Bijlage 1 Notitie Reikwijdte en Detailniveau

Pagina 24 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

23.2

Inmiddels is er een uitzondering gemaakt voor Buurtschap Voor Scharlo geldt dat het onderdeel is van het stedelijk gebied en dat hier de afstandsgrens van Labbergat. De minimale afstand van de windmolens tot 750 meter uit de Kadernota op van toepassing is. bebouwing is hier van 400 meter naar 750 meter opgetrokken. Ik verzoek u tevens vriendelijk om ook deze uitzondering te maken voor Buurtschap Scharlo, daar beide buurtschappen gelijk aan elkaar zijn.

24.1

Ik verzoek u vriendelijk om de bedrijventerreinen van Waalwijk Het vertrekpunt is het zoekgebied zoals dat in de Kadernota is opgenomen die door de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. mee te nemen in het mogelijke zoekgebied. In mijn optiek zijn gemeenteraad is vastgesteld. Hierin zijn de reeds bebouwde delen van de bedrijventerreinen niet dit de beste locaties, waar inwoners van de Gemeente Waalwijk opgenomen, omdat de bestaande bebouwing beperkingen stelt aan de mogelijke komst van het minst last zullen ondervinden van de gewenste windmolens. nieuwe windturbines. De gronden direct grenzend aan de bedrijfsterreinen maken wel deel uit van het zoekgebied. Inmiddels is er een uitzondering gemaakt voor Buurtschap Voor Scharlo geldt dat het onderdeel is van het stedelijk gebied en dat hier de afstandsgrens van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Labbergat. De minimale afstand van de windmolens tot 750 meter uit de Kadernota op van toepassing is. bebouwing is hier van 400 meter naar 750 meter opgetrokken. Ik verzoek u tevens vriendelijk om ook deze uitzondering te maken voor Buurtschap Scharlo, daar beide buurtschappen gelijk aan elkaar zijn.

24.2

25.1

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pag. 8 $1.5 De NRD stelt dat de gemeente de locaties voor zon De gemeenteraad van Waalwijk heeft met het vaststellen van de Kadernota ervoor gekozen om De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. en wind conform de Wet Ruimtelijke Ordening moet opnemen eerst te onderzoeken waar projecten voor de grootschalige opwekking van duurzame energie kan in een structuurvisie. Wat zijn de gevolgen voor de planning van plaatsvinden binnen de gemeente. Dat onderzoek vindt plaats door middel van de planMER. Op de realisatie van de onderhavige projecten (zie ook laatste basis van de uitkomsten van de planMER kiest de gemeenteraad een voorkeursalternatief. Dat alinea $ 2.2 inz. planning Prov. Omgevingsverordening)? voorkeursalternatief (VKA) bestaat uit een keuze voor de mix van zonne- en windprojecten die tot 2030 bij zullen dragen voor de doelstelling die voor de gemeente Waalwijk in de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) is afgesproken. Ook wordt aangegeven op welke locaties zonne- en windprojecten kunnen worden gerealiseerd. Die keuzes worden vastgelegd in een beleidsvisie. Dat is een structuurvisie op grond van de huidige Wet ruimtelijke ordening, dan wel een Omgevingsvisie op grond van de Omgevingswet (mits die wet tegen die tijd in werking is getreden).

Ontwikkelaars die voldoen aan de voorwaarden uit de beleidsvisie, kunnen na het vaststellen ervan een omgevingsvergunning voor hun concrete project aanvragen bij de gemeente. De vergunning geldt voor een periode van ten hoogste 25 jaar. De provinciale verordening staat deze werkwijze toe. Qua planning ziet het tijdspad globaal als volgt eruit: (eerste kwartaal 2023) keuze VKA door de gemeenteraad; (tweede kwartaal 2023) afronden planMER en vertaling ervan in een ontwerpbeleidsvisie; (2023-2024) besluitvorming over de beleidsvisie.

Pagina 25 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

25.2

Pag. 9 $1.6 In deze paragraaf wordt aangegeven dat de De voorwaarden in de Green Deal zijn voor alle partijen hetzelfde, ook voor de gemeente De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. gemeente ook zelf ‘één of meerdere projecten gaat Waalwijk. Wanneer de gemeente te zijner tijd binnen die voorwaarden zelf een wind- of ontwikkelen’. Hoe kan de gemeente een onafhankelijk oordeel zonneproject wilt realiseren, dan moet het project daaraan voldoen. Hiermee is een gelijk vellen over een voorkeursalternatief (‘VKA’) waarin de speelveld gewaarborgd. gemeente zelf grond bezit en al aangeeft deze zelf te willen Bij de totstandkoming van de beleidsvisie maakt de gemeenteraad bovendien een zelfstandige ontwikkelen (ook omdat de gemeente nu al over alle details van afweging. In die afweging worden alle betrokken belangen, waaronder die van de ontwikkelaars de verschillende ontwikkelaars beschikt). Op welke wijze en het eigen belang van de gemeente, meegewogen. is/wordt geborgd dat de keuze voor het VKA volledig Het grondeigendom van een locatie is daarbij nooit een zelfstandig argument om een locatie al onafhankelijk en non-discriminatoir verloopt ? dan niet aan te wijzen. Bovendien adviseren de onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage over de uitkomsten van de planMER en de vertaling ervan in de beleidsvisie.

Op deze wijze is gewaarborgd dat een oordeel van de keuzes door een onafhankelijke deskundigen deel uitmaakt van de besluitvormingsprocedure. Voor alle duidelijkheid, de gemeente heeft niet de intentie om te gaan concurreren met de andere ontwikkelaars. Zie ook artikel 7.28a Wet milieubeheer over een passende scheiding tussen conflicterende functies bij de ambtelijke voorbereiding van het besluit.

25.3

Pag. 13 $2.4 4e alinea De NRD stelt: ‘Dit wordt opgewekt door Deze situatie wordt te zijner tijd beoordeeld bij de totstandkoming van het voorkeursalternatief. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. twee nieuwe windturbines (ter vervanging van de bestaande vier windturbines) en circa 4,3 ha zonnevelden’. Volgens het vigerende provinciale beleid moet een windpark uit minstens drie turbines bestaan. Hoe gaat de gemeente/provincie hier mee om? Pag. 15 $3.2.1 4e alinea De NRD stelt: Dit gebied heeft volgens Dit is onderdeel van de belangenafweging die bij de vaststelling van het voorkeursalternatief moet De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. de structuurvisie Waalwijk (2016) de status ‘ontwikkeling worden gemaakt. Hierbij zal het belang van het opwekken van duurzame energie worden afwogen Ecopark’ en ‘ruimtelijke reservering uitbreiding tegen de mogelijke belemmeringen die daarmee samenhangen voor het verder ontwikkelen van bedrijventerrein’ maar wordt in de planMER beschouwd als het bedrijfsterrein. Ook de uitkomsten van de planMER zullen daarbij een rol spelen. onderdeel van het zoekgebied. Hoe wordt geborgd dat de De gemeente streeft bij de ontwikkeling in dit gebied zoveel mogelijk naar meervoudig opwek van duurzame energie kan concurreren met de ruimtegebruik en daarmee een combinatie van duurzame opwek en bedrijvigheid.

economische belangen die ontstaan bij de ontwikkeling van een bedrijventerrein? Pag. 16 $3.2.2 De NRD stelt: “Daarnaast wordt een De vraag of (en zo ja, de wijze waarop) de nulmeting plaats zal vinden komt pas na de keuze van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. geluidsmeting (0-meting) uitgevoerd voorafgaand aan de het voorkeursalternatief aan de orde. Betrokken ontwikkelaars kunnen hierbij te zijner tijd (net als realisatie van windturbines. Een uitvoeringsplan en andere betrokkenen) hun expertise inbrengen. kostenopgave van de 0-meting wordt tijdig aan de raad ter beoordeling voorgelegd.” Op welke manier worden de betrokken/geselecteerde ontwikkelaars met hun expertise en ervaring in de gelegenheid gesteld worden om hun input op de opzet van nulmetingen te geven?

