Bijlage 1 Notitie Reikwijdte en Detailniveau

Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor de planMER Windturbinebepalingen Leefomgeving, 22 december 2021, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

26 | 33

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Definitief 02

Laagfrequent geluid De geluidbelasting van specifiek laagfrequent geluid van de windturbines zal tevens aandacht krijgen in de planMER. Laagfrequent geluid is geluid dat zich in het grensgebied tussen normaal hoorbaar en onhoorbaar geluid bevindt. In de discussie rondom windturbines en gezondheid wordt vaak de vraag gesteld of laagfrequent geluid van windturbines effecten kan hebben op de menselijke gezondheid1. Het aspect laagfrequent geluid wordt meegenomen in het onderzoek voor de planMER en betrokken bij de vaststelling van de geluidsnormen waarover de gemeenteraad te zijner tijd een besluit zal nemen. Slagschaduw Windturbines veroorzaken als gevolg van de draaiende wieken een bewegende schaduw, de zogenoemde slagschaduw. Op bepaalde plaatsen en onder bepaalde omstandigheden kan de slagschaduw op een gevoelige bestemming vallen en in die gevoelige bestemming een hinderlijke verandering van lichtsterkte veroorzaken. Deze mate van hinder wordt bepaald door de volgende factoren: frequentie van passeren, blootstellingsduur en intensiteit van de verandering in lichtsterkte. Daarnaast geldt dat de mate van hinder ook afhankelijk is van de opstelling, het type windturbine, windrichting, kans op zon en kans dat de windturbine in bedrijf is.

In de planMER worden slagschaduwcontouren bepaald en wordt onderzocht of voldaan wordt aan de hiervoor geldende wettelijke normen voor slagschaduwhinder. Uitgangspunt is hierbij maximaal 6 uur per jaar slagschaduwhinder. Er wordt niet alleen gekeken naar gevoelige bestemmingen, maar ook de invloed op kantoren wordt beschouwd. Indien nodig zullen mitigerende maatregelen worden voorgeschreven, welke als voorwaarden worden opgenomen in de ruimtelijke visie. Gezondheid Rond de ontwikkeling van windturbines bestaan zorgen met betrekking tot gezondheid. Windturbines veroorzaken geluid (inclusief laagfrequent geluid) en slagschaduw. Dit kan hinderlijk zijn en mogelijk gevolgen hebben voor de gezondheid (zie onderzoek ‘Gezondheidseffecten van windturbinegeluid: een update’ van het RIVM uit 2020). Een actuele wetenschappelijke beschouwing ten aanzien van gezondheid en windturbines maakt deel uit van dit aspect. Deze beschouwing is gebaseerd op de meest actuele onderzoeken en wetenschappelijke inzichten (onder meer studies van de WHO en het RIVM vormen daarvoor de basis). Naast de genoemde wetenschappelijke beschouwing wordt het thema gezondheid tevens onderzocht aan de hand van de GES-methodiek. GES staat voor gezondheidseffectscreening.

GES is ontwikkeld om bij ruimtelijke planvorming in beeld te brengen wat de werkelijke gezondheidsrisico’s zijn rondom enkele milieufactoren, in aanvulling op wettelijke milieunormen of afspraken, die lang niet altijd voldoende zijn om risico’s en klachten te vermijden. Niet alleen de feitelijke kwaliteit in de omgeving wordt daarbij in aanmerking genomen, maar ook het aantal blootgestelde mensen. Geluid is één van de aspecten die beoordeeld wordt op mogelijke gezondheidseffecten (bron: Kenniscentrum InfoMil). In de planMER wordt voor woningen in de buurt van windturbines een GES-score berekend. De GES-scores worden bepaald door het cumulatieve geluidsniveau voor en na de komst van de windturbines te berekenen. De som van de GES-scores van de woningen is een (versimpelde) maat voor het totale gezondheidseffect van een situatie. De toename van deze GES-score is een beoordelingscriterium voor de planMER. De potentiële gevolgen van erosie van windturbines op de gezondheid worden in beschouwing genomen. Dit geldt ook voor het aspect straling. Daarnaast wordt de GGD gevraagd om advies te geven voor het thema gezondheid.

1

Uit de ‘Factsheet Laagfrequent Geluid’ uit 2020 van het RIVM over laagfrequent geluid blijkt dat hier geen eenduidig antwoord op te geven is en dat de ene persoon meer effecten ondervindt dan de ander.

27 | 33

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Definitief 02

Dierenwelzijn Naast geluids- en gezondheidseffecten voor mensen kunnen windturbines ook zorgen voor hinder voor dieren. In de planMER wordt op basis van een wetenschappelijke beschouwing bepaald wat de effecten zijn voor dierenwelzijn. Daarnaast wordt het aantal gehinderde dieren binnen de contouren rond de windturbines in beeld gebracht. Aangezien hier geen wettelijke normen voor gelden is er sprake van een kwalitatieve beoordeling. Indien nodig zullen mitigerende maatregelen worden voorgeschreven, welke als voorwaarden worden opgenomen in de ruimtelijke visie. Luchtkwaliteit Rond de ontwikkeling van windturbines bestaan zorgen met betrekking tot de gevolgen voor de luchtkwaliteit en veranderende luchtstromen. In de planMER wordt een kwalitatieve quickscan uitgevoerd om de huidige luchtkwaliteit in beeld te brengen en de potentiële effecten van windturbines te onderzoeken. Hierbij wordt tevens ingegaan op de mogelijke effecten van zwavelhexafluoride (SF6). Indien er aanleiding is voor een verdiepend onderzoek zal dit worden uitgevoerd. Ruimtegebruik De ontwikkeling van windturbines en zonnevelden heeft effect op het ruimtegebruik binnen het zoekgebied. De effecten op ruimtegebruik zullen met name in het agrarisch gebied zijn. De plaatsing van windturbines en zonnevelden maakt de locaties (tijdelijk) ongeschikt als landbouwgrond.

Het effect van windturbines is beperkter dan zonnevelden, omdat het ruimtebeslag minder voor de windturbines in de gebruiksfase minder is dan bij zonnevelden. De omvang van de impact wordt in beeld gebracht middels een GIS-analyse en een kwalitatieve onderbouwing. Daarnaast zorgen de keuzes die worden gemaakt voor de grootschalige opwek voor duurzame energie tot 2030 voor effecten op de mogelijkheden om de opgave tot 2043 in te kunnen vullen. In de beoordeling van de opstellingsvarianten wordt daarom ook zoveel als mogelijk rekening gehouden met de mogelijkheden om de toekomstige opgave in te kunnen vullen. Dit gebeurt aan de hand van een kwalitatieve analyse. Hierbij geldt de huidige opgave tot 2030 als uitgangspunt.

4.3

Kennisleemten, monitoring en evaluatie

In de planMER wordt aangegeven welke kennisleemten bestaan en wat hun betekenis voor de besluitvorming is. Bij het optreden van kennisleemten wordt de mate van betekenis beoordeeld en wordt zo nodig een monitoringsprogramma opgesteld. Met een monitoringsprogramma kan worden bepaald of de gemeten effecten, zoals geluidbelasting, overeenkomen met de voorspelde effecten uit de planMER en of onderzoek of aanvullende maatregelen nodig zijn om de effecten te beperken. Deze gegevens kunnen tevens worden gebruikt voor de evaluatie van de besluitvorming tijdens of na afloop van de activiteiten ten behoeve van het ontwikkelen van grootschalige duurzame energie in de gemeente Waalwijk.

