Actiefzorg inspreken Koers Sociaal Domein

Aan de gemeenteraad van Waalwijk

Onderwerp:

Inspreken Actief Zorg bij Implementatie Koers Sociaal Domein Datum:

20 maart 2024

Geacht raadslid, In oktober 2023 heeft Actief Zorg de gemeenteraad van de gemeente Waalwijk geïnformeerd door middel bijgevoegde raadsinformatiebrief (bijlage 1). Met deze brief hebben we u geïnformeerd over het onderhandelingsakkoord dat medio 2023 is bereikt over het openbreken van de CAO VVT: Betrokken partijen zijn een gefaseerde loonsverhoging overeengekomen van minimaal 10% tot 14%. Goed nieuws voor alle thuishulpen die deze loonsverhoging zo verdienen en hard nodig hebben. Tegelijkertijd vragen wij ons af: “hoe moeten we dit bekostigen?” Geen reactie van de gemeente Waalwijk Het betreurt ons zeer te moeten mededelen dat we zowel ambtelijk als ook van de gemeenteraad weinig tot geen reactie hebben ontvangen op onze noodkreten. De dialoog om tot een passende gezamenlijke oplossing te komen is, ondanks herhaald verzoek in 2023, ambtelijk niet tot stand gekomen. Onze ervaring het afgelopen jaar is zelfs dat we structureel zijn genegeerd door de gemeente Waalwijk. Per 1 januari 2023 is een nieuw contract afgesloten. Tijdens de aanbesteding heeft Actief Zorg een officieel bezwaar moeten indienen, omdat het tarief voor hulp bij het huishouden niet voldeed aan de AMvB reële prijs. We snappen de wens van de gemeente om scherp in te kopen, maar het moet voor ons wel haalbaar blijven kwalitatieve ondersteuning te bieden.

Een tarief moet ruimte bieden om aan wettelijke vereisten en contractuele verplichtingen te kunnen voldoen. Zoals het volgen van de CAO-VVT, een voorwaarde die ook is gesteld door de gemeente Waalwijk. Tijdens de aanbesteding heeft er naar aanleiding van ons bezwaar een correctie op de indexatiemethodiek plaatsgevonden. De overeenkomst werd voor één jaar (2023) afgesloten. De reden voor dit kortlopende contract was dat de gemeente voornemens was een nieuwe aanbesteding in gang te zetten waarbij ook de inkoop van Hulp bij het huishouden aan zou sluiten bij de andere beleidsontwikkelingen binnen de Wmo, zoals het

Postadres Postbus 317 5000 AH Tilburg

Bezoekadres hoofdkantoor Biesbosweg 4 Waalwijk

Telefoon E-mail Website

088 - 750 8 200 contact@actiefzorg.nl www.actiefzorg.nl

Koersdocument Sociaal Domein waarvan het implementatieplan vandaag aan u voorligt. Ondanks dat wij als zorgorganisatie niet geheel achter de uitgangspunten van de aanbesteding, met name de tarifering, stonden, zijn wij voor de continuering van onze dienstverlening aan de inwoners van Waalwijk, akkoord gegaan. We gingen er immers van uit, en dit werd ons ook toegezegd, dat we in 2023 met elkaar in gesprek zouden gaan en in gezamenlijkheid op te trekken in de doorontwikkelingen van de Huishoudelijke hulp en de voorbereiding van de nieuwe aanbesteding. Deze gesprekken hebben nooit plaatsgevonden. Er werd geen prioriteit aan gegeven door de gemeente. Inmiddels werd in juni 2023 een akkoord bereikt over de nieuwe CAO VVT. Omdat het geboden tarief en de kostprijs voor Hulp bij het huishouden als gevolg van de periodieke verhogingen erg uit de pas gingen lopen hebben we meermaals gepoogd om hier de dialoog met de gemeente over te voeren. In tegenstelling tot samen tot een oplossing te komen ontvingen wij in de loop van 2023 het bericht dat de overeenkomst werd verlengd onder dezelfde condities. Condities waarvan wij ervan uitgingen dat deze niet langer dan een jaar zouden duren. Sterker nog, kortgeleden is ons medegedeeld door de gemeente dat ook na dit jaar de overeenkomst verlengd zal worden en er nog geen zicht is op een nieuwe aanbesteding ergens de komende jaren.