25.4

25.5

Pagina 26 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 25.6

25.7

25.8

25.9 25.10

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Pag.17 $3.3 De NRD stelt: turbineafmetingen: in de In de planMER brengen we de effecten in beeld van realistische typen turbines. Omdat we een De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. alternatievenontwikkeling wordt gekeken naar de effecten van bandbreedte in beeld brengen kan binnen de bandbreedte een vergunning worden aangevraagd. windturbines in de 4 MW klasse met een as-hoogte van ten Afhankelijk van het uiteindelijk te kiezen type windmolen en bijbehorende fabrikant, kunnen minste 130 m en een tip-hoogte van ten minste 195 m. zaken als masthoogte, rotordiameter en geluidemissie afwijken van hetgeen in voorliggend MER is Daarnaast wordt gekeken naar windturbines in de 5-6 MW beschreven. klasse met een maximale as-hoogte van 170 m en een tiphoogte van maximaal 255 m. Daarmee wordt geanticipeerd op de ontwikkeling van moderne windturbines op land die rond 2025 beschikbaar komen. De drijvende krachten voor turbineleveranciers en ontwikkelaars/exploitanten zijn de kostprijs van de te produceren elektriciteit en de mogelijkheden van de fysieke inpassing. Hoe kan in het finale project(voorstel) van de gestelde afmetingen worden afgeweken? “windturbines 130 m ashoogte, 195 m” Er moet rekening mee In de planMER brengen we de effecten in beeld van realistische typen turbines. Omdat we een De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

worden gehouden dat deze turbinevariant - bij de huidige bandbreedte in beeld brengen kan binnen de bandbreedte een vergunning worden aangevraagd. marktontwikkelingen - na 2025 niet commercieel beschikbaar of Afhankelijk van het uiteindelijk te kiezen type windmolen en bijbehorende fabrikant, kunnen in het onderhavige gebied niet meer rendabel op te exploiteren zaken als masthoogte, rotordiameter en geluidemissie afwijken van hetgeen in voorliggend MER is is. Hoe kan in het finale project(voorstel) van de gestelde beschreven. afmetingen worden afgeweken? Pag. 22 tabel 4.2 Gezondheid: wat is definitie van Voor de definitie van een geluidgevoelig object verwijzen we naar de Wet geluidhinder. Het De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. 'geluidgevoelig object’ en welke geluidscontouren worden hier betreft in ieder geval woningen. Met betrekking tot de geluidscontouren gaat het om de bedoeld? contouren in dB rond de windturbines. In het akoestisch onderzoek worden in elk geval de ligging van de geluidscontouren van 47, 45, 40 dB onderzocht. Pag. 22 tabel 4.2 Dierenwelzijn: van welke veronderstelling Hierbij wordt uitgegaan van de definitie/omschrijving zoals beschreven in de NRD (p. 23 en 24). De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. wordt uitgegaan voor de emissie van z.g. LF geluid? Pag.

24 $4.2.2 1e alinea Er is geen Nederlandse wettelijke norm In de planMER wordt gewerkt met een GES-score (gezondheidseffectscore). Deze wordt bepaald De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD voor specifiek laagfrequent geluid van windturbines, omdat aan de hand van de ligging van de hiervoor genoemde geluidscontouren en wordt gemeten aan de laagfrequent geluid wordt meegewogen in de wettelijke norm hand van het aantal potentieel gehinderde personen. In de term 'potentieel gehinderde personen' van Lden 47 dB. Het RIVM heeft eveneens geconcludeerd dat is een aandeel personen verdisconteerd dat als gevolg van bijvoorbeeld laagfrequent geluid hinder geen aparte beoordeling nodig is boven op de huidige ondervindt van de windturbines. geluidsnorm. De NRD stelt verder: Desondanks wordt in het MER laagfrequent geluid wel beschouwd en wordt de GGD betrokken bij dit thema. Hoe wil men LF-geluid beschouwen gezien het gegeven in voorgaande alinea?

Pagina 27 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 25.11

25.12

25.13

25.14

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Pag. 24 $4.2.2 2e alinea DE NRD stelt: Ook de Lden 40 dB contour wordt in het onderzoek in beeld gebracht, omdat de WHO aangeeft dat vanaf dit geluidsniveau mogelijk sprake kan zijn van geluidhinder. Hoe is dit relevant of mogelijk bij een waarschijnlijk vergelijkbaar of hoger nul/achtergrondniveau?

De noodzaak van het doen van nader onderzoek naar de ligging van meerdere geluidscontouren is De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. het gevolg van de uitspraak van de Raad van State van 30 juni 2021. Hierdoor kunnen de Landelijke windturbinenormen in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet worden gebruikt voor windturbineparken totdat een landelijke milieubeoordeling is gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in december 2021 gestart. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De nieuwe landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. Vooruitlopend hierop kan een gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, mits deze goed worden gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie. In het MER wordt op de volgende wijze omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. Daarbij wordt ook het bestaande geluidsniveau betrokken.

Voor slagschaduw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht. De gemeente Waalwijk betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD). Pag. 27 $5.1.2. Het NRD stelt: Aansluitend op het planMER Het is op voorhand niet uit te sluiten dat het voorkeursalternatief uit de planMER de ruimte biedt De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. wordt door initiatiefnemers een projectMER (of m.e.r.voor een windturbineopstelling waarvoor het in een later stadium blijkt dat opstellen van een MER beoordeling bij een initiatief met een vermogen lager dan 15 op projectniveau noodzakelijk is. Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn wanneer uit een m.e.r.MW) opgesteld voor concrete wind initiatieven die binnen de beoordeling blijkt dat een projectspecifieke passende beoordeling plaats moet vinden op grond voorkeursgebieden uit het planMER liggen. Is er (ook nog) een van de Wet natuurbescherming. Vandaar deze passage in de NRD. projectmer noodzakelijk (zie c 22.2 besluit mer) ? Pag. 28 5.2.1 De NRD stelt: ‘fin. Participatie…. Daarnaast kan Het is op voorhand niet uit te sluiten dat het voorkeursalternatief uit de planMER de ruimte biedt De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

worden ingezet op mede-eigenaarschap (financieel) en voor een windturbineopstelling waarvoor het in een later stadium blijkt dat opstellen van een MER financiële deelneming door aandelen’. op projectniveau noodzakelijk is. Dit kan bijvoorbeeld aan de orde zijn wanneer uit een m.e.r.Welk mechanisme treedt in werking als het lokale beoordeling blijkt dat een project specifieke passende beoordeling plaats moet vinden op grond absorptievermogen te kort schiet voor 50%? van de Wet natuurbescherming. Vandaar deze passage in de NRD. Hoe is ‘Lokaal’ gedefinieerd? Pag. 16 $3.2.2 De NRD stelt “Op dit moment kunnen de De gemeente Waalwijk neemt kennis van dit standpunt. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. netbeheerders nog geen garanties geven over tijdige aansluitmogelijkheden”. Wij staan op het standpunt dat het hebben van een netaansluiting geen selectiecriterium kan zijn.