28 | 33

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Definitief 02

5 PROCES EN PARTICIPATIE In dit hoofdstuk wordt de te doorlopen m.e.r.-procedure beschreven, inzicht gegeven in de hierop volgende besluitvorming en het participatie- en inspraakproces.

5.1

M.e.r.-procedure

Het te doorlopen m.e.r.-proces bestaat op hoofdlijnen uit drie fasen: 1 NRD-fase; 2 planMER-fase; 3 projectMER-fase. Deze NRD maakt deel uit van de NRD-fase. De planMER-fase en de projectMER-fase en de hierbij behorende vereisten worden in de volgende paragrafen toegelicht.

5.1.1

PlanMER-fase

De planMER maakt inzichtelijk welke delen van het zoekgebied geschikt te maken zijn (met een specificatie van de voorwaarden) of niet geschikt zijn voor de ontwikkeling van wind- en zonne-energie (zie onderstaand kader). De planMER biedt daarmee handvatten om te beoordelen aan welke gebieden de gemeente Waalwijk medewerking wil verlenen. Hoewel zonne-energie niet m.e.r.-plichtig is, is besloten om de effecten wel te beschouwen in de planMER, vanwege de samenhang tussen wind- en zonne-energie. De planMER biedt een transparante en integrale afweging in het maken van de locatiekeuze(s) op hoofdlijnen. Als binnen het zoekgebied de kansrijke gebieden in beeld zijn worden de verschillende opstellingsvarianten (lijn of cluster) beoordeeld (zie ook paragraaf 3.3). Stoplichtenmodel Er wordt in de planMER een categorisering van het zoekgebied, inclusief Ecopark, gemaakt op basis van een stoplichtenmodel. Dit model geeft de mate van geschiktheid van een locatie voor de ontwikkeling van windenergie weer. Voor het stoplichtenmodel wordt gebruik gemaakt van kleurcodes: - groen: gebied waar grootschalige opwek kan plaatsvinden; - oranje: gebied waar negatieve impacts worden verwacht, maar waar het door mitigerende maatregelen naar verwachting mogelijk is om grootschalige opwek te realiseren; - rood: gebied waar op basis van de huidige inzichten geen grootschalige opwek mogelijk is.

29 | 33

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Definitief 02

Inhoud planMER De planMER bevat en/of beschrijft in ieder geval de volgende onderdelen: - het doel van het voornemen; - een beschrijving van het voornemen en de ‘redelijkerwijs in beschouwing te nemen’ alternatieven, zowel (bijvoorbeeld) qua ligging als qua uitvoeringswijze; - welke plannen eerder voor deze activiteit zijn vastgesteld en welke alternatieven daarin waren opgenomen; - voor welk(e) besluit(en) het m.e.r. wordt gemaakt en welke besluiten met betrekking tot het voornemen al aan de planMER vooraf zijn gegaan; - een beschrijving van de ‘huidige situatie en de autonome ontwikkeling’ in het zoekgebied; - welke gevolgen het voornemen en de alternatieven hebben voor het milieu en een motivering van de manier waarop deze gevolgen zijn bepaald en beschreven en een vergelijking van die gevolgen met de ‘autonome ontwikkeling’; - effectbeperkende c.q. mitigerende maatregelen; - leemten in kennis; - een publiekssamenvatting. Het proces voor het opstellen van de planMER tot aan de terinzagelegging is op hoofdlijnen weergegeven in afbeelding 5.1.

Afbeelding 5.1 Schematische weergave planMER-fase

30 | 33

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Definitief 02

5.1.2

ProjectMER

Aansluitend op de planMER wordt door initiatiefnemers een projectMER (of m.e.r.-beoordeling bij een initiatief met een vermogen lager dan 15 MW) opgesteld voor concrete wind initiatieven die binnen de voorkeursgebieden uit de planMER liggen. Voor zonnevelden hoeft naar verwachting geen m.e.r.-procedure doorlopen te worden (zie toelichting paragraaf 1.3). De milieuonderzoeken die voor het projectMER worden uitgevoerd hebben een hoger detailniveau dan de onderzoeken van de planMER. Hierdoor zijn de milieuonderzoeken geschikt ter onderbouwing van de vergunningaanvragen voor het project. In het projectMER zijn de alternatieven een combinatie van ruimtelijke opstellingsvarianten (bijvoorbeeld opstelling in een cluster of lijnopstelling) en turbineafmetingen, eventueel gecombineerd met zonnevelden. Hierbij geldt dat de ontwikkeling van zonnevelden niet m.e.r.-plichtig is. Financiële participatie is onderdeel van de ontwikkeling van een projectMER. Op hoofdlijnen ziet het proces voor een projectMER er hetzelfde uit als de schematische weergave in afbeelding 5.1.

5.2

Inspraak en advies

5.2.1

Participatie

De gemeente Waalwijk vindt vroegtijdige participatie met belanghebbenden (stakeholders) bij het voornemen van groot belang. De stakeholders bestaan onder meer uit inwoners, ondernemers, buurgemeenten, overige belangstellenden en professionele organisaties. De gedachte achter vroegtijdige participatie en de ervaring hiermee, is dat intensieve samenwerking met de omgeving leidt tot betere projecten met meer draagvlak. Onder andere door ruimtelijke inpassing van het project die beter aansluit op de omgeving, doordat belanghebbenden meedenken, gebiedskennis en ideeën aandragen en doordat begrip voor elkaars belangen en standpunten toeneemt door samenwerking. In het proces om te komen tot deze NRD zijn een drietal stappen doorlopen. Het doel hiervan was om zoveel mogelijk relevante informatie op te halen zoals specifieke gebiedskennis, landschappelijke en historische kernkwaliteiten, aandachtspunten en suggesties voor de ontwikkeling van zon- en windprojecten. Tevens heeft het participatieproces zich gericht op het aandacht hebben voor en het verkleinen of wegnemen van mogelijke zorgen die leven onder een deel van de bewoners in en direct rondom het zoekgebied. Het participatieproces heeft ideeën en kansen uit de omgeving in beeld gebracht voor de opwek van grootschalige duurzame energie in het algemeen, het beoordelingskader en participatie.

Het participatieproces van deze NRD is in drie stappen doorlopen: 1 ter voorbereiding op deze NRD zijn regio- en doelgroepenbijeenkomsten georganiseerd (17, 22 en 25 november). De aanwezigen zijn onder andere stakeholders die reeds in het voortraject (onder andere de Kadernota) betrokken waren, maar ook bewoners en omwonenden van het zoekgebied, en verschillende belangengroeperingen; 2 tijdens de periode dat de NRD ter inzage heeft gelegen (23 december tot en met 16 februari) is een brede informatiebijeenkomst georganiseerd (18 januari 2022). Hier waren alle inwoners en betrokkenen in Waalwijk, maar ook inwoners en betrokkenen uit omliggende gemeenten, die geïnteresseerd zijn in het voornemen welkom om meer informatie te krijgen over de NRD en het vervolg van de m.e.r.procedure. Tevens zijn er door de aanwezigen aandachtspunten ingebracht en zorgen gedeeld. De input van deze informatiebijeenkomst is indien relevant en van toepassing verwerkt in de definitieve NRD. Verder stond voor eenieder de mogelijkheid open om een zienswijze in te dienen op de concept NRD. Er zijn 45 zienswijzen ingediend (bijlage II). Daarnaast is van zowel de Commissie m.e.r. als de GGD een advies ontvangen (bijlage III); 3 de gemeenteraad stelt de NRD vast na verwerking van de ingediende zienswijzen. De raad wordt geïnformeerd over het doorlopen participatieproces.

