Antwoord

Datum binnenkomst vraag Datum raadsvergadering Portefeuillehouder Behandelend team Uiterste afdoeningsdatum

Technische vragen

Datum beantwoording vraag

maandag 8 juni 2026 donderdag 25 juni 2026 Dhr. F. Spierings BSD 15 juni 2026 17 juni 2026

Gemeenschappelijke Regeling: Baanbrekers voorlopige jaarstukken 2025 en ontwerpbegroting 2027 Vraag Op 12 mei jl. is het raadsvoorstel in het college behandeld, terwijl er nog geen AB-voorstel lag over de bestemming van het batig saldo. Is sindsdien (12 mei tot 11 juni) alsnog een voorstel door het AB vastgesteld? Zo nee, wanneer wordt dit verwacht? Zo ja, waarom is dit nog niet toegevoegd aan het RIS, zodat de raad volledig kan worden geïnformeerd? Antwoord Nee, er ligt nog geen voorstel hoe het batig saldo 2025 in te zetten voor. Dit is noch in het DB (Dagelijks Bestuur), noch in het AB (Algemeen Bestuur) aan de orde geweest.

1

In het raadsvoorstel wordt ook gewezen op het bepaalde in artikel 36, vierde lid van de GR. Hierin staat dat het AB kan besluiten om aan het batig saldo een specifieke bestemming te geven voor geoormerkte activiteiten en dat het AB de raden hierover informeert en de raden in de gelegenheid stelt hierover een zienswijze te geven. Omdat er geen er informatie over de inzet van het batig saldo 2025 vanuit het AB van Baanbrekers is ontvangen, kan dit niet worden toegevoegd aan het RIS. Het AB van Baanbrekers zal het jaarverslag 2025 het eerstkomend AB op 6 juli aanstaande behandelen. Hiervoor is het bepaalde van artikel 27 van de Gemeenschappelijke Regeling uitvoeringsorganisatie Baanbrekers (GR) relevant. In dit artikel staat namelijk dat het Dagelijks Bestuur de jaarrekening binnen twee weken na vaststelling, maar voor 15 juli van het jaar volgende op het jaar waarop de jaarrekening betrekking heeft, aan Gedeputeerde Staten moet insturen. Het is logisch dat er op dat moment ook een voorstel wordt aangeboden hoe het batig saldo 2025 in te zetten: of conform de verdeelsleutel uit betalen aan de deelnemende gemeenten of in te zetten om het verwachte tekort van 2026 op te vangen.

2

Vraag Hoe wordt een eventueel batig saldo van Baanbrekers financieel verwerkt binnen de gemeentelijke begroting? Wordt dit standaard toegevoegd aan de algemene reserve, of wordt dit (deels) geoormerkt via een bestemmingsreserve? Welk beleid of welke uitgangspunten hanteren we als de gemeente hierbij? Antwoord Als het batig saldo 2025 overeenkomstig de verdeelsleutel in 2026 wordt uitbetaald aan de deelnemende gemeenten, wordt dit als incidenteel voordeel opgenomen in het gemeentelijk Najaarsbericht 2026 en maakt dit onderdeel uit van het gemeentelijk rekeningresultaat.