Pagina 28 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 25.15

25.16

25.17

25.18

25.19

25.20

26.1

Antwoord op de reactie

Pag. 20 afb. 3.4 Dit is een slecht voorbeeld. De in tabel 3.1 De afbeeldingen zijn slechts bedoeld ter illustratie. De landschappelijke effecten worden in de aangegeven turbine afmetingen zijn veel slanker en leveren een planMER in beeld gebracht en worden beoordeeld. De uitkomsten van deze beoordeling worden veel opener beeld op dan uit afb. 3.4 geconcludeerd kan vastgelegd in de later op te stellen beleidsvisie. worden. Het maken van visuals toegesneden op concrete opstellingen met de actuele turbine verhoudingen is nodig om de opstelling te kunnen beoordelen.

Aanpassing/aanvulling De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De NRD stelt: “Deze turbineposities moeten aansluiten bij de (landschappelijk) voorwaarden die de gemeente in de structuurvisie vastlegt.” Deze turbineposities dienen dan wel te passen bij een rendabele veilige, langjarige en efficiënte bedrijfsvoering. Ook landschappelijke voorwaarden moeten worden meegenomen in het MER. Landschap heeft effect op het VKA. Pag. 22 tabel 4.2 Naar onze mening is het aspect “Water” Het aspect 'water' wordt toegevoegd. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD relevant voor wind en zon in alle 4 de subcategorieën. De tabel dient daarop aangepast te worden. Pag. 22 tabel 4.2 Wij adviseren voor het aspect “beschermde De quickscan richt zich in eerste instantie op het in beeld brengen van de mogelijk aanwezige De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD soorten en habitattypen Natura 2000-gebied” een uitgebreider beschermde dier- en plantensoorten en beschermde gebieden. Dit gebeurt middels een onderzoek dan de aangegeven kwalitatieve QuickScan. bureaustudie. Aan de hand van de uitkomsten van deze bureaustudie wordt bepaald hoe het vervolgonderzoek wordt vormgegeven. Dit wordt verduidelijkt in de NRD. Pag. 22 tabel 4.2 Wij adviseren “Expert judgement” te Het aspect radarhinder wordt enkel beschouwd voor het uiteindelijke voorkeursalternatief (VKA) De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

vervangen door concrete calculaties van Defensie/TNO om dit aan de hand van een globale turbineopstelling op basis van een referentieturbine. Deze aspect correct te kunnen beschouwen. beoordeling heeft tot doel om de uitvoerbaarheid van het VKA als geheel te toetsen. Mochten uit deze toets aandachtspunten naar voren komen, dan dienen de ontwikkelaars daarmee zelf rekening te houden bij de vergunningverlening voor hun concrete windprojecten. Dit omdat de gemeente Waalwijk op voorhand niet kan inschatten (laat staan kan voorschrijven) welke concrete windturbinetypen gebouwd gaan worden. Pag. 22 tabel 4.2 Wij adviseren ook inzake “cumulatie” een Dit wordt toegevoegd en verduidelijkt in de NRD. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD kwantitatieve analyse uit te voeren. Zie ook “nulmeting” en par. 4.2.2 Slagschaduw: deze wordt doorgaans gemitigeerd met een De basis van de analyse is kwantitatieve input. Dit wordt verduidelijkt. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD schaduw(stilstands)regeling. Bepalend is in hoeverre de exploitatie door een dergelijke regeling negatief wordt beïnvloed. Wij adviseren hiertoe een kwantitatieve analyse uit te voeren.

Niet alleen de lasten maar dan ook de lusten voor de inwoners Zoals vastgelegd in de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is het uitgangspunt bij De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. van Altena. de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving. Dit als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. Daaronder vallen ook de inwoners van buurtgemeenten. In de Kadernota is aangegeven dat tenminste 50% van een initiatief in lokaal eigendom komt. De precieze uitwerking hiervan vindt in een later stadium plaats. Pagina 29 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 26.2

26.3

26.4

26.5

26.6

27.1

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

De natuur mag niet worden aangetast. Het zoekgebied is een open vlakte dit moet zoveel mogelijk zo blijven.

Het vertrekpunt voor de planMER en de onderliggende onderzoeken is het zoekgebied zoals dat in De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. de Kadernota is opgenomen die door de gemeenteraad is vastgesteld. Hierbij worden de effecten (waaronder die op natuurwaarden) van meerdere mogelijke alternatieven voor de plaatsing van zonne- en windparken onderzocht en met elkaar vergeleken. Op basis van de vergelijking en de andere relevante belangen zal de gemeenteraad straks een keuze maken over het voorkeursalternatief (VKA). Het VKA is de aanwijzing van de plaatsingszones waar de zonne- en windprojecten gerealiseerd kunnen worden en onder welke voorwaarden dat kan gebeuren. De hoogte van de windturbines (tiphoogte) zo laag mogelijk te Bij de keuze voor het voorkeursalternatief (VKA), zoals hiervoor is beschreven, worden naast de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. houden. locaties voor nieuwe zonne- en windparken ook de voorwaarden benoemd waaraan moeten worden voldaan. De tiphoogte van windturbines zal daarbij zeker een van de voorwaarden zijn waarover de gemeenteraad een besluit neemt. Waarom niet het zoekgebied aanwijzen dat het dichtste bij Het zoekgebied is een nadere uitwerking van de bestuurlijke afspraken die in de Regionale De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Waalwijk zelf ligt zodat omliggende gemeentes/inwoners er zo Energie- en Klimaat Strategie (REKS) zijn gemaakt door de provincie en de gemeenten uit de regio min mogelijk last van hebben. Hart van Brabant. Aan de REKS ligt mede een landschappelijke analyse ten grondslag op basis waarvan de mogelijkheid van de bouw van nieuwe windturbines binnen het zoekgebied mogelijk is. Dat zoekgebied is door de gemeenteraad van Waalwijk in de Kadernota duidelijk begrensd. De plaatsing van windturbines buiten het zoekgebied maakt vooralsnog geen deel uit van het onderzoek voor de planMER. In plaats van de windmolens op een rij zetten liever clustering In de planMER worden de effecten van meerdere mogelijke alternatieven voor de plaatsing van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. dan blijft het uitzicht meer gehandhaafd. zonne- en windparken onderzocht en met elkaar vergeleken. Daarbij worden zowel lijn- als clusteropstellingen voor windturbines onderzocht. Op basis van de vergelijking en de andere relevante belangen zal de gemeenteraad straks een keuze maken over het voorkeursalternatief (VKA). Het VKA is de aanwijzing van de plaatsingszones waar de zonne- en windprojecten gerealiseerd kunnen worden en onder welke voorwaarden dat kan gebeuren. De keuze tussen het bouwen van windturbines in lijn- of clusteropstellingen is daar zeker onderdeel van.