31 | 33

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Definitief 02

Procesparticipatie en - communicatie Tijdens de plan- en project-m.e.r.-procedure wordt eveneens ingezet op een uitgebreid participatieproces. Hiervoor is een separaat participatie- en communicatieplan opgesteld als basis voor het voorliggende proces van de komende jaren (bijlage IV). De focus ligt daarbij op de formele én informele procesparticipatie waarin verschillende (groepen) belanghebbenden ruimte krijgen om mee te werken, mee te denken en mee te weten. Daarbij werkt Waalwijk aan betrokkenheid en draagvlak in de omgeving. Dat wil zeggen dat iedereen die betrokken wil zijn, is geïnformeerd en/of de gelegenheid heeft gehad zijn of haar mening te geven. Het bestuur van de gemeente heeft het mandaat én voelt het comfort vanuit de belanghebbenden om vervolgens een beslissing te nemen. Naast procesparticipatie- en communicatie zijn verschillende nog andere vormen van participatie van belang in het proces, die hieronder uiteen zijn gezet. Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde GODE Waalwijk Initiatiefnemers die grootschalige duurzame energie willen opwekken in de gemeente Waalwijk zijn door de gemeente uitgenodigd om te participeren in het Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde. Initiatiefnemers en ontwikkelaars ondertekenen bij de publicatie van deze NRD het Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde met het college van burgemeester en wethouders.

Alleen partijen die zich aansluiten bij het Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde komen in aanmerking om een concreet project te ontwikkelen. Initiatiefnemers met concrete initiatieven binnen gebieden die naar voren komen in de planMER krijgen de gelegenheid om een project verder uit te werken in een projectMER en vergunningsaanvragen. Het Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde zal worden ondertekend uiterlijk op het moment dat het college de NRD voor vaststelling voorlegt aan de gemeenteraad. Hierbij committeren de deelnemende partijen zich aan nader overeen te komen voorwaarden, waaronder 50 % lokaal eigendom. Financiële participatie Een belangrijk uitgangspunt van het voornemen is dat een aanzienlijk deel (tenminste 50 % in lokaal eigendom) van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving. Als voorwaarde geldt hierbij dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. De komst van duurzame energie naar lokale gemeenschappen is ook een kans voor verduurzaming en het duurzaam versterken van de lokale economie. Dit kan bijvoorbeeld door (een deel van de) revenuen in te zetten voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Daarnaast kan worden ingezet op mede-eigenaarschap (financieel) en financiële deelneming door aandelen. Sociale participatie Door participatie kan maatschappelijke meerwaarde worden gecreëerd.

De initiatiefnemer doorloopt hiervoor samen met de omgeving (dat kunnen ook belanghebbenden zijn uit de buurgemeenten) een proces om te komen tot een wenselijke en haalbare vormgeving van participatie. Hierbij kan worden gedacht aan een omgevingsfonds ten behoeve van maatschappelijke doelen of een omwonendenregeling.

5.2.2

Advies Commissie m.e.r. en GGD

Commissie m.e.r. De Commissie voor de milieueffectrapportage (Commissie m.e.r.) heeft een advies over uitgebracht naar aanleiding van het concept van deze NRD. Hiervoor heeft de Commissie m.e.r. onder meer een digitaal bezoek aan het zoekgebied gebracht. Op basis van het advies van de Commissie m.e.r. (en de zienswijzen) is deze NRD op een aantal onderdelen aangepast ten opzichte van de conceptversie. Deze definitieve NRD vormt, tezamen met het advies van de Commissie m.e.r., het advies van de GGD en de Reactienota op de ontvangen zienswijzen, de basis waarop de planMER wordt opgesteld. De Commissie m.e.r. zal te zijner tijd bij het afronden van de planMER en tijdens de besluitvorming over de ruimtelijke visie adviseren over de juistheid en volledigheid van de planMER en de wijze waarop deze informatie is betrokken in de besluitvorming.

32 | 33

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Definitief 02

GGD De gemeente Waalwijk vindt volksgezondheid een belangrijk aspect voor het maken van afwegingen rondom de ontwikkeling van wind- en zonne-energie. Daarom vraagt de gemeente de GGD gedurende het gehele proces om advies. De GGD was toehoorder tijdens de brede informatiebijeenkomst en heeft parallel met de Commissie m.e.r. een advies uitgebracht op de concept NRD. De GGD zal ook in de vervolgprocedure worden gevraagd om advies. Het advies van de GGD wordt betrokken bij het uitvoeren van het milieuonderzoek en de verdere uitwerking van de planMER.

33 | 33

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Definitief 02

Bijlage(n)

I BIJLAGE: TERMEN EN AFKORTINGEN

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Bijlage I | Definitief 02

Term

Toelichting

Alternatief

Eén van de mogelijke (sets) oplossingen voor het initiatief.

Ashoogte

De hoogte van de rotor-as, waaraan de rotorbladen van de windturbine zijn bevestigd, ten opzichte van het maaiveld.

Autonome ontwikkeling

De toekomstige ontwikkeling van het milieu of de omgeving, zonder dat de voorgenomen activiteit of één van de alternatieven wordt gerealiseerd.

Bestemmingsplan

Gemeentelijk plan waarin het gebruik en de bebouwingsmogelijkheden van gronden en de aanleg van allerlei andere werken en werkzaamheden wordt geregeld.

Bevoegd gezag

De overheidsinstantie die bevoegd is het m.e.r.-plichtige besluit te nemen en die de m.e.r.procedure organiseert.

Commissie voor de m.e.r.

Commissie van onafhankelijke deskundigen die het bevoegd gezag adviseert over de gewenste inhoud van het milieueffectrapport en in een latere fase over de kwaliteit van het milieueffectrapport.

Contour

Een lijn getrokken door een aantal punten van gelijke (geluid)belasting. Door contouren te berekenen, is het mogelijk het gebied vast te stellen dat een bepaalde (geluid)belasting ondervindt.

Criterium

Onderdeel van een milieuaspect aan de hand waarvan de effectbeoordeling plaatsvindt.

Cumulatieve effecten

Verschillende vormen van verontreiniging en aantasting van het milieu, waarbij de gevolgen van elke vorm afzonderlijk niet ernstig behoeven te zijn, maar van de verschillende vormen samen wel.

dB(A)

Maat voor het geluiddrukniveau waarbij een frequentieafhankelijke correctie wordt toegepast voor de gevoeligheid van het menselijke oor.

expert judgement

Een wetenschappelijk onderbouwde argumentatie ten aanzien van een onderwerp, vraag, of discussie, die is verwoord door een erkend specialist op dat vakgebied. In de planMER zal worden aangegeven wiens expert judgement is ingezet.

Fauna

De gezamenlijke diersoorten van een bepaald land of een bepaald geologisch tijdperk.

Flora

De vegetatie van een bepaalde streek of periode.

Geluidhinder

Gevaar, schade of hinder als gevolg van geluid.

Gevoelig object

Gevoelige objecten zijn gebouwen of terreinen die op grond van artikel 1 van de Wet geluidhinder worden aangemerkt als geluidsgevoelig. Woningen zijn bijvoorbeeld een geluidgevoelig object.

GODE

Grootschalige Opwek Duurzame Energie

Initiatiefnemer

Een natuurlijk persoon, dan wel privaat- of publiekrechtelijk rechtspersoon (een particulier, bedrijf, instelling of overheidsorgaan) die een bepaalde activiteit wil (doen) ondernemen en daarover een besluit vraagt.

Lden

De Lden (Engels: Level day-evening-night) is een maat om de geluidsbelasting door omgevingslawaai uit te drukken

m.e.r.

