Betoog GroenLinksaf Raadsvergadering 7 november 2024

Geachte voorzitter, Vanavond bespreken we de begroting 2025, de vertaling van de kaderstelling uit Juli. Heel veel opvallends valt er dus ook niet op aan te merken, maar is altijd iets wat je kunt zeggen, zeker in de raad van Waalwijk. Wat opvalt dit jaar is dat er geen burgers langsgekomen zijn om om extra steun, subsidie of iets dergelijks te vragen. Dat is wel eens anders geweest. De vraag is of dat komt omdat het zo verschrikkelijk goed gaat met onze inwoners, of omdat ze weinig meer van ons verwachten. Iedereen realiseert zich tenslotte dat er financieel moeilijke tijden aankomen, toch? Voorzitter, in verband met die moeilijke tijden een heel korte opmerking. GroenLinksaf zou graag horen of er iets te zeggen valt over het onevenredig grote beslag dat er door de GOL gelegd wordt op onze AR. Er lijkt nu binnenkort een oplossing te komen, welke mogelijkheden biedt dat ons? In hoeverre zorgt een opening in de patstelling voor lucht in onze financiële nood? Eén van de wat meer aanstootgevende onderdelen van de GOL is het plan voor de aantasting van de Borkse Overlaat door de aanleg van een extra fietsbrug en de vernietiging van de spoordijk.

Wij hebben begrepen dat er steun is vanuit de provincie voor het niet uitvoeren van dat deel van het plan, en afgezien van de natuurwinst, wat zou dat ons verder opleveren? Voorzitter, we hebben onlangs gesproken over de mogelijkheden om te besparen op begrotingsonderdelen en projecten om de tegenvallers die er aan komen op te vangen. GroenLinksaf heeft toen laten weten dat alles bespreekbaar is, er zijn geen heilige huisjes. Maar toch. Voor GroenLinksaf, en we kunnen ons niet voorstellen dat er partijen in deze raad zitten die daar anders in staan, zou het onverteerbaar zijn als er getornd wordt aan de bestaanszekerheid van mensen die het al hard te halen hebben, financieel zowel als sociaal. De consequentie van dat standpunt is dat elke verschraling van de ingezette nieuwe koers sociaal domein dan eigenlijk onbespreekbaar zou moeten zijn. Ja, het is heel veel geld dat we daar voor bestemmen in deze begroting, maar de kost gaat voor de baat uit, en uiteindelijk zou die nieuwe koers moeten leiden tot minder hoge kosten. In de volgende periode een terugtrekkende beweging maken zou alleen daarom al onverstandig zijn. Voorzitter, een korte persoonlijke noot: ik zit vanaf 2006 in de raad, en ik heb al heel erg veel doemscenario’s langs horen komen.

Vanuit een oppositionele rol heeft Linksaf zich toen ook verzet tegen bezuinigingen op de zwakkeren in onze samenleving, soms helaas tevergeefs, het HBH dossier ligt nog vers in mijn geheugen. Achteraf gezien is geen van die doemscenario’s ooit echt in volle hevigheid over ons uitgestort, gelukkig maar, niet alle Nederlandse gemeentes kunnen dat zeggen. Wij hadden in die jaren het geluk een kundig mens op de portefeuille financiën te hebben. De periode die er nu aankomt voelt anders. Niet omdat de portefeuillehouder van een minder kaliber is, maar omdat én de landelijke politiek, én sinds een paar dagen ook de mondiale situatie, aanleiding geven om te

verwachten dat de aangekondigde jaren van schaarste nu echt zullen. We hebben dunne koeien in den Haag, en ook de oosten- en westenwind geven weinig vertrouwen voor meer vette jaren. Voorzitter, een laatste opmerking. Bij de kaderstelling heeft GroenLinksaf gevraagd om een onderzoek naar uitbreiding van de IIT, de Inkomenstoeslag voor mensen die maar moeizaam delen in onze welvaart, De cijfers over de consequenties van een aanpassing zijn binnen, en ja, die cijfers zijn fors. Paradoxaal genoeg is het juist de hoogte van het benodigde bedrag dat ons betoog ondersteunt, en daarnaast, voorzitter, schrokken wij veel harder van een ander cijfer in het overzicht. Het is schokkend om te zien hoeveel meer mensen we bereiken met slechts een relatief kleine verhoging van de normen, hoeveel meer mensen balanceren op de grens van bestaanszekerheid. Ja, de absolute bedragen waarmee individuele aanvragers ondersteund zou worden zijn klein, maar die kleine bedragen per persoon zijn een veelvoud van een absolute verhoging van lokale lasten die voor een deel van deze raad onbespreekbaar is. Wij pleiten niet perse voor een verhoging van die lokale lasten, maar het is opvallend wat cijfers doen als je ze in perspectief plaatst.

Als je daarnaast overweegt dat er weinig gemeentes zulke strenge normen hanteren als de gemeente Waalwijk, dan lijkt het ons eigenlijk onverteerbaar als we hier niets mee doen. Het is niet meegenomen in deze begroting, maar een stap in de IIT lijkt ons eigenlijk onvermijdelijk. Op dit moment hoeft die beslissing niet genomen te worden, maar binnenkort gaan we er wel weer over praten. GroenLinksaf hoopt dan op steun van deze raad.