Geen overtuigend bewijs dat er geen geluidsoverlast zal zijn en In de planMER wordt dit onderdeel onderzocht, in relatie tot gezondheidseffecten. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. daaruit voortvloeiend medische effecten heeft op de inwoners.

In de concept NRD wordt op pagina 8 vermeld dat “Omdat ter Er zijn nog concrete initiatieven voor het bouwen van nieuwe windturbines in het gebied Haven 8- De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. plaatse van het Ecopark al windturbines in werking zijn en voor Oost. Wel wordt onderzocht in hoeverre duurzame opwek zou kunnen worden gecombineerd met het gebied Haven 8-Oost reeds concrete initiatieven bestaan de mogelijke uitbreiding van het bedrijventerrein. Hierover moet nog besluitvorming plaatsvinden. voor het bouwen van nieuwe windturbines, wordt voor dit gebied het planMER aansluitend uitgewerkt tot het niveau van een projectMER.” Allereerst de vraag om welke initiatieven dit gaat? En wat betekent ‘concreet’ in deze? Hoe ver zijn deze initiatieven ontwikkeld? Gaat het hier om het initiatief van de gemeente voor de realisatie van windenergie waar sprake van is elders in het concept NRD?

Pagina 30 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 27.2

27.3

27.4

27.5

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Het lijkt ons noodzakelijk, voor het verkrijgen danwel behouden De kosten voor het aanvragen van een omgevingsvergunning voor de concrete zonne- en De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. van een gelijk speelveld voor de verschillende initiatieven, om projecten worden te zijner door de ontwikkelaars zelf betaald. Daarbij zal de gemeente Waalwijk dit nader te duiden. aan elke ontwikkelaar een bijdrage naar rato vragen voor de kosten voor het opstellen van de Kunnen we ervan uitgaan dat de kosten voor de projectMER planMER. voor dit specifieke gebied, mocht deze activiteit uitgevoerd worden, voor rekening komt van de betreffende initiatiefnemer(s)? In de concept NRD wordt op verschillende plekken genoemd dat In de Kadernota is opgenomen dat vooraf geen keuze wordt gemaakt voor een opstelling in lijn of De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. er een voorkeur is voor clusteropstellingen ten opzichte van clusters van windturbines en beide opstellingsvarianten worden uitgewerkt in de planMER. lijnopstellingen, zie bijvoorbeeld pagina 13 “vanuit Beide opstellingsvarianten (lijn- en clusteropstelling) worden in het planMER onderzocht. landschappelijk … het MER” en pagina 15 “Daarom heeft clustervorming de voorkeur”.

De gemeenteraad heeft zich formeel, zover we dat uit de openbaar beschikbare stukken hebben kunnen afleiden, op het standpunt gesteld bij de bespreking van de Kadernota dat “Vooraf wordt echter geen keuze gemaakt voor een opstelling in lijn of clusters van windturbines. Beide opstellingsvarianten worden uitgewerkt in de uitgebreide M.E.R-procedure.” (pagina 24). Wij zien dan ook geen reden om in deze NRD een voorkeur voor cluster- of lijnopstellingen te benoemen. Als we dan inzoomen op hoe afwegingen tussen De planMER dient als document ter onderbouwing van de voorwaarden die in de beleidsvisie De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD opstellingsvarianten tot stand moeten komen, wordt worden vastgelegd. De effecten van de opstellingsvarianten worden in de planMER beoordeeld op aangegeven: “Omdat een MER de bandbreedte aan mogelijke alle in het beoordelingskader genoemde thema's. De uitwerking hiervan verschilt per thema ontwikkelrichtingen in beeld moet brengen, worden in het MER (kwalitatief, kwantitatief, of expert judgement). Dit wordt in de NRD uitgebreider toegelicht. Het zowel de effecten van lijnopstellingen als van clusters uiteindelijke eindoordeel is aan de gemeenteraad.

beoordeeld.” (pagina 15) en dat “Dit wordt door middel van een bredere belangenafweging opgesteld.” (pagina 17), leidt dat bij ons tot de vraag: Hoe treedt deze beoordeling in zijn werk? Welke effecten worden beoordeeld en welke kaders worden hiervoor gehanteerd? Hoe worden de effecten van verschillende opstellingen geobjectiveerd? En, zou hier niet eerder sprake moeten zijn van advisering in plaats van beoordeling gedurende de PlanMER? Is immers, ervan uitgaande dat bij een vergunningsaanvraag door een initiatiefnemer voor een windof zonnepark aan wettelijke voorwaarden is voldaan, het uiteindelijke oordeel niet aan de politiek in Waalwijk? Op pagina 28 van de concept NRD wordt gesteld dat “…een Zoals vastgelegd in de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is het uitgangspunt bij De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. aanzienlijk deel (tenminste 50% in lokaal eigendom) van de de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving. revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving”. Is hierbij de Dit als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. In de Kadernota is 50% lokaal eigendom leidend of 50% van de revenuen? aangegeven dat tenminste 50% van een initiatief in lokaal eigendom komt.

De precieze uitwerking Dit raakt ook aan de bredere vraag hoe het begrip lokaal hiervan vind in een later stadium plaats. eigendom gehanteerd wordt in Waalwijk, gezien landelijk beleid (Klimaatakkoord) en regionale plannen (de ‘REKS’). Pagina 31 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 27.6

27.7

27.8

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Welke bestaande wettelijke eisen worden gevolgd voor het Als gevolg van een uitspraak van de Raad van State van 30 juni 2021 kunnen de Landelijke De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD behouden van de volksgezondheid? In hoeverre wordt er windturbinenormen in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet worden gebruikt voor geanticipeerd op de uitkomsten van de landelijke PlanMER, dat de beoordeling van windturbineparken tot het moment dat een landelijke milieubeoordeling is momenteel wordt uitgevoerd, om tot een EU-waardig gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in december 2021 gestart. De verwachting is dat beoordelingsraamwerk te komen voor geluid, slagschaduw en de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De mogelijkheid om voor externe risico’s en de mogelijke gezondheidsrisico’s die met windturbines vaste afstandsnormen te hanteren maakt deel uit van dat onderzoek. De nieuwe deze zaken zouden kunnen samenhangen? landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. Vooruitlopend hierop kan een Hiernaast zijn wij geïnteresseerd in een verdere onderbouwing gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, mits deze goed worden van het begrip ‘expert judgement’ op pagina 23. Welke gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie.