3

Vraag In hoeverre wordt bij de verwerking van een batig saldo rekening gehouden met de financiële risico’s binnen de BUIG-regeling? Is er sprake van een buffer of egalisatiereserve om schommelingen in BUIG-middelen op te vangen? Antwoord Voorspelbaarheid BUIG: De BUIG is een complexe regeling. Dat komt o.a. doordat gemeenten jaarlijks afhankelijk zijn van een wisselend verdeelmodel dat het rijk vooraf bepaald. Afgelopen jaar is geëxperimenteerd met de Lias Pauw applicatie. Dit is een hulpmiddel met als doel de ontwikkeling van de BUIG beter te voorspellen. De tool ondersteunt in het doorrekenen van scenario’s, maar biedt geen garantie ten aanzien van de kwaliteit van de prognoses en het dempen van de BUIG-fluctuaties. Dat betekent dat het de BUIG ontwikkeling lastig te voorspellen blijft. Als het batig saldo 2025 wordt ingezet in 2026 zal het worden ingezet om het verwachte tekort van 2026 te dempen. Het zal dus het deels ingezet worden voor de demping van de BUIG lasten. Financiële buffer: binnen Baanbrekers (artikel 36, derde lid van GR) is er ruimte voor een algemene reserve van maximaal € 1,2 miljoen. De deelnemende gemeenten verbinden zich eerst financieel bij te dragen aan Baanbrekers wanneer de Algemene Reserve van Baanbrekers daalt onder deze € 1,2 miljoen als hiertoe vanuit bedrijfseconomisch standpunt aanleiding toe is.

Volgens de toelichting van de GR is het eigen vermogen bedoeld als buffer om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen, zoals bijvoorbeeld de schommelingen in de BUIG.

4

Vraag Wat is, op basis van de huidige inzichten, de kans dat de gemeentelijke bijdrage aan Baanbrekers in de loop van het jaar of bij de jaarrekening 2026 moet worden verhoogd als gevolg van tegenvallende BUIG-middelen? Antwoord De huidige inzichten bij de gemeenten zijn op dit moment nog gebaseerd op de geactualiseerde begroting 2026 Baanbrekers. Op basis van de geactualiseerde begroting 2026 verwacht Baanbrekers in 2026 een tekort van ongeveer € 1,5 miljoen, waarvan € 1 miljoen veroorzaakt wordt door de BUIG. Zie raadsinformatiebrief 020-26 . Omdat de ontwikkelingen van de BUIG onzeker zijn, is besloten om in afwachting van de eerste Berap, de algemene reserve van Baanbrekers van € 1,2 miljoen in te zetten om de geactualiseerde begroting 2026 sluitend te maken. De eerste Berap is recent in concept ambtelijk gedeeld en is nog niet behandeld in het DB van Baanbrekers. Op basis van het eerste concept Berap kunnen we melden dat het verwachte tekort in totaal toeneemt met een bedrag van € 977.000 ten opzichte van de geactualiseerde begroting 2026; waarvan € 412.000 betrekking heeft op Waalwijk. We weten (zie vraag 2 en het antwoord daarop) dat Baanbrekers voornemens is het batig saldo 2025 in te zetten om het verwachte tekort 2026 deels op te vangen.

Vraag Het lijkt erop, als we de meicirculaire 2026, erbij pakken dat het totaalbudget (IU Participatie 2026-2031, meicirculaire 2026 ) van onze gemeente de komende jaren stijgt. In hoeverre is het wenselijk om deze baten in de gemeentekas te storten, in plaats van samen met Baanbrekers te kijken naar gerichte interventies die de toename van het aantal uitkeringsgerechtigden kunnen verminderen (met name onder jongeren en statushouders)? Zie ook Tabel 1 onder aan de technische vragen. Antwoord De effecten van de Meicirculaire 2026 zijn v.w.b. de door u benoemde middelen: Overzicht middelen uit Meicirculaire 2026 t.o.v. huidige meerjaren begroting (bedragen * € 1.000)

5

Participatie-Beschut werk Huidige meerjaren begroting Meicirculaire 2026 Verschil

2026 466 483 17

2029 456 686 230

2030 456 732 276

Participatie-Beschut WSW Huidige meerjaren begroting Meicirculaire 2026 Verschil

2026 2027 2028 2029 5.556 5.492 5.271 5.102 5.740 5.673 5.369 5.276 185 181 98 174

2030 5.102 4.998 -104

Participatie-Sociale infrastructuur Huidige meerjaren begroting Meicirculaire 2026 Verschil