De procedure van milieueffectrapportage; een hulpmiddel bij de besluitvorming, dat bestaat uit het maken, beoordelen en gebruiken van een milieueffectrapport en het evalueren achteraf van de gevolgen voor het milieu van de uitvoering van de activiteit waarvoor een milieueffectrapport is opgesteld.

m.e.r.-plicht

De verplichting tot het opstellen van een milieueffectrapport voor een bepaald besluit over een bepaalde activiteit.

MER

Milieueffectrapport. Een openbaar document waarin van een voorgenomen activiteit van redelijkerwijs in beschouwing te nemen alternatieven of varianten de te verwachten gevolgen voor het milieu in hun onderlinge samenhang op systematische en zo objectief mogelijke wijze worden beschreven.

Mitigerende maatregel

Maatregel om de nadelige gevolgen van de voorgenomen activiteit voor het milieu te voorkomen of te beperken

MW

MegaWatt = 1.000 kiloWatt = 1.000 kW. kW is een eenheid van vermogen.

MWh

Megawattuur = 1.000 kilowattuur (kWh). kWh is een eenheid van energie

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Bijlage I | Definitief 02

Term

Toelichting

Natura 2000

Ecologisch netwerk van speciale beschermingszones die zijn aangewezen ingevolge de Habitatrichtlijn of de Vogelrichtlijn

Natuur Netwerk Nederland (NNN)

Het door de overheid nagestreefde en in beleidsnota’s vastgelegde landelijke netwerk van natuurgebieden en verbindingszones daartussen.

Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD)

De NRD geeft aan met welke reikwijdte en met welke diepgang (detailniveau) de alternatieven onderzocht en beschreven worden in het milieueffectrapport (MER).

Plaatsingszone

Gebied dat op basis van de planMER is aangewezen voor de ontwikkeling van grootschalige opwek duurzame energie.

Plangebied

Dat gebied, waarbinnen de voorgenomen activiteit of een der alternatieven kan worden gerealiseerd. Vergelijk: studiegebied

Quickscan

Met een quickscan worden knelpunten en eventueel ontbrekende informatie geïnventariseerd. Vervolgens wordt de noodzaak en omvang van nader onderzoek vastgesteld.

Referentiesituatie

Bij deze situatie wordt uitgegaan van de bestaande situatie en de autonome ontwikkeling. Deze situatie dient als referentiekader voor de effectbeschrijving van de alternatieven in de planMER.

Structuurvisie

Document waarin het ruimtelijk beleid van de overheid (bijvoorbeeld gemeente) is omschreven.

Studiegebied

Dat gebied, waarbinnen de milieugevolgen dienen te worden beschouwd. De omvang van het studiegebied kan per milieuaspect verschillen. Vergelijk: plangebied.

Varianten

Mogelijkheid om via (een) iets andere deelactiviteit(en) de doelstelling(en) in redelijke mate te realiseren (zoals lijn- of clusteropstelling). Dit wordt niet als complete activiteit beschreven in de planMER (want dan zou sprake zijn van een alternatief).

Verordening

Instrument van de provincie om de ruimtelijke doelen uit de structuurvisie (wettelijk) te realiseren.

Waterkwaliteit

De chemische en biologische kwaliteit van water.

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Bijlage I | Definitief 02

II BIJLAGE: REACTIENOTA NRD GODE

Witteveen+Bos | 128738/22-003.954 | Bijlage II | Definitief 02

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) GODE

Inhoud 1.

Inleiding ................................................................................................................................................................................................................................................ 2

2.

Toelichting verwerking ......................................................................................................................................................................................................................... 3

3.

Raadsbesluit 21 april 2022 ................................................................................................................................................................................................................... 4

4.

Ingekomen reacties en antwoorden..................................................................................................................................................................................................... 5

5.

Verslag publieke informatiebijeenkomst NRD Grootschalige Opwek – 18 januari 2022................................................................................................................... 69

Pagina 1 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

1. Inleiding Na definitieve vaststelling van de Kadernota Grootschalige Opwek Duurzame Energie (GODE) door de gemeenteraad op 24 juni 2021 is in het najaar van 2021 de m.e.r.-procedure (milieueffectrapportage) gestart met het opstellen van de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (hierna: NRD) voor het zoekgebied. Alvorens dit concept is gepubliceerd, is de aanpak en de inhoud informeel besproken met direct betrokkenen, zoals bewoners van de zoekgebieden, grondeigenaren, belangenverenigingen en initiatiefnemers van zonne- of windprojecten. Vanaf 23 december 2021 tot en met 16 februari 2022 is de NRD ter inzage gelegd waarmee inwoners, bedrijven, belangstellenden, belangengroeperingen en anderen de mogelijkheid hadden om te reageren door middel van een zienswijze. In deze periode is op 18 januari een (digitale) informatiebijeenkomst georganiseerd waar zich 79 deelnemers voor hadden aangemeld. Opmerkingen die tijdens deze bijeenkomst zijn opgehaald bij deelnemers, zijn ook meegenomen als zienswijzen (Reacties 3.1 t/m 3.12). Een verslag van deze bijeenkomst is separaat toegevoegd (hoofdstuk 5). In totaal zijn er 45 zienswijzen tijdens de reactieperiode geregistreerd, met in totaal 284 reacties. 28 Zienswijzen van omwonenden: 6 uit Waspik, 5 uit SprangCapelle, 7 uit Waalwijk en 9 uit de omliggende gemeenten Altena en Heusden.

Daarnaast waren er 9 zienswijzen van belangengroeperingen als het Platform Waspik, de Dorpsraad Drongelen, de ZLTO, de Weidevogelvereniging, Energie Gezond Waalwijk en Heusden, de Brabantse Milieufederatie en de belangenvereniging Overdiepse Polder. 3 Zienswijzen zijn binnengekomen van het Waterschap Brabants Delta, het Rijksvastgoedbedrijf namens Defensie en de gemeente Altena. En 5 zienswijzen zijn ingediend door ontwikkelaars/initiatiefnemers. Verder is op 23 februari jl. een mail ontvangen van de gemeente Geertruidenberg met complimenten voor de zorgvuldigheid en compleetheid van de NRD. De opgehaalde reacties hebben geleid tot aanvullingen, aanpassingen en verduidelijking op verschillende onderdelen van de NRD. Na vaststelling door de gemeenteraad, worden de indieners van de ingekomen reacties per brief, dan wel per e-mail, op de hoogte gebracht van het raadsbesluit tot (gewijzigde) vaststelling van de NRD. Ook wordt men in kennis gesteld van de Reactienota. Daarnaast worden de verschillende documenten op de gemeentelijke website geplaatst en wordt er een terugkoppeling gegeven op de gemeentepagina van Weekblad Waalwijk. In de onderhavige reactienota zijn conform het bepaalde in de AVG geen namen en adresgegevens van de indieners opgenomen. De ingekomen reacties zijn gearchiveerd in InProces en gedeeld met de griffie.

De vragen en opmerkingen zijn uit de zienswijzen gehaald en overgenomen in deze reactienota. Daarnaast is commentaar op de reacties verwoord (in de kolom naast de ingekomen reactie). In de laatste kolom staat aangegeven of de reactie wel of niet heeft geleid tot een aanpassing/aanvulling van de concept NRD. Tegen de vaststelling van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau staat geen bezwaar en beroep open. Naast de reacties door middel van zienswijzen, is advies gevraagd én ontvangen van de Commissie voor de milieueffectrapportage (CieMER) en het GGD Team Gezondheid, Milieu & Veiligheid Brabant. Deze beide adviezen worden ter kennisneming voorgelegd aan de raad en zijn als bijlage opgenomen in de NRD.