In het MER wordt op de volgende wijze expertises en experts worden voor dit thema ingezet? omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. Voor slagschaudw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht. De gemeente betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD). Daarnaast wordt gewerkt met een GES-score (gezondheidseffectscore) waarbij het aantal potentieel gehinderde personen in beeld wordt gebracht. Expert judgement is een wetenschappelijk onderbouwde argumentatie ten aanzien van een onderwerp, vraag, of discussie, die is verwoord door een erkend specialist op dat vakgebied. De thema's waarover bij experts te rade wordt gegaan, zijn verwoord in de NRD. Het gaat om deskundige adviseurs in dienst bij het onderzoeksbureau dat de planMER gaat opstellen.

Tot slot, worden de kosten voor de nulmeting voor geluid in De vraag of (en zo ja, de wijze waarop) de nulmeting plaats zal vinden komt pas na de keuze van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. rekening gebracht aan de windontwikkelaars die succesvol een het voorkeursalternatief aan de orde evenals de vraag over het al dan niet verrekenen van de vergunning indienen? Of worden die gedragen door de kosten ervan. gemeente? Hoewel er geen beleid is vastgesteld voor de uitbreiding van Het ontwikkelplan voor de Kerkvaartse Haven wordt als autonome ontwikkeling meegenomen in De NRD wordt aangepast op dit punt. Haven, kan deze mogelijke ontwikkeling meegenomen worden de planMER. als ‘autonome ontwikkeling’ of anderszins aan de orde komen in de planMER?

Pagina 32 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 27.9

27.10

27.11

27.12

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Op pagina 8 van de concept NRD wordt gesteld dat “het De planMER wordt opgesteld ter onderbouwing van een nog later door de gemeenteraad vast te De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. gemeentebestuur van Waalwijk voorafgaande aan het stellen beleidsvisie. De beleidsvisie wordt opgesteld op basis van de uitkomsten van de planMER vaststellen van de structuurvisie de provincie Noord-Brabant en de afspraken die worden gemaakt in het kader van de Green Deal met de ontwikkelende [zal] verzoeken om de rol van het bevoegd gezag over te partijen die reeds met de gemeente Waalwijk in gesprek zijn voor het mogelijk realiseren van een nemen”. Wij zijn van mening dat, gezien de Gemeente stelt dat zonne- of windproject. De voorwaarden uit de beleidsvisie en de Green Deal zijn voor alle partijen zij “zelf één of meerdere projecten gaat ontwikkelen” (pagina hetzelfde, ook voor de gemeente Waalwijk. Wanneer de gemeente te zijner tijd binnen die 9), het bevoegd gezag het best bij de Gedeputeerde Staten van voorwaarden zelf een wind- of zonneproject wilt realiseren, dan moet het project daaraan de provincie Noord-Brabant kan blijven. Hiermee kan een voldoen. Hiermee is een gelijk speelveld gewaarborgd. Bij de totstandkoming van de beleidsvisie duidelijk onderscheid blijven tussen de gemeente als maakt de gemeenteraad bovendien een zelfstandige afweging.

In die afweging worden alle initiatiefnemer enerzijds en als vergunningverlener anderzijds, betrokken belangen, waaronder die van de ontwikkelaars en het eigen belang van de gemeente, waar deze rollen wat ons betreft nog vaak door elkaar lopen. meegewogen. Het grondeigendom van een locatie is daarbij nooit een zelfstandig argument om Daarmee kan een beter gelijk speelveld behaald worden ten een locatie al dan niet aan te wijzen. Bovendien adviseren de onafhankelijke Commissie voor de opzichte van andere ontwikkelaars waarmee de gemeente in milieueffectrapportage en de GGD over de uitkomsten van de planMER en de vertaling ervan in de feite in concurrentie is, met name voor de ontwikkeling van beleidsvisie. Op deze wijze is gewaarborgd dat een oordeel van de keuzes door een onafhankelijke windenergie. deskundigen deel uitmaakt van de besluitvormingsprocedure. Zie ook artikel 7.28a van de Wet Milieubeheer. Op pagina 5 van de concept NRD wordt de doelstelling gesteld De opgave en de verhouding tussen zon en wind is vastgelegd in de Kadernota, zoals die door de van 215,000 MWh per jaar aan productie middels GODE. Hoe gemeenteraad is vastgesteld. Deze opgave vormt het uitgangspunt voor het planMER.

In de wordt deze doelstelling aangepast als het uiteindelijke tweejaarlijkse evaluatie wordt de ontwikkeling van het elektriciteitsverbruik gemonitord en wordt elektriciteitsverbruik van de Gemeente Waalwijk hoger uit blijkt de eventuele invloed ervan op de verwachte opwek in relatie tot de restopgave tot 2030 (en ook te pakken? Is het percentage hierbij leidend of het uiteindelijke voor de periode daarna) beoordeeld. vastgestelde numerieke doel? Op pagina 15 van de concept NRD wordt over het grootschalige Deze toelichting komt vanuit de Kadernota. Hiermee wordt bedoeld dat het grootschalige open De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. open rivierenlandschap gesteld dat de landschapstypen in “Het rivierlandschap kan worden gezien als een min of meer gelijk landschap, waarbij bijvoorbeeld gebied … onvoldoende onderscheidend zijn om hier en tussen oost en west weinig onderscheid is. specifieke aanduiding aan te koppelen.” Kunt u dit verder toelichten? Wat wordt bedoeld met ‘ onvoldoende onderscheidend, bedoeld en hoe wordt dit vervolgens beoordeeld? Op pagina 24 van de concept NRD wordt de LDen norm van 47 Het gevolg van de uitspraak van de Raad van State is dat de Landelijke windturbinenormen in het De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. dB een wettelijk norm genoemd.

Op dit moment is dit echter Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet mogen worden gebruikt voor windturbineparken geen wettelijke norm (i.v.m. Nevele arrest/uitspraak Raad van totdat een landelijke milieubeoordeling is gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in State juni 2021). december 2021 gestart. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De nieuwe landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. Vooruitlopend hierop kan een gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, mits deze goed worden gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie. In het MER wordt op de volgende wijze omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines. Voor slagschaudw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht.

De gemeente Waalwijk betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD). Pagina 33 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

27.13

Op pagina 28 wordt over de Green Deal gesteld dat In de NRD wordt deze term aangepast. initiatiefnemers “door de gemeente gefaciliteerd” worden “door te participeren in de ‘Green Deal’”. De term uitgenodigd is ons inziens beter op zijn plaats dan gefaciliteerd.