2026 59 61 2

2029 72 75 2

2030 72 80 7

Totaal Participatie Huidige meerjaren begroting Meicirculaire 2026 Verschil

2026 2027 2028 2029 6.081 6.054 5.769 5.630 6.285 6.334 6.019 6.037 204 280 250 407 extra extra extra extra

2030 5.630 5.810 179 extra

2027 498 595 96

2027 63 66 3

2028 430 579 150

2028 68 70 2

Bovenstaand overzicht sluit niet aan op uw tabel 1 onderaan dit document. Wij gaan uit van de gegevens in onze gemeentebegroting. Op grond van artikel 34 lid 2 van de Gemeenschappelijke regeling Baanbrekers moeten bovenstaande extra middelen voor Participatie beschut werk en WSW worden doorbetaald aan Baanbrekers, het zelf houden van deze middelen is dus niet toegestaan. Er zijn vanuit het Rijk extra middelen aangekondigd, voor het verbeteren van de arbeidsmarktpositie van de jongeren met mentale- en of schuldenproblematie, en nieuwkomers. Wanneer deze middelen ontvangen worden vallen deze niet onder het bepaalde van artikel 34, tweede lid van de GR Baanbrekers. Deze middelen blijven wel binnen de eigen gemeente beschikbaar.

6

Vraag Is het mogelijk om het verschil tussen het totaalbudget dat we vanuit het Rijk ontvangen, de gemeentelijke bijdrage aan Baanbrekers en het bedrag dat in de gemeentelijke begroting is opgenomen nader toe te lichten? Waar zitten deze verschillen concreet (bijvoorbeeld in volume-effecten, rijksbijstellingen of apparaats-/uitvoeringskosten)? Zie ook Tabel 2 onder aan de technische vragen. Antwoord Van het totaalbudget dat we via de algemene uitkering voor Participatie ontvangen en op grond van artikel 34 lid 2 van de GR aan Baanbrekers moeten doorbetalen (staat als last in onze begroting), staan de verschillen ten opzichte van onze huidige begroting in het antwoord op vraag 5. Daarnaast ontvangt de gemeente Waalwijk de BUIG-middelen die op grond van de GR ook 1 op 1 worden doorbetaald aan Baanbrekers. De gemeentelijke bijdrage voor Waalwijk neemt tussen 2027 en 2026 toe met hetgeen in de financiële paragraaf in het raadsvoorstel (op pagina 4) is opgenomen. Verhoging van de gemeentelijke bijdragen kent meerdere oorzaken, die door Baanbrekers op pagina 8 van hun ontwerpbegroting 2027 zijn toegelicht.

7

8

Vraag Wij lezen dat Ruelong B.V. vanaf 2026 eigenlijk een leeg bedrijf wordt, omdat de werkzaamheden overgaan naar Baanbrekers. Daardoor vallen de inkomsten voor de overhead (de 'DVO Ruelong B.V.') helemaal weg: van € 597.000 in 2025 naar € 0 in 2027. Kunt u precies uitleggen hoe dit gat van zo'n € 600.000 wordt opgelost in de begroting van 2027? Kunnen we uitsluiten dat deze extra kosten (indirect) zorgen voor de hogere bijdrage die de gemeente in 2027 moet betalen? Antwoord Het wegvallen van de bate uit hoofde van DVO Ruelong B.V. bij Baanbrekers leidt inderdaad niet tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage. Naast het wegvallen van de bate bij Baanbrekers valt ook de last bij Ruelong B.V. weg voor dezelfde omvang. Dit laatste werkt door in de post ‘resultaat deelneming Ruelong B.V.’ welke wordt verwerkt in de cijfers van Baanbrekers. Het wegvallen van de DVO Ruelong B.V. heeft daarmee per saldo een effect van ‘nul’ in de cijfers van Baanbrekers.