Pagina 2 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

2. Toelichting verwerking Het relatief grote aantal zienswijzen op de NRD en de hoge kwaliteit daarvan geeft aan dat het onderwerp leeft bij de bewoners van Waalwijk en de omliggende gemeenten. In totaal zijn 284 reacties genoteerd. Daarvan hebben er 65 geleid tot aanvullingen, aanpassingen of verbeteringen. Hierna staan de belangrijkste voorgestelde aanpassingen, aanvullingen en vervolgacties, zoals opgenomen in de definitieve versie van de NRD, opgesomd. De belangrijkste aanpassingen zijn de volgende. 1. Een uitgebreidere beschrijving van de uit te voeren detailonderzoeken, met name op het gebied van (laagfrequent) geluid, slagschaduw, natuur en gezondheid. 2. Toezegging dat (tussentijdse) uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling van de algemene normen voor geluid, slagschaduw en veiligheid voor de bouw en het gebruik van windturbines waar mogelijk meegenomen worden in het m.e.r.-traject. 3. Toevoeging van een aantal specifieke onderzoeksthema’s (zwavelhexafluoride (SF6) en microplastics als gevolg van de erosie van rotorbladen). 4. Een aantal detailaanpassingen van de kaart met afstandscontouren tot woningen welke niet geheel correct opgenomen waren. Waaronder het toevoegen van de woningen aan de noordzijde van ’t Vaartje aan het stedelijk gebied. 5.

Toevoeging van de autonome ontwikkelingen bij de Oostelijke Insteekhaven, de Kerkvaartse Haven, de aanleg en afronding van Natuurbod Regio Hart van Brabant in het kader van Natuurnetwerk Brabant (NNB) en de natuurontwikkeling Westelijke Langstraat. 6. Aanpassing van de alternatieventabel zodat zichtbaar is dat er met het oog op de impact op de fysieke leefomgeving een keuze is tussen ‘hogere en minder turbines’ versus ‘lagere en meer turbines’. 7. De term ‘Green Deal’ is vervangen door ‘Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde’ omdat deze de lading beter dekt. 8. Uitleg van de begrippen quickscan en expert judgement. Verder wordt ter besluitvorming aan de raad voorgesteld om: 1. In overeenstemming met het buurschap Labbegat, de 750-meter status ook toe te kennen aan het dorp Doeveren, het buurschap Peerenboom en delen van de lintbebouwing tussen buurschap Peerenboom en Drongelen. De impact hiervan is weergegeven op de aangepaste kaart van het zoekgebied als bijlage bij de NRD. 2. Op basis van het advies van de CieMER, ook een alternatief te laten onderzoeken in de planMER met een maximale invulling met windenergie binnen het zoekgebied, waarbij ook van de afstandsnormen wordt afgeweken. Zodat straks bij de vaststelling van de planMER een zorgvuldige afweging gemaakt kan worden voor bepaling van het voorkeursalternatief met plaatsingszones.

Pagina 3 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

3. Raadsbesluit 21 april 2022 Nader vast te stellen.

Pagina 4 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

4. Ingekomen reacties en antwoorden Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

1.1

Wij zijn dan ook zeer tegen de bouw van dergelijke molens Het vertrekpunt is het zoekgebied zoals dat in de Kadernota is opgenomen die door de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD binnen een straal van 10 km van bewoonde gebieden alleen al gemeenteraad is vastgesteld. Hierin zijn ook de minimale afstanden tot de windturbines door de verzieking van het landelijk karakter en de rust. opgenomen, die eveneens als uitgangspunt gelden voor de planMER. Wanneer de resultaten van de planMER daar aanleiding toe geven, kan de gemeenteraad te zijner tijd besluiten om andere afstanden tussen windturbines en woningen te hanteren.

2.1

Aangezien wind en zon niet ophouden bij gemeentegrenzen De overdracht van de rol van bevoegd gezag voor windenergieprojecten van de provincie aan de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD zullen de effecten van windenergie in het zoekgebied ook in gemeente Waalwijk vloeit voort uit de bestuurlijke afspraken die zijn gemaakt in het kader van de relatie moeten worden gebracht met de aangrenzende Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS). In dat kader is afgesproken dat de gemeente gemeenten. Tegen die achtergrond zou enige coördinatie al dan Waalwijk eerst het beleid ontwikkelt voor wind- en zonneparken. niet door de provincie bij dit onderzoek op zijn plaats zijn. De randgemeenten van het Waalwijkse zoekgebied, te weten Altena, Heusden en Geertruidenberg, worden daarbij betrokken. Evenals de provincie Noord-Brabant. Daarnaast wordt de aangrenzende provincie Gelderland op de hoogte gehouden.

2.2

Inmiddels is er een uitspraak van het Europese Hof dat de Er is geen uitspraak van het Europese Hof met betrekking tot een minimale afstand tot De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD afstand tot de komgrens minimaal 10x de tiphoogte mag bebouwing. De uitspraak van het Europese Hof betrof een zaak over een Belgisch windturbinepark bedragen. Ik verzoek u de uitspraak van het Hof te betrekken bij waar voor een aantal windturbinenormen op grond van de Europese richtlijn Strategische het onderzoek en de landelijke ontwikkelingen op dit punt af te Milieubeoordeling een milieubeoordeling had moeten worden gemaakt. Het Hof oordeelde dat dit wachten en geen onomkeerbare besluiten te nemen. ten onrechte was nagelaten. De Raad van State heeft op 30 juni 2021 bepaald dat dit nu ook voor de Nederlandse normen geldt. Het gevolg van de uitspraak van de Raad van State is dat de Landelijke windturbinenormen in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet mogen worden gebruikt voor windturbineparken totdat een landelijke milieubeoordeling is gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in december 2021 gestart. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De nieuwe landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden.

Een afstandsnorm van tien keer de tiphoogte maakt geen deel uit van dat onderzoek en de gemeente Waalwijk heeft op dit moment geen reden om zo'n afstandsmaat in het eigen onderzoek voor de planMER mee te nemen. De gemeente betrekt te zijner tijd wel de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD).

Pagina 5 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

2.3

Tevens verzoek ik u een onafhankelijk instituut een onderzoek De GGD is om advies gevraagd over de aspecten die zijn gerelateerd aan het onderwerp De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD te laten doen naar de effecten van windenergie op de volksgezondheid en kan daarbij volledig onafhankelijk adviseren. De GGD is daarin volledig gezondheid. De GGD lijkt me niet onafhankelijk genoeg omdat onpartijdig. de gemeente hierin deelneemt en overigens ook niet toegerust De GGD voert niet het onderzoek uit, maar maakt alleen een gezondheidskundige beoordeling op is om een kwalitatief onderzoek te doen naar dit ingewikkelde de uitgevoerde onderzoeken. En zal op basis daarvan adviseren. vraagstuk. De analyse van de effecten van windturbines op gezondheid wordt gebaseerd op de meest actuele onderzoeken en wetenschappelijke inzichten (onder meer studies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Rijks Instituut voor Volksgezond en Milieuhygiëne (RIVM) vormen daarvoor de basis).

2.4

Onderzocht moet worden wat de effecten zijn voor flora en fauna in dit gebied bij plaatsing van windmolens.

In de planMER worden de mogelijke effecten op flora en fauna onderzocht, bij plaatsing van windturbines.

3.1

De juistheid van de kaarten controleren, met name op de afstanden tot woningen.