We hebben de gemeente erop attent gemaakt dat ook de verlenging van een overeenkomst aanleiding geeft om het gehanteerde tarief nader te onderzoeken en bij te stellen naar een reëel tarief. De AMvB reële prijs Wmo en andere jurisprudentie schrijft dit ook voor. Helaas, wederom geen gehoor bij de gemeente. Van gewaardeerde samenwerkingspartner naar schijnbaar een onbekende Wij werken al tien jaar samen met de gemeente Waalwijk. Als grote aanbieder voor huishoudelijke hulp in Waalwijk bieden 160 medewerkers huishoudelijke hulp aan zo’n 650 inwoners. Wij hebben lange tijd goed samengewerkt met de gemeente Waalwijk, maar helaas is dit de afgelopen jaren veranderd. Ondanks vele pogingen van onze kant om ons verhaal te vertellen, lijkt het niet door te dringen wat de ernst van de situatie is en wat de risico’s zijn van de keuzes die gemaakt worden m.b.t. de Huishoudelijke hulp. Gesprek met wethouder Odabasi-Seker Omdat wij ambtelijk weinig gehoor kregen hebben we verzocht om een gesprek met wethouder OdabasiSeker. Dit gesprek heeft 20 februari jl. plaatsgevonden. Voordat wij in gesprek gingen met de wethouder hadden wij er een goed gevoel over. In de bio van wethouder Odabasi-Seker staat immers: “Ik wil graag van betekenis zijn voor de meest kwetsbaren in onze samenleving.

We leven in een tijd waarin de tweedeling in de samenleving steeds groter wordt en het individualisme zijn hoogtij viert. Ik wil me graag inzetten om de verandering in gang te zetten en deze kloof kleiner te maken." Dit zien wij ook sterk terug in de “Koers Sociaal Domein” die nu voorligt. Dit stemde ons optimistisch. Maar toen wij in gesprek gingen gaf de wethouder direct aan dat er aan het tarief niks gaat veranderen. Wij kregen de indruk dat zij niet of niet voldoende op de hoogte was van de situatie en belangrijker: van de risico’s. Grootste risico: stoppen met onze dienstverlening Als de tarieven niet meebewegen met de kosten die wij moeten maken (volgen van de CAO VVT) dan zijn wij helaas genoodzaakt te stoppen met het leveren van zorg. Dat doen wij niet zomaar, want wij willen onze klanten en onze medewerkers niet in de steek laten. Maar als wij hiermee doorgaan heeft het op langere termijn ook gevolgen voor alle klanten die wij buiten Waalwijk hebben. Wij willen de raad deelgenoot maken van de (financiële) gevolgen als wij doorgaan met het leveren van zorg en de risico’s -voor zowel klanten als de gemeente- als wij zouden stoppen. Als wij doorgaan met zorg leveren Als wij onder de voorwaarden zoals gemeente Waalwijk die nu schetst doorleveren, betekent dit een tekort

van 200.000 euro dit jaar. Onze omzet in gemeente Waalwijk is 2,6 miljoen euro, het tekort op het tarief is 8 procent. Dit is een tekort van 3 euro per geleverd zorguur. Volgend jaar zou dit tekort stijgen naar 300.000 euro en over drie jaar naar 500.000 euro. Dat is onacceptabel, en leidt tot verliezen die wij als organisatie niet kunnen dragen. Probleem verschuift naar andere organisaties Als Actief Zorg noodgedwongen moeten stoppen in de gemeente Waalwijk, dan is het probleem daarmee niet opgelost, maar wordt het probleem slechts verschoven. Medewerkers die overgaan naar een andere organisatie hebben recht op dezelfde arbeidsvoorwaarden (waaronder hetzelfde salaris). Loonkosten vormen veruit de grote kostenpost binnen de Hulp bij het huishouden. De kostprijs van andere zorgorganisaties zal stijgen als zij ons personeel, dat deels als lang in dienst is, overnemen. Uitstroom van zorgmedewerkers Ervaring leert ook dat een deel van het toch al schaarse personeel zal uitstromen uit de zorg. Het gevolg is dat huidige klanten zonder hulp komen te zitten en wachtlijst neemt daardoor nog verder toe. De ondersteuningsbehoefte van de klant kan hierdoor niet meer klein gehouden worden, en het risico op escalatie van de zorgbehoefte is aanwezig. Met als gevolg, de inzet van duurdere vormen van zorg en ondersteuning.

