Bijlage 1 bij vragen en antwoorden ChristenUnie (2)

Onderzoek en analyse groeiplaats bomen Markt e.o. te Waalwijk Gemeente Waalwijk Afdeling TORV

Foto 1, Opdruk van boomroosters, linde Stationsstraat.

ANDE(R)S Boomtechnisch Advies Harold Schoenmakers

4 mei 2020 ABT/2020/020-035

Onderzoek en analyse groeiplaats bomen; Markt e.o. te Waalwijk

Inhoudsopgave 1.

Inleiding............................................................................................................................... 3

2.

Onderzoeksresultaten ......................................................................................................... 4 2.1 Algemeen ..................................................................................................................... 4 2.2 Visuele inspectie .......................................................................................................... 4 2.3 Nader groeiplaatsonderzoek ........................................................................................ 4

3.

Conclusie ............................................................................................................................ 5 3.1 Conditie en kwaliteit ..................................................................................................... 5 3.2 Groeiplaatsonderzoek .................................................................................................. 5 3.3 Toekomstverwachting .................................................................................................. 6

4

Adviezen ............................................................................................................................. 7

2

ANDE(R)S Boomtechnisch Advies

Onderzoek en analyse groeiplaats bomen; Markt e.o. te Waalwijk

1.

Inleiding De Markt en haar omgeving te Waalwijk neemt een centrale plaats in het centrum in. Om dit te benadrukken zijn circa 20 jaar geleden 13 Acacia’s als sluitstuk van de opwaardering van het centrum geplant. Drie bomen staan voor ’t Slot en tien bomen op het terrassen gedeelte aan de overzijde van de Grotestraat. Onder de boomkronen liggen gezellige terrasjes. Daarnaast zijn in de Stationsstraat lindes en de Grotestraat leilindes aangeplant. De leilindes volgens de oude structuur vanuit Baardwijk t/m Besoyen, waar langs de oude Langstraat leilindes stonden en staan. Helaas worden de verharding van hardsteen en de boomroosters opgedrukt. Hoogstwaarschijnlijk wordt deze opdruk veroorzaakt door oppervlakkige beworteling. Om die reden zijn in de winter van 2014 op 2015 de roosters gelicht, de oppervlakkige wortels verwijderd en bij alle Acacia’s en lindes voedingspeilers gemaakt en geploft en bemest. Tijdens een overleg met de gebruikers van de Markt blijkt dat zij, ondanks dat de opdruk beperkt blijft, alsnog hinder ondervinden van opdruk en verzakking van verharding en roosters. Dit is een ongewenste situatie. De gemeente wil weten met welke maatregelen deze opdruk verholpen kan worden. De onderzoeksvraag, die aan ANDE(R)S Boomtechnisch Advies is voorgelegd, luidt: “Analyseer de groeiplaats en adviseer te nemen maatregelen.”

Foto 2, Niet alleen opdruk maar ook verzakking van de boomroosters.

De groeiplaats en de bomen zijn op 7 augustus 2018 en 28 april 2020 onderzocht. In het tweede hoofdstuk worden de onderzoeksresultaten gepresenteerd. In het tweede hoofdstuk worden de onderzoeksresultaten gepresenteerd. In respectievelijk hoofdstuk drie en vier zijn de conclusies en het advies ten behoeve van een duurzaam behoud van de onderzochte bomen opgenomen. 3

ANDE(R)S Boomtechnisch Advies

Onderzoek en analyse groeiplaats bomen; Markt e.o. te Waalwijk

2.

Onderzoeksresultaten

2.1

Algemeen De Acacia’s (Robinia pseudoacacia) staan in plantspiegels van 2 bij 2 meter, die bedekt zijn met een gietijzeren boomrooster. Rondom het gietijzeren boomrooster ligt hardstenen verharding. De lindes staan in plantspiegels van circa 1 bij 1 meter en in de verharding. De bomen zijn circa 20 jaar oud.