De afstandscontouren op de kaart van het zoekgebied in de Kadernota zijn gecheckt en daarop is De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. een aantal aanpassingen doorgevoerd. De kaart wordt separaat bijgevoegd en als uitgangspunt genomen in het verdere onderzoek. Overeenkomstig de Kadernota, die door de gemeenteraad is vastgesteld, wordt als afstand tot een windturbine voor een woning in het buitengebied minimaal 400 meter en voor een woning in het stedelijk gebied 750 meter gehanteerd. Voor deze laatste categorie wordt uitgegaan van de begrenzing zoals opgenomen in de kaart van de Interim Omgevingsverordening van de Provincie Noord-Brabant. Ten overvloede: de kaart in de NRD is louter ter illustratie en kan op detailniveau afwijken van de bestaande situatie. Aan de contouren kunnen geen rechten worden ontleend.

3.2

Meenemen laatste ontwikkelingen in onderzoek en regelgeving, Het gevolg van de uitspraak van de Raad van State is dat de Landelijke windturbinenormen in het De hiernaast beschreven aanpak wordt opgenomen onder andere naar aanleiding van de tussenuitspraak van de Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling niet mogen worden gebruikt voor windturbineparken in de NRD. Raad van State over slagschaduw, geluid en externe veiligheid. totdat een landelijke milieubeoordeling is gemaakt. De procedure voor die beoordeling is in december 2021 gestart. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan in het najaar van 2022 bekend zijn. De nieuwe landelijke normen zullen in de loop van 2023 in werking treden. Vooruitlopend hierop kan een gemeente zelfstandig milieunormen vaststellen voor windturbines, mits deze goed worden gemotiveerd en toegesneden zijn op de lokale situatie. In het MER wordt op de volgende wijze omgegaan met de milieunormen: (1) Voor geluid worden voor de verschillende alternatieven de geluidscontouren Lden 47, 45 en 40 dB in beeld gebracht. Dit zijn ook de contouren die onderzocht worden in de landelijke milieubeoordeling. (2) Daarbij wordt per geluidscontour het aantal potentieel gehinderde personen bepaald. (3) Op basis van die uitkomsten wordt beoordeeld welke geluidsnorm te zijner tijd gehanteerd kan worden voor de windturbines.

Voor slagschaduw en externe veiligheid wordt een vergelijkbare aanpak gevolgd. Met dien verstande dat -in navolging van de landelijke milieubeoordeling- maar één contour in beeld wordt gebracht. De gemeente betrekt de uitkomsten van de planMER bij de uitkomsten van de landelijke milieubeoordeling (pagina 16 in de NRD).

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD

Pagina 6 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

3.3

Onderzoek toevoegen naar de werkelijke duurzaamheid van windturbines en zonnepanelen.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

3.4

Onderzoek toevoegen naar het gebruik van hexafluoride (SF6) als gas in schakelinstallaties bij windturbines.

De planMER voorziet in de uitwerking van het voornemen van de gemeente om ruimte te geven aan windturbines en zonnevelden zoals vastgelegd in de Kadernota. In de planMER wordt de nut en noodzaak van dit voornemen nogmaals toegelicht. Een onderzoek naar de werkelijke duurzaamheid van windturbines en zonnepanelen vormt geen onderdeel van de planMER. Het gebruik van SF6 in de turbine-installaties is onderdeel van het milieuonderzoek.

3.5

Een toetsing toevoegen van Defensie in verband met de De toetsing bij Defensie met betrekking tot de aanwezige laagvliegroute, de laagvlieggebieden De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. laagvliegroute Overdiepse Polder en de mogelijke invloed op de Maas/Waal en Bergse Maas 1/2 en radar zijn voorzien in de NRD. Deze nadere specificatie wordt militaire radar van Herwijnen en anderen. toegevoegd in de NRD.

3.6

Onderzoek toevoegen naar de impact van microplastics op de directe omgeving en naburig natuurgebied, als gevolg van de erosie van windturbinebladen. Toevoegen invloed van slagschaduw op de woningen in buurgemeenten. Onderscheid maken tussen de verschillende landschapstypen binnen het zoekgebied, zoals het open polderlandschap en de uiterwaarden.

3.7 3.8

3.9

Onderzoek toevoegen naar het effect van de sloop van windturbines, op het moment dat deze niet meer in gebruik zijn.

3.10

Verduidelijken wat onder een kwalitatieve quickscan en kwalitatieve analyse op basis van expert judgement wordt verstaan.

3.11

Toevoegen hoe bewoners uit de randgemeenten worden betrokken bij de onderzoeken.

3.12

Onderzoek toevoegen naar mogelijke luchtvervuiling in Waalwijk en door luchtmenging tussen hogere en lagere luchtlagen vanuit de industriegebieden in Dordrecht en Moerdijk.

De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD.

De mogelijke impact van microplastics ten gevolge van slijtage van de rotorbladen is onderdeel van het milieuonderzoek.

De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD.

De effectbeschouwing beperkt zich niet tot het grondgebied van de gemeente Waalwijk. De mogelijke effecten op woningen in buurtgemeenten worden dus ook onderzocht. In de planMER wordt een landschappelijke analyse uitgevoerd. Hierin worden de verschillende landschapstypen binnen het zoekgebied gedefinieerd. Op basis hiervan wordt vervolgens onderzocht hoe binnen de kenmerken van het landschap de ontwikkeling van wind- en zonneenergie mogelijk is. De planMER richt zich op alle fasen (aanleg, gebruik, ontmanteling) en de eventuele significante effecten daarvan.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Een quickscan is bedoeld om te bepalen of specifieke punten ontbreken of beter kunnen. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. Potentiële knelpunten en eventueel ontbrekende informatie worden geïnventariseerd en de noodzaak en omvang van nader onderzoek wordt vastgesteld. Vervolgens wordt nader onderzoek uitgevoerd ten behoeve van de planMER. De uitkomsten daarvan dragen bij aan de onderbouwing voor de bepaling van het voorkeursalternatief. Expert judgement is een wetenschappelijk onderbouwde argumentatie ten aanzien van een onderwerp, vraag, of discussie, die is verwoord door een erkend specialist op dat vakgebied. Een nadere specificatie met betrekking tot de toe te passen onderzoeksmethodes wordt toegevoegd aan de NRD. Uitleg van de termen quickscan en expert judgement zal in de begrippenlijst worden opgenomen. In het Participatie- & Communicatieplan Grootschalige Opwek is opgenomen hoe omwonenden De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. van het zoekgebied, ook van de randgemeenten, worden betrokken bij het proces. Het Participatie- & Communicatieplan Grootschalige Opwek wordt als bijlage opgenomen. De effecten van luchtverontreiniging en depositie door verontreinigende stoffen wordt De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD. onderzocht in de planMER op een detailniveau dat toereikend is om te komen tot een voorkeursalternatief.

Hierbij wordt de luchtkwaliteit in de huidige situatie met de autonome ontwikkelingen op basis van beschikbare informatie vastgesteld.

Pagina 7 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

4.1

Wordt er in de MER meegenomen dat er bij bepaalde Een onderzoek naar de impact van zowel microplastics als luchtverontreiniging is onderdeel van windrichtingen, zowel microplastics als luchtverontreiniging het milieuonderzoek. wordt afgezet in het in de directe omgeving liggende naburige, bijzonder kwetsbare en waardevolle Natura2000 gebied?

