Betoog ChristenUnie Raadsvergadering 7 november 2024

Afgrond Voorzitter, Onze bijdrage heeft dit jaar als titel AFGROND gekregen. Het college brengt namelijk de gemeente Waalwijk naar de rand van de afgrond. Onze belangrijkste vraag is daarom vandaag: Is de coalitie eindelijk bereid om in te grijpen. Want het is al enkele jaren bekend dat het Rijk in 2026 stopt met een aantal incidentele vergoedingen; dat scheelt gemeenten miljoenen. Dit is de reden dat 2026 het ravijnjaar wordt genoemd. Het college hoopte tegen beter weten in dat het Rijk opnieuw met extra middelen over de brug zou komen en schoof dit probleem voor zich uit. Maar het ziet er naar uit dat we niet veel van het Rijk hoeven te verwachten. Dus snelle actie is geboden om ervoor te zorgen dat we in 2026 een zachte landing maken door in 2025 al te bezuinigen. Echter nu bezuinigt het college wel, maar dit is alleen om in 2025 en volgende jaren ambities met incidenteel en structureel geld te financieren. Het college wil namelijk in 2026 € 850.000 in de Vitale stad investeren, ruim € 3 miljoen in Mens en samenleving en bijna € 6 ton in Bedrijfsvoering en dienstverlening; dat is in totaal € 4,5 miljoen. Voor die € 4,5 miljoen heeft het college allemaal bezuinigingen gevonden. Maar waarom zijn die bezuinigingen niet ingezet voor het tot voor kort voorziene tekort van ruim € 4,5 miljoen.

Dan zou er geen ravijn meer zijn en hoeft de raad geen moeilijke bezuinigingsmaatregelen te nemen. De ChristenUnie vraagt de coalitie om de ambities voorlopig on hold te zetten. Dat scheelt ook nog eens een hoop druk op de organisatie, die nu al piept en kraakt. Vz, de ChristenUnie voorziet nog extra financiële problemen. Want wat is de betekenis van de bedragen die in de begroting staan als het college meent geregeld meer uit te geven dan is toegestaan? Dit moet dan later weer worden gerepareerd. Dat gaat eenvoudiger in tijden van overschot, maar niet als er tekorten zijn. Daar komt nog eens bij dat Baanbrekers vanwege de BUIG aan het begin van het jaar steeds een miljoen extra nodig bleek te hebben. Het college heeft al laten weten dat het contract voor het onderhouden van de openbare ruimte in Waspik, Sprang-Capelle en Landgoed Driessen tonnen meer gaat kosten. En onlangs is bekend geworden dat vanwege een toegenomen vraag naar hoog specialistisch jeugdhulp Waalwijk in 2024 ruim € 1,1 miljoen extra moet betalen. Vz, dit laatste brengt ons bij het grootste zorgpunt voor de ChristenUnie: het steeds forsere beroep op de jeugdhulp. In 2015 betrof dit zo’n 6%, in 2024 zitten we op 15%. En de vraag waardoor dit komt en wat we kunnen doen om problemen te voorkomen, wordt maar niet beantwoord. Al die duur betaalde specialisten vertellen niet wat we aan preventie kunnen doen.

Veel “Jonge mensen weten niet meer hoe ze moeten leven. (….) We zien dat ook terug in de problemen waarmee jonge mensen massaal worstelen: eenzaamheid, isolement en ikgerichtheid. Dat leidt tot rapport na rapport met schrikbarende cijfers over de mentale

gezondheid van jongvolwassenen, polarisatie, digitale technologie en de vele crises waarmee ze worstelen.” 1 Onze centrumgemeente meldt geregeld tijdens radenavonden dat we in Hart van Brabant zo goed bezig zijn, om vervolgens te melden dat we € 11,1 miljoen tekort komen. Daarbij meldt de wethouder dat ze geen fouten heeft gemaakt. In onze ogen is in ieder geval sprake van slecht contractbeheer. Vz, misschien kent u het boek Generatie Angststoornis van Jonathan Haidt. Hij wijt de problemen van de jongeren aan de sociale media die sinds de komst van de smartphone een enorme vlucht hebben genomen. Onze jongeren dreigen ten onder te gaan in een virtuele wereld. We zouden onze jeugd meer ervaring moeten geven in de echte wereld, hen moeten leren om met angsten om te gaan en hun intrede in de online wereld moeten uitstellen. Want in die online wereld zijn er nauwelijks vangrails, de AFGROND gaapt. Kinderen zijn lichamelijke wezen die moeten leren hoe ze in de fysieke wereld hun lichaam moeten gebruiken voordat ze vele uren doorbrengen in de virtuele wereld. We hebben echter afscheid genomen van een spelgerichte kindertijd en die vervangen door schermgerichte tijd. Anders gezegd: onze kinderen beschermen we te veel in de echte wereld, terwijl we ze online te weinig beschermen.

Met als gevolg dat jongens bijvoorbeeld uitkomen in de online gokwereld en meisjes zich druk maken dat ze niet zouden kunnen voldoen aan het schoonheidsideaal. Verslavende content is op grote schaal in de hoofden van onze kwetsbare kinderen terecht gekomen. Het posten van foto’s is niet zonder gevaar gebleken. Wanneer gaan we echt werk maken van jeugdpreventie? Vz, het is bekend dat de ChristenUnie hecht aan een betrouwbare overheid. Daartoe rekenen wij ook het college van Waalwijk. Maar sommige gedragen schaden ons vertrouwen. Dat geldt bijvoorbeeld voor het overschrijden van door de raad vastgestelde budgetten en voor het vaststellen op 29 oktober 2024 van de productenraming 2025 voordat de raad de programma begroting heeft vastgesteld. Nu stelt het college in het antwoord op vraag 120 dat de financiële doelstelling ten aanzien van het product parkeren is om minstens kostendekkend te zijn. Dat is na het mislukte experiment niet door de raad besloten. Kan de wethouder aangegeven wanneer de raad het woord minstens heeft toegevoegd? In datzelfde antwoord staat dat vanwege de gewenste herontwikkeling van De Els dat nodige druk zal ontstaan op de kostendekkendheid van het product parkeren, waardoor een tijdelijk overschot wenselijk wordt geacht om toekomstige mindere resultaten te kunnen egaliseren.

Heeft het college deze handelswijze kenbaar gemaakt bij de Nota van Uitgangspunten? Neen. In de Kadernota? Neen. In het raadsvoorstel bij de begroting of de belastingverordeningen? Neen. Betrouwbaar zijn is zeggen wat je doet en doen wat je zegt. Vorig jaar hebben we een hele discussie gehad over de nieuwe parkeerverordening. De ChristenUnie vond deze niet rijp voor besluitvorming. Een belangrijk argument voor de fractie van Lokaal Belang was de mantelzorgregeling die er moest komen. Maar die regeling staat niet meer in de verordening. Is dat gemeld? Neen. Pas als een fractie daarnaar vraagt (123), krijgt het antwoord dat deze regeling niet meer nodig is. Ik ben benieuwd wat mevrouw Koptagel hiervan vindt. Ook zouden we graag willen wat de VVD ervan vindt dat het college de parkeertarieven meer dan kostendekkend wil maken en de ozb te hoog wil vaststellen. 1

Onderweg; nummer 9; jaargang 10; 13 september 2024

Tot slot, de ChristenUnie wenst de gemeenteraad, het college en organisatie veel wijsheid toe en bidt om Gods zegen voor het werk in 2025. Want als Hij het huis niet bouwt, tevergeefs zwoegen de bouwers (Psalm 127).