28.1

Zou u naast geluidsoverlast en slagschaduw ook de lichtoverlast Dit zal worden toegevoegd en onderzocht in de planMER. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD en lichtvervuiling van windmolens mee kunnen nemen in het m.e.r. onderzoek? Verder valt het me op dat u niet mee doet met het regionaal De negen gemeenten uit de regio Hart van Brabant hebben gezamenlijk een REKS (regionaal De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. publiek ontwikkelbedrijf waar andere gemeenten uit het Hart energie- en klimaatstrategie) opgesteld. De REKS beschrijft hoe de regio grootschalige duurzame van Brabant (waaronder Loon op Zand en Heusden) wel aan energie op wil wekken tot 2030. Alle gemeenteraden in de regio hebben deze REKS vastgesteld. mee doen. Dat er in het gemeentehuis voldoende kennis en De gemeente Waalwijk doet daar ook volwaardig aan mee. ervaring zou zijn om dit zelf op te pakken komt bij mij enigszins De gemeente Waalwijk heeft besloten om de intentieverklaring om deel te nemen aan het zelfingenomen over. oprichten van een publiek ontwikkel bedrijf, echter niet te ondertekenen. Voor een uitgebreide argumentatie om deze intentieverklaring niet te ondertekenen, verwijs ik u naar de Raadsinformatiebrief 104-21 https://waalwijk.notubiz.nl/dossiers/55078

28.2

De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD

29.1

In deze MER dienen alle effecten veroorzaakt door deze In de planMER worden de effecten onderzocht. Hierbij worden de situatie- en locatie specifieke De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windmolens te worden onderzocht, kenmerken meegenomen in het onderzoek. Maatregelen ter voorkoming van hinder en/of schade Negatieve effecten op: 1 Bodem en water. worden daarbij ook betrokken. Ten aanzien van piekgeluiden geldt dat hiervoor geen generiek 2 Natuur. beoordelingskader voorhanden is. Piekgeluiden worden geacht te zijn verdisconteerd in de 3 Landschap Cultuurhistorie en geluidscontouren op basis van de dosismaat Lden. Piekgeluid wordt daarom niet als apart Archeologie. toetsingscriterium in de planMER betrokken. 4 Veiligheid en Infrastructuur. 5 Leefomgeving Dierenwelzijn Gezondheid van de mens. 6 Gebruiksfuncties woningen, stallen en werkruimtes. Omdat in deze specifieke situaties, met woningen en stallen op 6 meter hoge terpen en met name in de Overdiepse Polder in een boomloos landschap dienen hier unieke onderzoeken te worden gedaan omdat deze unieke omstandigheden zich nergens voordoen en er daarom niet met standaard gegevens kan worden gewerkt.

29.2

Onderzoek naar effect op bodem en water

In de planMER worden deze effecten onderzocht.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 34 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

29.3

29.4 29.5 29.6 29.7

30.1

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Onderzoek naar effect op de natuur: In een poldergebied waar actief aan weidevogelbeheer wordt gedaan, dient ook hier onderzoek te worden gedaan naar de negatieve effecten op natuur en vogelstand. Ook dient er onderzocht te worden de negatieve effecten op broedvogels en vleermuizenstand en op het weerkaatsingseffect van de slagschaduw op het water van het Oude Maasje. Dit dient regelmatig gemonitord te worden. Effect op de natuur: In een poldergebied waar actief aan weidevogelbeheer wordt gedaan, dient ook hier onderzoek te worden gedaan naar de negatieve effecten op natuur en vogelstand. Ook dient er onderzocht te worden de negatieve effecten op broedvogels en vleermuizenstand en op het weerkaatsingseffect van de slagschaduw op het water van het Oude Maasje. Dit dient regelmatig gemonitord te worden. Onderzoek naar effect op landschap, cultuurhistorie en archeologie Onderzoek naar veiligheid en infrastructuur

In de planMER zullen de genoemde onderdelen worden onderzocht in het ecologisch onderzoek. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD Hierbij zal onder andere jaarrond veldonderzoek plaatsvinden. In de NRD zal dit worden verduidelijkt. De vraag of (en zo ja op welke wijze) monitoring plaats gaat vinden, kan in dit stadium nog niet worden beantwoord. Of noodzaak bestaat voor monitoring blijkt in de eerste plaats pas nadat de locaties zijn gekozen waar zonne- en windparken gebouwd kunnen worden. Daarnaast hangt het af van de beoordeling die het provinciebestuur moet uitvoeren in het kader van de Wet natuurbescherming.

In de planMER worden deze effecten onderzocht.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

In de planMER worden deze effecten onderzocht.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Onderzoek naar effect op leefomgeving, gezondheid van mens In de planMER worden deze effecten onderzocht. en dier en dierenwelzijn. Gebruiksfuncties van woningen, stallen. Mochten windmolens Maatregelen ter voorkoming van hinder en/of schade worden meegenomen in het planMERonverhoopt in de buurt van de woningen en stallen komen proces. dient er een automatisch meetsysteem komen om schade door trillingen, geluid, straling en slagschade automatisch te meten en te volgen. Bij schade zal op kosten van de overheid of ander initiatiefnemers van de windmolens onverwijld schade vergoed worden en moet op hun kosten maatregelen genomen moeten worden om de schade te voorkomen dan wel te beperken.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Algemeen Er wordt in de NRD enerzijds verwezen naar reeds Indien sprake is van recente, algemeen aanvaarde en voor de situatie in Waalwijk relevante uitgevoerde onderzoeken die in de MER worden meegenomen, wetenschappelijke inzichten, dan zullen deze in de planMER worden betrokken. maar anderzijds wordt aangegeven dat er voor de toetsing op sommige aspecten alleen maar theoretische modellen worden gehanteerd, omdat er nog geen gegevens van grootschalige toepassing van een bepaald type windturbine bekend zijn. Kan u ons garanderen dat de resultaten van (nationale en internationale) onderzoeken die in de (nabije) toekomst uitgevoerd gaan worden naar de invloed van windturbines in de MER worden meegenomen, ongeacht of de wetgeving dat vereist.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 35 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 30.2

30.3

30.4

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Net zoals de aanleg van windturbines heeft ook de aanleg van In de planMER worden de landschappelijke effecten van de zonneparken onderzocht. Op basis van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. zonnevelden een aanzienlijke landschappelijke impact. Wij de uitkomsten van dat onderzoek zal de gemeenteraad van Waalwijk in later op te stellen vragen u om duidelijk aan te geven wat de randvoorwaarden en beleidsvisie locaties aanwijzen waar (en voorwaarden stellen waaronder) zonneparken regels zijn voor de aanleg van zonnevelden, zodat daar in de gerealiseerd kunnen worden. MER ook op getoetst kan worden. Overigens gaat onze voorkeur uit naar maximale benutting van bestaande daken. Paragraaf 1.3, afbeelding 1.2. Het Platform Waspik beschikt De afstandscontouren op de kaart van het zoekgebied in de Kadernota zijn gecheckt en daarop is De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. over de expertise om op basis van de afstandscriteria en de een aantal aanpassingen doorgevoerd. De kaart wordt separaat bijgevoegd en als uitgangspunt woningen in de kernen en het buitengebied het zoekgebied te genomen in het verdere onderzoek. reconstrueren (GIS-analyse).