Vraag Wij lezen dat Baanbrekers het huidige 'Startpunt' verder wil doorontwikkelen tot een 'Diagnostisch Ontwikkel Centrum'. Ze schrijven dat ze deze investering terugverdienen door een daling van het aantal uitkeringen. In hoeverre is dit realistisch, gezien de stijgende (autonome) instroom van bijvoorbeeld jongeren en statushouders? Lopen de gemeenten hierdoor niet het risico in te stemmen met een feitelijke uitbreiding van de organisatie Baanbrekers? Is het de verwachting dat het voorstel van Baanbrekers, over de inzet van het overschot uit 2025 (zie vraag 1), wordt ingezet om precies deze doorontwikkeling te financieren? Antwoord Gezien de huidige complexiteit van casuïstieken is diagnostiek noodzakelijk om meer mensen duurzaam naar werk te kunnen begeleiden en daarmee duurzaam uit de uitkering.

Zonder deze aanpak zal het uitkeringsbestand, mede door de stijgende autonome instroom, substantieel groeien met een toenemende structurele uitkeringslast tot gevolg. Diagnostiek zal leiden tot een hogere uitstroom en daarmee een betere beheersing van de ontwikkeling van het aantal uitkeringsgerechtigden. Voordat investeringen plaatsvinden stelt Baanbrekers een business case op waarop wordt gestuurd tijdens de realisatiefase. Om de investeringen mogelijk te maken is een daling van het aantal uitkeringen noodzakelijk. Dat wil zeggen een hogere uitstroom; niet per definitie een daling van het absolute aantal uitkeringen. In de begroting 2027 is beschreven dat we dit in het lopende begrotingsjaar zichtbaar zullen maken. Kort samengevat, de doorontwikkeling van het Startpunt moet vanuit de bestaande kaders en middelen gefinancierd worden. Als blijkt dat een investering zich niet terugverdient, zal ook de businesscase hierop aangepast worden met een mogelijke stop van de doorontwikkeling tot gevolg. Gemeenten lopen niet het risico met de begroting 2027 in te stemmen met een feitelijke uitbreiding van de organisatie Baanbrekers. De tussen Baanbrekers en de drie gemeenten gemaakte afspraak inzake ‘de nullijn’ borgt dit ook.

De voorgestelde inzet van het jaarrekeningresultaat 2025 is ten behoeve van de begroting 2026 en volgens Baanbrekers staat los van het hiervoor beschreven initiatief.

9

Vraag Het college constateert dat het aantal uitkeringsgerechtigden is gestegen van 1.552 naar 1.614, met name door een toename van jongeren en statushouders in de bijstand. Welke concrete doelstellingen heeft Baanbrekers voor de uitstroom van deze groepen en wanneer beschouwen wij als gemeenten de aanpak van Baanbrekers als succesvol? Antwoord Er zijn geen vaste doelstellingen door Baanbrekers vastgesteld. Voor de huidige afspraken voor de inburgering het beleidsplan inburgering behandeld in de vergadering van de raad van 9 oktober 2025. Dit beleidsplan is door vertaald naar (uitvoering)afspraken met Baanbrekers voor onze statushouders waarbij de doelstellingen (ook voor werk) in het beleidsplan leidend zijn. We monitoren deze doelstellingen actief.

Tabel 1: Circulaires Circ. 2026 Circ. 2025 Verschil vorig Jaar Verschil lopend Jaar

2025 6.248.017

2026 6.284.692 5.990.868 36.675 293.824

2027 6.333.896 5.957.987 343.028 375.909

2028 6.018.644 5.767.169 60.657 251.475

Tabel 2: Jaar Begroting Waalwijk Circ. 2025 Circ. 2026

2026 6.443.411 -485.424 -109.515

2027 6.435.482 -668.313 -416.838

2028 6.471.261 -841.933 -433.874

2029 6.471.261 -999.306 -661.535

2029 6.037.387 5.629.328 270.218 408.059

2030 5.809.726 5.471.955 180.398 337.771

2031 5.666.977 195.022

Ingediend door:

Tom Klerks VVD

Ferhat Cölkusu VVD