2.2

Visuele inspectie Op 28 april 2020 is het visuele onderzoek uitgevoerd. Locatie Boomsoort Leeftijd Stamdiameter Hoogte Kroonprojectie Doorrijhoogte Conditie

Markt te Waalwijk Acacia Circa 20 jaar 30 tot 35 cm 10 meter 7 meter 4 meter Matige bladbezetting; Matige scheutlengte Structuur kroon Allen goed Kwaliteit stam Allen goed Kwaliteit stamvoet: Opdruk en verzakking van boomrooster en verharding Opmerkingen Terrassen onder de boomkroon Tabel 1, De visuele inspectie weergegeven in tabelvorm

2.3

Stationsstraat en Grotestraat Linde Circa 20 jaar 15 tot 25 cm 5 meter 3 meter 2,5 meter Redelijke knop- en bladbezetting; Matige scheutlengte Allen goed Allen goed Opdruk van boomrooster en verharding Geen

Nader groeiplaatsonderzoek De groeiplaatsonderzoeken zijn uitgevoerd op een afstand van één tot drie meter uit het hart van de stam. De groeiplaats buiten het boomrooster is onderzocht door middel van grondboringen en het graven van profielsleuven. Bodemluchtmetingen en verdichtingsmetingen waren niet mogelijk in verband met de puinfundering en de stofdroge grond. De beluchtingsputjes in het rooster zijn grotendeels dicht geslipt en functioneren niet. Bodemprofiel Het profiel buiten het boomrooster bestaat uit hardsteen van circa 5 cm dik. Daaronder een dunne laag zwart grit en tot minimaal 45 cm-mv gebroken puin (fractie 20-40 mm) met daar tussen humusloos grof zand. Beworteling Buiten de plantspiegel en direct onder het hardsteen en op 35 cm-mv zijn twee lagen van minimaal 2 cm dik met fijne en zware wortels. Het profiel is vanaf circa 10 cm tot circa 60 cm intensief beworteld met haarwortels. Oppervlakkig, binnen de plantspiegels en onder de boomroosters zijn zware gestelwortels te zien. Vochthuishouding Ten tijde van het onderzoek was het profiel droog tot een diepte van 60 cm. Zowel de zandgrond als het gebroken puin roken licht muffig. Uit gegevens van de gemeente blijkt dat het grondwater in het centrum fluctueert tussen de 100 en 140 cm-mv.

4

ANDE(R)S Boomtechnisch Advies

Onderzoek en analyse groeiplaats bomen; Markt e.o. te Waalwijk

3.

Conclusie

3.1

Conditie en kwaliteit Conditie Bij de uitgevoerde inspectie is de conditie van de bomen gekwalificeerd. Uit de tabel in het vorige hoofdstuk blijkt dat de lindes nog een redelijk conditie hebben. De acacia’s hebben een matige (sterk verminderde) conditie. Kwaliteit De bomen hebben een voldoende goede kwaliteit.

3.2

Groeiplaatsonderzoek Bij de aanleg hebben de acacia’s 25 m3 groeiruimte meegekregen in de vorm van bomengranulaat. Uit het groeiplaatsonderzoek blijkt dat de groeiplaatsomstandigheden matig zijn. Het bodemprofiel binnen de plantspiegel was niet te onderzoeken omdat het rooster niet gelicht kon worden. Maar wel is vastgesteld dat op 30 cm een zwaar verdichte laag aanwezig is. Uit de beluchtingsputjes komt een “putlucht”. Zij zijn verstopt waardoor uitwisseling van bodemlucht niet mogelijk is. De putlucht duidt er verder op dat in de ondergrond verrotting van organisch materiaal plaatsvindt. Buiten de plantspiegel bestaat het profiel uit gebroken puin en humusloos grof zand. Ook hier kwam een muffe lucht uit de grond, wat vocht- en zuurstofproblemen indiceert. Door ernstig verstoorde ondergrondse omstandigheden (verdichting, geen uitwisseling bodemlucht met buitenlucht en rotting van organisch materiaal kunnen de boomwortels niet anders dan (oppervlakkig) buiten het boomrooster wortelen. Dit veroorzaakt de terugkerende opdruk. Na de groeiplaatsverbetering van 2014-2015 is de opdruk van zowel roosters als verharding niet vergelijkbaar. Indertijd lagen de roosters “schots en scheef” en golfde de bestrating. Om dit tegen te gaan zijn ook forse wortels geamputeerd, o.a. voor ’t Slot waar wortels tot 10 cm zijn verwijderd tegen de stamvoet.

In april 2020 liggen nog steeds meerdere roosters hoger dan het maaiveld. Eén rooster ligt zelfs lager. Buiten de kronen golft de verharding licht, wat veroorzaakt wordt door verzakking en/of het overrijden van de natuursteen door o.a. leveranciers en eigenaars. Uit het bovenstaande wordt samengevat en geconcludeerd dat: 1. De beworteling binnen de groeiplaats “moet” blijven; 2. De groeiplaatsen verre van optimaal zijn; 3. Geen stabiliteitswortels buiten de plantspiegel zijn aangetroffen; 4. De aangebrachte ondergrondse groeiplaats-constructies niet functioneren zoals zij zouden moeten doen, of althans wat de bedoeling was bij de aanleg.