Het is op dit moment niet duidelijk Overeenkomstig de Kadernota, die door de gemeenteraad is vastgesteld, wordt als afstand tot een welke woning wordt gerekend tot een woonkern windturbine voor een woning in het buitengebied minimaal 400 meter en voor een woning in het (afstandscriterium 750 m) of tot het buitengebied stedelijk gebied 750 meter gehanteerd. Voor deze laatste categorie wordt uitgegaan van de (afstandscriterium 400 m). Tot op heden heeft de gemeente begrenzing zoals opgenomen in de kaart van de Interim Omgevingsverordening van de Provincie daar nog geen volledige duidelijkheid in gegeven, terwijl er door Noord-Brabant. de Gemeente Waalwijk wel een kaart van het zoekgebied is Ten overvloede: de kaart in de NRD is louter ter illustratie en kan op detailniveau afwijken van de gepubliceerd. Het enige wat ontbreekt voor een bepalen van bestaande situatie. Aan de contouren kunnen geen rechten worden ontleend. het zoekgebied is een digitaal bestand van de gebieden die u als woonkern heeft aangehouden. Graag ontvangen wij een digitaal bestand (dxf, dwg, dgn, shapefile) van de woonkernen, zodat wij de begrenzing van het zoekgebied kunnen toetsen. Er wordt door de Gemeente Waalwijk doorverwezen naar de “Interim Omgevingsverordening” van de Provincie Noord-Brabant, maar het Platform Waspik wil de gebruikte gegevens van de Gemeente Waalwijk ontvangen.

Paragraaf 1.3, afbeelding 1.2. Uit de reactie van de heer H. Wij hebben bij het opstellen van de zoekgebieden de feitelijke, planologisch legale situatie De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Kursten van 10-2-2022 is gebleken dat de Gemeente Waalwijk gehanteerd. Mogelijk dat die niet overeenkomt met de BAG. Wij willen graag vasthouden aan dat het gedeeltelijk eens is met een aantal geconstateerde fouten in uitgangspunt. Mochten op grond daarvan alsnog fouten in de zoekgebieden zijn geslopen dan de kaart met de zoekgebieden. Uit de reactie van de Gemeente vernemen wij dat graag. Waalwijk blijkt dat zij niet alle gebouwen en ligplaatsen, die conform de wettelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen, als woning zijn aangemerkt gebruiken in het bepalen van de zoekgebieden. Zo worden de woningen/ligplaatsen aan de Polanenweg 2 en Overdiepse Kade 4 te Waspik niet als woning aangehouden. Wij verzoeken de Gemeente Waalwijk zich aan de wettelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen te conformeren en deze 2 adressen wel als woning mee te nemen in het bepalen van de zoekgebieden.

Pagina 36 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

30.5

De woningen aan ’t Vaartje 27, 29, 33, 35 en 37 zijn gelegen aan Op basis van de begrenzing van het stedelijk gebied zoals opgenomen in de Interim De reactie leidt na instemming door de de noordkant van de weg. Deze woningen worden Omgevingsverordening (IOV) van de provincie liggen deze woningen inderdaad buiten het stedelijk gemeenteraad tot aanpassing van de NRD. verbazingwekkend genoeg niet gerekend tot de woonkern, gebied. Wij zullen de gemeenteraad voorstellen deze woningen dezelfde status te geven als de waardoor geen afstand van 750 meter aangehouden hoeft te woningen aan de zuidkant van 't Vaartje. worden, maar slechts 400 meter. Dit is zeer vreemd, omdat de woningen aan de overzijde van de weg wel tot de woonkern behoren. Wij verzoeken u de woningen van ’t Vaartje 27, 29, 33, 35 en 37 te Waspik toe te kennen aan de woonkern en niet tot woningen in “het buitengebied”.

30.6

Paragraaf 2.4, alinea Windenergie Wij weten dat de Kadernota Voor zowel het stedelijk- als buitengebied geldt dat de plaatsing van windturbines niet mag leiden De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Grootschalige Opwek Duurzame Energie inmiddels door de tot aantasting van de volksgezondheid. Daarom wordt als basiswaarde een afstand van tenminste gemeenteraad is vastgesteld, maar toch willen wij nogmaals 400 meter tot een woning en 750 meter tot woonkernen gehanteerd. Deze afstanden zijn benadrukken dat wij het vreemd vinden dat er vanaf vastgesteld in de Kadernota door de gemeenteraad en gelden als randvoorwaarde voor de verdere woonkernen, ten behoeve van de volksgezondheid, een afstand uitwerking in de planMER. In aanvulling hierop wordt in de planMER ook een GES van minimaal 750 meter wordt aangehouden, terwijl bij (gezondheidseffectscore) in beeld gebracht van de onderzoeksalternatieven op basis van het bebouwing in het buitengebied slechts een afstand van potentieel aantal gehinderde personen. Op deze wijze wordt het aspect gezondheid ook nog eens minimaal 400 meter wordt gehanteerd. Onze stelling is dat de specifiek in beeld gebracht en kan de gemeenteraad die informatie gebruiken bij de uiteindelijke gezondheid van bewoners in het buitengebied net zo belangrijk keuze voor de plaatsingszones voor de nieuwe windturbines. is als die van bewoners in de kernen.

Wij vragen u verder te kijken dan de huidige wet- en regelgeving en de minimale afstand tot woningen in het buitengebied eveneens op minimaal 750 meter aan te houden ten behoeve van de gezondheid van alle bewoners. De onderzoeken die volgens het NRD/MER worden uitgevoerd zijn voor een gedeelte theoretisch en/of modelmatig, wat globale inschattingen en risico’s met zich meebrengt ten aanzien van de volksgezondheid omdat de situatie in de praktijk anders kan zijn. Wij vragen u uitdrukkelijk daar rekening mee te houden. Paragraaf 2.4 De Omgevingsverordening van de provincie De Interim Omgevingsverordening (IOV) van de provincie sluit een lijnopstelling niet uit. Ten De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Noord-Brabant staat conform de artikelen 5.51 en 5.53 alleen aanzien van windturbines in landelijk gebied is bepaald dat geen mogelijkheden voor de clusters van windturbines toe. Het onderzoeken van een ontwikkeling van solitaire windturbines worden geboden. Daarom moet minimaal sprake zijn van lijnopstelling lijkt daarmee niet relevant. Waarom wordt er drie windturbines in een lijn- of clusteropstelling. De realisatie van de windturbines kan gefaseerd afgeweken van de provinciale omgevingsverordening? en door meerdere exploitanten geschieden.