Werkende armoede in stand houden Een van onze doelen is het bestrijden van de werkende armoede. Daarom zijn wij ook blij met de CAOverhoging van de CAO VVT. Maar voorwaarde om dit te kunnen bieden is wel dat de tarieven meestijgen met de lonen. Als je als gemeente besluit hier niet aan mee te doen houd je indirect de werkende armoede in stand. Bewezen is dat armoede leidt tot problemen op meerdere vlakken, psychische gezondheid gaat achteruit hetgeen leidt tot een toenemende ondersteuningsvraag. Veel onrust onder inwoners, zowel klanten, medewerkers als mantelzorgers Misschien wel het allerbelangrijkste, de onrust die wordt veroorzaakt op het moment dat wij moeten stoppen met onze dienstverlening. Klanten raken het vertrouwde gezicht kwijt die wekelijks of tweewekelijks komt helpen, zorgt voor een prettig sociaal contact en een oogje in het zeil houdt. Ongewenst wordt de druk op de mantelzorgers weer groter. Verschraling van de goedkoopste, maar één van de meest effectieve vorm van ondersteuning Er wordt door de gemeente voorbij gegaan aan de impact van Hulp bij het huishouden.

Hulp bij het huishouden is de meest eenvoudige en goedkoopste vorm van ondersteuning binnen de Wmo en zou gezien moeten worden als een onderdeel van de oplossing in de maatschappij zoals de gemeente Waalwijk dit met de “Koers Sociaal domein” voor ogen heeft: mensen langer, gelukkiger, meer zelfredzaam thuis laten wonen. Ofwel, veerkrachtige burgers! Op het moment dat hier geen dekkend aanbod in is, zal de vraag naar duurdere vormen van zorg alleen maar toenemen. Graag verwijzen wij de u naar de Position paper “Hulp bij het huishouden is zoveel meer dan poetsen” (bijlage 2). De Position paper geeft een nadere uitleg over hoe belangrijk deze vorm van ondersteuning is als basale ondersteuning en een positieve bijdrage levert aan het uitstellen, dan wel voorkomen van zwaardere zorg. Verlies van een waardevolle samenwerkingspartner En tot slot verliest de gemeente Waalwijk een waardevolle samenwerkingspartner. Onze intensievere samenwerking is gestart eind 2014 met de overname van de medewerkers uit het faillissement van Thebe, voor in eerste instantie 3 maanden. Een hectische periode voor klanten, medewerkers, gemeente en onze

organisatie. Maar hoewel dit een lastige tijd was zijn we er met z'n allen goed uitgekomen omdat we een gezamenlijk doel nastreefden. Het afgelopen decennium is Actief Zorg uitgegroeid tot een landelijk partij met twee hogere doelstellingen: Het betaalbaar en beschikbaar houden voor de zorg voor diegenen die het echt nodig hebben en het bestrijden van de werkende armoede voor onze medewerkers. Vanuit deze ambitie en vanuit de landelijke positie die Actief Zorg inmiddels heeft, denken wij graag mee in de zoektocht naar nieuwe oplossingen. Ik spreek dan ook de oprechte hoop uit dat we met elkaar een hernieuwde basis kunnen vinden waarop we door kunnen. Hierover gaan wij graag in gesprek.

Dank voor uw aandacht.

Lia van Galen Algemeen Directeur Actief Zorg

Bijlage 1: Brief van Actief Zorg aan de Raad, verzonden 26 oktober 2023 Bijlage 2: Position paper “Hulp bij Huishouden is zoveel meer dan poetsen”.