5

ANDE(R)S Boomtechnisch Advies

Onderzoek en analyse groeiplaats bomen; Markt e.o. te Waalwijk

3.3

Toekomstverwachting De toekomstverwachting van bomen is moeilijk te beoordelen. Het hangt af van allerlei (externe) factoren en blijft een inschatting. Huidige omstandigheden De toekomstverwachting voor de Acacia’s wordt onder de huidige omstandigheden als matig ingeschat. Dit betekent dat de bomen bij een ongewijzigde groeiplaats en zonder aanpak van de opdruk-problematiek 5 tot 10 jaar behouden kunnen worden. Gedurende die periode wordt de opdruk van roosters en omliggende verharding snel verergerd. De lindes hebben een toekomstverwachting van 10 tot 15 jaar. Groeiplaatsverbetering Om de Acacia’s en daarmee het beeld te behouden en de opdruk-problematiek te verhelpen, moet de groeiplaats drastisch verbeterd worden, zie hoofdstuk 4.

6

ANDE(R)S Boomtechnisch Advies

Onderzoek en analyse groeiplaats bomen; Markt e.o. te Waalwijk

4

Adviezen Gezien de conditie van de bomen én de zeer matige groeiplaatsomstandigheden wordt geadviseerd om in het geheel opnieuw te beginnen. Zodra de mogelijkheid zich voor doet is het zeer gewenst om een nieuwe groeiplaatsinriching voor zowel de acacia’s (of andere boomsoorten) als (lei-)lindes in te richten.

4.1

Bomen 1e grootte Voor de (vervangende) bomen van de eerste grootte (momenteel de acacia’s en lindes) is het uitgangspunt van 25 m 3 goede grond (bomengrond bij voorkeur) prima. Met 25 m3 goede bomengrond kunnen bomen van de eerste grootte 25 jaar goed en 25 jaar redelijk groeien. Echter het is dan noodzakelijk dat de bomengrond niet verdicht kan raken en niet opgesloten zit. Omdat een open plantspiegel van bijvoorbeeld 5 bij 5 meter niet gewenst is in het centrum (in verband met terrassen) moet een constructie gemaakt worden waarbij een tweede maaiveld wordt gecreëerd. Hierbij zit er een minimale ruimte van 5 cm tussen het maaiveld van de boom en de onderkant van de verharding. De boom staat in de bomengrond en via het boomrooster vindt uitwisseling van bodemlucht plaats. Om deze dragende constructie te maken, zijn verschillende mogelijkheden. Deze variëren van prefab betonbunkers tot aan het zelf storten van betonnen bunkers, als ook het maken van een dragende constructie op poeren of een groeiplaats uitgraven en deze afbakenen met kratten met een worteldoek. De constructie moet nader uitgewerkt worden, waarbij minimaal met de volgende rekening gehouden moet worden: 1. Uitwisseling bodem- en buitenlucht → voldoende ruimte tussen maaiveld en constructie 2. Genoeg inzijging van hemelwater, maar zeker ook het weg kunnen van overtollig hemelwater 3.

Voldoende water voor de bomen in droge periodes 4. Voldoende ruimte qua diameter van de boomroosters om bij vervanging van de bomen, de stobbe te kunnen verwijderen en een nieuwe boom te kunnen planten.

4.2

Bomen 3e grootte Voor de (vervangende) bomen van de derde grootte (momenteel de leilindes) is mij geen het ontwerp-uitgangspunt bekend uit de tijd van de aanleg. Leilindes hebben echter toch voor een gezonde en goede ontwikkeling (en met het oog op de steeds hetere en drogere zomers) minimaal 5 m3 goede grond (bomengrond bij voorkeur) prima. Met 5 m3 goede bomengrond kunnen leilindes 25 jaar goed en 25 jaar redelijk groeien. Om het hemelwater goed in te kunnen laten zijgen, geen verdichting te krijgen en een goede uitwisseling van bodem- en buitenlucht te houden wordt geadviseerd om de leilindes in doorgaande open planstroken te planten. De doorgaande plantstroken kunnen ingeplant worden met kruiden, bodembedekkers of beplanting. Indien dit niet gewenst is, zal een constructie zoals bij 4.1 is beschreven voor de leilindes ook noodzakelijk zijn.

7

ANDE(R)S Boomtechnisch Advies