5.1

Als WBG Waalwijk e.o. stelden wij, in overleg met het Brabants De door de gemeente ontvangen informatie is gedeeld met de onderzoekers die de planMER De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Landschap, al eerder relevante informatie beschikbaar. Dit opstellen. middels een powerpointpresentatie (27-10- 2020 en 27-7Het aanbod om gebruik te maken van verdere detailinformatie wordt graag aangenomen en zal 2021), een gesprek (26-7- 2021) en aansluitend daarop (21-09- worden betrokken in het verdere onderzoek. 2021) een kaart met de belangrijkste weidevogelgebieden in de omgeving van Waalwijk en binnen het zoekgebied. Onze weidevogelgroep en het Brabants Landschap willen dat desgewenst graag aanvullen met verdere detailinformatie. We zijn er van overtuigd dat windturbines en zonnevelden De effecten van windturbines en zonnevelden op de akker- en weidevogelpopulatie worden in De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. bepaald niet bevorderlijk zijn voor de akker- en kaart gebracht in de planMER. Of dat leidt tot compenserende maatregelen is nu nog niet in te weidvogelpopulatie en zien daarom graag, zoals bij jou bekend, schatten, maar wordt te zijner tijd op basis van de uitkomsten beoordeeld. compenserende maatregelen, waarbij we denken aan de ontwikkeling van een plasdrasgebied in het Natuurgebied Westelijke Langstraat. In de NRD wordt op pag.

22 en 23 het beoordelingskader voor Een quickscan is bedoeld om te bepalen of specifieke punten ontbreken of beter kunnen. De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD windturbines en zonnepanelen aangegeven. M.b.t. natuur Potentiële knelpunten en eventueel ontbrekende informatie worden geïnventariseerd en de wordt daar onder meer vermeld dat middels een quickscan het noodzaak en omvang van nader onderzoek wordt vastgesteld. Vervolgens wordt indien nodig criterium "effecten op overige beschermde gebieden, nader onderzoek uitgevoerd ten behoeve van de planMER. De uitkomsten daarvan dragen bij aan waaronder weidevogelgebieden, ganzenfoerageergebieden en de onderbouwing voor de bepaling van het voorkeursalternatief. stiltegebieden" zal worden beoordeeld. Op mijn vraag tijdens Uitleg van de termen quickscan en expert judgement wordt in de begrippenlijst opgenomen. de zoombijeenkomst wat de quickscan m.b.t. weidevogelgebieden inhoudt, kreeg ik geen bevredigend antwoord. Ik ben bang dat bedoelde scan erg oppervlakkig is en Een quickscan is niet oppervlakkig, maar een eerste inventarisatie om te bepalen of specifieke De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD voorbijgaat aan de wezenlijke waarden van het punten ontbreken of een nadere onderbouwing behoeven. weidevogelgebied en de weidevogelpopulatie binnen het De opmerkingen worden meegenomen in het onderzoek.

zoekgebied voor grootschalige opwek zonne- en windenergie. Voor weidevogels zijn er drie belangrijke momenten, te weten: 1. De aankomst- en vestigingsfase, wanneer de vogels uit de overwinteringsgebieden komen, 2. De broedfase daarna, dan moet er voldoende rust zijn, waarbij de vogels zich kunnen verstoppen in het open landschap, 3. De kuikenperiode, dan moet er voldoende dekking en voedsel zijn. Omdat de gedragingen ook weer per soort verschillen, zal een quickscan zeker niet altijd het gewenste resultaat opleveren.

5.2

5.3

5.4

De reactie leidt WEL tot aanpassing van de NRD.

Pagina 8 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 6.1

6.2

6.3

6.4

6.5

6.6

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Stel regels voor de beoogde windmolens waar bij een afstand 10x de hoogte van de molen de minimale afstand is tot woningen en dan hoort het niet uit te maken of dat binnen of buiten de bebouwde kom is.

Overeenkomstig de Kadernota, die door de gemeenteraad is vastgesteld, wordt als afstand tot een De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windturbine voor een woning in het buitengebied minimaal 400 meter en voor een woning in het stedelijk gebied 750 meter gehanteerd. Een afstandsnorm van 10x de tiphoogte maakt geen deel uit van het onderzoek voor de planMER en de gemeente Waalwijk heeft op dit moment geen reden om zo'n afstandsmaat in het onderzoek mee te nemen. Beperk de concessie voor windmolens en zonneweides (looptijd In het MER wordt uitgegaan van de looptijd van de vergunning van maximaal 25 jaar. Dit is De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. v vergunning) tot maximaal 12 jaar, ZONDER conform de huidige en toekomstige provinciale verordening en de gemeente Waalwijk heeft op dit verlengingsmogelijkheid. moment geen reden om daarvan af te wijken. Zonneweides enkel op niet bruikbare gemeentegronden. Gezien de impact van zonnevelden op de landschappelijke kwaliteit, dienen de middelgrote velden De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Landbouwgronden moeten voor de voedsel garantie in tact in het buitengebied aan te sluiten op bestaand stedelijk gebied én wordt maximaal ruimte blijven. Motivatie; we willen geen Russisch gas om geopolitieke geboden tot een gezamenlijke totale omvang van 15 hectare. Dit is vastgesteld in de Kadernota. redenen.

Accepteren we wel Russische aardappelen, uien of spruitjes? Onder die zonnepanelen groeit immers niets. De Labbegatsepolder is erg vruchtbare landbouwgrond. Zorg voor een ruime financiële buffer zodat claims met Uitwerking van financiële garanties etc. is onderdeel van de anterieure overeenkomst die de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. betrekking tot gezondheid en waarde vermindering van gemeente te zijner tijd met een initiatiefnemer zal sluiten. woningen ruimhartig kunnen worden ingevuld. U hebt als gemeente immers een wettelijk zorgplicht. Voorkom dat de grotere bedrijven met veel financiële armslag, Zoals vastgelegd in de Kadernota, is uitgangspunt bij de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. zelfstandig windmolens plaatsen. (tenminste 50% in lokaal eigendom) van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving met als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. De precieze uitwerking hiervan vindt in een later stadium plaats. Maak het onmogelijk dat een bedrijf, bijvoorbeeld ten behoeve Dit is geen onderdeel van het planMER proces. De gemeente heeft overigens geen wettelijke van nog af te leveren elektrische auto’s, de groene stroom, die mogelijkheden om hier op te sturen. Waalwijk volgens U nodig zou hebben, op slurpt.

Deze stroom is dan immers niet voor de Waalwijkse gemeenschap terwijl deze er wel alle nadelen van heeft. Voorzie in het accepteren van substantiële waarde Uitwerking van financiële garanties etc. is onderdeel van de anterieure overeenkomst die de vermindering van woningen gemeente te zijner tijd met een initiatiefnemer zal sluiten.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

6.8

Bereken hoeveel mensen er nog in Waalwijk, in de nabijheid Dit is geen onderdeel van het planMER proces. van windmolens, willen wonen gelet op Uw ambitie van groei.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

6.9

Zorg dat verlichting van de molens gedurende schemering en nacht uitstaat.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

6.10

Zorg dat de windmolens elke nacht tenminste tussen 21.00 en In de planMER wordt onderzocht of er sprake is van hinder. Indien nodig worden mitigerende 08.00 stil staan. maatregelen genomen. Hoe dit wordt ingevuld is nog niet bepaald.

6.7

Onderzoek naar de effecten van obstakelverlichting is onderdeel van de planMER.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

Pagina 9 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

6.11

Alle gelden die de windmolens opbrengen voor de gemeente Waalwijk moeten 100 % ten goede komen aan de mensen welke er last van ervaren. Ergo: geen geldelijk gewin voor de gemeente Waalwijk en of de gemeenschap dan pas nadat overlast en/of waarde vermindering ervarende bewoners schadeloos zijn gesteld.

