole De samenwerking tussen het controleteam en de betrokken teams van gemeente Waalwijk is prettig en constructief ervaren. We hebben frequent contact en middels tijdige communicatie is de controle gestructureerd verlopen. Aangezien we voortdurend streven naar een verbetering van het controleproces en onze dienstverlening evalueren we dit proces graag op korte termijn. ,
Voldaan aan onafhankelijkheidsvereisten We zijn onafhankelijk van gemeente Waalwijk in overeenstemming met de ‘Wet toezicht accountantsorganisaties' (Wta) de 'Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten' (ViO) en andere relevante onafhankelijkheidsregelgeving in Nederland. Verder voldoen we aan de 'Verordening gedrags-en beroepsregels accountants' (VGBA). ,
Bijlagen
Bijlagen
Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole Om een controle van hoge kwaliteit af te leveren voor gemeente Waalwijk moeten teamleden op elk niveau de juiste hoeveelheid tijd en aandacht investeren. Door adequaat toezicht duidelijke richtlijnen en tijdige beoordeling –geleid door de engagement leader en senior teamleden –voldoen we aan de kwaliteitsdoelstellingen van ISA 220. Naar aanleiding van eerdere jaren hebben we in samenspraak enkele verbeteringen aangebracht in het proces. Eén van de verbeteringen is dat Connect (de technologische tool waarin documenten en vragen worden uitgewisseld) opnieuw is ingericht. De herziene inrichting van Connect heeft het controleproces ondersteund om het proces ook gedurende de eindejaarscontrole te bevorderen. Daarnaast hebben we op regelmatige basis de status en vragen besproken om tijdig knelpunten op te lossen. ,
,
PwC
,
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
25
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Vooruitblik: toegenomen frauderisico door AI
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Gevolgen voor interne beheersing en cybersecurity
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking Vooruitblik
Vooruitblik
AI vergroot het risico op fraude doordat het fraudezaken realistischer en overtuigender maakt. Denk hierbij aan geavanceerde methoden zoals ‘deepfakesen realistische identiteitsvervalsingen bij phishingaanvallen. Hierdoor verandert en neemt ook het cybersecurityrisico toe. Cybercriminelen kunnen met AI de kwaliteit van hun aanvallen verhogen meer aanvallen in kortere tijd uitvoeren en beter inspelen op beveiligingsmaatregelen.
Wij wijzen met name op de volgende aandachtspunten: •
,
•
Bijlagen
Bijlagen
Daarnaast neemt ook het interne frauderisico toe. AI maakt het eenvoudiger om informatie te manipuleren bijvoorbeeld door documenten managementinformatie of betaalgegevens aan te passen. Dit vraagt van gemeenten een herziening van de risicoanalyses en waar nodig aanvullende maatregelen zoals bewustwording rondom AI-gedreven aanvallen en vooral strikte naleving van de interne procedures. ,
,
,
•
Leveranciersbeheer en -wijzigingen: AI kan worden ingezet om overtuigende maar frauduleuze leveranciersprofielen te creëren of leveranciersgegevens te manipuleren. Dit vergroot het risico op onrechtmatige betalingen of ongeautoriseerde wijzigingen. Elektronische geldtransfers: AI-gedreven aanvallen kunnen phishingcampagnesof socialengineering automatiseren waarmee medewerkers worden misleid om frauduleuze betalingen goed te keuren of valse betaalinstructies te volgen die legitimiteit uitstralen. Intrusionpreventie en detectie: AI stelt aanvallers in staat traditionele beveiligingsmaatregelen te omzeilen door zich aan te passen aan detectiemethoden. Dit leidt tot geavanceerdere ransomwareaanvallenen het opschalen van geautomatiseerde inbraakpogingen.
,
Het is essentieel dat gemeenten deze ontwikkelingen volgen hun risicoprofiel regelmatig actualiseren en passend handelen om AI-gerelateerde frauderisico’s effectief te beheersen. Op dit moment heeft gemeente Waalwijk nog geen AIgerelateerde frauderisico’s opgenomen in de frauderisicoanalyse. We raden de gemeente aan om deze bij de actualisatie ook te evalueren. ,
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
26
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen SiSa
SiSa
Bijlagen
PwC
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
27
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
SiSa
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid vastgesteld.
Speerpunten
Nr.
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang (in €)
Toelichting fout/onzekerheid
1
B2
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
2
C62
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021 Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
3
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
4
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
5
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingenonderwijsvertragingen
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
6
D23
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
7
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSatussen medeoverheden)
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
8
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
9
E111
Regeling stimulering schoon en emissieloosbouwen voor medeoverheden
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
10
E120
Regeling specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
11
F20
Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
12
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2025
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
13
G2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2025
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
14
G2A
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
15
G2A
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet _ totaal 2024
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
16
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2025
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
17
G3
BBZ vóór 2020-Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
Uitkomsten controle
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen SiSa
SiSa
De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: •€12. 500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000 ; •10% indien de omvangsbasisgroter dan €125. 000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000 ; •€125. 000 indien de omvangsbasis groter is dan €1. 000. 000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen. Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wijhebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025 vastgesteld.
de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2025
Regeling / indicator
Uitkomsten controle
Financiële positie
en rechtmatigheid van
PwC
Gemeente Waalwijk Accountantsverslag 2025 | 21 mei 2026
28
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
SiSa
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Nr.
Regeling / indicator
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang (in €)
Toelichting fout/onzekerheid
18
G3
BBZ vóór 2020-Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
19
G3
BBZ vóór 2020-Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2025
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
20
G3
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
20
G3
BBZ vóór 2020-Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025 BBZ vanaf 2020-Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2025
n. v. t
n. v. t.
n. v. t.
21
G3A