30.7

Pagina 37 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 30.8

30.9

30.10

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Paragraaf 3.2.2, alinea Behoud volksgezondheid: In deze alinea De vraag of (en zo ja, de wijze waarop) de nulmeting plaats zal vinden komt pas na de keuze van De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. staat aangegeven dat er een 0-meting zal plaatsvinden. Bij deze het voorkeursalternatief aan de orde. Betrokken partijen kunnen hierbij te zijner tijd hun expertise vragen wij u de locaties van de 0-metingen samen met het hierover inbrengen. Uw verzoek om dat in gezamenlijk overleg te doen, is genoteerd en wordt te Platform Waspik vast te leggen. Een 0-meting voorafgaand aan zijner tijd meegenomen. de plaatsing van windturbines is essentieel, maar de invloed van plaatsing wordt daarmee niet duidelijk gemaakt. Wij verzoeken u om behalve 0-metingen ook continue-metingen uit te voeren voor de duur van minimaal 1 jaar, zodat bij alle weersomstandigheden, seizoenen en windrichtingen de gevolgen van de maatregelen in beeld kunnen worden gebracht. Daarbij moeten de meetgegevens transparant, volledig en voor iedereen toegankelijk worden gemaakt. Ook willen wij dat de Gemeente Waalwijk op voorhand duidelijk maakt wat zij gaat doen op het moment dat sprake is van te veel geluidshinder. Paragraaf 3.3, alinea Alternatieven planMER In deze alinea staat Verwezen wordt naar antwoord 30.6. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

dat de te plaatsen windturbines met een 5-6 MW klasse in het onderzoek zullen worden meegenomen en dat daarvan de effecten in beeld zullen worden gebracht. Er staat ook dat “daarmee wordt geanticipeerd op de ontwikkeling van moderne winturbines op land die rond 2025 beschikbaar komen”. Omdat deze windturbines dus nog niet grootschalig zijn toegepast, geeft dit aan dat het bepalen van de effecten alleen theoretisch/modelmatig kan worden beschreven. Omdat de effecten in de praktijk niet kunnen worden getoetst, is het van groot belang dat de gemeenteraad risico’s voor de volksgezondheid voorkomt. Wij vragen daarom het afstandscriteria van minimaal 400 meter van de windturbines tot aan woningen in het buitengebied aan te passen naar minimaal 750 meter. Zie ook punt 5. Ook is het van groot belang dat er een degelijke 0-meting en monitoring van de effecten van de windturbines een vereiste is. Paragraaf 4.2.2, tabel 4.2 Beoordelingskader, gehele tabel In de In de NRD wordt dit nader toegelicht. tabel staat voor de verschillende aspecten en criteria met welke methode er wordt getoetst, namelijk “GIS-analyse, kwalitatieve analyse, kwalitatieve quickscan, kwantitatieve quickscan, expert judgement”. Het is onduidelijk wat daar precies onder verstaan wordt. Wij vragen u dit nader toe te lichten en per aspect/criteria aan te geven waarop precies wordt getoetst.

Ook verzoeken wij u om zoveel mogelijk aspecten/criteria objectief en meetbaar af te wegen.

De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD

Pagina 38 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 30.11

30.12

30.13

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Paragraaf 4.2.2, tabel 4.2 beoordelingskader, Aspect “overige Bekend is dat hier onderzoek naar wordt gedaan (onder andere in de provincie Groningen). Indien De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. beschermde gebieden” Het plaatsen van windturbines heeft uit onderzoek blijkt dat hiermee positieve effecten zijn te verwachten, kan de keuze worden een negatief effect op de stand van de weidevogels vanwege gemaakt om dit als randvoorwaarde op te nemen. Daarvoor moet eerst de uitkomst van de verstoring door slagschaduw en geluid. Ook veroorzaken de lopende onderzoeken worden afgewacht. windturbines veel slachtoffers bij vogels. Noors onderzoek heeft aangetoond dat het inkleuren van één turbineblad (wiek) het aantal slachtoffers beperkt. Ook in Nederland wordt dit nu onderzocht. Wij vragen de gemeenteraad om de mogelijke positieve effecten van het inkleuren van één turbineblad (wiek) op te nemen in de NRD en in de MER te onderzoeken en als blijkt dat de resultaten positief zijn, dit uiteindelijk in de vergunningverlening als randvoorwaarde mee te nemen. Paragraaf 4.2.2, tabel 4.2 beoordelingskader, natuur Het De vraag of (en zo ja op welke wijze) monitoring plaats gaat vinden, dan wel aanvullende De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. plaatsen van windturbines veroorzaakt vogelslachtoffers.

Wij maatregelen nodig zijn ter voorkoming van aanvaringsslachtoffers van beschermde vogel- en vragen u de effecten te berekenen/bepalen van het toepassen vleermuissoorten, kan in dit stadium nog niet worden beantwoord. Of die noodzaak bestaat blijkt van sensoren die aankomende vogels en/of zwermen kunnen in de eerste plaats pas nadat de locaties zijn gekozen waar zonne- en windparken gebouwd detecteren waarna de windturbines dan tijdelijk tot stilstand kunnen worden. Daarnaast hangt het af van de beoordeling die het provinciebestuur moet worden gebracht. Wij vragen de gemeenteraad om de uitvoeren in het kader van de Wet natuurbescherming. waarschijnlijk positieve effecten van het gebruik van sensoren en daarmee het tijdelijk stoppen van de windturbines in de NRD op te nemen en in de MER te onderzoeken en als blijkt dat de resultaten positief zijn, dit uiteindelijk in de vergunningverlening als randvoorwaarde mee te nemen. Paragraaf 4.2.2, algemeen De bouw/ontwikkeling van De effecten die optreden in de bouw- en aanlegfase van zonne- en windparken maken wel degelijk De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windturbines en zonnevelden gaat gepaard met zowel N- als deel uit van het onderzoek voor de planMER. Wanneer uit dat onderzoek blijkt dat daarvoor CO2-uitstoot. In het door de heer H.

Kursten aangegeven aanvullende maatregelen nodig zijn, dan worden ook die in de planMER beschreven. antwoord staat dat dit niet wordt meegenomen in de NRD en de effecten dus ook niet worden bepaald tijdens de MER. Er wordt gesteld dat dit geen onderscheidend criterium is. Omdat bij de bouw van windturbines en zonnevelden wel degelijk sprake is van uitstoot, verzoeken wij dit als criterium op te nemen in de NRD, zodat dit ook kan worden onderzocht in de MER en de effecten in beeld worden gebracht, zodat passende compensatie kan worden bepaald.

Pagina 39 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 30.14

30.15

30.16

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Paragraaf 4.2.2, algemeen De aanleg van zonnevelden en Als er sprake is van impact moeten dit worden gecompenseerd. In de planMER wordt compensatie De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windturbines heeft een grote impact op de natuur, landschap, als randvoorwaarde meegeven aan de ontwikkelaar in kwestie. ecologische verbindingszones, weidevogels. In de NRD en dus ook de MER wordt niets aangegeven over lokale compensatie van dit verlies. Volgens het antwoord van de heer H. Kursten zal de provincie hierin haar verantwoordelijkheid nemen. Omdat het Platform Waspik het verlies van groot belang acht en wij vinden dat dit gecompenseerd moet worden, verzoeken wij de gemeenteraad daar ook serieus mee om te gaan en geen afwachtende houding aan te nemen over wat de provincie hierin mogelijk doet. Wij pleiten ervoor om een degelijk lokaal compensatieplan op te stellen, waarmee ook het draagvlak bij bewoners wordt vergroot. Paragraaf 4.2.2, aspect geluid (leefomgeving) Bij het aspect In de planMER worden de effecten onderzocht. Hierbij worden de situatie- en locatie specifieke De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. (laagfrequent)geluid worden de cumulatieve effecten alleen kenmerken meegenomen in het onderzoek. Maatregelen ter voorkoming van hinder en/of schade getoetst op basis van expert judgement. Wij verzoeken u om worden daarbij ook betrokken.