Zoals vastgelegd in de Kadernota, is uitgangspunt bij de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. (tenminste 50% in lokaal eigendom) van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving met als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. De precieze uitwerking hiervan vindt in een later stadium plaats. Daarnaast bij hinder of daling van ontroerend goed dan voorziet de wet in de mogelijkheid om een tegemoetkoming in planschade te vragen (na inwerkingtreding van de Omgevingswet: nadeelcompensatie).

6.12

Nodig mensen uit welke overlast ervaren in de nabijheid van reeds gerealiseerde windparken en laat hen verslag doen tijdens een Raadsvergadering.

Dit is geen onderdeel van het Participatie- en Communicatieplan Grootschalige opwek. Wel streven we naar een evenwichtige dialoog met ruimte voor iedereen, ook voor kritiek of zorgen voor overlast.

6.13

Weinig of geen wind…dan doen die molens het hoegenaamd niet. Wat is het back up plan?

In de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is gekozen voor de opwek van zonne- en De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. windenergie als bewezen technieken. Dat deze een variabel karakter hebben, is bekend. Dit is door de gemeenteraad meegewogen in de keuze die in de Kadernota is gemaakt. Daarom maakt een keuze over het wel of niet gebruiken van windenergie verder geen onderdeel van het planMER proces.

6.14

2021 was qua stroom opbrengst van de zonnepanelen het Dit is geen onderdeel van het planMER proces. meest dramatische jaar in een periode van 5 jaar. Hoe vangt U dat realistisch op? Maak een doorrekening of windmolens zonder subsidie regeling Dit is geen onderdeel van het planMER proces. rendabel zijn. In Duitsland staan hele windmolenparken stil en te verpauperen omdat de subsidie is opgedroogd. Doe onderzoek naar de invloed van windmolens nabij de In de planMER worden ook de effecten op een werkplek onderzocht, zoals een kantoor. Dit doen werkplek van mensen welke op het industrieterrein werkzaam we middels de GES-beoordelingsmethodiek (gezondheidseffectscore). Hierbij wordt het aantal zijn. potentieel gehinderde personen in beeld gebracht. Hiermee worden ook de effecten op werkplekken in beeld gebracht. Voorzie in betrouwbare onderzoeken met betrekking tot schade Een ecologisch onderzoek maakt deel uit van de planMER. Dit onderzoek wordt overeenkomstig aan natuur. Er zijn inmiddels voorbeelden te over, dichtstbij in de geldende onderzoeksprotocollen uitgevoerd. Het onderzoek houdt rekening met de zeearend Flevoland, dat de vogelstand gedecimeerd zal worden. Denk uit de Biesbosch. daarbij aan de zeearend uit de Biesbosch. Dat zou erg goede reclame zijn voor het zorgvuldig opgebouwde imago van Waalwijk. Dat zeearend 312 in Waalwijk in een windgehaktmolen is verpulverd.

6.15

6.16

6.17

6.18

Voorzie in betrouwbare onderzoeken met betrekking tot gezondheidsrisico’s, neem daarin niet enkel een GGD rapportage mee in Uw oordeel. Huisartsen, Doctoren en wetenschappers zijn hen al voorgegaan, zie daarvoor de bijlages.

Aanpassing/aanvulling

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD.

De analyse van de effecten van windturbines op gezondheid wordt gebaseerd op de meest actuele De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. onderzoeken en wetenschappelijke inzichten (onder meer studies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Rijks Instituut voor Volksgezond en Milieuhygiëne (RIVM) vormen daarvoor de basis).

Pagina 10 van 70

Reactienota Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – 15 maart 2022

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

6.19

Informeer U over het feit dat windmolens GEEN groene energie In de Kadernota, die door de gemeenteraad is vastgesteld, is gekozen voor de opwek van zonne- De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. opleveren in de betekenis van het woord groen. Er is veel nodig, en windenergie als bewezen technieken. Daarom maakt een keuze over het wel of niet gebruiken denk aan infrastructuur, 10 betonmixer wagens per molen, van windenergie verder geen onderdeel van het planMER proces. In de planMER wordt 1000 liter olie per jaar, verspreiding van microplast, vervanging onderbouwd waar binnen de gemeente Waalwijk het opwekken van windenergie op een elke 10-15 jaar van de molen, onveiligheid van de wieken welke verantwoorde wijze kan plaatsvinden. De veiligheidsrisico's worden in het kader van de milieu- en kapot slaan. Productie van de windmolen, subsidie. omgevingseffecten beschouwd en beoordeeld aan de dan geldende wettelijke eisen.

7.1

Hoe kan het dan dat er een aanvullende eis (namelijk bijna de dubbele afstand) geldt voor mensen die in de bebouwde kom wonen?

7.2

8.1

8.2

De gehanteerde afstanden van 400 en 750 meter zijn politiek-bestuurlijke keuzes geweest van de De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. gemeenteraad en door hem vastgesteld. De 400 meter is afgeleid van de destijds geldende normen uit het Activiteitenbesluit. Voor het ‘stedelijk gebied’ heeft de raad deze uitgebreid naar 750 meter. Concreet verzoek van ons is om de gelijkwaardige behandeling Het uitgangspunt is dat iedere inwoner gelijk wordt behandeld. De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. van alle inwoners als actiepunt op te nemen. Voorkeursgebieden en landschappelijke impact zonnevelden: Gezien de impact van zonnevelden op de landschappelijke kwaliteit, dienen de middelgrote velden De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. Wij zien in de open gebieden aan de oostkant van het in het buitengebied aan te sluiten op bestaand stedelijk gebied. Dit is het uitgangspunt zoals zoekgebied goede kansen voor een geslaagde landschappelijke vastgelegd in de Kadernota door de gemeenteraad. In de tweejaarlijkse evaluatie wordt de inpassing door gebruik te maken van de koppelkans in de ontwikkeling van de zonnevelden gemonitord en wordt de eventuele invloed ervan op de ontwikkeling van recreatiefuncties. Dit laatste wordt ook in de verwachte opwek in relatie tot de restopgave tot 2030 (en ook voor de periode daarna) nota benoemd als wenselijke mogelijkheid.

Echter ligt dit beoordeeld. gebied niet direct grenzend aan de bebouwde omgeving, zoals dit wel in de kadernota GODE als wenselijk is opgenomen. Wij adviseren op dit punt om vooral in te zetten op maatwerk door initiatieven op hun merites te beoordelen en een directe aansluiting op de bebouwde omgeving niet op zichzelf doorslaggevend te laten zijn. Lokaal eigendom, mede-eigenaarschap en financiële Zoals vastgelegd in de Kadernota die door de gemeenteraad is vastgesteld, is het uitgangspunt bij De reactie leidt niet tot aanpassing van de NRD. participatie: Het is van belang dergelijke wenselijke opties maar de ontwikkeling dat een aanzienlijk deel van de revenuen terugvloeit naar de lokale samenleving. ook termen als ‘lokale samenleving’ duidelijk te definiëren Dit als voorwaarde dat de sociale cohesie in de samenleving geborgd blijft. In de Kadernota is (kunnen dorpsbewoners aan de andere kant van de aangegeven dat tenminste 50% van een initiatief in lokaal eigendom komt. De precieze uitwerking gemeentegrens die dicht bij het project wonen bijvoorbeeld zal te zijner tijd plaatsvinden. financieel participeren?). Dit is des te meer relevant omdat er een minimum van 50% wordt gesteld voor alle projecten die de ambitie moeten vervullen.