Bijlage 1 Brief van Actief Zorg aan de Raad, verzonden 26 oktober 2023 Geacht Raadslid, Met dit schrijven informeren wij u over het onderhandelingsakkoord dat is bereikt over het openbreken van de CAO VVT. Betrokken partijen zijn een gefaseerde loonsverhoging overeengekomen van minimaal 10% tot 14%. Goed nieuws voor alle thuishulpen die deze loonsverhoging zo verdienen en hard nodig hebben. Tegelijkertijd vragen wij ons af: “hoe moeten we dit bekostigen?” Grote impact voor de inwoners van gemeente Waalwijk De impact van deze loonsverhoging op de zorg aan uw inwoners is zo groot, dat wij naast het ambtelijk apparaat ook u als gemeenteraad informeren. Zorgbehoevenden en thuishulpen, beiden inwoners van uw gemeente, zullen de gevolgen uiteindelijk het hardst voelen. Om beleid te maken dat inzet op toekomstbestendige zorg, is het van belang dat ook de politiek goed en volledig geïnformeerd is. Loonsverhoging tot ruim 14% De overeengekomen loonsverhoging gebeurt in 3 stappen waarvan de eerste verhoging van 5% is ingegaan op 1 oktober van dit jaar. Op 1 maart en 1 oktober 2024 volgen nog twee loonsverhogingen, elk van 2,5%. Door een toegepaste bodemregeling zal het salaris van alle zorgmedewerkers in de functie van thuishulp met ruim 14% stijgen.

Deze verhoging vindt plaats bovenop de 3% loonsverhoging die in maart dit jaar al is doorgevoerd vanuit de vorige cao-onderhandelingen én de verhoging van het wettelijk minimumloon per 1 juli 2023. Impact van een eerlijk salaris op de tarieven Alle betrokken partijen vinden het goed nieuws dat thuishulpen een duidelijke verhoging van hun salaris tegemoet kunnen zien. Door de hoge inflatie is het noodzakelijk dat zij nu gecompenseerd worden en het hoofd boven water kunnen houden. Tegelijk geeft de nieuwe CAO ook uitdagingen. De loonsverhogingen hebben een ongekende impact op de tarieven die zijn overeengekomen met gemeentes. Zeker in combinatie met het hoge ziekteverzuim stevenen wij af op een onhoudbare situatie. Thuiszorg in gemeente Waalwijk onder druk Zorgorganisaties waaronder Actief Zorg waarschuwen al geruime tijd voor deze onhoudbare situatie waarin onze sector zich verkeert. Er zijn steeds minder medewerkers die steeds meer mensen moeten ondersteunen. De kosten stijgen, maar de tarieven die zorgorganisaties ontvangen stijgen niet evenredig mee. Dit terwijl de groep ouderen in ons land steeds groter en ouder wordt. De loonsverhoging die per 1 oktober is doorgevoerd voelt hiermee als de spreekwoordelijke druppel. AMvB reële prijs als leidraad Om de continuïteit van de thuiszorg te garanderen, is het belangrijk dat reële tarieven de basis vormen.

Er zijn veel factoren die de kostprijs van thuiszorg beïnvloeden, terwijl de marges in de zorg te minimaal zijn om grote veranderingen op te vangen, te vernieuwen en te innoveren. De AMvB reële prijs is een goede (en noodzakelijke) leidraad om te komen tot reële en toekomstbestendige tarieven. Wij roepen de gemeente Eindhoven dan ook met klem op om de AMvB reële prijs te hanteren. Gedeelde verantwoordelijkheid Actief Zorg als zorgaanbieder en u als gemeente staan samen met het sociale netwerk van zorgbehoevende inwoners voor een enorme uitdaging om de zorg duurzaam en toekomstbestendig te regelen. Dat begint bij

kostendekkende tarieven. Hierin voelen wij ons gesteund door brancheorganisatie Zorgthuisnl, die gezien de urgentie onlangs de dringende oproep aan Den Haag deed om ook in de periode dat er een demissionair kabinet is, prioriteit te geven aan de (thuis)zorg. De zorg kan niet in de wachtstand. Aanleiding tot politieke dialoog Ik dank de raad voor haar tijd en aandacht en vertrouw erop dat zij deze informatie gebruikt om juiste keuzes te maken. We hopen dat het aanzet tot een politieke dialoog waarin de raad zich breed laat informeren. Alleen op die manier kunnen wij samen de ondersteuning blijven bieden aan de inwoners die dat echt nodig hebben. Nu en in de toekomst.

Bijlage 2 Op www.meerdanpoetsen.nl vindt u het Position paper “Hulp bij Huishouden is zoveel meer dan poetsen”.